W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” analizujemy, dlaczego stosunki polsko-ukraińskie przechodzą najgłębszy kryzys od lat, jak nacjonalizm w Polsce oraz nacjonalizm w Ukrainie wpływają na eskalację konfliktu dyplomatycznego i czy trwająca wojna w Ukrainie oraz wygrana bitwa o Morze Azowskie zmienią układ sił. Czy wojna wchodzi w decydującą fazę?

Rocznica rzezi wołyńskiej przypomniała, że polityka historyczna zaczyna dominować nad chłodną kalkulacją. Ponieważ Wołodymyr Zełenski mierzy się z naturalnym zużyciem politycznym, spory o przeszłość stają się paliwem dla populistów po obu stronach granicy, co utrudnia zakulisową pracę dyplomatyczną. W obliczu wielowymiarowych wyzwań kluczowym zadaniem staje się uodpornienie w relacjach polsko-ukraińskich, zanim emocje zostaną nieodwracalnie wykorzystane przez Kreml.

Gdy Warszawa i Kijów tkwią w dyplomatycznym klinczu, na froncie dochodzi do paradoksu. Z jednej strony Ukraina systematycznie odcina Krym od zaopatrzenia, a agresor traci kontrolę nad kolejnymi szlakami wodnymi, co uderza w rosyjski eksport mocniej niż zachodnie sankcje. Z drugiej strony w Donbasie Rosja powoli przejmuje kontrolę nad miejscowością Konstantynówka, otwierając sobie drogę do kluczowych bastionów.

Ten militarny klincz próbują wykorzystać rosyjscy oligarchowie, którzy surowo testują asertywność Europy, strasząc świat chaosem i wieszcząc koniec imperialnej Rosji.

Historia Polski i Ukrainy bywa skomplikowana; widać wyraźnie, że napięcia polityczne rzucają cień na dotychczasowe, fundamentalne filary współpracy. Choć na poziomie deklaracji słyszymy o kryzysie, realna polska pomoc dla Ukrainy wciąż płynie szerokim strumieniem, a polski sprzęt w Ukrainie codziennie dowodzi swojej skuteczności na linii starcia. Czy Rosja słabnie pod naporem militarnym i jak realnie działają sankcje na Rosję, skoro oligarchowie próbują dyktować Zachodowi własne warunki rozejmu?

W cieniu tych wydarzeń dynamicznie zmienia się sytuacja na Bliskim Wschodzie. Narastający konflikt USA–Iran redefiniuje dotychczasowy układ sił. Wojna paraliżuje transport międzynarodowy przez strategiczny punkt, jakim jest cieśnina Ormuz.

Trzy rzeczy, których dowiesz się z odcinka:

1. Jak rosnąca fala nacjonalizmów niszczy relacje Warszawy z Kijowem?

2. Czy utrata kontroli nad Morzem Azowskim paraliżuje rosyjską gospodarkę?

3. W jaki sposób kremlowscy oligarchowie próbują wymusić ustępstwa na Zachodzie?

Polecajki naszych Autorów:

1. Alexander Stubb, The Triangle of Power. Rebalancing a new world order: https://www.foreignaffairs.com/reviews/triangle-power-rebalancing-new-world-order

2. ⁠Ruben Ostlund, Triangle of Sadness: https://www.filmweb.pl/film/W+tr%C3%B3jk%C4%85cie-2022-853834

3. Tatiana Vorozhko, Anna Vyshniakova, Peter Pomerantsev, Propaganda Sustains Russians Fighting in Ukraine: https://foreignpolicy.com/2026/07/08/propaganda-sustains-russians-fighting-in-ukraine/

4. Wystawa „Baszkortostan: Za naszą i waszą wolność!”: https://www.facebook.com/antykolonializmantyimperializm/posts/-w-samym-sercu-warszawy-otwarto-wystaw%C4%99-baszkortostan-za-nasz%C4%85-i-wasz%C4%85-wolno%C5%9B%C4%8710/122116204100699026/

5. Andrea Chalupa, Brahm Revel, Mrs. Orwell

W wakacyjnym wydaniu wideokastu „Świat na zakręcie” Agnieszka Lichnerowicz i Mateusz Mazzini na chwilę odchodzą od codziennych analiz geopolityki i prezentują autorski ranking filmów i ranking seriali, które najlepiej pokazują świat dyplomacji, wywiadu, konfliktów i wielkiej polityki. Jeśli zastanawiasz się, jakie seriale nadrobić, co obejrzeć na Netflix, szukasz inspiracji lub po prostu interesują Cię najlepsze filmy i najlepsze seriale o geopolityce, ten odcinek jest właśnie dla Ciebie!

