වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)

ආත්ම දෘෂ්ටිය සහ එය දුරු කරන ආකාරය

මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ආත්ම දෘෂ්ටිය හෙවත් සක්කාය දිට්ඨිය යනු කුමක්ද සහ එය දුරු කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු:

• ලෝක සත්‍යය අවබෝධ කරගැනීමට ඇති ප්‍රධානතම බාධාව ලෙස ආත්ම දෘෂ්ටිය හඳුනාගැනීම.
• නාම සහ රූප යන ධර්මයන්ගේ වෙන් වෙන් ස්වභාවය සහ ඒවායේ අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවය.
• ආත්ම දෘෂ්ටියේ මූලික ලක්ෂණ වන නිත්‍ය බව, ඒකීය බව සහ කර්තෘත්වය පිළිබඳ මිථ්‍යාව.
• සංඥා, චිත්ත සහ දිට්ඨි යන විපල්ලාස ධර්මයන් මගින් සත්‍යය වැරදි ලෙස වටහා ගන්නා ආකාරය.
• විදර්ශනා භාවනාව මගින් නාම-රූප ධර්මයන්ගේ ඇතිවීම සහ බිඳීම අවබෝධ කරගනිමින් ආත්ම දෘෂ්ටිය දුරු කරන ආකාරය.
• භව තෘෂ්ණාව, අවිද්‍යාව සහ කර්මය යන හේතූන් මත නාම-රූප පරම්පරාව ඉදිරියට පවතින ආකාරය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය සහ ගාථා සජ්ඣායනය - දේශනාව ආරම්භ කරමින් නමස්කාරය සහ මූලික ගාථා සජ්ඣායනය කිරීම.

(00:02:45) ලෝක සත්‍යය අවබෝධ කරගැනීමට ඇති බාධා - ලෝක සත්‍යය අවබෝධ කරගැනීමට ඇති ප්‍රධානතම බාධාව ලෙස තමන්ගේ සිත තුළ පවතින ක්ලේශ ධර්මයන් සහ ආත්ම දෘෂ්ටිය හඳුන්වා දීම.

(00:05:07) ආර්ය සත්‍යය සහ ආත්ම දෘෂ්ටිය - ආර්ය සත්‍යයන් අවබෝධ කරගැනීමට ආත්ම දෘෂ්ටිය බාධාවක් වන ආකාරය සහ කර්ම විපාක ඥානයට එය බලපාන ආකාරය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:07:00) ආත්ම නිමිත්ත සහ ආත්ම දෘෂ්ටිය අතර වෙනස - සිත තුළ ඇතිවන ආත්ම නිමිත්ත සහ එය දෘෂ්ටියක් ලෙස තහවුරු වන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:10:30) ආත්ම දෘෂ්ටියේ මූලික ලක්ෂණ - ආත්මයක් ලෙස සලකන දෙයෙහි පවතින නිත්‍ය බව, ඒකීය බව, අනන්‍යතාවය සහ කර්තෘත්වය යන ලක්ෂණ පිළිබඳ විස්තර කිරීම.

(00:15:38) පංච උපාදානස්කන්ධය සහ ආත්ම ඡායාව - පංච උපාදානස්කන්ධය අරමුණු කරගනිමින් සිත තුළ ආත්ම ඡායාවක් නිර්මාණය වන ආකාරය.

(00:18:25) නාම-රූප ධර්මයන් සහ ආත්ම සංඥාව - සත්‍ය වශයෙන් පවතින නාම සහ රූප ධර්මයන් ආත්මයක් ලෙස වැරදි ලෙස හඳුනාගන්නා ආකාරය.

(00:21:27) නාම-රූප ධර්මයන්ගේ අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධය - නාම සහ රූප ධර්මයන් එකිනෙකට මිශ්‍ර නොවී පවතින නමුත් ඒවායේ පවතින අන්‍යෝන්‍ය බලපෑම සහ සම්බන්ධතාවය.

(00:26:50) ආත්ම දෘෂ්ටිය දුරු කිරීමට නාම-රූප වෙන්කර හඳුනාගැනීම - නාම ධර්මයන් සහ රූප ධර්මයන් වෙන් වෙන් වශයෙන් ගැඹුරින් මෙනෙහි කිරීම මගින් ආත්ම දෘෂ්ටිය දුරු කරන ආකාරය.

(00:31:30) නාම ධර්මයන්ගේ ගති ස්වභාවයන් විමසීම - සිත තුළ ඇතිවන විවිධ මානසික අත්දැකීම් සහ ගති ස්වභාවයන් වෙන් වෙන් වශයෙන් විමසා බැලීම.

(00:34:46) කෙසෙල් කඳක උපමාවෙන් ආත්මය විමසීම - කෙසෙල් කඳක හරයක් නොමැති සේම නාම-රූප ධර්මයන් විමසීමේදී එහි ආත්මයක් හමු නොවන ආකාරය උපමාවකින් පැහැදිලි කිරීම.

(00:35:41) නාම-රූප පරිච්ඡේද ඥානය - නාම සහ රූප ධර්මයන්ගේ වෙන් වෙන් ස්වභාවය ප්‍රත්‍යක්ෂ ලෙස අවබෝධ කරගන්නා නාම-රූප පරිච්ඡේද ඥානය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:35:53) භවයෙන් භවයට නාම-රූප පරම්පරාව පවතින ආකාරය - නාම-රූප ධර්මයන් ඉබේ හටගන්නා දෙයක් නොව හේතූන් නිසා හටගන්නා පරම්පරාවක් ලෙස පවතින ආකාරය.

(00:39:12) කර්මය, අවිද්‍යාව සහ තෘෂ්ණාව අතර සම්බන්ධය - භවයක ආරම්භයට බලපාන කර්මය, අවිද්‍යාව සහ තෘෂ්ණාව යන හේතු ධර්මයන් පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:42:04) භව තෘෂ්ණාව සහ පැවැත්මට ඇති කැමැත්ත - සත්වයා සැප දුක් වලට වඩා පැවැත්මට හෙවත් භවයට දක්වන දැඩි කැමැත්ත සහ එහි ස්වභාවය.

(00:58:06) හේතුඵල දහම සහ ආත්ම දෘෂ්ටිය දුරු කිරීම - නාම-රූප ධර්මයන් හේතූන් නිසා හටගෙන හේතූන් නැතිවීමේදී නැතිවන බව අවබෝධ කරගැනීමෙන් ආත්ම දෘෂ්ටිය දුරු වන ආකාරය.

(01:02:44) සාරාංශය සහ අවසානය - දේශනාවේ සාකච්ඡා වූ ප්‍රධාන කරුණු සාරාංශ කරමින් දේශනාව අවසන් කිරීම.

(01:10:28) Q&A: ප්‍රශ්නෝත්තර වාරය ආරම්භය - දේශනයෙන් පසු ශ්‍රාවකයන් නගන ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු දීම ආරම්භ කිරීම.

(01:16:04) Q&A: සංඥා, චිත්ත සහ දිට්ඨි විපල්ලාසයන් යනු මොනවාද? - සංඥා, චිත්ත සහ දිට්ඨි යන විපල්ලාස ධර්මයන් මගින් සත්‍යය වැරදි ලෙස වටහා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:22:29) Q&A: ප්‍රායෝගික ජීවිතයේදී නාම-රූප වෙන්කර හඳුනාගන්නේ කෙසේද? - එදිනෙදා වැඩකටයුතු වලදී නාම සහ රූප ධර්මයන්ගේ වෙන් වෙන් ස්වභාවය මෙනෙහි කරන ආකාරය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික උපදෙස්.

