වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)

අධිචිත්ත සික්ඛා › 025 චතුර්ථධ්‍යානය සහ වේදනා ප්‍රහාණය

මෙම දේශනය මගින් අධිචිත්ත සික්ඛා වැඩසටහන් මාලාව යටතේ චතුර්ථධ්‍යානය උපදවා ගන්නා ආකාරය සහ එහි ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් තෘතීයක ධ්‍යානයේ පවතින සුඛය ඕලාරික ලෙස දැක එය ප්‍රහාණය කර උපේක්ෂා සහ ඒකාග්‍රතා යන අංගයන්ගෙන් යුක්ත චතුර්ථධ්‍යානයට එළඹෙන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.

දේශනය තුළ සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු:

• ප්‍රථම ධ්‍යානයේ සිට චතුර්ථධ්‍යානය දක්වා ධ්‍යාන අංග ක්‍රමයෙන් සියුම් වන ආකාරය.
• චතුර්ථධ්‍යානයේදී සුඛ, දුක්ඛ, සෝමනස්ස සහ දෝමනස්ස යන වේදනා සතර ප්‍රහාණය වන ආකාරය.
• උපචාර සමාධියේදී සහ අර්පණා සමාධියේදී වේදනා නිරුද්ධ වීමේ වෙනස.
• වේදනාවන් සහ රාග, ද්වේෂ යන කෙලෙස් අතර පවතින සම්බන්ධතාවය.
• චතුර්ථධ්‍යානය රාගයෙන් සහ ද්වේෂයෙන් අතිශයින් දුරස් වූ අවස්ථාවක් ලෙස හැඳින්වීමට හේතු.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) තෘතීයක ධ්‍යානයේ සිට චතුර්ථධ්‍යානයට සංක්‍රමණය වීම - තෘතීයක ධ්‍යානයේ පවතින සුඛය ඕලාරික ලෙස දැක එය ප්‍රහාණය කර චතුර්ථධ්‍යානය සඳහා උත්සාහ කරන ආකාරය පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:04:51) ධ්‍යාන අංග ක්‍රමයෙන් සියුම් වීම - විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති සහ සුඛ යන අංග ක්‍රමයෙන් ඉවත් වෙමින් චතුර්ථධ්‍යානය දක්වා සිත දියුණු වන ආකාරය ස්මාර්ට් බෝඩ් එක ආධාරයෙන් පැහැදිලි කිරීම.

(00:13:41) චතුර්ථධ්‍යානය පිළිබඳ සූත්‍රගත විග්‍රහය - "සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා..." යන පාඨය ඇසුරින් චතුර්ථධ්‍යානයේදී වේදනා ප්‍රහාණය වන ආකාරය විස්තර කිරීම.

(00:19:18) වේදනා පහ සහ ඒවා ප්‍රහාණය වන අවස්ථා - සුඛ, දුක්ඛ, සෝමනස්ස, දෝමනස්ස සහ උපේක්ෂා යන වේදනා පහ එක් එක් ධ්‍යාන මට්ටම්වලදී ප්‍රහාණය වන ආකාරය පිළිබඳ අටුවා විග්‍රහය.

(00:46:57) වේදනා ප්‍රහාණය සහ කෙලෙස් අතර සම්බන්ධය - සුඛ සහ සෝමනස්ස ප්‍රහාණයෙන් රාගයත්, දුක්ඛ සහ දෝමනස්ස ප්‍රහාණයෙන් ද්වේෂයත් සිතින් දුරස් වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.

(00:54:39) Q&A: චුල්ල ශුන්‍යත සූත්‍රය සහ අනිමිත්ත ඵල සමාපත්තිය යනු කුමක්ද? - විදර්ශනා මගින් අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ලක්ෂණ මෙනෙහි කර ඵල සමාපත්තියට සමවැදීමේදී නිර්වාණය වැටහෙන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:04:53) Q&A: පටිභාග නිමිත්ත ලැබුණු පසු අර්පණා සමාධිය දක්වා භාවනාව දියුණු කරන්නේ කෙසේද? - පටිභාග නිමිත්ත ලැබුණු පසු ඉන්ද්‍රිය ධර්ම සම කරමින් අර්පණා කෝසල්ලය දියුණු කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳ උපදෙස්.

(01:12:05) Q&A: භාවනාවේදී කාලය නියම කරගැනීම (Biological Clock) සාර්ථක කරගන්නේ කෙසේද? - භාවනාව සඳහා කාලය නියම කරගැනීමේදී ඇතිවන ප්‍රායෝගික ගැටලු සහ ඒවා මගහරවා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:23:26) පුණ්‍යානුමෝදනාව - දේශනයේ දායකත්වය දැරූ පිරිසට සහ ගුරු ස්වාමීන් වහන්සේලාට පින් අනුමෝදන් කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

අධිචිත්ත සික්ඛා | 25 දේශනාව | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ

අධිචිත්ත සික්ඛා › 023 ද්විතීය ධ්‍යානය උපදවා ගැනීම සහ එහි ස්වභාවය

මෙම දේශනය මගින් ද්විතීය ධ්‍යානය උපදවා ගන්නා ආකාරය සහ එහි ඇති විශේෂ ලක්ෂණ පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. ප්‍රථම ධ්‍යානයේ පවතින විතර්ක සහ විචාර යන අංගයන්ගේ රළු බව හඳුනාගෙන ඒවා ප්‍රහාණය කිරීමෙන් ද්විතීය ධ්‍යානයට එළඹෙන ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.

• ප්‍රථම ධ්‍යානය සහ ද්විතීය ධ්‍යානය අතර වෙනස.
• විතර්ක සහ විචාර ප්‍රහාණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය.
• ද්විතීය ධ්‍යානයේ අංග: ප්‍රීතිය, සැපය සහ ඒකග්ගතාවය.
• සම්පසාදන (ශ්‍රද්ධාව) සහ ඒකෝදිභාවය යන පදයන්හි අර්ථ විග්‍රහය.
• ධ්‍යාන අංග සියුම් වන ආකාරය සහ සමාධිය බලවත් වන ආකාරය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් ආවර්ජනය - ප්‍රථම ධ්‍යානය ලැබීමෙන් පසු ඇති කරගත යුතු වශීභාවයන් සහ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීම පිළිබඳව කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.

(00:03:48) ද්විතීය ධ්‍යානය පිළිබඳ හැඳින්වීම - විතර්ක විචාර රහිත ප්‍රණීත ධ්‍යානයක් වන ද්විතීය ධ්‍යානය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:03:58) ධ්‍යාන අංග විශ්ලේෂණය - විතර්ක, විචාර, ප්‍රීති, සුඛ සහ ඒකග්ගතා යන ධ්‍යාන අංග පහ පිළිබඳවත්, ඒවා ද්විතීය ධ්‍යානයේදී වෙනස් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.

(00:07:15) විතර්ක විචාර ප්‍රහාණය කර ද්විතීය ධ්‍යානයට එළඹීම - විතර්ක සහ විචාර යන අංගයන්ගේ රළු බව සහ ඒවා නීවරණයන්ට ආසන්න බව හඳුනාගෙන ඒවායින් තොරව සමාධිය උපදවා ගන්නා ආකාරය විස්තර කරයි.

