වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)

පරමාර්ථ ධර්ම: රූප (පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ)

මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීමක් වන පරමාර්ථ ධර්මයන්හි 'රූප' කොටස පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• පෙර දේශනාවලදී සාකච්ඡා කළ සිත සහ චෛතසික පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක්.
• රූපය යනු කුමක්ද සහ එය පරමාර්ථ ධර්මයක් ලෙස හඳුනාගන්නා ආකාරය.
• භෞතික වස්තූන් (උදාහරණයක් ලෙස මේසයක්) බුද්ධිමය විශ්ලේෂණයකට ලක් කරමින් ඒවායේ පරමාර්ථ ස්වභාවය හඳුනා ගැනීම.
• සතර මහා භූත රූප හෙවත් පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන ධාතුන්ගේ ලක්ෂණ සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය.
• උපාදාය රූප සහ රූප කලාප පිළිබඳ හැඳින්වීම.
• රූපයක ආයු කාලය සිතක ආයු කාලය හා සැසඳීමේදී පවතින වෙනස (චිත්තක්ෂණ 17 ක කාලය).
• රූපය පිළිබඳ අවබෝධය මගින් 'මම' යන දෘෂ්ටිය දුරු කරගන්නා ආකාරය.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:22) පෙර දේශනා පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් - සිත සහ චෛතසික පිළිබඳව මෙතෙක් සාකච්ඡා කළ කරුණු සාරාංශගත කෙරේ.

(00:04:10) රූප පිළිබඳ හැඳින්වීම - පරමාර්ථ ධර්මයක් ලෙස රූපය යනු කුමක්ද යන්න සහ එහි මූලික වර්ගීකරණය පැහැදිලි කෙරේ.

(00:07:33) භෞතික වස්තූන් පිළිබඳ බුද්ධිමය විශ්ලේෂණය - මේසයක් වැනි භෞතික වස්තුවක් උදාහරණයට ගෙන එය පරමාර්ථ මට්ටමට විග්‍රහ කරන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.

(00:15:20) රූපයේ මූලික ලක්ෂණ - තද ගතිය, රස්නය, ඇලෙන ගතිය සහ තල්ලු කරන ස්වභාවය යන මූලික භෞතික ගුණාංග පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:26:31) සතර මහා භූත රූප - පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන ධාතුන්ගේ ස්වභාවය සහ ඒවායේ අන්තර් සම්බන්ධතාවය.

(00:27:23) උපාදාය රූප සහ රූප කලාප - මහා භූත රූප ඇසුරු කරගෙන පවතින අනෙකුත් රූප සහ ඒවා රූප කලාප ලෙස පවතින ආකාරය.

(00:34:47) රූපයේ ආයු කාලය - සිතක ආයු කාලය හා සැසඳීමේදී රූපයක පවත්නා කාලය චිත්තක්ෂණ 17 ක් ලෙස විග්‍රහ කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

012_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course)_What are Paramatthadhammas?(Part VII)_04-04-2021

රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත විග්‍රහය

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• ත්‍රිවිධ ශික්ෂාව (සීල, සමාධි, ප්‍රඥා) සහ චිත්තයේ දියුණුව අතර පවතින සම්බන්ධය.
• සමථ භාවනාව මගින් ධ්‍යාන මට්ටම් කරා යන ආකාරය සහ පංච ධ්‍යාන අංග (විතක්ක, විචාර, පීති, සුඛ, ඒකග්ගතා) පිළිබඳ විස්තරය.
• විපස්සනා භාවනාව සහ ලෝකෝත්තර මාර්ග ඵල සිත් ඇතිවන ආකාරය.
• කසින භාවනාව සහ එහිදී ඇතිවන නිමිත්ත (පරිකම්ම, උග්ගහ, පටිභාග) සහ සමාධි (පරිකම්ම, උපචාර, අප්පනා) අවස්ථා.
• මතකය ක්‍රියා කරන ආකාරය, සිහින වල ස්වභාවය සහ අනාගාමී උතුමන්ගේ පුනර්භවය වැනි කරුණු පිළිබඳ ප්‍රශ්නෝත්තර සාකච්ඡාව.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:23) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් මතක් කිරීම - හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් වලදී සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.

(00:01:43) රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත හඳුන්වාදීම - රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර යන උසස් මට්ටමේ සිත් පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:03:32) ත්‍රිවිධ ශික්ෂාව: සීල, සමාධි සහ ප්‍රඥා - බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන සීල, සමාධි සහ ප්‍රඥා යන ත්‍රිවිධ ශික්ෂාවන් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(00:04:25) සමාධි මාර්ගය: ධ්‍යාන සහ අභිඥා - සමාධිය දියුණු කිරීමෙන් ධ්‍යාන සහ අභිඥා ලබා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:05:40) ප්‍රඥා මාර්ගය: විපස්සනා සහ මග්ග ඵල - ප්‍රඥාව දියුණු කිරීමේදී විපස්සනා භාවනාව සහ මාර්ග ඵල අවබෝධය සිදුවන ආකාරය විස්තර කරයි.

(00:15:30) රූපාවචර චිත්ත 15 පිළිබඳ විග්‍රහය - රූපාවචර කුසල, විපාක සහ කිරිය යන සිත් 15 පිළිබඳව විග්‍රහයක් සිදු කරයි.

(00:17:44) අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත විග්‍රහය - අරූපාවචර සිත් 12 සහ ලෝකෝත්තර සිත් 8 පිළිබඳව කෙටි විස්තරයක් ඉදිරිපත් කරයි.

(00:27:08) කසින භාවනාව සහ නිමිත්ත අවස්ථා - කසින භාවනාවේදී නිමිත්ත සහ සමාධිය ක්‍රමයෙන් දියුණු වන අවස්ථා පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(00:34:07) පංච ධ්‍යාන අංග සහ නීවරණ යටපත් කිරීම - ධ්‍යාන අංග මගින් පංච නීවරණ යටපත් කරමින් සමාධිය ස්ථාවර වන ආකාරය විස්තර කරයි.

(00:52:42) ලෝකෝත්තර මාර්ග සහ ඵල අවස්ථා - සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී සහ අර්හත් යන මාර්ග සහ ඵල සිත් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:58:26) Q&A: මතකය (Memory) ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද? - මතකය ගබඩා වීම සහ නැවත සිහිපත් වීම (Input, Retaining, Output) සිදුවන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(01:25:20) Q&A: සිහිනයකින් දුටු කෙනෙකු සැබෑ ජීවිතයේදී හඳුනා ගන්නේ කෙසේද? - සිහින දකින අවස්ථාවේ පවතින චිත්ත වීථි වල ස්වභාවය සහ මතකය අතර පවතින සම්බන්ධය විස්තර කරයි.