(01:30:05) Q&A: සක්කාය දිට්ඨිය සහ අස්මි මානය අතර වෙනස කුමක්ද? - සක්කාය දිට්ඨිය සහ අස්මි මානය යන ක්ලේශ ධර්මයන් දෙකෙහි පවතින වෙනස සහ ඒවා දුරු වන ආකාරය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(01:34:02) පුණ්‍යානුමෝදනාව - ධර්ම දේශනාව සංවිධානය කළ පිරිසට සහ ශ්‍රාවකයන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

ආත්ම දෘෂ්ඨිය | පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන්වහන්සේ | IIT

ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාමය හැඳින්වීම › 018 නාම ධර්ම සහ ද්විත්වවාදය පිළිබඳ දාර්ශනික විග්‍රහය

නාම ධර්ම පිළිබඳව බටහිර දර්ශනයේ පවතින ද්විත්වවාදී (Dualism) අදහස් සහ ඒවායේ ඇති ගැටලු මෙම දේශනයෙන් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් කරුණු කිහිපයක් අවධාරණය කෙරේ:

• ගිල්බට් රයිල් (Gilbert Ryle) ඉදිරිපත් කළ වර්ගීකරණ ගැටලුව (Categorical Problem) සහ එය නාම ධර්ම විග්‍රහයට අදාළ වන ආකාරය.
• භෞතික රූපය සහ අභෞතික නාමය අතර පවතින අන්තර් සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ ගැටලුව (Problem of Interaction).
• ද්විත්වවාදයේ ප්‍රධාන ප්‍රභේද වන Substance Dualism සහ Property Dualism පිළිබඳ විග්‍රහය.
• නාම-රූප සම්බන්ධතාවය පැහැදිලි කිරීමට ඉදිරිපත් වී ඇති Interactionism, Parallelism, Occasionalism සහ Epiphenomenalism යන වාදයන්.
• නිදහස් කැමැත්ත (Free Will) සහ වගකීම පිළිබඳ සංකල්පය මෙම දාර්ශනික මතවාදයන් තුළ විග්‍රහ වන ආකාරය.

මෙම දාර්ශනික මතවාදයන් බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන නාම-රූප සම්බන්ධතාවය සහ අනාත්ම ලක්ෂණය සමඟ සංසන්දනාත්මකව විග්‍රහ කර ඇත.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය සහ පෙර පාඩම් ආවර්ජනය - නාම ධර්ම පිළිබඳව මෙතෙක් සාකච්ඡා කළ කරුණු සහ භෞතිකවාදය පිළිබඳව කෙටි හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:03:15) ද්විත්වවාදය (Dualism) සහ එහි ඇති ගැටලු - භෞතික සහ අභෞතික යන දෙකම පිළිගන්නා ද්විත්වවාදය පිළිබඳව සහ එහි ඇති ප්‍රධාන ගැටලු හඳුන්වා දෙයි.

(00:04:00) වර්ගීකරණ ගැටලුව (Categorical Problem) - ගිල්බට් රයිල් ඉදිරිපත් කළ වර්ගීකරණ ගැටලුව විශ්වවිද්‍යාලයක උදාහරණය ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.

(00:11:00) අන්තර් සම්බන්ධතාවයේ ගැටලුව (Problem of Interaction) - භෞතික රූපය සහ අභෞතික නාමය එකිනෙකට බලපාන ආකාරය පිළිබඳව පවතින දාර්ශනික ගැටලුව සාකච්ඡා කරයි.

(00:22:24) ද්විත්වවාදයේ ප්‍රභේද (Types of Dualism) - Substance Dualism සහ Property Dualism යන ප්‍රධාන කොටස් දෙක පිළිබඳව විග්‍රහ කරයි.

(00:27:04) නාම-රූප සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ විවිධ වාද - Interactionism, Parallelism, Occasionalism සහ Epiphenomenalism යන වාදයන් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(00:33:02) නිදහස් කැමැත්ත (Free Will) සහ ද්විත්වවාදය - නිදහස් කැමැත්ත සහ වගකීම පිළිබඳ සංකල්පය ද්විත්වවාදය තුළ විග්‍රහ වන ආකාරය සාකච්ඡා කරයි.

(00:41:29) Q&A: බටහිර දාර්ශනිකයන් බුදුදහම පිළිබඳව දැන සිටියාද? - බටහිර දාර්ශනිකයන්ට බුදුදහමේ බලපෑම ලැබී තිබුණේද යන්න පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:43:49) Q&A: මක්කම ඇත්තේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ලාංඡනයක්ද? - මක්කම සහ ශ්‍රී පාද ලාංඡනය පිළිබඳව පවතින ජනප්‍රවාද සහ ඓතිහාසික කරුණු විමසා බලයි.

(00:46:50) Q&A: Epiphenomenalism සහ පට්ඨාන ප්‍රත්‍ය අතර සම්බන්ධය - Epiphenomenalism වාදය සහ පට්ඨාන ප්‍රත්‍යයන්හි නාම-රූප සම්බන්ධතාවය සංසන්දනය කරයි.

(00:50:38) Q&A: Epiphenomenalism තුළ මතකය සහ අවබෝධය විග්‍රහ කරන්නේ කෙසේද? - මතකය සහ අවබෝධය වැනි ක්‍රියාවලීන් Epiphenomenalism තුළ පැහැදිලි කරන ආකාරය සාකච්ඡා කරයි.

(00:54:53) Q&A: නාම සහ රූප එක්ව පවතින අවශ්‍යතාවය කුමක්ද? - නාම ධර්ම සහ රූප ධර්ම එකිනෙක මත යැපෙමින් පවතින ආකාරය සහ එහි අවශ්‍යතාවය පැහැදිලි කරයි.

(01:00:38) Q&A: වේද ග්‍රන්ථවල නාම-රූප සම්බන්ධතාවය ගැන සඳහන් වේද? - වේද සහ උපනිෂද් ග්‍රන්ථවල ආත්මය සහ නාම-රූප පිළිබඳව පවතින අදහස් විමසා බලයි.

(01:08:40) දේශන මාලාවේ සාරාංශය සහ නිගමනය - නාම ධර්ම පිළිබඳ දේශන මාලාවේ මෙතෙක් සාකච්ඡා කළ කරුණු සාරාංශගත කරමින් නිගමනයකට එළඹීම.

(01:22:09) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ අවසානය - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන පුණ්‍යානුමෝදනාව.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

18 | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන්වහන්සේ | IIT

පැවිදි දිවියේ උතුම් බව සහ ශාසන දායාදය

මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුද්ධෝත්පාද කාලයක මිනිසත් බව ලැබීමේ දුර්ලභත්වය සහ පැවිදි භාවය ලැබීමේ ඇති වටිනාකම පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ.

• බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ පහළ වීම සහ සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමට ලැබීමේ දුර්ලභත්වය.
• ගිහි ජීවිතයේ ඇති බැඳීම් සහ පැවිදි ජීවිතයේ ඇති නිදහස.
• පැවිද්දෙකු විසින් ආරක්ෂා කළ යුතු දස සීලය, සාමණේර සීලය සහ උපසම්පදා සීලය පිළිබඳ විස්තර.
• පැවිදි දිවියට අදාළ ආහාර පරිභෝජනය, වස්ත්‍ර දැරීම සහ ඉවසීම වැනි ගුණාංග.
• ධර්මාශෝක රජතුමා තම දරුවන් ශාසනයට පූජා කර ශාසන දායාදය ලබා ගැනීම පිළිබඳ ඓතිහාසික පුවත.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භක නමස්කාරය - දේශනාව ආරම්භ කරමින් සිදු කරන නමස්කාරය සහ මූලික ගාථා සජ්ඣායනය.

