T.N.Đ

Khi chúng ta ý thức được “mình có ngu” trong ánh sáng trải nghiệm cá nhân và minh triết của nhân loại, chúng ta bắt đầu không còn sợ “ngu” nữa. Ngu trở thành chỉ dấu nhận biết những giới hạn để chúng ta tiến bộ. Ngu làm cho chúng ta hiểu mình và trở nên minh triết thật sự.

Hạnh phúc là sự mãn nguyện sâu xa bên trong tâm hồn chứ không phải là sự trang trí bên ngoài thân xác. Người giàu có khó khăn của người giàu, người nghèo có khó khăn của người nghèo. Người hạnh phúc không phải là người giàu hay nghèo. Tất nhiên nghèo sẽ có ít lựa chọn hơn, nhưng điều ấy không có nghĩa người nghèo là không thể có hạnh phúc. Những điều kiện cơ bản để có hạnh phúc người giàu và nghèo đều có đủ. Đứng trước cô đơn và già chết, nghèo và giàu như nhau.

Cuộc sống có biết bao muộn phiền bất ngờ và không tên gọi. Chúng ta cũng không biết bao lâu nữa đất gọi ta về. Nếu anh chị em để bản thân mình khổ, hận, buồn, thương theo cảm xúc và cách nhìn của người khác, anh chị em sẽ không bao giờ có những tháng ngày hạnh phúc, tĩnh lặng, sáng suốt và yêu thương.

Ẩn dật, không làm hại là biểu hiện của một trái tim yêu thương và tâm thức hiểu biết. Yêu mình yêu người. Biết mình biết người. Đời sống ẩn dật sẽ mở lối thênh thang cho tâm thức. Đời sống không làm hại sẽ chấp cánh bao la cho tình yêu. Không có cái đẹp nào kỳ vĩ hơn cái đẹp của tình yêu vô hại. Không có minh triết nào sáng chói hơn minh triết của ẩn dật không tên. Bất thiện sẽ đoạn tận trong cuộc đời ẩn dật. Tình yêu và hạnh phúc sẽ nở hoa trong trái tim không làm hại tha nhân.

Trong giao tiếp xã hội, hợp tác công việc, quan hệ gia đình... ý thức trách nhiệm sẽ là thước đo tín nhiệm và lòng khoan dung sẽ là cầu nối trái tim. Có trách nhiệm, có khoan dung, ta và người có thể giúp cho nhau vui đẹp. Ta không còn sợ thế giới quên ta, xa lánh ta. Thế giới bay giờ yêu ta và cần ta có mặt. Với lòng khoan dung và tinh thần trách nhiệm, ta sẽ sáng lên và làm sáng lên rất nhiều tâm hồn.

Sự nâng đỡ và đưa bước, đặc biệt trên con đường giác ngộ (Bát chánh đạo) là vô cùng quan trọng. Khi một ai đó đã thấy mình lầm lỗi, đã thấy mình u mê và đang cố gắng bước ra khỏi lầm lỗi và u mê đó bằng niềm tin và sự chân thành, chúng ta đừng bỏ quên họ.

Hiểu, từ hiểu mình, chúng ta đi đến hiểu nhau. Thế giới sống là thế giới có nhau. Không có một thực thể nào biệt lập tồn tại. Mình còn sống là mình còn cần có nhau. Mà hiểu nhau mới có nhau được. Hợp tác, thương yêu, chia sẻ, bao dung đều từ hiểu nhau mà lớn. Nhân loại có hoà bình, gia đình có thân ái hay không cũng từ hiểu mình và hiểu nhau.

Đẹp, có đẹp là có hạnh phúc (vị ngọt). Đẹp sắc là lớp đẹp ngoài cùng của năm lớp đẹp: Sắc, Đạo, Tâm, Tuệ và Giải thoát. Trong vị ngọt của đẹp sắc luôn có cay đắng và hiểm nguy. Sợ hãi, đau thương, ngu si và kiêu mạn luôn như bóng theo hình bên trong tâm chấp thủ đẹp sắc. Biết được vị ngọt và sự hiểm nguy bên trong đẹp sắc một cách trọn vẹn, người biết sẽ không dừng lại ở cái đẹp mắt nhìn. Người ấy sẽ đi tới cái đẹp của đạo đức, tâm định, trí tuệ và giải thoát. Người ấy không còn giới hạn mình và ngu muội mình trong cái đẹp sắc nữa. Người ấy sẽ đưa cái đẹp của mình đi về vĩnh cữu, một cái đẹp mà khi mình đẹp người cũng đẹp, một cái đẹp mà khi mình có, muôn loài sẽ có hoà bình, hạnh phúc và thương yêu.

Nếu bạn có thể thở được những hơi thở có ý thức (chánh niệm), nhận biết được cảm xúc trong mình, hiểu rõ cảm xúc sinh khởi, tồn tại và biến chuyển như chính nó, bạn sẽ nhìn thấy thông điệp tinh thần mà cảm xúc đó mang lại.

Ngày còn bé, chúng ta rất hồn nhiên, trong sáng và thánh thiện. Không có mặc cảm, thù hận, phân biệt chủng tộc và cố chấp niềm tin gì cả. Nhưng khi lớn lên, bao nhiêu mặc cảm, phân biệt, thù hận và cố chấp kéo về. Cái trong sáng, hồn nhiên và thánh thiện của chúng ta bị bóp méo bởi những giá trị, niềm tin, nhận thức và trải nghiệm sống. Trong môi trường nào ta lớn lên, giá trị, niềm tin, nhận thức và trải nghiệm sống của môi trường đó tự nhiên trở thành cái tôi cá nhân và cái tôi tập thể của ta. Tư duy và hành động của ta cũng tự nhiên bị dẫn dắt bởi cái tôi cá nhân và tập thể đó. Mặc cảm về gia cảnh, nhân tướng, giáo dục, tôn giáo, quốc gia, sắc tộc lớn lên trong ta. Những hồn nhiên, trong sáng, thánh thiện bị thay thế bởi những mặc cảm. Dòng sông mặc cảm hơn, kém, bằng; đẹp, xấu; có giáo dục, không giáo dục; có tín ngưỡng, không tín ngưỡng; giàu, nghèo; văn minh, không văn minh, như bão lũ kéo qua đời ta, nhận chìm ta trong thù hận, cực đoan, kiêu ngạo và tự khổ.