To Bardziej Skomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać.

Choć na co dzień mamy poczucie, że istnieje w nas trwałe "ja", które podejmuje decyzje i kieruje naszym życiem, bliższe przyjrzenie się temu doświadczeniu szybko komplikuje ten obraz. Nasza tożsamość jest kształtowana przez język, kulturę, relacje społeczne oraz procesy psychiczne, których często nie jesteśmy świadomi. Czy w takim razie "ja" jest czymś trwałym i autonomicznym, czy raczej konstrukcją, która pomaga nam zachować poczucie ciągłości oraz panowania nad zmiennym i nieprzewidywalnym światem?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o poczuciu "ja", sprawczości i sensie życia z Piotrem Augustyniakiem, filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a także autorem książki "Boga nie ma, jest życie". Rozmawiamy m.in. o tym, w jaki sposób język i kultura kształtują naszą tożsamość, dlaczego utożsamiamy się z własnymi myślami, czy naprawdę kontrolujemy podejmowane decyzje oraz czy możliwe jest doświadczenie rzeczywistości, w którym znika wyraźny podział na "ja" i świat. Zastanawiamy się także nad znaczeniem akceptacji, świadomością własnej śmiertelności oraz tym, czy sens życia można odnaleźć, czy raczej sami próbujemy go swojemu życiu nadać.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Dlaczego poczucie trwałego "ja" można rozumieć jako konstrukt językowy i społeczny oraz jaką rolę odgrywa ono w budowaniu odpowiedzialności, ciągłości i poczucia bezpieczeństwa.

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą się poza zasięgiem naszych teleskopów.

Pomimo coraz dokładniejszych teleskopów i rosnącej ilości danych obraz Wszechświata, którym dysponujemy, wciąż pozostaje niepełny. Wynika to nie tylko z ogromnej skali kosmosu, lecz także z ograniczeń naszych instrumentów oraz faktu, że obserwujemy przede wszystkim świecącą materię, podczas gdy rusztowanie wielkoskalowej struktury Wszechświata tworzy głównie niewidoczna ciemna materia.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- W jaki sposób z niewielkich zaburzeń gęstości we wczesnym Wszechświecie powstała kosmiczna sieć oraz dlaczego do wyjaśnienia jej struktury potrzebujemy ciemnej materii i ciemnej energii.

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kamińskim o tajemnicach ludzkiego mózgu, ograniczeniach pamięci roboczej oraz o tym, dlaczego nasza rzeczywistość to tak naprawdę kontrolowana halucynacja.  

Pomimo naszej rosnącej wiedzy o ludzkim mózgu, wciąż kryje on wiele tajemnic, a jego pełne zrozumienie wymaga nieustannych badań. Wynika to oczywiście z ogromnej złożoności tego narządu i potrzeby interdyscyplinarnego podejścia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ludzkim mózgu z prof. Janem Kamińskim, kierownikiem Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego oraz specjalistą w zakresie neurofizjologii poznawczej i mechanizmów pamięci roboczej badanych na poziomie pojedynczych neuronów. Rozmawiamy m.in. o neuronach, emergentnych właściwościach sieci w mózgu, pamięci roboczej, a także kodowaniu predykcyjnym i roli sztucznej inteligencji w neurobiologii. 

Czy nasz wszechświat może istnieć we wnętrzu czarnej dziury? Okazuje się, że taka hipoteza może być nie tylko sensowna z matematycznego punktu widzenia, ale dawałaby także przewidywania, które potencjalnie można by przetestować. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. Nikodemem Popławskim, fizykiem teoretycznym z University of New Haven, zajmującym się kosmologią i ogólną teorią względności, a także twórcą modelu, w którym czarne dziury mogą tworzyć wszechświaty po drugiej stronie horyzontu zdarzeń. 

Dlaczego nasze subiektywne doświadczenie wciąż umyka nauce? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Markiem Pokropskim o świadomości, szukając odpowiedzi na pytania, które od lat definiują granice ludzkiego poznania.

Świadomość wciąż stanowi jeden z największych problemów, z jakimi mierzy się współczesna nauka. Z jednej strony jest to zagadnienie całkowicie fundamentalne, bo wszystko, czego możemy w ogóle doświadczyć, jest nierozerwalnie związane ze świadomym stanem. Z drugiej strony nie mamy obecnie dobrej teorii, która tłumaczyłaby, dlaczego w ogóle pojawia się świadome doświadczenie. Jest to moim zdaniem temat niezwykle ważny, dlatego że nie tylko stanowi on ogromną lukę w naszym rozumieniu świata, ale także niesie za sobą ogromne implikacje moralne. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o świadomości z prof. Markiem Pokropskim. Rozmawiamy o naturze subiektywnych doznań, badaniach nad sztuczną inteligencją, granicach redukcjonizmu, a także o współczesnych teoriach tłumaczących fenomen ludzkiego umysłu.

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Jarosław Duda z którym rozmawiam o tym, czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość i jak koncepcja wszechświata blokowego zmienia nasze rozumienie mechaniki kwantowej i natury czasu.

Czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość? Okazuje się, że teoria względności Einsteina otwiera drzwi do takiego podejścia, sugerując istnienie wszechświata blokowego, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość istnieją jednocześnie. Oczywiście rodzi to kolejne pytania o to, jaki wpływ miałoby to na mechanikę kwantową i postrzeganie przez nas czasu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Jarosławem Dudą z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mój gość specjalizuje się w fizyce teoretycznej i fundamentalnych pytaniach o naturę naszej rzeczywistości. Rozmawiamy zarówno o symetrii czasu w równaniach fizyki, łamaniu nierówności Bella, jak i o tym, jak reguła Borna łączy się z maksymalizacją entropii. Zastanawiamy się też, czy da się wykorzystać te właściwości do stworzenia dwukierunkowych komputerów kwantowych oraz w jaki sposób eksperymenty z opóźnionym wyborem zmieniają nasze widzenie świata.

Jako że tematy omawiane w odcinku bywają abstrakcyjne, pod poniższym linkiem znajdziecie prezentację przygotowaną przez dr. Dudę, która ułatwia zrozumienie poruszanych wątków:

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem.

Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach.

W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej.

Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja.

W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja.

--------

Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych.

Rozdziały:

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość.

00:00:00 Wstęp

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.