(00:11:14) ද්විතීය ධ්‍යානයේ සියුම් ස්වභාවය - ප්‍රථම ධ්‍යානයට සාපේක්ෂව ද්විතීය ධ්‍යානයේ පවතින ශාන්ත සහ ප්‍රණීත ස්වභාවය පිළිබඳව කරුණු දක්වයි.

(00:19:14) ද්විතීය ධ්‍යානය සඳහා භාවනා කරන ආකාරය - ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට එහි ආදීනව දැක, පටිභාග නිමිත්ත අරමුණු කරමින් ද්විතීය ධ්‍යානය උපදවා ගන්නා ප්‍රායෝගික පිළිවෙත සාකච්ඡා කරයි.

(00:26:03) සූත්‍ර පාඨ ඇසුරින් ද්විතීය ධ්‍යානය විග්‍රහ කිරීම - විතක්ක විචාරානං වූපසමා ආදී සූත්‍ර පාඨයන්හි අඩංගු ගැඹුරු අර්ථයන් ද්විතීය ධ්‍යානයට අදාළව විග්‍රහ කරයි.

(00:32:13) විතර්ක විචාර සහ ශ්‍රද්ධාව අතර සම්බන්ධය - විතර්ක විචාර පවතින විට ශ්‍රද්ධාවේ සම්පසාදන ලක්ෂණය ප්‍රකට නොවන ආකාරයත්, ඒවා ප්‍රහාණය වූ විට ශ්‍රද්ධාව බලවත් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.

(00:40:42) ඒකෝදිභාවය යන්නෙහි අර්ථය - ඒකෝදිභාවය යනු සමාධියට නමක් බවත්, විතර්ක විචාරයන්ගෙන් තොරව තනිව හටගන්නා ශ්‍රේෂ්ඨ සමාධිය එයින් අදහස් වන බවත් විස්තර කරයි.

(00:57:12) ද්විතීය ධ්‍යානයේ ලක්ෂණ සාරාංශය - ද්විතීය ධ්‍යානය ලක්ෂණ හතරකින් යුක්ත වන ආකාරයත්, එහිදී සමාධිය බලවත් වන ආකාරයත් සාරාංශගත කරයි.

(01:03:06) Q&A: මෛත්‍රී භාවනාවේදී රූපය මැකී යාම හෝ හිස් බවක් දැනීම පිළිබඳ ගැටලුව - මෛත්‍රී භාවනාවේදී තමාගේ රූපය අරමුණු කරන විට කිසිවක් නොපෙනී යාම හෝ හිස් බවක් දැනීම පිළිබඳව ඇතිවන ගැටලුවට පිළිතුරු සපයයි.

(01:11:33) Q&A: තමා ධ්‍යානයකට පත් වූ බව නොදැන සිටිය හැකිද? - යම් කෙනෙකුට තමා ධ්‍යානයකට පත් වූ බව නොදැන සිටිය හැකිද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කරයි.

(01:13:40) Q&A: ධ්‍යානයක සිටින විට ශබ්ද ඇසීම සිදුවිය හැකිද? - රූපාවචර ධ්‍යානයක සිටින විට බාහිර ශබ්ද ඇසීම සිදුවිය හැකිද සහ එය ධ්‍යානයට බාධාවක් වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(01:38:36) Q&A: ආනාපානසති භාවනාවේ ප්‍රගතිය සහ ප්‍රීතිය ඇතිවීම - ආනාපානසති භාවනාවේදී ප්‍රීතිය ප්‍රකටව දැනීම සහ හුස්ම රැල්ල ස්වයංක්‍රීයව සිදුවන බව දැනීම භාවනාවේ ප්‍රගතියක් බව පැහැදිලි කරයි.

(01:44:01) පුණ්‍යානුමෝදනාව - දායකත්වය දැරූ පිරිසට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කරමින් දේශනය අවසන් කරයි.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

අධිචිත්ත සික්ඛා | 23 දේශනාව | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ

අධිචිත්ත සික්ඛා › 024 තෘතීය ධ්‍යානය උපදවා ගැනීම සහ එහි ස්වභාවය

මෙම දේශනය මගින් අධිචිත්ත සික්ඛා පාඩම් මාලාව යටතේ තෘතීය ධ්‍යානය උපදවා ගන්නා ආකාරය සහ එහි පවතින සුවිශේෂී ලක්ෂණ පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. ද්විතීය ධ්‍යානයේ පවතින ප්‍රීතිය ඕලාරික අංගයක් ලෙස හඳුනාගෙන එය ඉක්මවා යන ආකාරයත්, තෘතීය ධ්‍යානයේදී සති සම්පජඤ්ඤය සහ උපේක්ෂාව ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.

සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු:

• ප්‍රථම සහ ද්විතීය ධ්‍යාන වල පවතින දුර්වලතා හඳුනා ගැනීම.
• ප්‍රීතිය (Piti) සමාධියට බාධාවක් වන ආකාරය සහ එය ප්‍රහීණ කිරීම.
• තෘතීය ධ්‍යානයට අදාළ සූත්‍ර පාඨ විග්‍රහය.
• තත්‍රමජ්ඣත්තතා උපේක්ෂාව සහ එහි ප්‍රකට භාවය.
• තෘතීය ධ්‍යාන ලාභියා "සතෝ ච සම්පජානෝ" ලෙස හැඳින්වීමට හේතු.
• කාය සාක්ෂීව සුවය විඳීම සහ ආර්යයන් වහන්සේලා මෙම තත්ත්වය වර්ණනා කිරීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:43) ද්විතීය ධ්‍යානය පිළිබඳ කෙටි ආවර්ජනයක් - ද්විතීය ධ්‍යානයේ ස්වභාවය සහ එහි අංග පිළිබඳව කෙටි හැඳින්වීමක් සිදු කිරීම.

(00:01:02) ධ්‍යාන වල පවතින ඕලාරික අංග සහ දුර්වලතා - ප්‍රථම සහ ද්විතීය ධ්‍යාන වල පවතින විතක්ක, විචාර සහ ප්‍රීතිය වැනි අංග නිසා එම ධ්‍යාන බිඳී යාමට ඇති හැකියාව පැහැදිලි කිරීම.

(00:02:24) ප්‍රීතිය සමාධියට බාධාවක් වන ආකාරය - ප්‍රීතිය යනු සිත උද්යෝගයට පත් කරන ධර්මයක් බැවින් එය ගැඹුරු සමාධියකට බාධාවක් වන ආකාරය සාකච්ඡා කිරීම.

(00:03:50) ප්‍රීතිය ප්‍රහීණ කර තෘතීය ධ්‍යානයට එළඹීම - ප්‍රීතියේ දෝෂ දැක එයින් වෙන් වී සුඛය සහ ඒකාග්‍රතාවය පමණක් පවතින තෘතීය ධ්‍යානයට එළඹෙන ආකාරය.

(00:07:55) තෘතීය ධ්‍යානය උපදවා ගැනීම පිළිබඳ විග්‍රහය - ද්විතීය ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට එහි ආදීනව මෙනෙහි කර තෘතීය ධ්‍යානය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන ආකාරය පෙළ ඇසුරින් විග්‍රහ කිරීම.

(00:11:26) ධ්‍යාන අංග ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීම සහ දෝෂ හඳුනා ගැනීම - ධ්‍යානයකට සමවැදී එයින් නැගී සිට නැවත නැවත එම අංග විමසා බැලීමෙන් එහි පවතින ඕලාරික බව හඳුනා ගන්නා ආකාරය.