W zestawieniu znalazły się zarówno klasyczne filmy polityczne, jak i współczesne seriale szpiegowskie. W odcinku: „Pan życia i śmierci”, „Mała doboszka”, serial „Kulawe konie” czy „Dr Strangelove”. Ale to tylko niektóre z omawianych pozycji! Każda z tych produkcji pokazuje inny wymiar geopolityki, od działalności wywiadów i handlu bronią, przez zimną wojnę, aż po współczesne konflikty i dyplomację. Zastanawiamy się, dlaczego niektóre produkcje mimo upływu lat pozostają zaskakująco aktualne i czego mogą nauczyć o świecie, który obserwujemy dziś.

Na zakończenie odcinka wracamy do klasycznych wizji przyszłości i dyskutujemy o tym, czy bliżej nam do świata opisanego w „1984” George’a Orwella czy raczej do rzeczywistości znanej z książki „Nowy wspaniały świat”. To rozmowa nie tylko o kinie i serialach, ale również o tym, jak kultura pomaga zrozumieć politykę, historię i współczesne relacje międzynarodowe.

Koniecznie napisz w komentarzu, jakie są Twoje ulubione produkcje o geopolityce, wywiadzie i polityce. Być może znajdą się w naszym kolejnym wakacyjnym zestawieniu!

Z TEGO ODCINKA DOWIESZ SIĘ:

1. Które filmy i seriale najlepiej pokazują geopolitykę, wywiad i świat wielkiej polityki?

2. Co warto obejrzeć, jeśli interesują Cię historia, dyplomacja i konflikty międzynarodowe?

3. Dlaczego klasyczne filmy i seriale wciąż pomagają zrozumieć współczesny świat?

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” Agnieszka Lichnerowicz i Mateusz Mazzini analizują najnowsze wydarzenia, które pokazują, jak szybko zmienia się współczesny układ sił. Trzęsienie ziemi w Wenezueli, sytuacja na okupowanym Krymie i napięcia w relacjach między Polską a Ukrainą – wszystko to każe zapytać: kto dziś naprawdę zyskuje wpływy, a kto je traci?

Rozmowę rozpoczynamy od katastrofy, jaką było trzęsienie ziemi w Wenezuela. Analizujemy, jaka jest dziś sytuacja w Wenezueli i dlaczego tragedia tak wyraźnie obnażyła słabość państwa. Nicolas Maduro rządził krajem do stycznia, obecnie jego obowiązki pełni wytypowana przez rząd USA Delcy Rodriguez. Zastanawiamy się, dlaczego pomoc humanitarna nie dociera do potrzebujących, jaką rolę mogłyby odgrywać USAID i dlaczego coraz częściej mówi się o tym, że Ameryka Południowa przestaje być obszarem dominacji Stanów Zjednoczonych. W tym kontekście wraca również temat rywalizacji Chiny kontra USA, która coraz wyraźniej przenosi się do Ameryki Łacińskiej.

Drugą część odcinka poświęcamy wojnie w Ukrainie. Dlaczego hasło „Krym odcięty” staje się jednym z najważniejszych celów ukraińskiej strategii? Czy kolejny atak na Krym i uderzenia w przeprawy logistyczne to dowód, że Putin traci Krym? Analizujemy, co się dzieje w Ukrainie, jak wygląda sytuacja na wojnie, czy Rosja słabnie, skoro ma coraz większe problemy z utrzymaniem zaopatrzenia półwyspu. Zastanawiamy się również, czy Rosja traci wpływy realnie, czy tylko przygotowuje się do kolejnego etapu wojny.

Mówimy również o polityce. Jak wyglądała Konferencja odbudowy Ukrainy, która zamiast stać się symbolem współpracy, pokazała, jak trudne są dziś relacje polsko-ukraińskie? W rozmowie: Order Orła Białego dla Zełenskiego, pamięć historyczna, dlaczego emocje coraz częściej zastępują realpolitik. Jednocześnie pokazujemy, że mimo politycznych napięć współpraca gospodarcza i zbrojeniowa między Polską a Ukrainą wciąż się rozwija i może mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa regionu.

Z TEGO ODCINKA DOWIESZ SIĘ

1. Dlaczego trzęsienie ziemi w Wenezueli ujawniło jej słabość?

2. Czy Rosja traci wpływy i kontrolę nad wojną w obrębie Krymu?

3. Dlaczego relacje polsko-ukraińskie stają się coraz trudniejsze mimo wspólnych interesów?

OŚ CZASU:

00:00:00 - Najciekawsze fragmenty

00:03:16 - Co wiemy o trzęsieniu ziemi w Wenezueli?

00:09:25 - Wpływy USA w Wenezueli

00:16:12 - Co Chińczycy robią w Ameryce Południowej?