(01:30:01) Q&A: ධ්‍යාන නොමැති අනාගාමී උතුමන් බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපදින්නේ කෙසේද? - ධ්‍යාන නොමැතිව අනාගාමී වූ උතුමන් ශුද්ධාවාස බ්‍රහ්ම ලෝක වල උප්පත්තිය ලබන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(01:36:02) Q&A: උපාදින්න සහ අනුප්පන්න ධර්ම අතර වෙනස කුමක්ද? - සංඛත පරමත්ථ ධර්ම වල එන උපාදින්න සහ අනුප්පන්න යන බෙදීම් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(01:44:03) Q&A: අන් අයගේ අතීත භවයන් සිහිපත් කරන්නේ කෙසේද? - අන් අයගේ අතීත භවයන් පිළිබඳ තොරතුරු සිහිපත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව විස්තර කරයි.

(01:47:41) Q&A: අරමුණක රසය පුද්ගලානුබද්ධද නැතහොත් වස්තුව මත පදනම් වූවක්ද? - අරමුණක පවතින රසය පුද්ගලයාගේ ඉන්ද්‍රියන්ගේ ස්වභාවය මත වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

011_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course) What are Paramatthadhammas? (Part VI)_28-03-2021

චිත්ත වර්ගීකරණය සහ අභිධර්ම මූලික කරුණු

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන චිත්ත වර්ගීකරණය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් පහත කරුණු ආවරණය වේ:

• පරමත්ථ ධර්ම (චිත්ත, චෛතසික, රූප) පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්.
• චිත්ත 89 ක්ෂේත්‍ර හෙවත් භූමි අනුව කොටස් හතරකට බෙදා දැක්වීම (කාමාවචර, රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර).
• ලෞකික සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත අතර පවතින වෙනස.
• කාමාවචර චිත්ත 54 පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විග්‍රහය: අකුසල සිත් 12, අහේතුක සිත් 18 සහ කාමාවචර සෝභන සිත් 24.
• අරමුණක ඇති ඉෂ්ට/අනිෂ්ට ස්වභාවය සහ එය සිතට බලපාන ආකාරය.

ප්‍රශ්නෝත්තර අංශය මගින් අරමුණක වෛෂයික සුන්දරත්වය, පුරුද්දක් ලෙස කරන සුළු අකුසලයන්හි විපාක සහ විඥාන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ ගැටලු නිරාකරණය කරයි.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:19) පෙර පාඩම් ආවර්ජනය සහ චිත්ත-චෛතසික සම්බන්ධය - පසුගිය පාඩම්වල සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම සහ චිත්ත හා චෛතසික අතර පවතින අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:03:09) චිත්ත 89 හඳුන්වාදීම සහ මතක තබා ගැනීමේ වැදගත්කම - අභිධර්මයේ එන චිත්ත 89 පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සහ ඒවායේ නාමයන් මතක තබා ගැනීම ධර්මය ගැඹුරින් හැදෑරීමට උපකාරී වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.

(00:09:05) භූමි අනුව චිත්ත වර්ගීකරණය - චිත්තයන් හටගන්නා ක්ෂේත්‍ර හෙවත් භූමි අනුව ඒවා ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදා දක්වන ආකාරය පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:10:06) කාමාවචර චිත්ත (කාම ලෝකයට අයත් සිත්) - කාම ලෝකයේ හටගන්නා සහ කාම වස්තූන් අරමුණු කරගන්නා කාමාවචර සිත් පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:11:48) රූපාවචර චිත්ත (රූප ලෝකයට අයත් සිත්) - රූපාවචර ධ්‍යාන මට්ටම්වලට අදාළ වන සහ රූප ලෝකයට සම්බන්ධ සිත් පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:14:21) අරූපාවචර චිත්ත (අරූප ලෝකයට අයත් සිත්) - අරූපාවචර ධ්‍යාන මට්ටම්වලට අදාළ වන සහ අරූප ලෝකයට සම්බන්ධ සිත් පිළිබඳ විස්තරය.

(00:15:32) ලෝකෝත්තර චිත්ත (නිවන අරමුණු කරන සිත්) - ලෝකෝත්තර මාර්ග සහ ඵල සිත් පිළිබඳව මෙන්ම ඒවා ලෞකික සිත්වලින් වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:18:02) ලෞකික සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත අතර වෙනස - ලෞකික සිත් 81 සහ ලෝකෝත්තර සිත් 8 අතර පවතින මූලික වෙනස්කම් සහ ඒවායේ ස්වභාවය පැහැදිලි කරයි.

(00:22:22) කාමාවචර චිත්ත 54 හි බෙදීම් - කාමාවචර සිත් 54 ප්‍රධාන කොටස් තුනකට (අකුසල, අහේතුක, සෝභන) බෙදා දක්වන ආකාරය.

(00:24:30) අකුසල සිත් 12 පිළිබඳ විග්‍රහය - ලෝභ, දෝස, මෝහ යන අකුසල මූලයන් පදනම් කරගෙන හටගන්නා අකුසල සිත් 12 පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:25:40) ලෝභමූල සිත් 8 සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය - ලෝභය මුල් කරගෙන හටගන්නා සිත් 8 සහ ඒවා සෝමනස්ස/උපේක්ඛා සහ දිට්ඨිගත සම්ප්‍රයුක්ත/විප්පයුක්ත ලෙස බෙදෙන ආකාරය.

(00:39:27) දෝසමූල සිත් 2 සහ ඒවායේ ස්වභාවය - ද්වේෂය මුල් කරගෙන හටගන්නා සිත් 2 සහ ඒවායේ පටිඝ සම්ප්‍රයුක්ත ස්වභාවය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:48:26) මෝහමූල සිත් 2 සහ විචිකිච්ඡා/උද්ධච්ච ස්වභාවය - මෝහය පමණක් මුල් කරගෙන හටගන්නා විචිකිච්ඡා සහ උද්ධච්ච සම්ප්‍රයුක්ත සිත් පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:49:51) අහේතුක සිත් 18 (හේතු රහිත සිත්) - හේතු හයෙන් තොරව හටගන්නා අහේතුක සිත් 18 සහ ඒවායේ කාර්යභාරය පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:55:58) අහේතුක කුසල/අකුසල විපාක සිත් - පෙර කරන ලද කුසල සහ අකුසල කර්මයන්ගේ විපාක ලෙස හටගන්නා අහේතුක විපාක සිත් පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:57:48) අරමුණක ඇති වෛෂයික ඉෂ්ට/අනිෂ්ට ස්වභාවය - අරමුණක පවතින ප්‍රිය හෝ අප්‍රිය ස්වභාවය විපාක සිත් කෙරෙහි බලපාන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:01:53) අහේතුක ක්‍රියා සිත් 3 - විපාක හෝ කුසල/අකුසල නොවන, හුදෙක් ක්‍රියාවක් පමණක් වන අහේතුක ක්‍රියා සිත් 3 පිළිබඳ විස්තරය.