(00:01:59) බුද්ධෝත්පාද කාලයක මිනිසත් බව ලැබීමේ දුර්ලභත්වය - බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකගේ පහළ වීම සහ මිනිසත් බව ලැබීමේ ඇති දුර්ලභත්වය පිළිබඳ ධර්මානුකූල විග්‍රහය.

(00:05:11) පැවිදි භාවය ලැබීමේ දුර්ලභත්වය - ගිහි ජීවිතයේ බැඳීම් අතහැර පැවිදි භාවය ලැබීමට ඇති අපහසුතාව සහ එහි ඇති උතුම් බව.

(00:12:35) ගිහි සහ පැවිදි ජීවිත අතර වෙනස - ගිහි ජීවිතයේ වගකීම් සහ පැවිදි ජීවිතයේ ඇති ආධ්‍යාත්මික නිදහස පිළිබඳව සිදු කරන සංසන්දනය.

(00:16:47) පැවිදි දිවියේ මූලික ලක්ෂණ සහ සීලය - භික්ෂුවක් විසින් ආරක්ෂා කළ යුතු දස සීලය සහ බ්‍රහ්මචාරී ජීවිතයේ වැදගත්කම.

(00:19:16) පැවිදි වත සහ ආහාර පරිභෝජනය - පිණ්ඩපාතය සහ විකාල භෝජනයෙන් වැළකීම වැනි භික්ෂු ප්‍රතිපදාවන් පිළිබඳ විස්තරය.

(00:21:40) සමාජය පැවිද්දන් කෙරෙහි දක්වන ගෞරවය - භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සංවර භාවය සහ ගුණධර්ම නිසා ගිහියන් තුළ ඇති වන ප්‍රසාදය.

(00:25:34) ලෝමහංස ජාතකය සහ උපේක්ෂා පාරමිතාව - ලෝමහංස ජාතකය ඇසුරින් උපේක්ෂා පාරමිතාව සහ පැවිද්දෙකුට අවශ්‍ය ඉවසීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:29:25) පැවිදි වස්ත්‍රය සහ එහි වැදගත්කම - කාසාවත දැරීම සහ හිස මුඩු කිරීම වැනි පැවිදි ස්වරූපයේ ඇති අර්ථය.

(00:30:45) බුද්ධ ශාසනයේ පැවිදි වීමේ පරමාර්ථය - නිවන් අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා පැවිදි දිවිය පරමාර්ථ කර ගත යුතු ආකාරය.

(00:33:19) සාමණේර සහ උපසම්පදා සීලය - සාමණේර සහ උපසම්පදා භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් අනුගමනය කළ යුතු ශික්ෂා පද සහ විනය නීති.

(00:37:02) පැවිද්දෙකු සතු විය යුතු උතුම් ගුණාංග - අල්පේච්ඡතාව, සන්තුෂ්ටිය සහ වීර්යය වැනි භික්ෂුවකගේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුවට අවශ්‍ය ගුණාංග.

(00:40:08) ධර්ම දේශනා කිරීමේ සහ ඉගැන්වීමේ වැදගත්කම - ධර්මය ඉගෙනීම, ප්‍රගුණ කිරීම සහ අන් අයට දේශනා කිරීමේ ඇති වැදගත්කම.

(00:46:13) ධර්මාශෝක රජතුමා සහ ශාසන දායාදය - ධර්මාශෝක රජතුමා තම දරුවන් ශාසනයට පූජා කරමින් ශාසන දායාදය ලබා ගත් ඓතිහාසික පුවත.

(00:54:35) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ ආශිර්වාදය - දේශනාව අවසානයේ සිදු කරන පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ ආශිර්වාද කිරීමේ චාරිත්‍රය.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

උතුම් වූ පැවිද්ද | පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන්වහන්සේ | IIT

අභිධර්ම දේශනා: අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය සහ පට්ඨාන ධර්ම විවරණය

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන පට්ඨාන ප්‍රකරණයට අනුව ප්‍රත්‍ය ධර්මයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විවරණයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• රථයක කොටස් එකතු වූ විට රථය යන සම්මුතිය ඇති වන්නා සේම, ස්කන්ධ පංචකය ඇති කල්හි සත්වයා යන සම්මුතිය ඇති වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
• ලෝකයේ හටගන්නා, පවතින සහ නිරුද්ධ වන සෑම දෙයක්ම දුකක්ම පමණක් බවත්, පංච උපාදානස්කන්ධයම දුක බවත් විස්තර කිරීම.
• පරමාර්ථ සත්‍ය වශයෙන් පවතින්නේ නාම සහ රූප ධර්මයන් පමණක් බවත්, එහි සත්වයෙකු හෝ පුද්ගලයෙකු නොමැති බවත් පෙන්වා දීම.
• කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයේ අභිධර්ම හඬට සිත පැහැදීමෙන් පසුව ගෞතම බුදුසසුනේ රහත් වූ කිරිවවුලන් පන්සිය දෙනාගේ පූර්ව කර්ම පුවත විස්තර කිරීම.
• අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය යනු කුමක්ද යන්න කණු තුනක් එකිනෙකට ආධාර වී පවතින උපමාවෙන් පැහැදිලි කිරීම.
• අරූපී ස්කන්ධයන්, මහා භූත රූප සහ ප්‍රතිසන්ධි ක්ෂණයේ නාම-රූප අතර පවතින අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍ය සබඳතාවය විග්‍රහ කිරීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය සහ නමස්කාරය - දේශනයේ ආරම්භය සහ මූලික නමස්කාර පාඨ සජ්ඣායනය කිරීම.

(00:03:16) ස්කන්ධ පංචකය සහ සත්ව පුද්ගල සම්මුතිය - රථයක උපමාවෙන් ස්කන්ධයන්ගේ එකතුව සත්වයෙකු ලෙස හඳුන්වන ආකාරය සහ එහි පවතින සම්මුති ස්වභාවය විස්තර කරයි.

(00:08:38) දුක්ඛ ලක්ෂණය සහ ස්කන්ධයන්ගේ පැවැත්ම - හටගන්නා, පවතින සහ නිරුද්ධ වන සෑම ධර්මයක්ම දුකක්ම බවත්, පංච උපාදානස්කන්ධයම දුක බවත් විස්තර කරයි.

(00:15:12) නාම-රූප ධර්මයන්ගේ පරමාර්ථ ස්වභාවය - පරමාර්ථ වශයෙන් පවතින්නේ නාම සහ රූප පමණක් බවත්, එහි සත්වයෙකු හෝ පුද්ගලයෙකු විද්‍යමාන නොවන බවත් පෙන්වා දෙයි.

(00:18:40) කිරිවවුලන් පන්සිය දෙනාගේ කතාව - අභිධර්ම ශ්‍රවණය කිරීමේ ආනිසංස පැහැදිලි කරමින් කාශ්‍යප බුදු සමයේ කිරිවවුලන් පන්සිය දෙනා අභිධර්ම හඬ අසා පසුව ගෞතම බුදු සසුනේ රහත් වූ පුවත විස්තර කරයි.