00:26:16 - Ukraina powoli odbija Krym

00:32:49 - Ataki na Krym mają zachwiać rosyjską pewnością siebie. Czy skutecznie?

00:39:55 - „Albo innowacje, albo zginiesz”

0047:50 - Jak Polska i Ukraina chcą poprawić swoje relacje?

00:55:17 - Polecajki od Mateusza i Agnieszki

Sprawdź polecenia Autorów:

1. Carissa Veliz, „Prophecy”: https://www.penguinrandomhouse.com/books/759692/prophecy-by-carissa-veliz/

2. David Runciman talks to Jimmy Wales: https://www.ppfideas.com/episodes/live-special%3A-jimmy-wales-on-the-lessons-of-wikipedia

3. "Nocny recepcjonista": https://www.primevideo.com/detail/0OQ744ET66DEPGX9E353MKULR5

4. Maciej Łuczak, "Pragmatyczny wizjoner. Rzecz o Juliuszu Mieroszewskim"

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” Mateusz Mazzini gości w naszym studiu politologa i komentatora Kanału Zero. Dr Sławomir Dębski wyjaśnia, czy Putin chce pokoju i jak wyglądają rozmowy pokojowe Rosja–Ukraina. Kiedy koniec wojny w Ukrainie jest realnie możliwy? Czy w ogóle istnieją dziś przesłanki do tego, by uznać, że nastąpi prawdziwy pokój?

Ostatnie wiadomości i wojna w Moskwie (po atakach Ukrainy) powodują, że eksperci zastanawiają się, czy możliwy jest upadek Rosji, czy raczej Kreml nadal dysponuje zasobami pozwalającymi prowadzić długotrwały konflikt. Jak wygląda panika w Rosji, jakie są konsekwencje strat i czy nowe sankcje na Rosję mogą zmienić sytuację strategiczną? Czy Rosja zaatakuje kolejne kraje po zakończeniu wojny, jak należy interpretować kolejne wojny Rosji oraz wojny Putina w szerszym kontekście historycznym?

W debacie publicznej coraz częściej pojawiają się rozmowy pokojowe Rosja–Ukraina, jednak eksperci zwracają uwagę, że za dyplomatycznymi deklaracjami kryją się zupełnie odmienne cele Moskwy i Kijowa. Czy Putin chce pokoju, czy raczej traktuje negocjacje jako element strategii wojennej? Jak wygląda sytuacja na froncie w Ukrainie i dlaczego perspektywa trwałego zawieszenia broni pozostaje tak odległa?

W rozmowie analizujemy warunki, które Rosja stawia Ukrainie. Czy ich przyjęcie to faktyczna kapitulacja Ukrainy? Jakie znaczenie mają dla Kremla Krym, Donbas oraz przyszłość relacji Ukrainy z NATO i Unią Europejską? Dyskutujemy także o tym, jaką rolę w całym konflikcie odgrywa Putin i władza, którą może legitymizować dzięki wojnie z Ukrainą.

Mówimy wreszcie o tym, co się dzieje na froncie. Omawiamy ukraińskie ataki na cele w głębi terytorium Rosji, próby izolowania Krymu i działania wymierzone w rosyjską logistykę. Ale też rosyjskie uderzenia na infrastrukturę cywilną i miejsca kultu, w tym na Ławrę Peczerską, które mają wywoływać presję psychologiczną i osłabiać morale ukraińskiego społeczeństwa.

Nie zabrakło również wątku relacji Polski i Ukrainy. Jak wyglądają dziś relacje polsko-ukraińskie, skąd biorą się napięcia wokół haseł takich jak konflikt z Ukrainą, czy Ukraina zagraża Polsce i dlaczego przyszłość współpracy obu państw pozostaje kluczowa dla bezpieczeństwa regionu?

Z TEGO ODCINKA DOWIESZ SIĘ:

1. Dlaczego Putin może nie być zainteresowany zakończeniem wojny?

2. Czy rozmowy pokojowe Rosja–Ukraina mają szansę doprowadzić do pokoju?

3. Jak wygląda sytuacja w Ukrainie i co naprawdę dzieje się dziś na froncie?

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” Agnieszka Lichnerowicz i Mateusz Mazzini analizują trzy obszary, które dziś kształtują świat: geopolitykę, sztuczną inteligencję i bezpieczeństwo Europy.
Zaczynamy od tego, czy wojna USA–Iran właśnie dobiega końca. Iran i USA zawarły porozumienie. Cieśnina Ormuz ma zostać odblokowana, ale jakie inne postulaty strony irańskiej zostaną zrealizowane? Czy rozmowy prowadzone przez administrację Donalda Trumpa mogą doprowadzić do trwałego porozumienia? Jak na taki scenariusz zareaguje Izrael?