(00:12:42) තෘතීය ධ්‍යාන සිත උපදින ආකාරය (චිත්ත වීථිය) - මනෝද්වාරාවජ්ජන සිතට පසුව පරිකර්ම, උපචාර, අනුලෝම සහ ගෝත්‍රභූ සිත් හරහා තෘතීය ධ්‍යාන සිත උපදින ආකාරය.

(00:16:15) "පීතියා ච විරාගා" සූත්‍ර පාඨය විග්‍රහ කිරීම - ප්‍රීතිය කෙරෙහි කලකිරීමෙන් සහ එය සංසිඳවීමෙන් තෘතීය ධ්‍යානයට පත්වන ආකාරය පිළිබඳ අර්ථකථන දෙකක් ඉදිරිපත් කිරීම.

(00:22:00) තෘතීය ධ්‍යාන විග්‍රහයේදී විතක්ක විචාර සංසිඳීම ගැන සඳහන් වීමට හේතුව - තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණීමට නම් විතක්ක විචාර සංසිඳීම අත්‍යවශ්‍ය පූර්ව කොන්දේසියක් වන බැවින් එය වර්ණනාත්මකව දක්වා ඇති ආකාරය.

(00:27:59) තෘතීය ධ්‍යානයේ පවතින තත්‍රමජ්ඣත්තතා උපේක්ෂාව - ප්‍රීතියට හෝ දෝමනස්සයට නොවැටී මධ්‍යස්ථව අරමුණ දෙස බැලීමේ ස්වභාවය වන තත්‍රමජ්ඣත්තතා චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:31:18) තෘතීය ධ්‍යානයේදී උපේක්ෂාව ප්‍රකට වීමට හේතු - විවක්ක, විචාර සහ ප්‍රීතිය වැනි ඕලාරික අංග නැති බැවින් තෘතීය ධ්‍යානයේදී උපේක්ෂාවේ කෘත්‍යය වඩාත් පැහැදිලිව මතු වන ආකාරය.

(00:32:08) තෘතීය ධ්‍යාන ලාභියා "සතෝ ච සම්පජානෝ" ලෙස හැඳින්වීම - ප්‍රීතියට නොවැටී සුඛය තුළ වාසය කිරීමට නම් ඉතා බලවත් සතියක් සහ සම්පජඤ්ඤයක් අවශ්‍ය වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.

(00:34:15) වැස්සා සහ දෙන පිළිබඳ උපමාව - සති සම්පජඤ්ඤය නොමැති වුවහොත් සිත නැවත ප්‍රීතිය දෙසට ඇදී යා හැකි ආකාරය උපමාවක් ඇසුරින් දැක්වීම.

(00:35:20) තෘතීය ධ්‍යානයේ පවතින අති මධුර සුඛය - ප්‍රීතිය රහිත වීම නිසා තෘතීය ධ්‍යානයේ පවතින සුඛය වඩාත් ප්‍රණීත සහ මධුර වන ආකාරය.

(00:40:35) "සුඛඤ්ච කායේන පටිසංවේදේති" යන්නෙහි අර්ථය - නාම කයෙන් සුඛය අත්විඳීම සහ ධ්‍යානයෙන් නැගී සිටි පසු රූප කයටද එම සුවය දැනෙන ආකාරය.

(00:44:56) ආර්යයන් වහන්සේලා තෘතීය ධ්‍යානය වර්ණනා කිරීම - උපේක්ෂක, සතිමත් සහ සුඛ විහරණයෙන් යුක්ත පුද්ගලයෙකු ලෙස ආර්යයන් වහන්සේලා තෘතීය ධ්‍යාන ලාභියා පසසන ආකාරය.

(00:47:48) තෘතීය ධ්‍යානයේ ලක්ෂණ හතර - ඒකංග විප්පහීන, ද්වංග සමන්නාගත, තිවිධ කල්‍යාණ සහ දස ලක්ඛණ සම්පන්න යන ලක්ෂණ පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්.

(00:57:30) Q&A: මෛත්‍රී භාවනාව වැඩීමේදී සත්ත්ව පුද්ගල සංඥාව විදර්ශනාවට බාධාවක් වේද? - මෛත්‍රී භාවනාව සහ විදර්ශනාව අතර පවතින සම්බන්ධය සහ සම්මුති අරමුණු භාවනාවට බාධාවක් නොවන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:02:21) Q&A: මරණානුස්සතිය වැඩීමේදී ඇතිවන බිය සහ තැතිගැන්ම පාලනය කරගන්නේ කෙසේද? - මරණානුස්සතිය වැඩීමේදී ඇතිවිය හැකි මානසික පීඩාවන් මගහරවා ගනිමින් එය නිවැරදිව වඩන ආකාරය පිළිබඳ උපදෙස්.

(01:08:32) Q&A: භාවනාවේදී අධිෂ්ඨාන කළ කාලය නිවැරදිව පවත්වා ගන්නේ කෙසේද? - අධිෂ්ඨාන වසීතාවය ප්‍රගුණ කරන ආකාරය සහ කාලය පිළිබඳ හුරුවක් ඇති කරගන්නා ආකාරය.

(01:13:30) Q&A: ආනාපානසති භාවනාවේදී නිමිත්ත මතු වූ විට කළ යුත්තේ කුමක්ද? - භාවනාවේදී ඇතිවන ආලෝක නිමිති හඳුනා ගැනීම සහ ඒවා කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:18:11) Q&A: ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී විතක්ක විචාර බලවත් වීම ධ්‍යානයට බාධාවක්ද? - ධ්‍යානයෙන් නැගී සිට ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේදී සිදුවන මානසික ක්‍රියාවලිය සහ එහිදී විතක්ක විචාර වල කාර්යභාරය.

(01:20:35) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ දේශනය අවසන් කිරීම - දායකත්වය දැරූ පිරිසට පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ දේශනය නිමා කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

අධිචිත්ත සික්ඛා | 24 දේශනාව | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ

ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 084 මෝහයේ මූල ස්වභාවය සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය

මෙම දේශනය මගින් මෝහයේ මූල ස්වභාවයන් සහ එය අකුසලයන් කෙරෙහි බලපාන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් කරුණු තුනක් යටතේ මෝහය සාකච්ඡා කෙරේ:

• විඤ්ඤාණ මූල ස්වභාවය: මෝහය අරමුණ තදින් ග්‍රහණය කරගනිමින් අනෙකුත් අකුසල චෛතසිකයන්ට අරමුණෙහි පිහිටීමට උපකාර වන ආකාරය.
• වට්ට මූල ස්වභාවය: සංසාර වට්ටය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අවිද්‍යාව හෙවත් මෝහය මූලික වන ආකාරය.
• සියලු අකුසලයන්ගේ මූලය: මෝහය පවතින තාක් කල් අනෙකුත් සියලු අකුසලයන් අප්‍රහීනව පවතින ආකාරය සහ මෝහය ප්‍රහීණ වීමත් සමඟ අනෙකුත් අකුසලයන්ද ප්‍රහීණ වන ආකාරය.

මීට අමතරව, තදේකට්ඨ ක්ලේශයන්හි සහජේකට්ඨ සහ පහානේකට්ඨ ස්වභාවයන් පිළිබඳවත්, පුද්ගලයාගේ මෝහයේ මට්ටම් අනුව අකුසල් සිදුවීමේ ප්‍රවණතාවය වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳවත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ. දේශනය අවසානයේදී යෝනිසෝ මනසිකාරය, හේතුඵල දහම සහ නිදහස් කැමැත්ත (Free will) වැනි මාතෘකා පිළිබඳව ශ්‍රාවකයන් නැගූ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයනු ලැබේ.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය - නමස්කාරය සහ දේශනය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.