(01:04:31) කාමාවචර සෝභන සිත් 24 - කාමාවචර කුසල, විපාක සහ ක්‍රියා වශයෙන් පවතින සෝභන සිත් 24 පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(01:08:50) Q&A: අරමුණක ඇති ඉෂ්ට/අනිෂ්ට ගුණය මූලික ධර්මතාවලට ගැලපෙන්නේ කෙසේද? - අරමුණක පවතින වෛෂයික ස්වභාවය සහ එය සිත විසින් ග්‍රහණය කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳ විමසූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු ලබා දෙයි.

(01:21:12) Q&A: පුරුද්දක් ලෙස කරන සුළු අකුසලයන් සතර අපාගත වීමට හේතු විය හැකිද? - මරණාසන්න මොහොතේ ඇතිවන දැඩි ඇලීම (ලෝභය) නිසා සතෙකු වී උපන් භික්ෂුවකගේ කතාව ඇසුරින් පුරුද්ද සහ කර්මය පිළිබඳ පැහැදිලි කරයි.

(01:32:11) Q&A: අරමුණක ඇති ප්‍රිය/අප්‍රිය බව සත්වයාගෙන් සත්වයාට වෙනස් වන්නේ කෙසේද? - මිනිසුන්ට අප්‍රිය දෑ සතුන්ට ප්‍රිය වීමට හේතුව සහ අරමුණක ඇති වෛෂයික හා සාපේක්ෂ ස්වභාවය පිළිබඳ සාකච්ඡා කරයි.

(01:43:37) Q&A: රසයක් විඳීම අහේතුක විපාක සිතකටද නැතහොත් ලෝභමූල සිතකටද අයත් වන්නේ? - රසයක් දැනීම සහ එයට ඇලීම යන අවස්ථා දෙකෙහි පවතින චිත්ත ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කරයි.

(01:48:09) Q&A: සඤ්ඤාවේ මතකය ගබඩා වන්නේ කොහේද? - සඤ්ඤාව මගින් හඳුනාගන්නා දෑ මතකයේ රැඳෙන ආකාරය පිළිබඳ විමසූ ප්‍රශ්නයකට කෙටි පිළිතුරක් ලබා දෙමින් දේශනය අවසන් කරයි.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

010_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course) What are Paramatthadhammas? (Part V)_21-03-2021

අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ විග්‍රහය

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ සඳහන් වන පරමාර්ථ ධර්මයන් අතරින් චෛතසික සහ සිත් පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ අන්‍යසමාන චෛතසික 13 සහ අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳවයි.

• චෛතසික වර්ගීකරණය: අන්‍යසමාන, අකුසල සහ සෝභන ලෙස චෛතසික බෙදා දක්වන ආකාරය.
• අන්‍යසමාන චෛතසික 13: කුසල් සහ අකුසල් යන දෙපාර්ශවයටම පොදුවේ යෙදිය හැකි චෛතසික පිළිබඳ විස්තරය.
• සබ්බචිත්තසාධාරණ චෛතසික 7: සෑම සිතකම අනිවාර්යයෙන්ම යෙදෙන ඵස්ස, වේදනා, සඤ්ඤා, චේතනා, ඒකග්ගතා, ජීවිතින්ද්‍රිය සහ මනසිකාර යන චෛතසිකයන්ගේ ස්වභාවය.
• පකිණ්ණක චෛතසික 6: ඇතැම් සිත්වල පමණක් යෙදෙන විතක්ක, විචාර, අධිමොක්ඛ, විරිය, පීති සහ ඡන්ද යන චෛතසිකයන්ගේ කාර්යභාරය.
• අහේතුක සිත් 18: ලෝභ, දෝස, මෝහ හෝ අලෝභ, අදෝස, අමෝහ යන හේතු රහිතව හටගන්නා සිත් පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:27) ආරම්භය සහ පෙර පාඩම සිහිපත් කිරීම - පරමාර්ථ ධර්මයන් සහ චෛතසික වර්ගීකරණය පිළිබඳව පෙර පාඩම්වල සාකච්ඡා කළ කරුණු කෙටියෙන් සිහිපත් කිරීම.

(00:03:32) අන්‍යසමාන චෛතසික 13 පිළිබඳ හැඳින්වීම - කුසල් සහ අකුසල් යන දෙපාර්ශවයටම පොදුවේ යෙදිය හැකි අන්‍යසමාන චෛතසික 13 පිළිබඳ මූලික විග්‍රහය.

(00:13:40) ඵස්ස (Contact) චෛතසිකය - සිත සහ අරමුණ අතර සම්බන්ධතාවය ඇති කරන ඵස්ස චෛතසිකයේ ස්වභාවය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය.

(00:22:59) වේදනා (Feeling) චෛතසිකය - අරමුණක රස විඳින ස්වභාවය හෙවත් වේදනා චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:32:41) සඤ්ඤා (Perception) චෛතසිකය - අරමුණ හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණය සහිත සඤ්ඤා චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:39:10) චේතනා (Volition) චෛතසිකය - සිත සහ චෛතසික අරමුණ කරා මෙහෙයවන චේතනා චෛතසිකයේ කාර්යභාරය.

(00:41:30) ඒකග්ගතා (One-pointedness) චෛතසිකය - සිත අරමුණක එකඟ කරන හෙවත් ඒකග්ගතා චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:44:42) ජීවිතින්ද්‍රිය (Life faculty) චෛතසිකය - සම්ප්‍රයුක්ත ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කරන ජීවිතින්ද්‍රිය චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:48:35) මනසිකාර (Attention) චෛතසිකය - සිත අරමුණ කරා යොමු කරන මනසිකාර චෛතසිකයේ ස්වභාවය.

(00:51:33) විතක්ක (Initial application) චෛතසිකය - සිත අරමුණට නැංවීමේ ලක්ෂණය සහිත විතක්ක චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:53:03) විචාර (Sustained application) චෛතසිකය - අරමුණෙහි සිත නැවත නැවත හැසිරවීමේ ලක්ෂණය සහිත විචාර චෛතසිකය.