Rozmowę otwiera głośna sprawa związana z firmą Anthropic i modelem Fable, do którego dostęp dla użytkowników spoza Stanów Zjednoczonych został nagle ograniczony. Czy to początek nowej ery cyfrowych granic? Dyskutujemy o tym, jak największe firmy technologiczne, takie jak Amazon, wpływają na rozwój i modele AI, czym jest współczesne cyberbezpieczeństwo i czy Europa jest skazana na zależność od amerykańskich gigantów. Dolina Krzemowa w USA to nie tylko symbol technologicznego bogactwa, ale także władzy.

Mówimy również o Ukrainie: jak wygląda wojna w Ukrainie dzisiaj? Analizujemy rosyjski atak na Kijów, w którym została zniszczona Ławra Peczerska, miejsce święte dla całego prawosławnego świata. Zastanawiamy się, jak wygląda dziś obrona powietrzna Ukrainy, jakie znaczenie mają ukraińskie drony i dlaczego technologia wojskowa coraz częściej decyduje o losach współczesnych konfliktów.

Rozmawiamy także o tym, jak zmienia się sytuacja w Ukrainie, jakie wyzwania stoją przed ukraińską armią i czy reformy systemu wojskowego mogą wpłynąć na dalszy przebieg wojny.

Z TEGO ODCINKA DOWIESZ SIĘ:

1. Czy USA i Iran są blisko porozumienia i co oznacza odblokowanie cieśniny Ormuz?

2. Dlaczego USA ograniczyły dostęp do AI i co to oznacza dla Europy?

3. Jak wygląda sytuacja w Ukrainie i dlaczego brakuje systemów obrony powietrznej?

OŚ CZASU:

00:00 - Najciekawsze fragmenty

03:10 - Donald Trump oznajmia, że jest szansa na porozumienie z Iranem

09:46 - AI jest jak cieśnina Ormuz

10:02 - Wielki wstrząs w świecie technologicznym w Stanach. Co się stało w piątek?

14:50 - Wielkie technologie mogą wpłynąć na suwerenność Europy. Jaki?

20:10 - Czym jest suwerenność technologiczna? Wyzwania Europy

29:05 - SpaceX Elona Muska to piramida finansowa?

39:15 - Wojna w Ukrainie trwa już dłużej niż I wojna światowa; nocne ataki na Kijów

45:20 - Słabnięcie Rosji nie oznacza, że przegra wojnę

52:20 - Polecenia Mateusza i Agnieszki.

Te lektury polecają Mateusz i Agnieszka:

1. Karen Hao, Imperium sztucznej inteligencji. Sny i koszmary w OpenAI Sama Altmana

2. Marietje Schaake, The Tech Coup. How to save democracy from Silicon Valley

3. Raport ECFR: Europeans are ready to defend themselves: https://ecfr.eu/publication/home-alone-europeans-are-ready-to-defend-themselves/

4.Sebastian Mallaby, The Infinity Machine: Demis Hassabis, DeepMind, and the Quest for Superintelligence

5. Michał Lubina, Słoń a sprawa birmańska. O „Podróży do Burmy” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” Mateusz Mazzini i Agnieszka Lichnerowicz przyglądają się globalnej transformacji politycznej i zadają fundamentalne pytanie: jak skrajna prawica buduje swoją międzynarodówkę? Dawne chrześcijańskie demokracje i tradycyjny konserwatyzm ustępują miejsca radykalnym ruchom, a głównym punktem odniesienia staje się dla nich nie tylko Rosja Władimira Putina, lecz także nowa amerykańska administracja Donalda Trumpa i ideologia spod znaku MAGA.

Wychodząc od niedawnego ataku Ukrainy na Petersburg, gdy odbywało się tam forum ekonomiczne, autorzy analizują rosyjskie Davos. Choć nie wszyscy stawili się na miejscu, to właśnie tam krzyżują się finansowe i ideowe nici łączące zachodnich populistów. Tropimy powiązania, w które uwikłani są Viktor Orbán, Marine Le Pen, liderzy AfD czy internetowi influencerzy tacy jak Andrew Tate. Za sznurki w tej grze pociągają ideolodzy pokroju Steve’a Bannona oraz rosyjscy oligarchowie, jak Konstantin Małofiejew. Zastanawiamy się, na ile te globalne struktury alt-rightu są rzeczywiście skoordynowane i jak bardzo zagrażają stabilności Europy.