(00:34:07) අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය හැඳින්වීම - එකිනෙකාට උපකාර වෙමින් පවතින අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සහ කණු තුනක උපමාව ඉදිරිපත් කරයි.

(00:36:32) අරූපී ස්කන්ධයන් අතර අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය - සිත සහ චෛතසික ධර්මයන් එකිනෙකාට අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යයෙන් උපකාර වන ආකාරය විග්‍රහ කරයි.

(00:43:23) මහා භූත රූප අතර අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය - පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන සතර මහා භූතයන් එකිනෙකාට උපකාර වන ආකාරය විස්තර කරයි.

(00:46:43) ප්‍රතිසන්ධි ක්ෂණයේ නාම-රූප අතර අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය - ප්‍රතිසන්ධි අවස්ථාවේදී නාම ධර්ම සහ හෘදය වස්තු රූපය අතර පවතින අඤ්ඤමඤ්ඤ සබඳතාවය විස්තර කරයි.

(01:01:30) කුසල්, අකුසල් සහ අබ්‍යකෘත ධර්මයන්හි අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය - විවිධ චිත්තක්ෂණ වලදී අඤ්ඤමඤ්ඤ ප්‍රත්‍යය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පඤ්ඤා වාරය ඇසුරින් විස්තර කරයි.

(01:14:12) දේශනාව සමාප්ත කිරීම - දේශනාවේ සාරාංශය සහ අවසාන ආශිර්වාදය.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

12 | සූවිසි ප්‍රත්‍යය | අභිධර්ම සම්භාෂණය | පූජ්‍ය දෙනියායේ උපසම ස්වාමීන්වහන්සේ | IIT

අරහත් ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගේ උතුම් ගුණාංග සහ රහත් භාවය

මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් අරහත් ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගේ උතුම් ගුණාංග සහ රහත් භාවයට පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• අරහත් යන වචනයේ අර්ථය සහ රහතන් වහන්සේලා කෙලෙස් දුරු කළ ආකාරය.
• සත්ත්වයා සංසාරයේ බැඳ තබන දස වැදෑරුම් කෙලෙස් ධර්ම සහ සප්ත අනුසය ධර්ම පිළිබඳ විස්තරය.
• අවිද්‍යාව නිසා නාම රූප ධර්මයන් කෙරෙහි ඇති වන බැඳීම සහ එමගින් කර්ම රැස්වන ආකාරය.
• සතර මාර්ග ඥාන මගින් අවිද්‍යාව සහ කෙලෙස් සහමුලින්ම ප්‍රහාණය කරන ආකාරය.
• රහතන් වහන්සේලා සතු බිය නොවීම, ඉන්ද්‍රිය ගෝචර අරමුණු වල නොඇලීම සහ සිහින නොපෙනීම වැනි සුවිශේෂී ලක්ෂණ.
• බුදුරජාණන් වහන්සේ සහ රහතන් වහන්සේලා අතර පවතින 'වාසනා කෙලෙස්' ප්‍රහාණය කිරීමේ වෙනස.
• කර්ම ශක්තිය ක්ෂය වීම තුළින් නැවත උප්පත්තියක් සිදු නොවන ආකාරය සහ නිවන් සුවය අත්කර ගන්නා ආකාරය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:41) ආරම්භක වන්දනාව සහ ගාථා සජ්ඣායනය - ආරම්භක වන්දනාව සහ දේශනාවට පාදක වන ගාථා සජ්ඣායනය කිරීම.

(00:02:46) අරහත් ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගේ ස්වභාවය - අරහත් යන වචනයේ අර්ථය සහ රහතන් වහන්සේලා යනු බුද්ධ අවවාදය සම්පූර්ණයෙන් පුරණය කළ උත්තමයන් බව පැහැදිලි කිරීම.

(00:05:27) කෙලෙස් සහ අනුසය ධර්මයන්ගේ විග්‍රහය - සිත කිලිටි කරන දස කෙලෙස් ධර්ම සහ සන්තානය තුළ නිදාගෙන සිටින අනුසය ධර්ම පිළිබඳ විස්තරය.

(00:10:44) අවිද්‍යාව සහ නාම රූප ධර්මයන්ගේ බැඳීම - නාම රූප ධර්මයන් මම, මාගේ ලෙස වැරදි ලෙස තේරුම් ගැනීම (අවිද්‍යාව) නිසා කෙලෙස් හටගන්නා ආකාරය.

(00:20:31) සතර මාර්ග ඥාන මගින් කෙලෙස් ප්‍රහාණය කිරීම - විදර්ශනා ඥානය දියුණු කිරීමෙන් සතර මාර්ග ඥාන හරහා අවිද්‍යාව සහ කෙලෙස් සහමුලින්ම ඉවත් කරන ආකාරය.

(00:25:12) රහතන් වහන්සේලා සතු සුවිශේෂී ලක්ෂණ - රහතන් වහන්සේලා තුළ පවතින බිය නොවීම, ආහාර හෝ රූප කෙරෙහි නොඇලීම, ශරීරයෙන් ශුක්‍ර ධාතු පිට නොවීම සහ සිහින නොපෙනීම වැනි ලක්ෂණ.

(00:38:58) වාසනා කෙලෙස් සහ රහතන් වහන්සේලා - රහතන් වහන්සේලා තුළ අනුසය කෙලෙස් නැතත්, දීර්ඝ කාලයක් පුරුදු කළ ගති ස්වභාවයන් (වාසනා කෙලෙස්) ඉතිරි විය හැකි ආකාරය.

(00:44:34) කර්ම ශක්තිය ක්ෂය වීම සහ පුනර්භවය නැති වීම - අවිද්‍යාව සහ තෘෂ්ණාව නැති වීම නිසා අලුතින් කර්ම රැස් නොවන අතර පැරණි කර්ම විපාක දීමට ශක්තියක් නැති වන ආකාරය.

(00:50:37) අනුසය කෙලෙස් ප්‍රහාණය සහ නිවන - කර්ම ශක්තිය සහ අනුසය ධර්ම නැති වීමෙන් නැවත උප්පත්තියක් සිදු නොවන බවත්, එය නිවන බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:26:20) දේශිත ගාථාවන්ගේ ධර්ම විග්‍රහය - දේශනාව ආරම්භයේ සඳහන් කළ ගාථාවල අර්ථය රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණාංග ඇසුරින් විස්තර කිරීම.

(01:34:51) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ දේශනාව සමාප්ත කිරීම - දේශනාව අවසානයේ සිදු කරන පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ ආශිර්වාදය.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

අරිහත් ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා | පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන්වහන්සේ | IIT

නානත්ත නය සහ ඒකත්ත නය පිළිබඳ විග්‍රහය

මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද සම්ප්‍රදායට අනුව යථාර්ථය තේරුම් ගැනීමේදී වැදගත් වන නානත්ත නය (විවිධත්වය) සහ ඒකත්ත නය (ඒකීයත්වය) යන ක්‍රමවේද දෙක පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි.

• පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ක්ෂණික පැවැත්ම සහ ඒවායේ ඇති විවිධත්වය.
• නාම සහ රූප ධර්මයන්ගේ සහජ ස්වභාවය සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය.
• කර්මය, පුරුදු සහ පුනර්භවය අතර පවතින සම්බන්ධතාවය.
• සන්තාන ඒකීයත්වය සහ රූප කලාපයන්ගේ ස්වභාවය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:23) හැඳින්වීම - ථේරවාද ඉගැන්වීම්වලට අනුව යථාර්ථය තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වන ක්‍රමවේද පිළිබඳ හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:01:02) පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ක්ෂණික පැවැත්ම - සිත සහ රූප ධර්මයන්ගේ ක්ෂණිකව ඉපදී නිරුද්ධ වීමේ ස්වභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(00:03:09) නානත්ත නය සහ ඒකත්ත නය - යථාර්ථය තේරුම් ගැනීමේදී භාවිතා වන විවිධත්වය සහ ඒකීයත්වය යන ප්‍රධාන ක්‍රමවේද දෙක හඳුන්වා දෙයි.

(00:06:52) නානත්ත නය: ස්වභාවය සහ කෘත්‍යය - නාම සහ රූප ධර්මයන්ගේ සහජ ස්වභාවය සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ පවතින වෙනස්කම් විග්‍රහ කරයි.

(00:14:35) නානත්ත නය: විවිධ උපත - කාලය සහ අවකාශය අනුව ධර්මයන්ගේ උපතේ පවතින විවිධත්වය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:25:12) ඒකත්ත නය: ඒකීයත්වය - විවිධ ධර්මයන් එක්ව ක්‍රියා කිරීමේදී ඇතිවන ඒකීය ස්වභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම ආරම්භ කරයි.

(00:32:19) භව ඒකත්තය - එක් භවයක් තුළ පවතින නාම රූප පරම්පරාව එක් ඒකකයක් ලෙස සලකන ආකාරය විග්‍රහ කරයි.

(00:44:28) චිත්ත සන්තාන ඒකත්තය - එක් සත්වයෙකුගේ සිතේ පවතින අඛණ්ඩ පැවැත්ම සහ එහි ඒකීයත්වය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(00:47:25) රූප සන්තාන ඒකත්තය - රූප ධර්මයන්ගේ පරම්පරාගත පැවැත්ම සහ එහි ඒකීය ස්වභාවය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:51:09) නාමරූප සන්තාන ඒකත්තය - නාම සහ රූප ධර්මයන් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී එක් ඒකකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන ආකාරය විග්‍රහ කරයි.

(00:53:42) කම්ම ඒකත්තය - එක් කර්මයක් සම්පූර්ණ වීමේදී ඊට අදාළ චේතනාවන්ගේ පවතින ඒකීයත්වය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(00:58:35) කලාප ඒකත්තය - රූප කලාප සහ චිත්ත කලාප තුළ පවතින ධර්මයන්ගේ ඒකීය පැවැත්ම පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(01:03:41) Q&A: අවයව බද්ධ කිරීමකදී රූප සන්තාන ඒකත්තය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය - බාහිරින් ලබාගන්නා අවයවයක් ශරීරයේ කොටසක් බවට පත්වන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(01:08:12) Q&A: කර්මය සහ පුරුදු අතර වෙනස - කර්මයක් විපාක දීම සහ එය පුරුද්දක් ලෙස සිතේ තැන්පත් වීම අතර පවතින වෙනස විග්‍රහ කරයි.

(01:26:07) Q&A: මතු භවය තීරණය කරන කර්මය - ඊළඟ උපත තීරණය කිරීමේදී බලපාන කර්මයන්ගේ ස්වභාවය සහ ඒවා මෙහෙයවන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(01:46:09) Q&A: රුධිර පාරවිලයනයකදී චර්යාත්මක වෙනස්කම් ඇතිවිය හැකිද? - බාහිර රුධිරය ශරීරයට ඇතුළු වූ විට එය සිතේ ස්වභාවයට බලපාන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(01:49:53) නිගමනය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව - පාඨමාලාවේ පරමාර්ථ ධර්මයන් පිළිබඳ කොටස අවසන් කරමින් සිදුකරන සමාප්ති දේශනය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

029 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course_2021 08 29

පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි අංග ධම්ම සහ ධම්මතා ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම

මෙම දේශනය මගින් පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි (Chart of Ultimates) අන්තර්ගත විවිධ අංග 'ධම්ම' (යථාර්ථයන්) සහ 'ධම්මතා' (සංසිද්ධීන් හෝ නියාම ධර්ම) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.

• සංඛත පරමාර්ථ යටතේ ඇති පරමාර්ථ ධම්ම, පරමාර්ථ ජාතික, උප්පාදිනෝ ධම්ම සහ අනුප්පන්න ධම්ම යන කොටස්වල ස්වභාවය.
• අසංඛත පරමාර්ථ හෙවත් නිවනෙහි පස් වැදෑරුම් අවස්ථාවන් ධම්ම ගණයට අයත් වන ආකාරය.
• අනිප්ඵන්න රූප, තිලක්ඛණ, ඒකච්ච පච්චයසත්ති, ගති සහ අජටාකාශය වැනි කරුණු ධම්ම හෝ ධම්මතා ලෙස හඳුනාගන්නා ආකාරය.
• ප්‍රඥප්ති සහ කාලය මෙම වර්ගීකරණයට පරිබාහිර වන ආකාරය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:21) හැඳින්වීම සහ පරමාර්ථ ධර්ම සටහන සිහිපත් කිරීම - පෙර දේශනයේ සාකච්ඡා කළ ධම්ම සහ ධම්මතා අතර වෙනස පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කෙරේ.

(00:03:17) පරමාර්ථ ධර්ම සටහන පුවරුවේ සටහන් කිරීම - පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි (Chart of Ultimates) අන්තර්ගතය පුවරුවේ සටහන් කරමින් දේශනය ආරම්භ කෙරේ.

(00:07:04) ධම්ම සහ ධම්මතා වර්ගීකරණයේ පදනම - සටහනෙහි ඇති අංග ධම්ම සහ ධම්මතා ලෙස වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට යොදාගන්නා පදනම පැහැදිලි කෙරේ.

(00:09:56) පරමාර්ථ ධම්ම (නාම සහ රූප) ධම්ම ලෙස වර්ග කිරීම - නාම සහ රූප පරමාර්ථ ධර්මයන් යථාර්ථයන් (Dhamma) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.

(00:12:46) පරමාර්ථ ජාතික ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පැහැදිලි කිරීම - වාසනා, අනුසය වැනි පරමාර්ථ ජාතික ධර්මයන් ධම්ම සහ ධම්මතා යන දෙඅංශයටම සමීප වන ආකාරය සාකච්ඡා කෙරේ.

(00:16:18) උප්පාදිනෝ ධම්ම සහ අනුප්පන්න ධම්ම වර්ගීකරණය - විපාක දීමට නියමිත ධර්ම සහ අනාගත දුක්ඛයන්ගේ ස්වභාවය ධම්මතා ලෙස හඳුනා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.

(00:23:34) අසංඛත පරමාර්ථ (නිවන) ධම්ම ලෙස හඳුනා ගැනීම - නිවනෙහි විවිධ අවස්ථාවන් අසංඛත පරමාර්ථ ධර්ම ලෙස ධම්ම ගණයට ඇතුළත් කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.

(00:26:17) අනිප්ඵන්න රූප සහ විකාර රූප වර්ගීකරණය - අනිප්ඵන්න රූප දහයෙහි ඇති ලක්ඛණ රූප සහ විකාර රූපවල ස්වභාවය සහ ඒවායේ වර්ගීකරණය පැහැදිලි කෙරේ.