(00:00:45) මෝහයේ මූල ස්වභාවයන් පිළිබඳ හැඳින්වීම - මෝහය මූලයක් ලෙස ක්‍රියා කරන ආකාරය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:04:10) විඤ්ඤාණ මූල ස්වභාවය - මෝහය විඤ්ඤාණ මූලයක් ලෙස අරමුණ තදින් ග්‍රහණය කරගන්නා ආකාරය සහ අනෙකුත් චෛතසිකයන්ට අරමුණෙහි පිහිටීමට උපකාර වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(00:20:10) වට්ට මූල ස්වභාවය - සංසාර වට්ටය පවත්වාගෙන යාම සඳහා මෝහය සහ තෘෂ්ණාව මූලික වන ආකාරය සාකච්ඡා කරයි.

(00:25:01) සියලු අකුසලයන්ගේ මූලය ලෙස මෝහය - මෝහය පවතින තාක් කල් අනෙකුත් සියලු අකුසලයන් හටගන්නා ආකාරය සහ මෝහය ප්‍රහීණ වීමත් සමඟ අනෙකුත් අකුසලයන්ද ප්‍රහීණ වන ආකාරය විස්තර කරයි.

(00:26:15) තදේකට්ඨ ක්ලේශ පිළිබඳ විස්තරය - සහජේකට්ඨ සහ පහානේකට්ඨ යනුවෙන් ක්ලේශයන් බෙදා දක්වන ආකාරය සහ මෝහය සමඟ ඒවායේ ඇති සම්බන්ධය පැහැදිලි කරයි.

(00:35:53) මෝහයේ මට්ටම් සහ අකුසල් සිදුවීම - පුද්ගලයාගේ මෝහයේ ප්‍රබලතාවය අනුව අකුසල් සිදුවන ආකාරය උපමාවන් ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.

(00:47:44) Q&A: මෝහය සම්පූර්ණයෙන් දුරු වීම සහ නිරර්ථක චිත්තාචාර රසය යනු කුමක්ද? - මෝහය නිසා ඇතිවන නිරර්ථක සිතුවිලිවල රසය සහ එය ප්‍රඥාවෙන් දුරු කරන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:52:09) Q&A: හේතුඵල දහම තුළ සිතට තීරණ ගැනීමේ හැකියාවක් (Free will) පවතීද? - බුදුදහමේ එන හේතුඵල වාදය සහ පුද්ගලයාට තීරණ ගැනීමේ ඇති හැකියාව (Free will) පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක්.

(01:25:53) Q&A: "දිට්ඨේ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති" යන්නෙහි නිවැරදි අර්ථය කුමක්ද? - රූපයක් දුටු විට එය රූපයක් ලෙස පමණක් දැකීම සහ එහිදී කර්ම රැස්වීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:43:36) Q&A: බුදුරජාණන් වහන්සේ සහ ශ්‍රාවකයන් දේශනා කළ ධර්මස්කන්ධයන්ගේ ප්‍රමාණයන් පිළිබඳ විස්තරය - බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් ධර්මස්කන්ධ 82,000ක් සහ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගෙන් ධර්මස්කන්ධ 2,000ක් වශයෙන් ධර්මස්කන්ධ 84,000ක් බෙදා දක්වන ආකාරය පිළිබඳ කෙටි පැහැදිලි කිරීමක්.

(01:45:19) අවසානය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන ආශිර්වාදය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

084 | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි | IIT

දස පාරමිතා › කාමේසු මිච්ඡාචාර ශීලය පිළිබඳ ධර්ම විග්‍රහය

මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ශීල පාරමිතාවට අයත් කාමේසු මිච්ඡාචාර ශීලය පිළිබඳව ගැඹුරු ධර්ම විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• කාමේසු මිච්ඡාචාරය සහ අබ්‍රහ්මචරියා ශීලය අතර පවතින වෙනස.
• අතීතයේ විසූ කේමක සිටුපුත්‍රයාගේ කථා පුවත ඇසුරින් කාමේසු මිච්ඡාචාරයේ ආදීනව පැහැදිලි කිරීම.
• කාමේසු මිච්ඡාචාර අකුසලය සම්පූර්ණ වීමට බලපාන අංග හතර පිළිබඳ විස්තරය.
• පුරුෂයෙකු විසින් සේවනය නොකළ යුතු ස්ත්‍රීන් විසි දෙනා (අගමනීය වස්තු) පිළිබඳ දීර්ඝ විග්‍රහය.
• ස්ත්‍රියකට සහ පුරුෂයෙකුට මෙම ශීලය බලපාන ආකාරයෙහි පවතින වෙනස්කම්.
• බලහත්කාරකම් සහ දූෂණය වැනි අවස්ථාවලදී ධර්මානුකූලව ශීලය ආරක්ෂා වන හෝ බිඳෙන ආකාරය.
• පරාභව සූත්‍රය ඇසුරින් පවුල් සංස්ථාව ආරක්ෂා කර ගැනීමේ වැදගත්කම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භක ගාථා සහ නමස්කාරය - දේශනාව ආරම්භ කරමින් ගාථා සජ්ඣායනය සහ නමස්කාරය සිදු කිරීම.

(00:01:58) ශීල පාරමිතාව සහ කාමේසු මිච්ඡාචාර ශීලය පිළිබඳ හැඳින්වීම - ශීලය යනු කුමක්ද යන්නත්, පාරමිතාවක් ලෙස කාමේසු මිච්ඡාචාර ශීලයෙහි වැදගත්කමත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:04:58) අබ්‍රහ්මචරියා සහ කාමේසු මිච්ඡාචාරය අතර වෙනස - පැවිදි සහ ගිහි පාර්ශවයන්ට අදාළ වන බ්‍රහ්මචරියාව සහ කාමේසු මිච්ඡාචාරය අතර පවතින ප්‍රායෝගික වෙනස්කම් සාකච්ඡා කිරීම.

(00:08:28) කේමක සිටුපුත්‍රයාගේ කථා පුවත - අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ බෑණනුවන් වූ කේමක සිටුපුත්‍රයා කාමයට වසඟ වී සිදුකළ වැරදි සහ ඉන් ඇතිවූ බලපෑම පිළිබඳ කථා පුවත.

(00:11:48) කාමේසු මිච්ඡාචාරයේ විපාක දැක්වෙන ගාථා විග්‍රහය - චත්තාරි ඨානානි නරෝ පමත්තෝ යන ගාථාව ඇසුරින් කාමේසු මිච්ඡාචාරයේ යෙදෙන්නාට ලැබෙන අකීර්තිය, නින්දාව සහ නිරයගාමී වීම පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:14:58) ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයට කාමේසු මිච්ඡාචාරය බලපාන ආකාරය - විවාහක සහ අවිවාහක තත්ත්වයන් මත ස්ත්‍රියකට සහ පුරුෂයෙකුට මෙම ශීලය බලපාන ආකාරයෙහි පවතින ධර්මානුකූල වෙනස්කම්.

(00:19:20) කාමේසු මිච්ඡාචාරය අකුසලයක් වීමට සම්පූර්ණ විය යුතු අංග - අගමනීය වස්තුවක් වීම, සේවන චිත්තය, උපක්‍රමය සහ මාර්ගයෙන් මාර්ගය පිළිපැදීම යන අංග හතර පැහැදිලි කිරීම.