Kluczowym elementem tej układanki jest Dolina Krzemowa. Miliarderzy i techbaronowie, których symbolem stali się Elon Musk oraz mentor J.D. Vance’a Peter Thiel, pompują gigantyczne środki w rozwój nowej prawicy. To oni promują technosolucjonizm i cyfrową dyktaturę: obywatele przestają mieć prawa, stają się jedynie „akcjonariuszami”. Badamy sojusze technologicznych gigantów, m.in. Anthropic z Pentagonem, i pokazujemy, jak sztuczna inteligencja staje się narzędziem walki politycznej. Czy potężne korporacje ostatecznie zdominują tradycyjne państwa narodowe?

W programie zaglądamy też do Ameryki Łacińskiej, która stanowi dziś wielkie laboratorium prawicowych zmian. Analizujemy rządy Jaira Bolsonaro w Brazylii, rewolucję libertariańską, którą w Argentynie przeprowadza Javier Milei, oraz autorytarne rządy Nayiba Bukele w Salwadorze i jego głośny, choć nieudany eksperyment z kryptowalutami. Przyglądamy się również sytuacji w Kolumbii i Chile, pokazując, że skrajna nowa prawica potrafi opowiadać o współczesnym świecie znacznie umiejętniej niż pozostałe ruchy polityczne.

Na koniec wracamy do Europy, analizując m.in. głośne protesty w Anglii po tragicznej śmierci Henry’ego Nowaka. Autorzy pokazują, jak to brutalne zdarzenie i kontrowersje wokół interwencji policji zostały błyskawicznie przejęte i instrumentalnie wykorzystane w celach propagandowych przez polityków pokroju Pete’a Hegsetha. Ta ewolucja obnaża bezwzględność nowej prawicy: cyfrowa rewolucja potrafi przekuć każdą tragedię w bezpardonowy marsz po władzę.

3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka:

1. Jak petersburskie Davos łączy interesy i pieniądze skrajnej prawicy w Europie: od Viktora Orbána po Marine Le Pen i AfD

2. Dlaczego Dolina Krzemowa i miliarderzy tacy jak Elon Musk czy Peter Thiel porzucili neoliberalizm na rzecz technofaszyzmu i cyfrowej dyktatury

3. Jak Ameryka Łacińska (Javier Milei, Jair Bolsonaro, Nayib Bukele) stała się poligonem doświadczalnym dla globalnego ruchu alt-right.

Oś czasu:

00:00 - Najciekawsze fragmenty

00:02:58 - Skrajna prawica na petersburskim Davos

00:10:22 - Czy istnieje globalna międzynarodówka?

00:16:56 - Dolina Krzemowa i wsparcie dla alt-rightu

00:19:00 - Ameryka Łacińska jako laboratorium prawicy

00:19:57 - Brazylia: Jair Bolsonaro a ruch MAGA

00:22:17 - Peter Thiel i początek cyfrowej rewolucji

00:28:44 - Javier Milei i technosolucjonizm

00:33:36 - Nayib Bukele i eksperyment z bitcoinem

00:36:49 - Korporacje technologiczne a państwa narodowe

00:44:29 - Kolumbia i Chile: nowa prawica w natarciu

00:49:16 - Ewolucja czy rewolucja prawicy?

00:50:11 - Oddźwięk w Europie: Henry Nowak i D-Day

00:55:12 - Podsumowanie: dokąd zmierza świat?

00:57:43 - Polecajki książkowe i kulturalne

O tym rozmawiali i to polecają nasi Autorzy:

1. Richard Reeves, Chłopcy i mężczyźni: https://tnsa.pl/produkt/chlopcy-i-mezczyzni-dlaczego-wspolczesni-mezczyzni-przezywaja-trudnosci-dlaczego-to-wazne-i-co-z-tym-zrobic-richard-v-reeves/

2. ⁠Matthew Rose, A world after liberalism. Philosophers of the Radical Right: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/5119453/a-world-after-liberalism-philosophers-of-the-radical-right

3. ⁠Wywiad z Katherine Stewart w „Polityce”: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/2340061,1,bog-w-sluzbie-maga-dlaczego-religijna-prawica-postawila-na-trumpa-to-walka-o-wladze-nie-o-wiare.read

4. Michael Steinberger, The Philosopher in the Valley: Alex Karp, Palantir, and the Rise of the Surveillance State

5. Katherine Stewart, Wyznawcy władzy. Religijny fundamentalizm i polityka w USA

6. Ben Tarnoff, Quinn Slobodian, Muskizm. Świat według Muska

7. Analiza wyborów w Armenii: https://agfilipiak.substack.com/p/rosja-gra-w-armenii-o-cos-wiecej

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” Mateusz Mazzini i Agnieszka Lichnerowicz analizują dynamikę wojny w Ukrainie i stawiają kluczowe pytanie: czy Europa będzie ratować Rosję? Trwająca rosyjska wojna w Ukrainie wchodzi w fazę, w której systematyczne ataki Ukrainy na Rosję bezpośrednio paraliżują logistyczne zaplecze agresora. Głównym obiektem skoordynowanych uderzeń staje się strategiczny Most Kerczeński, co stawia okupowany Krym w niezwykle trudnej sytuacji.

