Vers en Klank

Daar was al heelparty digtende dokters in Afrikaans en alhoewel sommige bekend is vir sogenaamde mediese poësie waarin die mediese veld betrek word, dig ander gewoon oor die lewe en die dood en die liefde en al die groot temas. Alhoewel daar ongeveer 17 digtende dokters is wat gepubliseer is in Suid-Afrika, kan jy uitsien na gedigte deur Eugéne Marais, Henk Rall, Phil du Plessis, Gilbert Gibson, Len S. Louw, Hennie Nortjé, Ilse van Staden en Hendrik J. Botha. Johann Nel gaan die gedigte voorlees.

Die digter, akademikus en literêre kritikus, Joan Hambidge, gesels oor haar nuwe bundel, NOMADIESE STERRE. Sy lees ook gedigte uit hierdie besondere bundel voor. Johan Myburg merk op: “Wat deurgaans opval is Hambidge se omgaan met “hartenswoorde”: woorde wat ʼn duidelike persoonlike betekenis het, maar só geboetseer word dat dit die leser toelaat om ʼn eie “hartensbegrip” daaraan te koppel. Wat veel vreugde bied is die spel en dikwels speelse manier waarmee sy omgaan.”

Cintaine Schutte lee gedigte voor uit Irize Loots se debuutbundel, Vlieg vorentoe. Irize is in Johannesburg gebore. Sy studeer musiek aan Unisa en verwerf 'n BA en diploma in verhoogbestuur aan die Universiteit van Stellenbosch. Sy woon sedert 1993 in Amsterdam, waar sy 'n Gestaltterapiepraktyk het, klavierles gee en deeltyds by 'n uitgewer van wetenskaplike, tegnologiese en mediese tydskrifte werk. Haar debuutroman, Dromers, van 2018 word in 2020 vir 'n ATKV-woordveertjie genomineer.

Luister na gewyde gedigte, soos opgeneem in die woordkunsprogram God, die digter. Helena Conradie en Christa Thom gesels oor hierdie projek, en lees van die mooiste gewyde gedigte in Afrikaans voor. Jy kan uitsien na gedigte deur Joan Hambidge, D.J. Oppperman, Sheila Cussons, N.P. van Wyk Louw, Susan Smith, Donald Riekert, S.J. Pretorius, Jan Swanepoel, Olga Kirsch, Wilma Stockentröm, George Louw en T.T. Cloete.

Chris van Niekerk  lees verse voor uit die bundel, Alles keer om - Tomas Tranströmer in Afrikaans, vertaal deur De Waal Venter. Tomas Tranströmer, 'n Sweed en een van die grootste Skandinawiese digters ooit, slaag daarin om belewenisse wat vreemd en angswekkend kan wees, aan te bied asof dit alledaags is en hy gee dit 'n soort liriese skoonheid, gestroop en minimaal, maar besonder kragtig. Sy poësie lei die leser tot 'n punt waar die werklikheid met verrassende onverwagsheid "omkeer", iets anders beteken en beskryf as wat die leser verwag. Die motivering vir die Nobelprys wat hy in 2011 ontvang het, het dié woorde ingesluit: hy gee ons vars toegang tot realiteit. 'n Skynbaar gewone situasie word meteens asemrowend anders. De Waal Venter het sowat 135 vertaalde gedigte ingesluit in hierdie bundel en lewer hiermee 'n uitsonderlike bydrae tot die Afrikaanse letterkunde.

Luister na verse uit Marlise Joubert se tiende digbundel, disteltyd, uitgegee deur Protea. Joubert neem in hierdie bundel bestek op haar lewe: die verouderingsproses met gepaardgaande fisieke aftakeling en verlies, maar ook besinning oor familie, eie kinderjare en die onlangse inperking, beurtkrag en geweld. Dis gedigte met ’n sterk poëtiese en visuele inslag en word gekenmerk deur ’n introspektiewe, selfs nostalgiese, toonaard. Soos die distel as onkruid ’n saadpluim lewer wat lig, dartelend en lieflik is, is hierdie gedigte ook. Disteltyd is ’n bundel wat weens die geskakeerdheid daarvan ’n belangrike bydrae lewer tot die steeds groeiende korpus van laatwerke; gedigte wat meestal ontroer weens die menslikheid en humor daarin verwoord, maar terselfdertyd ook die leser konfronteer met die maatskaplike onregte kenmerkend van ons tyd.

Akademikus en digter Bernard Odendaal  gesels oor sy nuutste digbundel, NOOTVAT. KWASHAAL. STAPEL. In sy eerste bundel sedert hy in 2007 met Onbedoelde land gedebuteer het, besin Bernard Odendaal oor woordkuns, Afrikaans en die voortbestaan daarvan; gedenk hy die heerlikheid én verganklikheid van die mens, die natuur en die liefde; registreer hy maatskaplike verwording. ’n Verlore jeugwêreld en vriende word onthou; daar word gedink aan kinders wat in diaspora verkeer. Stemminge, toonaarde en digvorme wissel mekaar af. Joan Hambidge som haar resensie oor hierdie bundel kort en kragtig op: "Slim en ontroerend." Sy sê voorts: "Bernard Odendaal het met sy tweede bundel die noot hoog ingesit, maar nêrens word 'n vals klank geuiter nie. Dit is sterk kwashale wat hier van stapel gestuur word." Of soos Marlies Taljaard haar resensie begin: " 'n Deurwinterde bundel van 'n meesterdigter."

Die aktrise, aktivis, dramaturg, teaterskepper en nou ook digter, Veronique Jephtas, gesels oor haar debuutbundel, Soe rond ommie bos. Veronique verteenwoordig die kraakvars stem van 'n nuwe generasie Afrikaanssprekendes,  die sogenaamde "born frees", gebore ná 1994, wat grootgeword het in 'n land met meer geleenthede vir almal, maar waar die wonde van die verlede halsstarrig bly sweer. Soe rond ommie bos is die kreatiewe voortsetting van 'n ryk tradisie protespoësie in Afrikaans. Jephtas verbeel haar 'n gemeenskap wat vry is van gesprekke wat rondom die bos loop, en so in die gees van Vryheidsdag is dit uiters gepas om hierdie gedigte te hoor.

Hennie Meyer praat oor sy digbundel, Winkel van wanklanke.  Dis sy debuutbundel, en hy skram nie weg daarvan om met groot figure in die Afrikaanse digkuns en internasionale kunstenaars soos Jackson Pollock, Picasso en Yves Klein in gesprek te tree nie. Dit is veral ’n konseptuele bundel, wat die idee van wat ’n bundel is of kan wees, bevraagteken.

Roeline Daneel lees gedigte voor uit Riana Scheepers se debuutbundel, Met die taal van karmosyn. Dis in 2001 uitgegee deur Human & Rousseau nadat sy alreeds goed gevestig was as prosaskrywer in die Afrikaanse literêre wêreld. Haar Katrina-stories het haar in ander opsigte 'n gewilde outeur gemaak, terwyl sy as rubriekskrywer in die dagpers breë bekendheid geniet het.