(00:54:19) අධිමොක්ඛ (Resolution) චෛතසිකය - අරමුණ පිළිබඳව නිශ්චය කරන අධිමොක්ඛ චෛතසිකය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:57:01) විරිය (Effort) චෛතසිකය - සිතේ උත්සාහවත් ස්වභාවය හෙවත් විරිය චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:58:21) පීති (Joy) චෛතසිකය - අරමුණ කෙරෙහි ඇතිවන ප්‍රීතිමත් ස්වභාවය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:58:43) ඡන්ද (Zeal) චෛතසිකය - අරමුණක් කිරීමට ඇති කැමැත්ත හෙවත් ඡන්ද චෛතසිකය පිළිබඳ විස්තරය.

(01:00:04) අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක් - හේතු රහිතව හටගන්නා අහේතුක සිත් 18 පිළිබඳ මූලික විග්‍රහය.

(01:03:28) Q&A: චිත්තයට අරමුණක් නැති අවස්ථාවක් තිබිය හැකිද? - සෑම සිතකටම අනිවාර්යයෙන්ම අරමුණක් තිබිය යුතු බවත්, 'කිසිවක් නැති බව' පවා අරමුණක් විය හැකි බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:07:32) Q&A: චිත්තයේ 'Zooming in' ක්‍රියාවලිය යනු කුමක්ද? - සිත අරමුණක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේදී සිදුවන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(01:09:52) Q&A: උද්ධච්චය සංයෝජනයක් ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද? - සිතේ නොසන්සුන් ස්වභාවය හෙවත් උද්ධච්චය සංයෝජනයක් ලෙස විමුක්තියට බාධා කරන ආකාරය.

(01:36:50) Q&A: ඡන්දය සහ ලෝභය (තණ්හාව) අතර වෙනස කුමක්ද? - ඡන්දය යනු ක්‍රියාවක් කිරීමට ඇති කැමැත්ත බවත්, ලෝභය යනු අරමුණෙහි ඇලෙන ස්වභාවය බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:48:37) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ අවසානය - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන පුණ්‍යානුමෝදනාව.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

009_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course) What are Paramatthadhammas? (Part IV)_14-03-2021

චෛතසික සහ අකුසල චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීම

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන චිත්ත සහ චෛතසික අතර පවතින අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවය සහ චෛතසික වර්ගීකරණය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරනු ලබන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• චිත්තය යනු අරමුණක් දැනගැනීමේ මූලික ක්‍රියාවලිය (Focus) බවත්, චෛතසික යනු ඒ හා බැඳී පවතින විවිධ මානසික ස්වභාවයන් බවත් පැහැදිලි කිරීම.
• චෛතසික 52 ප්‍රධාන කොටස් තුනකට වර්ගීකරණය කිරීම: අඤ්ඤසමාන චෛතසික (13), අකුසල චෛතසික (14) සහ සෝභන චෛතසික (25).
• අකුසල චෛතසික 14 පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විග්‍රහය: මෝහ, අහිරික, අනොත්තප්ප, උද්ධච්ච, ලෝභ, දිට්ඨි, මාන, දෝස, ඉස්සා, මච්ඡරිය, කුක්කුච්ච, ථීන, මිද්ධ සහ විචිකිච්ඡා.
• අකුසල චෛතසික සහ අකුසල සිත් 12 අතර පවතින සම්බන්ධතාවය සහ ඒවා එකිනෙක මිශ්‍ර වී විවිධ සිත් නිර්මාණය වන ආකාරය.
• මෝහය, දිට්ඨිය සහ මානය වැනි චෛතසිකවල මූලික ලක්ෂණ සහ ඒවා ප්‍රායෝගිකව සිත තුළ ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:28) නමස්කාරය සහ හැඳින්වීම - දේශනය ආරම්භ කරමින් පසුගිය සතියේ සාකච්ඡා කළ කරුණු පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කිරීම.

(00:01:11) චිත්ත සහ චෛතසික අතර සම්බන්ධතාවය - චිත්තය යනු අරමුණක් කෙරෙහි පවතින අවධානය (Focus) බවත්, චෛතසික යනු ඒ හා බැඳී පවතින මානසික සාධක බවත්, මේවා එකිනෙකින් වෙන් කළ නොහැකි ලෙස සහජාතව උපදින බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:08:38) චෛතසික වර්ගීකරණය - චෛතසික 52 ප්‍රධාන කොටස් තුනකට (අඤ්ඤසමාන 13, අකුසල 14, සෝභන 25) බෙදා දක්වන ආකාරය පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:17:23) අකුසල චෛතසික 14 පිළිබඳ හැඳින්වීම - සිත කිලිටි කරන අකුසල චෛතසික 14 ලැයිස්තුගත කිරීම.

(00:17:30) මෝහ, අහිරික, අනොත්තප්ප සහ උද්ධච්ච චෛතසික - සෑම අකුසල සිතකම යෙදෙන සර්ව අකුසල සාධාරණ චෛතසික හතර (මෝහ, අහිරික, අනොත්තප්ප, උද්ධච්ච) පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:27:30) ලෝභ, දිට්ඨි සහ මාන චෛතසික - ලෝභය, වැරදි දැකීම (දිට්ඨි) සහ මානය යන චෛතසිකවල ස්වභාවය සහ ඒවා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.

(00:34:43) දෝස, ඉස්සා, මච්ඡරිය සහ කුක්කුච්ච චෛතසික - දෝසය සහ ඒ හා බැඳුණු ඉරිසියාව, මසුරුකම සහ පසුතැවිල්ල (කුක්කුච්ච) යන චෛතසික පිළිබඳ විස්තර කිරීම.

(00:42:55) ථීන, මිද්ධ සහ විචිකිච්ඡා චෛතසික - සිතේ සහ චෛතසිකවල මැලිබව (ථීන-මිද්ධ) සහ සැකය (විචිකිච්ඡා) පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(00:48:58) අකුසල චෛතසික සහ අකුසල සිත් 12 අතර සම්බන්ධය - අකුසල චෛතසික විවිධ ප්‍රමාණයන්ගෙන් මිශ්‍ර වීමෙන් අකුසල සිත් 12 (ලෝභ මූල 8, දෝස මූල 2, මෝහ මූල 2) නිර්මාණය වන ආකාරය.

(00:58:52) Q&A: 'Focus' යන්න සඳහා භාවිතා වන සිංහල වචනය කුමක්ද? - Focus යන්න සඳහා 'අවධානය' යන වචනය භාවිතා කළ හැකි බව පැහැදිලි කිරීම.

(00:59:24) Q&A: චිත්ත සහ ඒකග්ගතාවය අතර වෙනස කුමක්ද? - චිත්තය යනු අරමුණක් දැනගැනීම බවත්, ඒකග්ගතාවය යනු එම අරමුණේ එක් අංශයක් මත සිත රඳවා තැබීම බවත් උදාහරණ සහිතව පැහැදිලි කිරීම.