Badamy też erozję rosyjskiej stabilności gospodarczej. Bezpośrednim rezultatem działań wojennych jest narastający kryzys paliwowy w Rosji oraz odczuwalnie rosnące ceny w Rosji. W dyskursie eksperckim coraz częściej analizowany jest potencjalny koniec ery Putina, a zachowanie, jakie wykazują oligarchowie Putina, sugeruje ciche poszukiwanie alternatywnych scenariuszy na przyszłość. Moskwa próbuje jednak demonstrować determinację, czego symbolem stał się pocisk hipersoniczny Oriesznik. W tle tych wydarzeń pobrzmiewa dawna wojna gruzińsko-rosyjska, stanowiąca punkt odniesienia dla debaty o skuteczności europejskiej pomocy oraz skutkach braku wsparcia dla prodemokratycznych protestów w regionie.

Rozmówcy wspominają również o wschodniej flance kontynentu oraz analizują, jak wygląda oficjalna reakcja NATO na drony naruszające przestrzeń powietrzną paktu. Po incydentach, jakimi było wtargnięcie rosyjskich dronów na teren Polski, oraz napięciach obejmujących państwa bałtyckie kolejnym epizodem jest dron, który rozbił się w Rumunii (w miejscowości Gałacz). Eksperci wskazują, że te operacje i rosyjska dezinformacja to zaplanowana, szeroko zakrojona wojna hybrydowa oraz ukierunkowana na destabilizację nastrojów społecznych wojna kognitywna, mająca badać elastyczność zachodnich procedur obronnych.

W wymiarze regionalnym kluczowym punktem krytycznym staje się widoczny konflikt polsko-ukraiński. Obecne relacje polsko-ukraińskie podlegają negatywnej eskalacji, w której dominującą rolę zaczyna odgrywać jednostronna polityka historyczna kosztem bieżącego pragmatyzmu wojskowego. W debatach publicznych powracają najtrudniejsze tematy z przeszłości – Ukraińska Powstańcza Armia, tragiczny Wołyń, szeroko dyskutowane zjawisko opisywane jako banderowcy w Polsce oraz powojenna Akcja Wisła. Nawiązując do głośnej tezy, której autorem jest Timothy D. Snyder, stawiamy pytanie, czy polsko-ukraińskie sąsiedztwo to wciąż „skrwawione ziemie”, gdzie historyczne urazy zaczynają ważyć więcej niż wspólne interesy bezpieczeństwa.

Na koniec analizujemy globalną drabinę eskalacyjną, którą zdeterminuje nadchodzący szczyt NATO w Turcji. Głównym tematem rozmów będzie to, czy zachodni parasol nuklearny pozostanie stabilny w dobie redefinicji polityki Waszyngtonu, podczas gdy gigantyczne zyski z kontraktów obronnych odnotowuje koncern Lockheed Martin. Odpowiadamy na pytanie, czy w obliczu tych zmian geopolitycznych stacjonujące wojsko amerykańskie w Polsce zostanie realnie wzmocnione, czy też Europa musi ostatecznie przygotować się na samodzielną obronę swoich granic.

Oś czasu:

0:00 – Najciekawsze fragmenty odcinka.

4:35 – Zmiany na froncie: Jak dziś wygląda wojna w Ukrainie?

21:19 – Erozja Kremla: Czy Europa będzie zmuszona ratować Rosję?

30:12 – Rosyjski atak dronowy w Rumunii.

37:10 – Zaostrzający się kryzys polsko-ukraiński.

46:15 – Szczyt NATO w Turcji a długofalowe bezpieczeństwo Polski.

51:52 – Co warto przeczytać i obejrzeć? (Polecajki)

W tym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” analizujemy najnowsze wydarzenia na Bliskim Wschodzie. To nas tym razem zajmuje: wojna USA–Iran, napięcia wokół Izraela, kolejne rundy rozmów pokojowych między Waszyngtonem a Teheranem – czy możliwe jest zakończenie konfliktu, który od miesięcy destabilizuje region?

Według doniesień amerykańskich i bliskowschodnich mediów administracja USA próbuje doprowadzić do ograniczonego porozumienia z Iranem, a cieśnina Ormuz ma zostać otwarta. Jakie warunki pojawiły się na stole? Czy to realny krok w stronę stabilizacji, czy tylko tymczasowe „porozumienie do porozumienia”, które ma kupić czas wszystkim stronom konfliktu?