(00:30:50) තිලක්ඛණ ධම්මතා ලෙස හඳුනා ගැනීම - අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත යන තිලක්ඛණයන් සංසිද්ධීන් (Dhammata) ලෙස වර්ග කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.

(00:35:11) ඒකච්ච පච්චයසත්ති සහ ගති ස්වභාවය - ප්‍රත්‍ය බලයන් (Conditional forces) සහ විවිධ භවයන්හි ඇති වන පොදු ලක්ෂණ (Gati) පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.

(00:41:55) අජටාකාශය ධම්ම ගණයට ඇතුළත් කිරීම - අජටාකාශය හෙවත් අනන්ත අවකාශය ධම්ම ගණයට අයත් වන බව තහවුරු කරමින් කරුණු ඉදිරිපත් කෙරේ.

(00:45:40) දේශනයේ සාරාංශය සහ ප්‍රායෝගික භාවිතය - අභිධර්ම අධ්‍යයනයේදී පිරිසිදු පරමාර්ථ ධර්මයන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන හේතුව පැහැදිලි කෙරේ.

(00:49:03) Q&A: ධම්මතා යන්න නිවැරදිව අර්ථ දක්වන්නේ කෙසේද? - ධම්මතා යන්න නීතියක් හෝ නීතියක් මත පදනම් වූ ස්වභාවයක් ලෙස අර්ථ දැක්වීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කෙරේ.

(01:07:47) Q&A: පටිච්චසමුප්පාදය සහ පට්ඨානය ධම්මතා ගණයට අයත් වේද? - පටිච්චසමුප්පාදයේ සහ පට්ඨානයේ එන ක්‍රියාවලිය ධම්මතා ගණයට අයත් වන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ.

(01:11:22) Q&A: පරචිත්ත විජාණන අභිඥාව මගින් වර්තමාන සිතක් හඳුනාගත හැකිද? - අභිඥා මගින් අනුන්ගේ සිත් හඳුනා ගැනීමේදී වර්තමාන සිත අරමුණු කර ගැනීම පිළිබඳ ඇති විවිධ මත සාකච්ඡා කෙරේ.

(01:16:32) Q&A: පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ සංඛ්‍යාවන් (89/121, 52 ආදී) ඉදිරිපත් කළේ කවුද? - අභිධර්මයේ එන සංඛ්‍යාවන් බුද්ධ දේශනාව සහ පසුකාලීන විග්‍රහයන් අනුව විමසා බැලීමක් සිදු කෙරේ.

(01:35:10) අවසාන ආශීර්වාදය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන ආගමික වතාවත් සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව ඇතුළත් වේ.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

027 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course_constitution of the chart of ultimacy_2021 07 17

ධර්ම සහ ධර්මතා (නියාම ධර්ම)

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන පරමාර්ථ ධර්ම සහ එම ධර්මයන් ක්‍රියාත්මක වන ස්වභාවික රටාවන් හෙවත් ධර්මතා පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ ලෝකයේ පැවැත්ම පාලනය කරන ස්වභාවික නීති හෙවත් නියාම ධර්මයන් පිළිබඳවයි.

දේශනයේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු:

• ධර්ම (Realities) සහ ධර්මතා (Phenomena/Laws) අතර පවතින වෙනස.
• බටහිර දර්ශනයේ එන විවිධ මතවාද (Chance, Intelligent Design, Necessity) සහ බුදුදහමේ ඉගැන්වීම් සැසඳීම.
• පංච නියාම ධර්ම පිළිබඳ විස්තරාත්මක හැඳින්වීම:
  • උතු නියාමය: භෞතික පරිසරයේ සහ දේශගුණයේ වෙනස්වීම් පාලනය වන රටාව.
  • බීජ නියාමය: ශාක ලෝකයේ ප්‍රවේණික ලක්ෂණ සම්ප්‍රේෂණය වන ආකාරය.
  • චිත්ත නියාමය: සිතක ඇතිවීම සහ නැතිවීම සිදුවන ස්වභාවික අනුපිළිවෙල.
  • කම්ම නියාමය: කුසල් අකුසල් කර්මයන්ට අදාළ විපාක ලැබීමේ ස්වභාවික නීතිය.
  • ධම්ම නියාමය: පටිච්චසමුප්පාදය වැනි ස්වභාවික ධර්මතාවයන්.
• යෝනි නියාමය: සත්ත්වයන්ගේ රූප ලක්ෂණ සහ ප්‍රවේණික ලක්ෂණ මව්පියන්ගෙන් දරුවන්ට උරුම වන ආකාරය පිළිබඳ අභිධර්ම විග්‍රහය.
• විදර්ශනා භාවනාවේදී අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන ධර්මයන් අරමුණු කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
• කසිණ භාවනාව, විශේෂයෙන් ආලෝක කසිණය පුහුණු කරන ආකාරය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික උපදෙස්.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) හැඳින්වීම සහ නමස්කාරය - දේශනයේ ආරම්භය සහ මාතෘකාව පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.

(00:11:42) ධර්ම සහ ධර්මතා අතර වෙනස - පරමාර්ථ ධර්මයන් සහ එම ධර්මයන් ක්‍රියාත්මක වන ස්වභාවික රටාවන් හෙවත් ධර්මතා අතර පවතින වෙනස පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:19:47) පටිච්චසමුප්පාදය ධර්මතාවයක් ලෙස - හේතු ඵල දහම හෙවත් පටිච්චසමුප්පාදය ලෝකයේ පවතින ස්වභාවික ධර්මතාවයක් ලෙස පැහැදිලි කිරීම.

(00:21:46) පංච නියාම ධර්ම හැඳින්වීම - ලෝකය පාලනය කරන ප්‍රධාන නියාම ධර්ම පහ පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.

(00:29:20) උතු නියාමය - දේශගුණය, කාලගුණය සහ භෞතික ලෝකයේ වෙනස්වීම් පාලනය කරන උතු නියාමය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:30:42) බීජ නියාමය - ශාක ලෝකයේ ප්‍රවේණික ලක්ෂණ සහ වර්ධනය පාලනය කරන බීජ නියාමය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:36:02) චිත්ත නියාමය - සිත් උපදින සහ නිරුද්ධ වන ස්වභාවික අනුපිළිවෙල පාලනය කරන චිත්ත නියාමය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:37:26) කම්ම නියාමය - කර්මය සහ කර්ම විපාක ක්‍රියාත්මක වන ස්වභාවික රටාව පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:39:19) ධම්ම නියාමය - ස්වභාවික ධර්ම නීති පිළිබඳ කෙටි විග්‍රහයක්.

(00:40:15) යෝනි නියාමය සහ රූප සම්ප්‍රේෂණය - සත්ත්වයන්ගේ ප්‍රවේණික ලක්ෂණ සහ රූප කොටස් මව්පියන්ගෙන් දරුවන්ට ලැබෙන ආකාරය පිළිබඳ අභිධර්ම විග්‍රහය.

(00:54:09) Q&A: විදර්ශනා වැඩීමේදී වර්තමාන අරමුණක්ම තිබිය යුතුද? - විදර්ශනා භාවනාවේදී අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන ධර්මයන් අරමුණු කරගන්නා ආකාරය සහ එහි ඇති වැදගත්කම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දීම.