(01:03:15) Q&A: ලෝභ මූල සිත් වර්ගීකරණයේදී 'දිට්ඨිය' ප්‍රධාන සාධකයක් ලෙස ගන්නේ ඇයි? - සක්කාය දිට්ඨිය වැනි වැරදි දැකීම් ප්‍රහීණ කිරීම සෝවාන් මාර්ගයේදී ඉතා වැදගත් වන බැවින් දිට්ඨියට ප්‍රමුඛතාවයක් ලබා දී ඇති බව පැහැදිලි කිරීම.

(01:08:24) Q&A: චිත්තය ස්වභාවයෙන්ම ප්‍රභාස්වරද? - 'පභස්සරමිදං භික්ඛවේ චිත්තං' යන බුද්ධ වචනය විග්‍රහ කරමින්, පටිසන්ධි සහ භවංග සිත් අකුසල චෛතසිකවලින් තොර බැවින් ඒවා ප්‍රභාස්වර ලෙස හඳුන්වන බව පැහැදිලි කිරීම.

(01:20:07) Q&A: මෝහය නිසා පරමාර්ථ ධර්ම දැකීමට බාධා ඇති වේද? - මෝහය යනු අරමුණක නියම ස්වභාවය වසා දමන ස්වභාවය බවත්, එය පවතින විට සිත අරමුණට ඇලීම, ගැටීම හෝ මුළා වීම සිදු වන බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:34:43) Q&A: ශ්‍රද්ධාව සහ ඉන්ද්‍රිය/බල අතර පවතින සම්බන්ධය කුමක්ද? - ශ්‍රද්ධාව යනු සිත පිරිසිදු කරන ස්වභාවය බවත්, එය අධ්‍යාත්මික දියුණුවේදී ඉන්ද්‍රියයක් සහ බලයක් ලෙස ක්‍රියා කරන ආකාරයත් පැහැදිලි කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

007_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course)_What are Paramatthadhammas? (Part II)_28-02-2021

පරමාර්ථ ධර්ම, නාම-රූප සහ චිත්ත-චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීම

මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීම් කිහිපයක් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ පරමාර්ථ ධර්මයන්හි වර්ගීකරණය සහ නාම-රූප ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පිළිබඳවයි.

• පරමාර්ථ ධර්ම සහ පඤ්ඤත්ති අතර වෙනස.
• නාම (සිත) සහ රූප (කය) යන පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ.
• විද්‍යාත්මක මතවාද සහ බුදුදහමට අනුව විඤ්ඤාණය සහ මොළය අතර පවතින සම්බන්ධය.
• චිත්ත සහ චෛතසික අතර පවතින අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවය.
• අරමුණ (ආරම්මණ) සහ සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය.
• කර්මය සහ චේතනාව පිළිබඳ ගැඹුරු විග්‍රහයක්.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:28) පෙර පාඩම් මාලාවේ සාරාංශය - පරමාර්ථ ධර්ම, සංඛත සහ අසංඛත ධර්ම පිළිබඳව මෙහිදී කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.

(00:04:33) පරමාර්ථ ධර්ම වර්ගීකරණය පිළිබඳ සටහන - පරමාර්ථ ධර්ම, පඤ්ඤත්ති, තිලක්ඛණ සහ අනෙකුත් ධර්මතා ඇතුළත් වර්ගීකරණ සටහනක් ඉදිරිපත් කරයි.

(00:11:21) නාම සහ රූප පිළිබඳ හැඳින්වීම - පරමාර්ථ ධර්මයන්හි ප්‍රධාන කොටස් දෙක වන නාම (මානසික) සහ රූප (භෞතික) පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(00:18:12) විඤ්ඤාණය සහ භෞතික ලෝකය - විඤ්ඤාණය හෙවත් දැනගැනීමේ හැකියාව සහ භෞතික ලෝකය සෑදී ඇති ද්‍රව්‍යමය ස්වභාවය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(00:21:05) මොළය සහ විඤ්ඤාණය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක හා බෞද්ධ මතවාද - විද්‍යාවට අනුව මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ බුදුදහමට අනුව විඤ්ඤාණයේ ස්වභාවය අතර පවතින වෙනස පැහැදිලි කරයි.

(00:27:44) නිදහස් කැමැත්ත සහ වගකීම - භෞතිකවාදයට අනුව නිදහස් කැමැත්ත අහිමි වන ආකාරය සහ බුදුදහමට අනුව විඤ්ඤාණය තුළ පවතින නිදහස් කැමැත්ත පිළිබඳව විග්‍රහ කරයි.

(00:31:32) නාම සහ රූප අතර පවතින අන්තර් සම්බන්ධතාවය - සිත සහ කය එකිනෙක මත යැපෙමින් ක්‍රියා කරන ආකාරය පිළිබඳව මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.

(00:33:00) චිත්ත සහ චෛතසික පිළිබඳ විග්‍රහය - නාම ධර්මයන්හි අන්තර්ගත චිත්ත (සිත) සහ චෛතසික (මානසික සාධක) අතර පවතින වෙනස සහ සම්බන්ධය සාකච්ඡා කරයි.

(00:38:43) ආරම්මණ හෙවත් අරමුණ පිළිබඳ සංකල්පය - සිතක් ඇති වීමට අත්‍යවශ්‍ය වන අරමුණ හෙවත් ආරම්මණය පිළිබඳව මෙහිදී විස්තර කෙරේ.

(00:43:06) සිතේ අවධානය සහ මානසික සාධක - සිතක් යම් අරමුණක් කෙරෙහි යොමු වන ආකාරය සහ ඒ හා බැඳුණු චෛතසිකයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පැහැදිලි කරයි.

(01:00:02) චිත්ත සංයෝග 89 පිළිබඳ හැඳින්වීම - විවිධ චෛතසිකයන් සමඟ එක්ව සිතක් ඇති වන ආකාරය අනුව සිතේ ප්‍රභේද 89 ක් ඇති වන ආකාරය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.

(01:07:06) Q&A: නෙය්‍ය ධර්ම සහ නියාම ධර්ම වර්ගීකරණය කරන්නේ කෙසේද? - නෙය්‍ය ධර්ම පහ සහ නියාම ධර්ම පහ අතර පවතින සම්බන්ධය සහ ඒවා වර්ගීකරණය කරන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.

(01:17:21) Q&A: විවිධ තලයන්හි නාම-රූප සම්බන්ධතාවය පවතින්නේ කෙසේද? - පංචවෝකාර, චතුර්වෝකාර සහ ඒකවෝකාර භවයන්හි නාම-රූප පවතින ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

(01:17:28) Q&A: සාමාන්්‍ය පුද්ගලයෙකු අනාගත අරමුණක් ග්‍රහණය කරගන්නේ කෙසේද? - අභිඤ්ඤා නොමැති සාමාන්්‍ය පුද්ගලයෙකු අනාගතය පිළිබඳ අරමුණක් සිතට නගාගන්නා ආකාරය පිළිබඳව විග්‍රහ කරයි.