Rozmawiamy również o tym, jak wygląda sytuacja USA–Iran po miesiącach napięć i dlaczego dla części izraelskich polityków taki kierunek jest niebezpieczny. Izrael jest zaniepokojony doniesieniami o tym, że Stany Zjednoczone mogą być coraz bliżej układu z Teheranem. Analizujemy też rolę takich polityków jak Itamar Ben-Gwir i sytuację w izraelskim rządzie.

A co się dzieje w samym Iranie? Mimo osłabienia części elit i napięć po śmierci kolejnych ważnych postaci systemu wzmacniają się środowiska radykalne powiązane z dziedzictwem, jakie pozostawiła irańska rewolucja islamska. Rozmawiamy o tym, jak konflikt wpłynął na region i czy sąsiednie kraje wyciągnęły z tego wnioski.

W odcinku także: flotylla wolności i odpowiedź Unii Europejskiej. Czy Zachód jest dziś gotów reagować na wydarzenia na Bliskim Wschodzie? Jak wygląda Izrael dzisiaj i czy możliwy jest trwały rozejm w Izraelu?

Druga część rozmowy dotyczy NATO i bezpieczeństwa Europy. Wraca pytanie o to, czy NATO się rozpadnie i jaką rolę w tym procesie odgrywa Donald Trump. Dyskutujemy o doniesieniach dotyczących ograniczenia obecności wojsk USA w Europie oraz o tym, czy Trump rzeczywiście chciałby stopniowo zwalniać USA z odpowiedzialności za bezpieczeństwo Sojuszu.

Rozmawiamy wreszcie o Rosji. Choć Rosja odczuwa coraz mocniej kryzys gospodarczy i militarny, Kreml intensyfikuje ataki na Ukrainę i prowadzi działania dezinformacyjne wobec państw NATO. Czy Rosja słabnie właśnie dlatego, że jej możliwości długoterminowego prowadzenia wojny są coraz bardziej ograniczone? Czy Kreml mógłby zdecydować się na dalszą eskalację wobec Europy?

Oś czasu:

00:00:00 - Najciekawsze fragmenty

00:02:05 - USA–Iran: USA szykują się na porozumienie z Iranem. Cieśnina Ormuz ma być otwarta. Co jeszcze?

00:07:47 - Donald Trump nie jest zainteresowany kosztem wojny w Iranie. Dlaczego?

00:14:51 - Izrael: zaniepokojenie w Izraelu w związku z porozumieniem USA–Iran

00:22:18 - Normalizowanie zbrodni wojennych Izraela przez Zachód

00:28:26 - „Grzebiemy prawo międzynarodowe”

00:31:03 - USA: jak podsumować historię z amerykańskimi żołnierzami w Polsce?

00:39:07 - Europa: czy Europa powinna się militaryzować?

00:44:35 - Czy NATO zostanie przejęte przez Europę?

00:47:15 - Ukraina będzie kluczowa dla europejskiego bezpieczeństwa

00:52:15 - Dlaczego m.in. Polska i Litwa miały znieść białoruskie sankcje?

00:54:20 - Polecajki!

O tym rozmawiali i to polecają nasi Autorzy:

1. Robert Stefanicki, „Gazeta Wyborcza”, sylwetka Itamara Ben-Gwira: https://wyborcza.pl/7,75399,32805803,armia-izraela-odmowila-mu-powolania-kim-jest-itamar-ben-gwir.html

2. ⁠Carlo Masala dla „Polityki”: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/2330481,1,czy-nato-moze-przetrwac-bez-usa-musimy-byc-gotowi-natychmiast-moskwa-prowadzi-rownolegle-dwie-wojny.read

3. ⁠BBC, The Death of Yugoslavia: https://www.youtube.com/playlist?list=PLdw7wnKe0wiUSNdugFGpnSfm6wt-9gvUt


4. Amerykańsko-izraelski pomysł na Ahamdineżada: https://www.nytimes.com/2026/05/19/us/politics/iran-israel-us-leader-ahmadinejad.html

5. Nagrodzony w Cannes „Miesiąc miodowy”: https://ukrainaff.com/project/miesiac-miodowy/

6. Przemówienie Serhija Żadana na Uniwersytecie Wrocławskim, polskie tłumaczenie: https://m.facebook.com/photo.php?fbid=10243734412922359

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” rozmawiamy o tym, czy Polska zaczyna odczuwać skutki zmieniającej się polityki Stanów Zjednoczonych. Ten temat rozgrzał media w ostatnich dniach: USA wycofują wojska z Polski – decyzja Pentagonu o wstrzymaniu rotacji kilku tysięcy żołnierzy, którzy mieli trafić do Europy, w tym do Polski, stawia pod znakiem zapytania także bezpieczeństwo naszego kraju. Według amerykańskich mediów i agencji informacyjnych decyzja zaskoczyła zarówno wojskowych, jak i polskich partnerów. Zapanował chaos informacyjny.