(00:19:27) අගමනීය වස්තු (සේවනය නොකළ යුතු ස්ත්‍රීන් 20 දෙනා) පිළිබඳ විස්තරය - මාතෘ රක්ඛිත, පිතෘ රක්ඛිත ආදී වශයෙන් පුරුෂයෙකු විසින් සේවනය නොකළ යුතු ස්ත්‍රීන් විසි දෙනා පිළිබඳව විනය පිටකයට අනුව සිදුකරන විග්‍රහය.

(00:35:56) බලහත්කාරකම් සහ දූෂණය පිළිබඳ ධර්ම විග්‍රහය - බලහත්කාරයෙන් සිදුවන කාම සේවනයකදී කැමැත්ත හෝ අකැමැත්ත මත ශීලය ආරක්ෂා වීම හෝ බිඳීම තීරණය වන ආකාරය.

(00:39:56) පරාභව සූත්‍රය සහ වර්තමාන සමාජ සම්මතයන් - පරාභව සූත්‍රය ඇසුරින් තමන්ගේ භාර්යාවගෙන් සතුටු නොවී අන්‍ය ස්ත්‍රීන් කරා යාම පිරිහීමට හේතුවන ආකාරය සහ වර්තමාන සමාජයට එහි ඇති අදාළත්වය.

(00:46:25) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ ආශිර්වාදය - දේශනාව අවසානයේ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ දායක පාර්ශවයන්ට ආශිර්වාද කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

කාමේසුමිච්ඡාචාරා වේරමණී | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ | IIT

සීලයේ ගැඹුරු අර්ථය සහ එහි ආනිසංස

මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සීලය යනු කුමක්ද, එහි ප්‍රභේද සහ සීලය ආරක්ෂා කිරීමෙන් ලැබෙන උතුම් ආනිසංස පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. විශේෂයෙන්ම සීලය යනු හුදෙක් අකුසලයෙන් වැළකීම පමණක් නොව, එය මනසේ පරිණතභාවය සහ විනය මත පදනම් වූවක් බව මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.

• සීලය හේතුවෙන් සුගතිය, භෝග සම්පත් සහ නිවන ලැබෙන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
• සමාධිය සහ සීලය අතර පවතින වෙනස සහ සම්බන්ධතාවය.
• වාරිත්‍ර සීලය සහ චාරිත්‍ර සීලය යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳ විග්‍රහය.
• සත්ත්වයෙකුගේ හෝ කුඩා දරුවෙකුගේ අකුසල් නොකිරීම සහ බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයෙකුගේ සීලය අතර පවතින වෙනස.
• තදංග නිබ්බානය හෙවත් සීලය තුළින් තාවකාලිකව කෙලෙස් පීඩාවන්ගෙන් මිදෙන ආකාරය.
• කාම රාගය වැනි බලවත් කෙලෙස් ධර්මයන් සීලය මගින් යටපත් කරගන්නා ආකාරය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භක වන්දනාව සහ පිරිත් දේශනාව - දේශනාව ආරම්භ කරමින් සිදුකරන සාම්ප්‍රදායික නමස්කාරය සහ පිරිත් සජ්ඣායනය.

(00:01:28) ධර්ම දේශනාවේ අරමුණ සහ පින් අනුමෝදන් කිරීම - මෙම ධර්ම දේශනාව සංවිධානය කිරීමේ අරමුණ සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම පිළිබඳව සඳහන් කිරීම.

(00:03:28) සීලයේ ආනිසංස පිළිබඳ හැඳින්වීම - "සීලේන සුගතිං යන්ති" යන ගාථා පාඨය ඇසුරින් සීලය නිසා ලැබෙන සුගතිය, භෝග සම්පත් සහ නිවන පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.

(00:04:28) සීලය යනු කුමක්ද? - සීලය යනු කය සහ වචනය මනාව හික්මවා ගැනීම බවත්, එය සමාධියට වඩා වෙනස් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:06:28) කය සහ වචනය සංවර කරගැනීම - අනුන්ට සහ තමන්ට හානිකර ක්‍රියාවලින් වැළකී සිටීම තුළින් ඇතිවන මානසික සංවරය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:07:40) සීලය සහ පරිණතභාවය - කුඩා දරුවෙකුගේ නොහික්මුණු ස්වභාවය සහ වැඩිහිටියෙකුගේ හික්මුණු ස්වභාවය උදාහරණයට ගනිමින් සීලය යනු මානසික පරිණතභාවයක් බව පෙන්වා දීම.

(00:09:58) සීලය තුළින් ලැබෙන මානසික පිරිසිදුකම - කෙලෙස් ධර්මයන් යටපත් කරමින් සිත පිරිසිදු කරගැනීමට සීලය උපකාරී වන ආකාරය.

(00:15:27) වාරිත්‍ර සීලය සහ චාරිත්‍ර සීලය - නොකටයුතු දේවලින් වැළකීම (වාරිත්‍ර) සහ කටයුතු දේ ඉටුකිරීම (චාරිත්‍ර) යන සීලයේ ප්‍රභේද දෙක පිළිබඳ විස්තරය.

(00:16:27) අකුසලයෙන් වැළකීම පමණක් සීලයද? - සත්ත්වයෙකු අතින් අකුසල් සිදු නොවීම සහ මනුෂ්‍යයෙකු අධිෂ්ඨාන පූර්වකව සීලය රැකීම අතර පවතින වෙනස.

(00:18:31) කුසල සීලය යනු කුමක්ද? - සිතේ හටගන්නා අකුසල කෙලෙස් ධර්මයන් යටපත් කරමින් පවත්වන කුසල සහගත මානසික ස්වභාවය සීලය ලෙස හැඳින්වීම.

(00:22:27) සීලය සමාදන් වන්නාගේ ලක්ෂණ - සීලය සමාදන් වූ පුද්ගලයෙකු තමන් එම ක්‍රියාවෙන් වළකින්නේ ඇයිද යන්න පිළිබඳව පවතින අවබෝධය සහ අධිෂ්ඨානය.

(00:28:57) සීලය සහ තදංග නිබ්බානය - සීලය ආරක්ෂා කරන කාලය තුළ කෙලෙස් පීඩාවන්ගෙන් තාවකාලිකව නිදහස් වීම හෙවත් තදංග නිබ්බානය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහය.

(00:33:26) කාම රාගය යටපත් කිරීමේ වැදගත්කම - බ්‍රහ්මචාරී සීලය වැනි උසස් සීලයන් මගින් කාම රාගය වැනි බලවත් කෙලෙස් යටපත් කරගන්නා ආකාරය.

(00:39:53) අකුසලයේ පීඩාවෙන් මිදීම - අකුසල් කිරීම නිසා ඇතිවන මානසික සහ සාමාජීය පීඩාවන්ගෙන් සීලය ආරක්ෂා කිරීම තුළින් නිදහස් විය හැකි ආකාරය.

(00:44:50) සීලය සැපයට පමුණුවන ධර්මයකි - සීලය යනු බරක් නොව, එය පුද්ගලයා සැපයට සහ සහනයට පමුණුවන උතුම් ධර්මතාවයක් බව පැහැදිලි කිරීම.