(01:30:46) Q&A: නොදැනුවත්ව රහතන් වහන්සේ නමක් ඝාතනය කිරීමේදී චේතනාව සහ කර්මය බලපාන්නේ කෙසේද? - ආනන්තරිය පාපකර්මයක් සිදු වීමේදී පුද්ගලයාගේ දැනුම සහ අරමුණේ ස්වභාවය බලපාන ආකාරය පිළිබඳව විනය පිටකයේ කරුණු ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.

(01:51:35) Q&A: ධම්මාරම්මණ ග්‍රහණය කරගැනීමේදී මොළයේ කාර්යභාරය කුමක්ද? - මනසින් අරමුණු ග්‍රහණය කරගැනීමේදී මොළය සහ හෘදය වස්තුව අතර පවතින සම්බන්ධය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

006-Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course)-What are Paramatthadhammas? (Part I) 2021-02-21

සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ සහ කාලත්‍රය පිළිබඳ විග්‍රහය

මෙම දේශනය මගින් සංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ මූලික ලක්ෂණ සහ කාලය පිළිබඳ බෞද්ධ දර්ශනයේ ඉගැන්වීම් ගැඹුරින් විග්‍රහ කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත දැක්වේ:

• පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ සහජ ස්වභාවය සහ ඒවා ප්‍රඥප්තිවලින් වෙන්කර හඳුනාගන්නා ආකාරය පිළිබඳ පුනරීක්ෂණය.
• සංඛත ලක්ඛණ සූත්‍රයට අනුව සංඛත ධර්මයක පවතින උප්පාද, වය සහ ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්ත යන ලක්ෂණ තුන.
• පරමත්ථ ධර්මයක පැවැත්මේ අවස්ථා තුන වන උප්පාද (ඇතිවීම), ඨිති (පැවැත්ම) සහ භංග (නැතිවීම) පිළිබඳ ථේරවාදී විග්‍රහය.
• ධර්මතාවයන්ගේ ශක්තිය වෙනස්වීම හෙවත් අඤ්ඤථත්ත ලක්ෂණය සහ එය ජරා ලක්ෂණය හා සම්බන්ධ වන ආකාරය.
• පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම මත පදනම්ව අතීත, අනාගත සහ පච්චුප්පන්න ලෙස කාලය වර්ගීකරණය කිරීම.
• නිවන ඇතිවීමක් හෝ නැතිවීමක් නොමැති ධර්මයක් බැවින් එය කාලමුත්තක (කාලයෙන් මිදුණු) ධර්මයක් ලෙස හඳුන්වන ආකාරය.
• අනාගතයේ ඇතිවන ධර්මතාවයන්ගේ ස්වභාවය සහ ඒවායේ පවතින අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ලක්ෂණ.
• දුක්ඛ, දුක්ඛ සත්‍යය සහ සමුදය සත්‍යය අතර පවතින සූක්ෂ්ම වෙනස්කම්.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:28) නමස්කාරය සහ පෙර පාඩම් ආවර්ජනය - පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ මූලික ලක්ෂණ, පරමත්ථ ධර්ම සහ ප්‍රඥප්ති අතර වෙනස සහ රූප කලාප හා චිත්ත උප්පාද පිළිබඳව පෙර පාඩම්වල සාකච්ඡා කළ කරුණු නැවත මතක් කිරීම.

(00:15:24) සංඛත ලක්ඛණ සූත්‍රය සහ සංඛත ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ - අංගුත්තර නිකායේ සංඛත ලක්ඛණ සූත්‍රයට අනුව සංඛත ධර්මයක පවතින මූලික ලක්ෂණ තුන වන උප්පාදෝ පඤ්ඤායති, වයෝ පඤ්ඤායති සහ ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං පඤ්ඤායති යන්න හඳුන්වා දීම.

(00:19:15) උප්පාද, වය සහ තිති යන අවස්ථාවන් පිළිබඳ විග්‍රහය - පරමත්ථ ධර්මයක් ඇතිවීම (උප්පාද), නැතිවීම (වය) සහ පවතින අවස්ථාව (ඨිති) පිළිබඳව ථේරවාදී අර්ථකථනයන් විස්තර කිරීම.

(00:30:20) අඤ්ඤථත්ත ලක්ෂණය සහ ධර්මතාවයන්ගේ වෙනස්වීම - පරමත්ථ ධර්මයක් පවතින කාලය තුළ එහි සිදුවන වෙනස්වීම හෙවත් අඤ්ඤථත්ත ලක්ෂණය සහ ධර්මතාවයන්ගේ ශක්තියේ වෙනස්වීම පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.

(00:46:16) අතීත, අනාගත සහ පච්චුප්පන්න කාලත්‍රය පිළිබඳ විග්‍රහය - පරමත්ථ ධර්මයන් ඇතිවී නැතිවී යාම මත පදනම්ව අතීත, අනාගත සහ පච්චුප්පන්න (වර්තමාන) ලෙස කාලය බෙදා දක්වන ආකාරය.

(00:50:24) නිවන කාලමුත්තක (කාලයෙන් මිදුණු) ධර්මයක් ලෙස - නිවන ඇතිවීමක් හෝ නැතිවීමක් නොමැති ධර්මයක් බැවින් එය අතීත, අනාගත හෝ වර්තමාන යන කාලත්‍රයට අයත් නොවන කාලමුත්තක ධර්මයක් ලෙස හඳුන්වන ආකාරය.

(01:01:12) අනාගත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය - අනාගතයේ ඇතිවන පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය සහ ඒවායේ පවතින අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම යන පොදු ලක්ෂණ පිළිබඳව බුදුදහමේ ඉගැන්වීම්.

(01:13:42) Q&A: චිත්තයේ සහ නිවනේ සහජ ස්වභාවය කුමක්ද? - චිත්තයේ සහජ ස්වභාවය අරමුණක් දැනගැනීම (විඤ්ඤාණ) බවත්, නිවනේ සහජ ස්වභාවය සියලු දුක්වලින් මිදුණු ශාන්ත ස්වභාවය බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:28:00) Q&A: පවතින සහ නොපවතින පරමත්ථ ධර්මයන් යනු මොනවාද? - පච්චුප්පන්න නොවන පරමත්ථ ධර්මයන් යනු අතීත සහ අනාගත ධර්මයන් බවත්, විපස්සනා භාවනාවේදී පවතින හෝ නොපවතින ස්වභාවයට වඩා ධර්මතාවයන්ගේ සහජ ලක්ෂණ වැදගත් වන බවත් සාකච්ඡා කිරීම.