(01:16:36) Q&A: කසිණ භාවනාව (ආලෝක කසිණය) පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් - ආලෝක කසිණය භාවිතයෙන් භාවනා කරන ආකාරය සහ එහිදී ඇතිවන නිමිති පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දීම.

(01:32:55) දේශනයේ සමාප්තිය - දේශනය අවසන් කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

026 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course_ Dhamma & Dhammatā_ 2021 07 11

ත්‍රිලක්ෂණය සහ පරමත්ථ ධර්ම අතර සම්බන්ධය

මෙම දේශනය මගින් පරමත්ථ ධර්මයන්ට අදාළ වන්නා වූ සාමාන්‍ය ලක්ෂණ හෙවත් ත්‍රිලක්ෂණය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා කරනු ලබන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ට පොදු වූ අනිච්ච, දුක්ඛ සහ අනත්ත යන ලක්ෂණ ත්‍රිත්වය හඳුන්වා දීම.
• සභාව ලක්ෂණ (Intrinsic characteristics) සහ සාමාන්‍ය ලක්ෂණ (Universal characteristics) අතර පවතින වෙනස පැහැදිලි කිරීම.
• අනිච්ච සහ අනිච්ච ලක්ෂණය, දුක්ඛ සහ දුක්ඛ ලක්ෂණය, අනත්ත සහ අනත්ත ලක්ෂණය යන පාරිභාෂික පදයන්හි පවතින සියුම් වෙනස්කම් විග්‍රහ කිරීම.
• ධම්ම සහ ධම්මතා යන සංකල්පයන්හි අර්ථය සහ ඒවා විපස්සනා භාවනාවට සම්බන්ධ වන ආකාරය.
• විපස්සනා භාවනාවේදී ලක්ෂණයට වඩා ධර්මතාවය (Reality) කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේ වැදගත්කම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:20) ආරම්භය සහ මාතෘකාව හඳුන්වා දීම

(00:04:07) පරමත්ථ ධර්ම සටහන සහ ත්‍රිලක්ෂණය පිහිටන ස්ථානය - පරමත්ථ ධර්ම බෙදී යන ආකාරය දැක්වෙන සටහනක ත්‍රිලක්ෂණය අයත් වන ස්ථානය සහ එහි වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි.

(00:07:43) සංඛත පරමත්ථ ධර්ම සහ ත්‍රිලක්ෂණය - සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ට පමණක් අදාළ වන අනිච්ච සහ දුක්ඛ ලක්ෂණ පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:11:35) සාමාන්‍ය ලක්ෂණ (සාමඤ්ඤ ලක්ඛණ) හඳුන්වා දීම - සාමාන්‍ය ලක්ෂණ යනු සියලු සංඛත ධර්මයන්ට පොදු වූ ලක්ෂණ බවත්, ඒවා පරමත්ථ ධර්මයන්ට වඩා වෙනස් වන ආකාරයත් මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.

(00:13:50) සභාව ලක්ෂණ සහ සාමාන්‍ය ලක්ෂණ අතර වෙනස - පඨවි වැනි ධර්මතාවයක පවතින තද ගතිය (සභාව ලක්ෂණය) සහ එම ධර්මතාවයම වෙනස් වීමේ ස්වභාවය (සාමාන්‍ය ලක්ෂණය) අතර වෙනස පැහැදිලි කරයි.

(00:17:04) අනිච්ච ලක්ෂණය පිළිබඳ විග්‍රහය - අනිච්ච ලක්ෂණය යනු හටගෙන නැති වී යාමේ ස්වභාවය හෙවත් ධර්මතාවයක් බවත්, එය පරමත්ථ ධර්මයක් නොවන බවත් විග්‍රහ කරයි.

(00:21:52) ධම්ම සහ ධම්මතා අතර වෙනස - ධම්ම යනු පවතින යථාර්ථයන් (Realities) වන අතර ධම්මතා යනු එම යථාර්ථයන් පවතින ස්වභාවය (Phenomena) බව පෙන්වා දෙයි.

(00:24:10) දුක්ඛ ලක්ෂණය පිළිබඳ විග්‍රහය - දුක්ඛ ලක්ෂණය යනු දුකම නොව, දුක ඇති වීමට හේතු වන ස්වභාවය බවත්, සැප වේදනාව පවා දුක්ඛ ලක්ෂණයට යටත් වන ආකාරයත් විග්‍රහ කරයි.

(00:31:37) අනත්ත ලක්ෂණය පිළිබඳ විග්‍රහය - අනත්ත ලක්ෂණය යනු තමාගේ වසඟයේ පැවැත්විය නොහැකි ස්වභාවය හෙවත් පාලනය කළ නොහැකි ස්වභාවය බව පැහැදිලි කරයි.

(00:40:43) අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත යන පදයන්හි අර්ථය - අනිච්ච, දුක්ඛ සහ අනත්ත යන පදයන් ලක්ෂණයට වඩා එම ලක්ෂණය දරන ධර්මතාවය හැඳින්වීමට යොදා ගන්නා ආකාරය පෙන්වා දෙයි.

(00:50:03) විපස්සනා භාවනාවේදී ලක්ෂණය සහ ධර්මතාවය අතර වෙනස හඳුනා ගැනීම - භාවනාවේදී ලක්ෂණය (Phenomenon) දෙස බැලීමෙන් පසුව ධර්මතාවය (Reality) කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම කෙලෙස් ප්‍රහීණ කිරීමට උපකාරී වන ආකාරය සාකච්ඡා කරයි.

(00:54:47) අනිච්ච ලක්ෂණය නිච්චයි වැනි ප්‍රකාශයන්හි නිරවද්‍යතාවය - ධර්මතාවය සහ ලක්ෂණය පටලවා ගැනීම නිසා ඇති වන වැරදි මතයන් පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කරයි.

(01:00:09) Q&A: දුක්ඛ ලක්ෂණය යනු දුක් විඳීමේ ස්වභාවයමද? - දුක්ඛ ලක්ෂණය සහ දුක් වේදනාව අතර පවතින වෙනස පිළිබඳව ඉදිරිපත් වූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු ලබා දෙයි.

(01:07:37) Q&A: අරූපී බ්‍රහ්මයන්ට සතර බ්‍රහ්ම විහරණ වැඩිය නොහැක්කේ ඇයි? - අරූපී බ්‍රහ්ම තලයන්හි පවතින සීමාවන් සහ බ්‍රහ්ම විහරණ වැඩීමට ඇති බාධාවන් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(01:09:34) Q&A: අනිච්ච ධර්ම සහ අනිච්ච ලක්ෂණ අතර වෙනස බැලීම වැදගත් වන්නේ ඇයි? - විපස්සනා භාවනාවේදී මෙම වෙනස හඳුනා ගැනීම කෙලෙස් ප්‍රහීණ කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය වන ආකාරය පෙන්වා දෙයි.

(01:17:38) Q&A: සබ්බේ සංඛාරා අනත්තා වෙනුවට සබ්බේ ධම්මා අනත්තා ලෙස පවසන්නේ ඇයි? - අනත්ත ලක්ෂණය සංඛාර ධර්මයන්ට පමණක් නොව නිවනටද පොදු වන ආකාරය පිළිබඳව විග්‍රහ කරයි.