(00:53:25) දේශනාවේ සාරාංශය සහ අවසාන ආශිර්වාදය - සීලයේ වටිනාකම නැවත මතක් කරමින් දේශනාව අවසන් කිරීම සහ ආශිර්වාද කිරීම.

(01:10:24) පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ අවසානය - දෙවියන්ට සහ ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කරමින් වැඩසටහන නිමාවට පත් කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

ශිලය සහ තදඞ්ග විමුක්තිය | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ | IIT

ලෝකෝත්තර චිත්ත චෛතසික සහ නිර්වාණය

ලෝකෝත්තර චිත්ත සහ චෛතසික ධර්මයන් සංඛත පරමාර්ථ ගණයට අයත් වේද යන්න පිළිබඳව මෙහිදී ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. විශේෂයෙන්ම මාර්ග සිත් සහ ඵල සිත් හටගන්නා ආකාරයත්, ඒවා නිර්වාණය සමඟ පවතින සම්බන්ධතාවයත් මෙහිදී පැහැදිලි කර දෙයි.

• ලෝකෝත්තර චිත්ත චෛතසික සංඛත පරමාර්ථ ධර්ම ලෙස හැඳින්වීම.
• නිර්වාණය අරමුණක් ලෙස සහ අනුප්පන්න ස්කන්ධයන්ගේ නිරෝධය ලෙස හඳුනා ගැනීම.
• මාර්ග සිත මගින් කෙලෙස් ප්‍රහාණය කිරීම සහ නිවනට පත්වීම අතර වෙනස.
• මාර්ග සහ ඵල සිත් හේතූන් නිසා හටගන්නා (සංඛත) ධර්මයන් බව තහවුරු කිරීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) Q&A: ලෝකෝත්තර චිත්ත චෛතසික සංඛත පරමාර්ථ ලෙස සැලකිය හැකිද? - ලෝකෝත්තර චිත්ත සහ චෛතසික ධර්මයන් සංඛත පරමාර්ථ ධර්මයන් ලෙස සැලකිය හැකිද යන්න පිළිබඳව විමසන ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු සැපයීම.

(00:00:28) නිර්වාණය අරමුණක් ලෙස සහ නිරෝධයක් ලෙස හඳුනා ගැනීම - ලෝකෝත්තර සිත්වල අරමුණ නිර්වාණය වන ආකාරයත්, අනුප්පන්න ස්කන්ධයන්ගේ නිරෝධය නිර්වාණ ධාතුව ලෙස හඳුන්වන ආකාරයත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:01:28) මාර්ග සහ ඵල සිත් සංඛත ධර්මයන් වීමට හේතුව - මාර්ග සිත හටගැනීම, අනුසය කෙලෙස් ප්‍රහාණය වීම සහ අනාගත ස්කන්ධයන්ගේ නිරෝධය (නිවන) රූපසටහනක් ඇසුරින් විස්තර කිරීම. මාර්ග සහ ඵල සිත් හේතූන් මත හටගන්නා බැවින් ඒවා සංඛත ධර්ම වන බව තහවුරු කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

මාර්ගඵල සිත් සංඛතද ? | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ | IIT

සංඛත පරමාර්ථ සහ ප්‍රඥප්ති අතර වෙනස

මෙම දේශනය මගින් සංඛත පරමාර්ථ සහ ප්‍රඥප්ති අතර පවතින වෙනස පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. ප්‍රඥප්තිය යනු සිතින් ගොඩනගා ගත් දෙයක් බවත්, පරමාර්ථ ධර්මයන් සිතින් ස්වාධීනව පවතින බවත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.

• සංඛත පරමාර්ථ යනු ප්‍රඥප්තියක් නොව පරමාර්ථ ස්වභාවයක්ම බව පැහැදිලි කිරීම.
• ප්‍රඥප්තිය යනු පරමාර්ථ ධර්මයන් පවතින ක්‍රමය අනුව සිතින් නිර්මාණය කරගන්නා අරමුණක් බව.
• ථේරවාද බුදුදහමට අනුව පරමාර්ථ ධර්මයන් නිරීක්ෂකයාගෙන් ස්වාධීනව පවතින බව.
• යෝගාචාර සහ මාධ්‍යමික (ශුන්‍යතාවාදය) වැනි අනෙකුත් බෞද්ධ නිකායන්හි මතවාදයන් සමඟ සැසඳීම.
• බටහිර දාර්ශනිකයෙකු වන ඩෙකාට්ගේ (Descartes) සැකවාදය පිළිබඳ මතය සහ බුදුදහම අතර ඇති වෙනස.
• අත්දැකීම්වල සමානතාවය (Uniformity of experience) හරහා පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) Q&A: සංඛත පරමාර්ථ යනු පරමාර්ථ ධර්මයක්ද නැතහොත් ප්‍රඥප්තියක්ද? - සංඛත පරමාර්ථ යනු පරමාර්ථ ස්වභාවයක්ම මිස ප්‍රඥප්තියක් නොවන බවත්, ප්‍රඥප්තිය යනු පරමාර්ථ ධර්මයන් පවතින ආකාරය අනුව සිතින් ගොඩනගා ගන්නා දෙයක් බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:01:28) පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ස්වාධීන පැවැත්ම - ථේරවාද සම්ප්‍රදායට අනුව පරමාර්ථ ධර්මයන් නිරීක්ෂකයාගෙන් ස්වාධීනව පවතින බවත්, කිසිවෙකු නිරීක්ෂණය නොකළද එම ධර්මතාවයන් ලෝකයේ පවතින බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:02:28) යෝගාචාර සහ මාධ්‍යමික නිකායන්හි මතවාද - විඥානය පමණක් පවතින බව පවසන යෝගාචාර නිකාය සහ සියල්ල ශුන්‍ය බව පවසන මාධ්‍යමික නිකාය පිළිබඳව කෙටි හැඳින්වීමක් සහ ඒවා ථේරවාද මතය සමඟ සැසඳීම.

(00:03:28) බටහිර දර්ශනය සහ ඩෙකාට්ගේ සැකවාදය - බටහිර දාර්ශනිකයෙකු වන ඩෙකාට් (Descartes) ඉදිරිපත් කළ සැකවාදය (Skepticism) පිළිබඳ මතය සහ ඔහු අවසානයේ ආත්මය පිළිගැනීම පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම.

(00:05:57) පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ විද්‍යමාන බව තහවුරු කිරීම - අත්දැකීම්වල සමානතාවය සහ සන්නිවේදනය කළ හැකි බව පදනම් කරගෙන, නිරීක්ෂකයාගෙන් ස්වාධීන වූ යථාර්ථයක් පවතින බව ථේරවාද දර්ශනයට අනුව තහවුරු කිරීම.

(00:06:58) සංඛත පරමාර්ථයන්හි ස්වභාවය - සංඛත පරමාර්ථ යනු තවත් පරමාර්ථ ධර්මයන් නිසා පවතින පරමාර්ථ ධර්මයන් බවත්, පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ සහ චිත්ත චෛතසික ධර්මයන් ඊට අයත් වන බවත් පැහැදිලි කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

පරමාර්ථය හැදෙන්නේ හිතේද | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ

අධිචිත්ත සික්ඛා › 005 භාවනාවට පෙර සිත සකස් කරගත යුතු ආකාරය (පූර්වකෘත්‍යය)

මෙම දේශනය මගින් කසිණ භාවනාව ආරම්භ කිරීමට පෙර යෝගියෙකු විසින් තම සිත සකස් කරගත යුතු ආකාරය හෙවත් පූර්වකෘත්‍යය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් කරුණු පහක් යටතේ සිතේ සූදානම ඇති කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කර දෙයි.