(01:33:24) Q&A: දුක්ඛ සහ දුක්ඛ සත්‍යය අතර වෙනස කුමක්ද? - දුක්ඛ යනු වේදනාවන් බවත්, දුක්ඛ සත්‍යය යනු එම දුක්ඛයන්ට පදනම වන සියලු ලෞකික සංඛත ධර්මයන් බවත්, සමුදය සත්‍යය යනු දුක නැවත ඇතිකරන ලෝභය බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:41:17) පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ සමාප්තිය - ධර්ම දේශනාව සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වූ පිරිසට පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ දේශනාව අවසන් කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

005_Fundamentals of Theravada Buddhism - (New Course) Characteristics of Sankhata Paramattha

පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ සහ ස්වභාවය

මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ මූලික ලක්ෂණ සහ ඒවායේ ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• සංඛත සහ අසංඛත පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ වෙනස සහ ඒවායේ පොදු ලක්ෂණ.
• පරමත්ථ ධර්මයක පවතින ස්වභාවික ලක්ෂණ (Intrinsic Nature) සහ ඒවා අනෙකුත් ධර්මයන් හා සහජාතව හටගන්නා ආකාරය.
• පරමත්ථ ධර්මයන් පංචේන්ද්‍රියන්ට සහ මනසට ගෝචර වන ආකාරය (Empirical Observability).
• සම්මුති ප්‍රඥප්ති සහ පරමත්ථ ධර්මයන් අතර පවතින වෙනස සහ පරමත්ථ ධර්මයන් තවදුරටත් බෙදිය නොහැකි අවසාන ඒකකයන් (Irreducible elements) ලෙස හඳුනා ගැනීම.
• බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව හේතු-ඵල සම්බන්ධතාවය (Causality) භෞතික විද්‍යාත්මක හේතු-ඵල වාදයට වඩා වෙනස් වන ආකාරය.
• රූප කලාප (Rupa Kalapa) සහ සතර මහා භූතයන්ගේ ස්වභාවය.
• පරමත්ථ ධර්මයන් නාම සහ රූප ලෙස බෙදා දක්වන ආකාරය සහ චිත්ත, චෛතසික, රූප යන ධර්මයන්ගේ සංඛ්‍යාත්මක විග්‍රහය.
• පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ප්‍රධාන කාර්යයන් (Primary Functions) සහ ද්විතීයික කාර්යයන් (Secondary Functions) පිළිබඳ විග්‍රහය.
• පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීම සඳහා පුප්ඵ සූත්‍රය, අචේල කස්සප සූත්‍රය සහ ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය ඇසුරින් දක්වන සාධක.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) නමස්කාරය සහ හැඳින්වීම - දේශනය ආරම්භ කරමින් නමස්කාරය සිදු කිරීම සහ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.

(00:03:17) සංඛත සහ අසංඛත පරමත්ථ ධර්ම - පරමත්ථ ධර්මයන් සංඛත (හේතූන්ගෙන් හටගත්) සහ අසංඛත (හේතූන්ගෙන් හට නොගත්) ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදා දක්වන ආකාරය.

(00:03:51) පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ සහජාත ස්වභාවය - පරමත්ථ ධර්මයන් තනිව හට නොගන්නා බවත්, ඒවා අනෙකුත් ධර්මයන් හා එක්ව හටගන්නා සහජාත ස්වභාවය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:06:59) පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ප්‍රත්‍යක්ෂ බව සහ අවසාන ඒකක ස්වභාවය - පරමත්ථ ධර්මයන් ඉන්ද්‍රියන්ට ගෝචර වන ආකාරය සහ ඒවා තවදුරටත් බෙදිය නොහැකි අවසාන සත්‍යයන් ලෙස පවතින ආකාරය.

(00:08:45) බෞද්ධ දර්ශනයේ හේතු-ඵල සම්බන්ධතාවය - බෞද්ධ දර්ශනයේ හේතු-ඵල සම්බන්ධතාවය භෞතික ක්‍රියාවලියකට වඩා වෙනස්ව, නාම-රූප ධර්මයන්ගේ අන්තර් සම්බන්ධතාවයක් ලෙස පවතින ආකාරය.

(00:14:43) පරමත්ථ ධර්මයන් යනු ස්වභාවයන් මිස වස්තූන් නොවේ - පරමත්ථ ධර්මයන් යනු කිසියම් හැඩයක් හෝ අවකාශයක් ගන්නා වස්තූන් නොව, හුදු ස්වභාවයන් හෝ ගුණාංගයන් පමණක් බව පැහැදිලි කිරීම.

(00:15:24) රූප කලාප සහ සතර මහා භූත - රූප කලාපයක පවතින පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන සතර මහා භූතයන්ගේ ලක්ෂණ සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය.

(00:19:23) පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ සහජ ලක්ෂණ සහ කාර්යයන් - සෑම පරමත්ථ ධර්මයකටම ආවේණික වූ ලක්ෂණයක් (Intrinsic Nature) සහ කාර්යයක් (Unique Function) පවතින ආකාරය.

(00:22:24) නාම සහ රූප පරමත්ථ ධර්ම - පරමත්ථ ධර්මයන් නාම (චිත්ත සහ චෛතසික) සහ රූප ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදා දක්වන ආකාරය.

(00:25:33) පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ ද්විතීයික ලක්ෂණ සහ කාර්යයන් - මෝහය වැනි ධර්මයන් උදාහරණයට ගනිමින් පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ මූලික කාර්යයන්ට අමතරව පවතින ද්විතීයික කාර්යයන් පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:30:12) ධර්මය සහ ලක්ෂණය අතර පවතින අනන්‍යතාවය - පරමත්ථ ධර්මයක් සහ එහි ලක්ෂණය යනු දෙකක් නොව එකක්ම බවත්, එය භාෂාවේ පහසුව සඳහා පමණක් වෙන් කර දක්වන බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:38:10) පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ සූත්‍ර සාධක - පුප්ඵ සූත්‍රය සහ අචේල කස්සප සූත්‍රය ඇසුරින් පරමත්ථ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ අනුමත කළ ආකාරය.