(01:20:13) අවසානය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

023 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course 2021 06 20

අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ තේරවාදී විග්‍රහය

මෙම දේශනය මගින් තේරවාදී බුදුදහමට අනුව අවකාශය (අජටාකාශය) සහ කාලය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• අවකාශය යනු කුමක්ද සහ එය පරමත්ථ ධර්මයක් හෝ අසංඛත ධර්මයක් නොවන්නේ ඇයිද යන්න.
• කාලය යනු සැබෑවටම පවතින ධර්මයක් නොව සිතේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම (චිත්තක්ෂණ) මත පදනම්ව මනස විසින් ගොඩනගා ගන්නා ප්‍රඥප්තියක් බව.
• අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදය සහ කාල ප්‍රසාරණය (Time Dilation) වැනි විද්‍යාත්මක සංකල්ප බෞද්ධ මනෝවිද්‍යාව සමඟ සැසඳීම.
• මනුෂ්‍ය ලෝකයේ සහ දිව්‍ය ලෝකවල කාලය ගෙවී යන වේගය සහ රූප දිරාපත්වීමේ වේගය අතර පවතින වෙනස.
• කාල තරණය (Time Travel) පිළිබඳ පවතින බාධාවන් සහ සර්වාස්තිවාදීන්ගේ 'ත්‍රිකාලය' පිළිබඳ මතය තේරවාදී දෘෂ්ටිකෝණයෙන් විග්‍රහ කිරීම.
• දේශනය අවසානයේ දිව්‍ය ලෝකයේ කාලය, විශ්ව විද්‍යාව ඉගෙනීමේ වැදගත්කම සහ බුදුදහමේ සඳහන් වන විවිධ ලිංගිකත්වයන් පිළිබඳව ඉදිරිපත් වූ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සැපයීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:19) හැඳින්වීම සහ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ පුනරීක්ෂණය - දේශනයේ ආරම්භය සහ මීට පෙර සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.

(00:02:11) පරමත්ථ ධර්ම සටහන පැහැදිලි කිරීම - පරමත්ථ ධර්ම, ප්‍රඥප්ති සහ අනෙකුත් ස්වභාවයන් ඇතුළත් සම්පූර්ණ සටහනක් පුවරුවේ ඇඳ පැහැදිලි කරයි.

(00:07:40) අජටාකාශය (අවකාශය) පිළිබඳ හැඳින්වීම - අවකාශය යනු කුමක්ද සහ පරමත්ථ ධර්මයන් පැවතීමට අවකාශය අවශ්‍ය වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:10:48) අවකාශය පරමත්ථ හෝ අසංඛත ධර්මයක් නොවන්නේ ඇයි? - අවකාශය ඇතිවීමක් හෝ නැතිවීමක් නොමැති වුවද, එය නිවන මෙන් දුකෙන් මිදීමට උපකාරී නොවන බැවින් අසංඛත ධර්මයක් ලෙස නොසලකන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(00:15:10) කාලය පිළිබඳ තේරවාදී විග්‍රහය - කාලය යනු පරමත්ථ ධර්මයක් නොව මනස විසින් නිර්මාණය කරගන්නා ප්‍රඥප්තියක් (කාල ප්‍රඥප්තිය) බව හඳුන්වා දෙයි.

(00:15:40) සිතේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම මත කාලය නිර්මාණය වන ආකාරය - චිත්තක්ෂණවල ඇතිවීම සහ නැතිවීම නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් මනස විසින් කාලය පිළිබඳ සංකල්පය ගොඩනගා ගන්නා ආකාරය රූප සටහන් ඇසුරින් විග්‍රහ කරයි.

(00:20:02) කාලය සිතට වඩා මූලික ධර්මයක්ද? - කාලය මැනීමට සිත උපකාරී වුවද, කාලය යනු සිතට වඩා මූලික වූ යථාර්ථයක් නොවන බව තර්කානුකූලව පෙන්වා දෙයි.

(00:27:54) අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ විවිධ දර්ශනවාදී මත - බටහිර දර්ශනය සහ විද්‍යාව තුළ අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ පවතින විවිධ මතවාද තේරවාදී මතය සමඟ සසඳයි.

(00:29:52) වර්තමාන මොහොත සහ දිරාපත්වීම සමඟ කාලයේ සම්බන්ධය - වර්තමාන මොහොත (Nowness) සහ රූපවල දිරාපත්වීම (Decaying) කාලය සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:31:05) විවිධ ලෝකවල රූප දිරාපත්වීමේ වේගය වෙනස් වීම - මනුෂ්‍ය ලෝකයේ සහ දිව්‍ය ලෝකවල රූප දිරාපත්වීමේ වේගය සාපේක්ෂව වෙනස් වන ආකාරය උදාහරණ සහිතව පෙන්වා දෙයි.

(00:35:01) සාපේක්ෂතාවාදය, කාල ප්‍රසාරණය සහ විඥානය - අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදයට අනුව කාලය වෙනස් වීම සහ එය චිත්තක්ෂණවල වේගය සමඟ පවතින සම්බන්ධය පිළිබඳව විමසා බලයි.

(00:39:12) දිව්‍ය ලෝකයේ දිනක් සහ මනුෂ්‍ය ලෝකයේ වසර අතර සම්බන්ධය - දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනක් මනුෂ්‍ය ලෝකයේ වසර ගණනාවකට සමාන වන ආකාරය ගණිතමය සූත්‍ර ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.

(00:49:08) කාල තරණය (Time Travel) පිළිබඳ තේරවාදී දෘෂ්ටිකෝණය - අතීතයට හෝ අනාගතයට ගමන් කිරීමේ පවතින ප්‍රායෝගික සහ දාර්ශනික බාධාවන් චිත්තක්ෂණවාදයට අනුව විග්‍රහ කරයි.

(00:53:27) සර්වාස්තිවාදී මතය සහ තේරවාදී විග්‍රහය - අතීත, වර්තමාන සහ අනාගත යන කාල තුනම පවතින බව පවසන සර්වාස්තිවාදී මතය සහ එය තේරවාදී බුදුදහම ප්‍රතික්ෂේප කරන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(00:55:20) දේශනයේ සාරාංශය - අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳව දේශනයේදී සාකච්ඡා වූ ප්‍රධාන කරුණු නැවත සාරාංශගත කරයි.

(00:58:18) Q&A: දිව්‍ය ලෝකයේ එක් දිනක් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? - දිව්‍ය ලෝකයේ දිනක් මැනීම සඳහා යොදාගන්නා පදනම පිළිබඳව විමසූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු සපයයි.

(01:06:26) Q&A: විශ්ව විද්‍යාව (Cosmology) ඉගෙනීම බෞද්ධයෙකුට වැදගත් වන්නේ කෙසේද? - විශ්වයේ විශාලත්වය සහ විවිධත්වය අවබෝධ කර ගැනීම සංවේගය සහ වීර්යය ඇති කර ගැනීමට උපකාරී වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(01:22:47) Q&A: බුදුදහමේ සඳහන් වන විවිධ ලිංගිකත්වයන් සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවයන් මොනවාද? - පුරුෂ, ස්ත්‍රී, නපුංසක, උභතෝබ්‍යංජනක සහ පණ්ඩක යන විවිධ ලිංගික ස්වභාවයන් පිළිබඳව විනය පිටකයේ සහ අභිධර්මයේ එන විග්‍රහයන් ඉදිරිපත් කරයි.

(01:31:13) අවසානය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව - දේශනය අවසන් කර පින් අනුමෝදන් කිරීම සිදු කරයි.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

025 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course 2021 07 04