To Bardziej Skomplikowane

Czarne dziury i gwiazdy neutronowe to miejsca, w których znana nam fizyka po prostu przestaje działać. Jednak okazuje się, że nie pozostajemy całkiem bezradni i dzięki nowym technologiom, takim jak sztuczna inteligencja, możemy coraz lepiej badać te tajemnicze obiekty. O tym, jak algorytmy pomagają nam dziś "słyszeć" zmarszczki czasoprzestrzeni, czym są gwiazdy neutronowe i czarne dziury oraz jak używana jest sztuczna inteligencja, rozmawiam z profesorem Michałem Bejgerem, astrofizykiem z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk.

Świadomość stanowi jedną z najbardziej fascynujących ale wciąż nierozwiązanych zagadek, z jakimi przyszło nam się mierzyć. Jednak to, że współczesna nauka nie potrafi jeszcze ostatecznie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego świadomość w ogóle się pojawia, nie oznacza, że nie możemy badać jej mechanizmów. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Binderem zarówno o trudnym problemie świadomości, jak i o neuronalnych korelatach, badaniach nad pacjentami w śpiączce, psychodelikach, czasowej strukturze naszych doświadczeń oraz wiodących hipotezach.

Sztuczna inteligencja to potencjalnie najbardziej rewolucyjna technologia, z jaką przyszło nam się mierzyć, a jej konsekwencje są właściwie niemożliwe do przewidzenia. To oczywiście sprawia, że jej zrozumienie staje się niezwykle istotne społecznie. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Sankowskim nie tylko o samej technologii i najczęstszych nieporozumieniach, ale także o jej wpływie na gospodarkę, naukę, dalszym rozwoju i roli, jaką w tym wszystkim może odegrać Polska.

Myślę, że wszyscy wiemy, czym jest kryształ w przestrzeni. To regularna struktura, w której atomy układają się w powtarzalne wzory. Ale czy materia może krystalizować w czasie? I co to by w ogóle znaczyło?

Pytanie o to, czy życie mogło powstać nie tylko na Ziemi, ale także na innych planetach, jest jednym z najciekawszych wyzwań naukowych. Żeby mu sprostać, musimy pokonać nie tylko bariery technologiczne, ale także zrozumieć, jakie procesy w ogóle możemy nazywać życiem i jakie warunki muszą zaistnieć, aby mogło się ono utrzymać.

Sztuczna inteligencja to niewątpliwie jedna z najistotniejszych i potencjalnie najbardziej rewolucyjnych technologii, z jaką przyszło nam się mierzyć. A jej skutki społeczne i ekonomiczne są właściwie niemożliwe do przewidzenia. Jednak oprócz wpływu, jaki będzie miała na społeczeństwo, pojawiają się także pytania o to, co te systemy mówią nam na temat samej natury inteligencji. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Włodzisławem Duchem właśnie o tym, czym jest inteligencja i czy możemy mówić o niej w przypadku sztucznych systemów. Rozmawiamy także o tym, jak możemy opisywać te systemy i czy ma sens mówić o ich świadomości.

Często można usłyszeć, że entropia całego Wszechświata nieuchronnie rośnie. Jednak czy możemy stosować to pojęcie do całego Kosmosu i uznać, że dąży on do nieporządku? Sama entropia rodzi także wiele pytań o to, skąd w ogóle wzięła się niska entropia i jak to wszystko łączy się z energią czy informacją. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z profesorem Robertem Hołystem właśnie na temat entropii, informacji, energii, a także emergencji.

Przypis: “Taniec” wskazujący lokalizację pokarmu to domena pszczół. Mrówki komunikują się głównie chemicznie, tworząc ścieżki zapachowe (feromony).

Ludzie od tysięcy lat zastanawiają się, czym jest racjonalność i co to znaczy być racjonalnym. Myślę, że to pytanie wraca w dzisiejszych czasach ze szczególną siłą, zwłaszcza że jesteśmy pod ogromnym wpływem mediów społecznościowych, rosnącej polaryzacji, baniek informacyjnych, a także coraz większego udziału sztucznej inteligencji w całym krajobrazie informacyjnym. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Bartoszem Brożkiem właśnie o racjonalności, filozofii nauki, sztucznej inteligencji, a nawet o wolnej woli.

Mechanika kwantowa i oparte na niej teorie, takie jak Model Standardowy, to obecnie najlepszy opis rzeczywistości, jaki mamy. Jednak okazuje się, że aby ten model dawał prawidłowe przewidywania, pojawiają się w nim tak zwane stałe fundamentalne. Czyli liczby, których nie da się w żaden sposób wyprowadzić z teorii, a trzeba je po prostu zmierzyć. Rodzi to oczywiście całą gamę pytań. Od takich, czy da się znaleźć inny model, z którego wynikałyby te wartości, czy te stałe zmieniają się w czasie, a także jak dokładnie potrafimy je zmierzyć. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Wcisło właśnie o stałych fundamentalnych, pomiarach w fizyce i eksperymentach, które mogą przetrzeć szlak do “nowej fizyki”.

Wszyscy śpimy. Jednak okazuje się, że sen wciąż pozostaje dużą zagadką naukową. Pojawia się tutaj mnóstwo pytań: dlaczego w ogóle potrzebujemy snu? Czy marzenia senne mają jakąś funkcję? Co zmienia się w pracy mózgu, kiedy śpimy, i jak to wszystko łączy się z pamięcią, uczeniem się, zdrowiem, czy nawet świadomością?