(00:55:36) Q&A: ලෝභය, දෝෂය හෝ මෝහය ලෙස වෙනස් විය හැකිද? - ලෝභය, දෝෂය සහ මෝහය යනු එකිනෙකට වෙනස් පරමත්ථ ධර්මයන් බැවින් ඒවා එකිනෙකට පරිවර්තනය නොවන බවත්, එකක් හේතුවෙන් අනෙක හටගත හැකි බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:59:01) Q&A: චිත්තයට පරමත්ථජාතික ධර්මයන් අරමුණු කළ හැකිද? - අසාධාරණ ඥාන සහ ආසයානුසය ඥාන ඇසුරින් බුදුරජාණන් වහන්සේට පමණක් ආවේණික වූ ඥානයන් මගින් පරමත්ථජාතික ධර්මයන් අරමුණු කරන ආකාරය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(01:07:13) Q&A: දිට්ඨධම්ම නිබ්බාන සහ වික්ඛම්භන නිබ්බාන අතර වෙනස - බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රයේ එන දිට්ඨධම්ම නිබ්බාන වාදය සහ අභිධර්මයේ එන වික්ඛම්භන නිබ්බානය (ධ්‍යාන මගින් කෙලෙස් යටපත් කිරීම) අතර පවතින වෙනස.

(01:25:01) සාරාංශය සහ පුණ්‍යානුමෝදනාව - සාකච්ඡා කළ කරුණු සාරාංශ කිරීම සහ දේශනය අවසානයේ පුණ්‍යානුමෝදනා සිදු කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

004_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course)_Parmatthadhamma (Part II)_2021-02-07

ථේරවාද ධර්මයේ මූලික කරුණු සහ පරමාර්ථ ධර්ම

මෙම දේශනය මගින් ථේරවාද බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීම් සහ පරමාර්ථ ධර්මයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන කරුණු පහත පරිදි වේ:

• පරමාර්ථ ධර්ම යනු මොනවාද යන්න සහ ඒවායේ ස්වභාවය.
• සිත (Citta), චෛතසික (Cetasika) සහ රූප (Rupa) යන මූලික පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය.
• නාම සහ රූප ධර්මයන් කලාප වශයෙන් හටගැනීම සහ ක්ෂණිකව නිරුද්ධ වීම.
• සංසාර පැවැත්ම හෙවත් නාම-රූප පරම්පරාව අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යන හේතු සාධක.
• පුනර්භවය සඳහා බලපාන කර්මය, අවිද්‍යාව සහ තණ්හාව යන කරුණු අතර පවතින සම්බන්ධතාවය.
• අනුසය ක්ලේශයන්ගේ ස්වභාවය සහ ඒවා මතුපිටින් පෙනෙන සිතුවිලිවලට වඩා වෙනස් වන ආකාරය.
• නිවන යනු දුක්ඛ නිරෝධය හෙවත් මතු හටගැනීමට ඇති දුක නැති කිරීම බව පැහැදිලි කිරීම.
• වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා www.theravado.com වෙබ් අඩවිය භාවිතා කළ හැකි බව සඳහන් කිරීම.

📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:

(00:00:00) ආරම්භය

(00:00:26) පාඨමාලාව පිළිබඳ හැඳින්වීම - ථේරවාද ධර්මයේ මූලික කරුණු පිළිබඳ පාඨමාලාවේ අරමුණ සහ ව්‍යුහය පිළිබඳ හැඳින්වීම.

(00:07:04) පරමාර්ථ ධර්ම පිළිබඳ සංකල්පය - පරමාර්ථ ධර්ම යනු සැබවින්ම පවතින සවභාවයන් බවත්, ඒවායේ ඇති ශුන්‍යතා ස්වභාවයත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:08:58) සිත, චෛතසික සහ රූප පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම - සිත, චෛතසික සහ රූප යන පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ අර්ථ දැක්වීම් සහ ඒවා එකිනෙකට සම්බන්ධ වන ආකාරය.

(00:25:55) චිත්ත උප්පාද සහ රූප කලාප - සිත සහ රූප තනි තනිව හට නොගෙන කලාප හෝ පොකුරු වශයෙන් හටගන්නා ආකාරය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(00:27:55) ධර්මයන්ගේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම පිළිබඳ ස්වභාවය - සෑම ධර්මයක්ම ක්ෂණිකව හටගෙන නිරුද්ධ වන බවත්, එය සන්තතියක් ලෙස පෙනෙන ආකාරයත් පැහැදිලි කිරීම.

(00:30:46) නාම-රූප පරම්පරාව සහ එහි අඛණ්ඩතාවය - නාම සහ රූප ධර්මයන් එකක් හේතුවෙන් තවෙකක් හටගනිමින් පරම්පරාවක් ලෙස ඉදිරියට යන ආකාරය.

(00:35:45) දුක්ඛ සත්‍යය සහ ත්‍රිලක්ෂණය - නාම-රූප පරම්පරාව අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම යන ලක්ෂණවලින් යුක්ත වන ආකාරය පිළිබඳ විස්තරය.

(00:40:08) පුනර්භවය සහ එහි හේතු සාධක - මරණයෙන් පසු නාම-රූප පරම්පරාව අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට කර්මය, අවිද්‍යාව සහ තණ්හාව බලපාන ආකාරය.

(00:49:40) අනුප්පන්න ධර්ම හෙවත් මතු හටගැනීමට ඇති දුක - හේතු පවතින තාක් කල් මතු හටගැනීමට ඇති දුක (අනුප්පන්න දුක්ඛ) පිළිබඳ දාර්ශනික විග්‍රහය.

(00:57:26) නිවන: දුක නිරුද්ධ වීම සහ විමුක්තිය - හේතු ප්‍රහීණ කිරීමෙන් මතු හටගැනීමට ඇති දුක නිරුද්ධ කිරීම හෙවත් නිවන පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:02:07) Q&A: සිත සහ චෛතසික අතර පවතින වෙනස කුමක්ද? - සිත යනු අරමුණ දැනගැනීම බවත්, චෛතසික යනු ඒ හා බැඳී පවතින විවිධ ස්වභාවයන් බවත් පැහැදිලි කිරීම.

(01:05:55) Q&A: බුදුදහම සහ අනෙකුත් ආගම්වල කර්ම සංකල්පය අතර පවතින වෙනස කුමක්ද? - ජෛන සහ හින්දු ආගම්වල කර්ම සංකල්පයට වඩා බුදුදහමේ කර්ම සංකල්පය වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳ විග්‍රහය.

(01:13:38) Q&A: අතීත කර්ම නිවන කරා යන ගමනට බලපාන්නේ කෙසේද? - රහතන් වහන්සේ නමකගේ අතීත කර්ම පුනර්භවයක් ඇති කිරීමට සමත් නොවන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.

(01:22:02) Q&A: අනුසය ක්ලේශයන් පවතින්නේ සිතේ කුමන ස්ථානයකද? - අනුසය ක්ලේශයන් සිතේ තැන්පත් වී පවතින දෙයක් නොව, සිත හා බැඳී පවතින ශක්තියක් බව පැහැදිලි කිරීම.

පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.

001_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course) _ Introduction to the Existence_2021-01-17