• කාමයන්ගේ ආදීනව මෙනෙහි කිරීම (කාමේසු ආදීනව පච්චවෙක්ඛණං).
• නෛෂ්ක්‍රම්‍යය හෙවත් ප්‍රථම ධ්‍යානය කෙරෙහි ඡන්දය ඇති කරගැනීම (නෙක්ඛම්මේ අභිලාස ජනනං).
• රත්නත්‍රය කෙරෙහි ප්‍රීති ප්‍රාමෝද්‍යය ඇති කරගැනීම (රතනත්තයේ පීති පාමොජ්ජ ජනනං).
• නෛෂ්ක්‍රම්‍ය ප්‍රතිපදාව කෙරෙහි ගෞරවය ඇති කරගැනීම (නෙක්ඛම්ම පටිපත්තියා ගාරව සංජනනං).
• පවිවේක රසය ලැබීම පිණිස උත්සාහය ඇති කරගැනීම (පවිවේක රස ලාභාය උත්සාහ ජනනං).

මෙම කරුණු පහ ප්‍රායෝගික උදාහරණ සහ උපමා ඇසුරින් විස්තර කරන අතර, ගිහි ජීවිතයක් ගත කරන අයෙකුට භාවනා කිරීමේදී ඇතිවන ගැටලු පිළිබඳව ද මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) හැඳින්වීම සහ පසුගිය දේශනාව සිහිපත් කිරීම - පසුගිය සතියේ සාකච්ඡා කළ පඨවි කසිණ පරිකර්ම නිමිත්ත සකස් කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.

(00:01:28) භාවනා විධානය සහ පූර්වකෘත්‍යය - භාවනා කිරීමේ ක්‍රමය කොටස් දෙකකට බෙදා දැක්විය හැකි බවත්, එහි පළමු කොටස වන පූර්වකෘත්‍යය හෙවත් භාවනාවට පෙර සිත සකස් කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:02:41) පූර්වකෘත්‍යයේ ප්‍රධාන කරුණු පහ - භාවනාවට පෙර සිත තුළ ඇති කරගත යුතු කරුණු පහ පාලි භාෂාවෙන් සහ සිංහල අර්ථය සහිතව පුවරුවේ සටහන් කරමින් හඳුන්වා දෙයි.

(00:05:28) වෛද්‍යවරයෙකු සහ රෝගියෙකුගේ උපමාව - පූර්වකෘත්‍යයේ කරුණු පහ වෛද්‍යවරයෙකු රෝගියෙකුට ප්‍රතිකාර කරන ආකාරය හා සසඳමින් ප්‍රායෝගිකව පැහැදිලි කරයි.

(00:13:46) විභාගයකට සූදානම් වන ශිෂ්‍යයෙකුගේ උපමාව - යම් ඉලක්කයක් කරා යන ඕනෑම ක්‍රියාවකදී මෙම කරුණු පහ අදාළ වන ආකාරය විභාගයකට සූදානම් වන ශිෂ්‍යයෙකුගේ උදාහරණය ඇසුරින් විස්තර කරයි.

(00:26:26) කාමයන්ගේ ආදීනව මෙනෙහි කිරීම - භාවනාවට බාධාවක් වන කාමයන්ගේ ආදීනව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ උපමා (ඇටසැකිල්ලක්, මස් වැදැල්ලක් වැනි) ඇසුරින් මෙනෙහි කළ යුතු ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(00:33:30) නෛෂ්ක්‍රම්‍යය කෙරෙහි ඡන්දය ඇති කරගැනීම - කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ලැබෙන ප්‍රථම ධ්‍යානය හෙවත් නෛෂ්ක්‍රම්‍යය කෙරෙහි බලවත් කැමැත්තක් ඇති කරගැනීමේ වැදගත්කම සාකච්ඡා කරයි.

(00:42:25) රත්නත්‍රය කෙරෙහි ප්‍රීති ප්‍රාමෝද්‍යය ඇති කරගැනීම - බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන තෙරුවන්ගේ ගුණ මෙනෙහි කරමින් සිත තුළ ශ්‍රද්ධාව සහ ප්‍රීතිය ඇති කරගැනීම භාවනාවට උපකාරී වන ආකාරය විස්තර කරයි.

(00:54:24) නෛෂ්ක්‍රම්‍ය ප්‍රතිපදාව කෙරෙහි ගෞරවය ඇති කරගැනීම - තමන් අනුගමනය කරන භාවනා මාර්ගය සහ ගුරුවරුන් කෙරෙහි ගෞරවයක් ඇතිව පිළිවෙත් පිරීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි.

(01:04:23) පවිවේක රසය ලැබීම පිණිස උත්සාහය ඇති කරගැනීම - භාවනාවෙන් ලැබෙන අධ්‍යාත්මික සුවය හෙවත් පවිවේක රසය අත්විඳීම සඳහා නොපසුබට උත්සාහයකින් කටයුතු කළ යුතු ආකාරය දක්වයි.

(01:06:23) Q&A: විවාහක, දරුවන් සිටින ගිහියෙකුට බ්‍රහ්මචාරීව හිඳිමින් ධ්‍යාන ලැබිය හැකිද? - ගිහි ජීවිතය ගත කරමින් වුවද පංච කාමයන්ගෙන් වෙන්ව භාවනාවට යොමුවීමෙන් ධ්‍යාන මට්ටම් කරා යා හැකි ආකාරය පිළිබඳව පිළිතුරු සපයයි.

(01:08:52) Q&A: දේශනාවේ සඳහන් කළ 'අනාත්ම දීපනිය' පොත ලබාගත හැක්කේ කෙසේද? - ලේඩි සේයඩෝ ස්වාමින් වහන්සේගේ 'අනාත්ම දීපනිය' පොත පිළිබඳව සහ එය ලබාගත හැකි ආකාරය පිළිබඳව තොරතුරු ලබා දෙයි.

(01:09:52) Q&A: කාමයන්ගෙන් වෙන්වීමට අසුභ සහ මරණානුස්සති භාවනා උපකාරී වන්නේ කෙසේද? - කාමයන් කෙරෙහි ඇති ඇලීම දුරු කිරීමට අසුභ සහ මරණානුස්සති භාවනා පූර්වකෘත්‍යයක් ලෙස යොදාගන්නා ආකාරය සහ එය කසිණ භාවනාවට සම්බන්ධ වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(01:17:45) Q&A: ධ්‍යාන ලැබීමේදී කාම, කාමගුණ සහ කාමරාග යන පදවල අර්ථය කුමක්ද? - ධ්‍යාන ලැබීමට බාධා වන කාමයන් සහ ඒවා සිතින් බැහැර කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳව ධර්මානුකූලව විග්‍රහ කරයි.