Czy to początek większego procesu? Czy amerykańscy żołnierze przestaną się pojawiać w Polsce? Jak dziś wygląda wojsko USA w Polsce, czy możliwe jest dalsze wycofanie wojsk USA i czy rzeczywiście można już przewidywać, że Ameryka Polskę zostawi?

Dużo miejsca poświęcamy również sytuacji wewnętrznej w USA. Rosnący kryzys USA, napięcia polityczne i koszty, które generuje wojna w Iranie, coraz mocniej wpływają na decyzje Waszyngtonu. Dyskutujemy o tym, czy Stany Zjednoczone mają dziś ograniczone możliwości angażowania się jednocześnie w Europie, na Bliskim Wschodzie i w rywalizacji globalnej. Wraca też pytanie o to, czy Donald Trump zakończy wojnę w Ukrainie, skoro do tej pory mu się to nie udało.

W rozmowie analizujemy również sytuację Rosji. Coraz więcej danych wskazuje na to, że Rosja słabnie i ma trudności z dalszym prowadzeniem wojny. Coraz trudniejsza staje się mobilizacja w Rosji, a straty Rosjan w Ukrainie (najnowsze dane) pokazują skalę kosztów ponoszonych przez Kreml. Rozmawiamy także o tym, jak wyglądała wymiana jeńców ukraińskich, wśród których znaleźli się obrońcy Mariupola więzieni od 2022 r., oraz o politycznym znaczeniu wydarzeń takich jak parada w Moskwie w Dniu Zwycięstwa.

W ostatnich dniach ataki Rosji na Ukrainę się zagęściły, bo Putin poczuł się upokorzony. Czy Kreml będzie w stanie utrzymać tempo wojny przy rosnących stratach i coraz trudniejszej mobilizacji? Na końcu rozmawiamy o tym, czym jest wojna kognitywna, jak działa współczesna dezinformacja i propaganda i jak to wszystko wpływa na świadomość, emocje i wartości społeczeństw Zachodu.

W najnowszym odcinku wideokastu „Świat na zakręcie” gościem Mateusza Mazziniego jest Marcin Przychodniak z PISM (Polski Instytut Spraw Międzynarodowych). Rozmawiamy m.in. o tym, jak dziś wygląda rywalizacja dwóch mocarstw: Chiny–USA. Dlaczego te relacje są kluczowe dla przyszłości świata?

Punktem wyjścia jest zbliżające się spotkanie Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem w Pekinie. Czego Chińczycy oczekują od Trumpa i jak Pekin patrzy dziś na Stany Zjednoczone? Czy konflikt USA kontra Chiny będzie się zaostrzał, czy jednak obie strony próbują uniknąć otwartej konfrontacji?

Zastanawiamy się, jak wygląda dziś rzeczywistość dwóch mocarstw i gdzie Pekin buduje swoją największą przewagę. Czy to dlatego coraz częściej pojawiają się tezy, że Chiny już podbiły świat?

Dużo miejsca poświęcamy również temu, jak wewnętrzne problemy w USA i problemy Chin wpływają na budowanie przewagi jednego mocarstwa nad drugim. Czy kryzys mieszkaniowy, bezrobocie młodych i spowolnienie gospodarcze wpływają na decyzje Xi Jinpinga? I czy Chiny potrafią lepiej zarządzać własnymi kryzysami niż Zachód?

W rozmowie pojawia się też wątek Tajwanu: czy Chiny zaatakują Tajwan i jaką rolę odgrywa ta wyspa w globalnej rywalizacji? Czy Trump będzie próbował porozumieć się z Xi Jinpingiem, czy raczej czeka nas dalsza ukryta wojna z Chinami?

Jak wygląda dzisiejsza globalna perspektywa, czym jest współczesna globalna gra?

Z tego odcinka dowiesz się:

– Dlaczego Chiny nie boją się już USA i czego oczekują od Trumpa

– Czy konflikt USA–Chiny może przerodzić się w otwartą rywalizację o światową dominację

– Jak Chiny wyprzedzają świat i czy problemy w USA pomagają Xi Jinpingowi

Sprawdź, co poleca nasz gość Marcin Przychodniak:

Konferencja Strategic Ark: https://www.pism.pl/publikacje/strategic-ark-2026

Podkasty PISM: https://www.pism.pl/pism_w_mediach/podcasty