(01:35:50) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ සමාප්තිය - ධර්ම දානය සඳහා දායකත්වය දැක්වූ පිරිසට පින් අනුමෝදන් කරමින් දේශනය අවසන් කරයි.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

5 අධිචිත්ත සික්ඛා |⁣ චිත්ත විශුද්ධියට මග | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ

චතුරාර්ය සත්‍යය සහ දුකෙන් මිදීමේ මාවත පිළිබඳ කෙටි දේශනාවක්

මෙම දේශනය මගින් චතුරාර්ය සත්‍යය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් පහත කරුණු සාකච්ඡා කරනු ලබයි:

• දුක්ඛ සත්‍යය: ජීවිතයේ අනිත්‍ය, දුක්ඛ සහ අනාත්ම ස්වභාවය මෙන්ම නාමරූප ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ විස්තර කිරීම.
• දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය: අවිද්‍යාව, තණ්හාව සහ කර්මය හේතුවෙන් සත්වයා සංසාර චක්‍රයේ බැඳී සිටින ආකාරය සහ පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය.
• දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය: තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලැබෙන උතුම් නිවන සහ එහි ඇති අසංඛත ස්වභාවය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
• දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදා සත්‍යය: ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය, ධ්‍යාන සමාපත්ති සහ විදර්ශනා ඥානය මගින් සක්කාය දිට්ඨිය දුරු කර නිවන් මග සම්පූර්ණ කරන ආකාරය.

මීට අමතරව, ධ්‍යාන සැපයෙහි ඇති සීමාවන් සහ විදර්ශනා ඥානය මගින් ස්කන්ධයන්ගේ නිරෝධය අවබෝධ කර ගන්නා ආකාරය පිළිබඳවද මෙහිදී කරුණු ඉදිරිපත් කෙරේ.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය සහ නමස්කාරය - දේශනාවේ ආරම්භය සහ මූලික ගාථා සජ්ඣායනය කිරීම.

(00:01:28) දේශනාවේ අරමුණ සහ දායකත්වය - මෙම ධර්ම දේශනාව සංවිධානය කිරීමේ අරමුණ සහ ඒ සඳහා දායකත්වය දැක්වූ පිරිස පිළිබඳව සඳහන් කිරීම.

(00:02:28) චතුරාර්ය සත්‍යය පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක් - බුදුරජාණන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් උතුම් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කිරීම.

(00:05:58) දුක්ඛ සත්‍යය: ජීවිතයේ යථාර්ථය සහ අනිත්‍ය බව - ජීවිතයේ පවතින අනිත්‍ය, දුක්ඛ සහ අනාත්ම ස්වභාවය පිළිබඳව දුක්ඛ සත්‍යය යටතේ විග්‍රහ කිරීම.

(00:08:28) නාමරූප ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම සහ පුනර්භවය - නාමරූප ධර්මයන් මරණයෙන් පසු අවසන් නොවන ආකාරය සහ තණ්හාව නිසා නැවත උපතක් සිදුවන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.

(00:12:27) දුක්ඛ සමුදය: දුක ඇති වීමට බලපාන හේතු සාධක - දුක හටගැනීමට මූලික වන අවිද්‍යාව, තණ්හාව සහ කර්මය පිළිබඳව දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය යටතේ සාකච්ඡා කිරීම.

(00:16:57) සංසාර චක්‍රය සහ එහි ඇති භයානක බව - ඉපදීම සහ මැරීම නැවත නැවත සිදුවන සංසාර චක්‍රයේ ස්වභාවය සහ එහි ඇති දුක්ඛිත බව විස්තර කිරීම.

(00:20:27) දුක්ඛ නිරෝධය: දුකෙන් මිදීම සහ නිවනේ ස්වභාවය - තණ්හාව ක්ෂය කිරීමෙන් ලැබෙන දුක්ඛ නිරෝධය හෙවත් නිවන පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.

(00:23:26) අනුප්පන්න දුක සහ එයින් මිදීමට ඇති අවශ්‍යතාවය - මතු ඇති වීමට නියමිත දුක හෙවත් අනුප්පන්න දුකෙන් මිදීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව උදාහරණ සහිතව විස්තර කිරීම.

(00:30:56) දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී පටිපදාව: තණ්හාව ක්ෂය කිරීමේ මාවත - දුකෙන් මිදීම සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ප්‍රතිපදාව සහ තණ්හාව දුරු කරන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම.

(00:37:25) විවිධ දෘෂ්ටි සහ සසර දුක පිළිබඳ විවිධ මතවාද - සංසාර දුක සහ එයින් මිදීම පිළිබඳව විවිධ ශාස්තෘවරුන් ඉදිරිපත් කළ විවිධ මතවාද සහ දෘෂ්ටි පිළිබඳව විග්‍රහ කිරීම.

(00:41:05) කාමයන්ගෙන් වෙන්වීම සහ පැවිදි දිවියේ වැදගත්කම - කාමයන්ගෙන් වෙන්වී හුදෙකලාව ධර්මයේ හැසිරීමේ ඇති වැදගත්කම සහ පැවිදි දිවිය ඒ සඳහා උපකාරී වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.

(00:46:51) ධ්‍යාන සමාපත්ති සහ ඒවායේ ඇති ආධ්‍යාත්මික සැපය - සිත එකඟ කර ගැනීමෙන් ලබාගත හැකි ධ්‍යාන සැපය සහ එහි ඇති ප්‍රණීත ස්වභාවය පිළිබඳව විස්තර කිරීම.

(00:49:54) භවාශ්‍රවය සහ ධ්‍යාන සැපය කෙරෙහි ඇති ඇලීම - ධ්‍යාන සැපය කෙරෙහි ඇති වන ඇලීම සහ එය භවය දික් වීමට බලපාන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.

(00:55:54) ධ්‍යානවල ඇති අනිත්‍ය බව සහ සංඛත ස්වභාවය - ධ්‍යාන සැපය පවා අනිත්‍ය බවත්, එය සංඛත ධර්මයක් බවත් අවබෝධ කර ගැනීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දීම.

(00:59:53) මම යන දෘෂ්ටිය (සක්කාය දිට්ඨිය) සහ එහි බලපෑම - සත්වයා දුකට පත් කරන මූලික සාධකය වන සක්කාය දිට්ඨිය හෙවත් 'මම' යන වැරදි දෘෂ්ටිය පිළිබඳව විග්‍රහ කිරීම.

(01:02:53) හේතුඵල දහම සහ ස්කන්ධයන්ගේ හටගැනීම - පටිච්චසමුප්පාද ධර්මයට අනුව ස්කන්ධයන් හටගන්නා ආකාරය සහ එහි පුද්ගලයෙකු නොමැති බව පැහැදිලි කිරීම.

(01:09:52) විදර්ශනා ඥානය සහ අනිත්‍ය ලක්ෂණය මෙනෙහි කිරීම - නාමරූප ධර්මයන්ගේ අනිත්‍ය ස්වභාවය විදර්ශනා ඥානයෙන් දැකීම සහ එහි ඇති වැදගත්කම විස්තර කිරීම.

(01:12:52) ස්කන්ධයන්ගේ නිරෝධය සහ අසංඛත ධාතුව අවබෝධ කිරීම - ස්කන්ධයන්ගේ නිරුද්ධ වීම සහ අසංඛත වූ නිවන් ධාතුව අවබෝධ කර ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කිරීම.

(01:21:21) දේශනාවේ සාරාංශය සහ නිගමනය - මුළු දේශනය පුරා සාකච්ඡා කළ කරුණු වල සාරාංශය ඉදිරිපත් කිරීම.

(01:25:51) පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ ආශිර්වාද කිරීම - දේශනය අවසානයේ පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ ආශිර්වාද ගාථා සජ්ඣායනය කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

නිර්වාණගාමිණී ප්‍රතිපදාව සොයා ගැනීම | පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ | IIT