Yerden Yüksek

Şehir Dedektifi, çocukların mekânsal haklarına odaklanan ve çocuk dostu şehirlerin oluşması için hak izleme çalışmaları yürüten, tasarım araçları geliştiren, ortaklıklar ve ağlar oluşturan ve çocuk katılımını mümkün kılacak yöntemler üreten bir kolektif. Programda Şehir Dedektifi ekibinden İrem Duygu Tiryaki, Hakan Ilıkoba ve Dilara Karaman kolektifin üretimlerini ve son dönemde gerçekleşen Flora İstanbul projesini aktarıyor.

Kültürhane, Mersin'de KHK dolayısıyla ihraç edilen akademisyenlerin kurduğu bir ortak üretim alanı; onların ifadesiyle "umut bostanı". Kent çalışmaları alanında uzun yıllardır yerel yönetimler ve müşterekler siyaseti üzerine çalışmalar yapan Ulaş Bayraktar, araştırmalarına ve araştırmalarına kaynaklık eden müşterek pratikleri örmeye kurucusu olduğu Kültürhane'de devam ediyor. Ulaş Bayraktar'la Kültürhane'yi, yerel yönetimlerdeki değişimi ve katılımcılığın geleceğini konuştuk.

Bu hafta Yerden Yüksek'te gazeteci Nilay Örnek'le Her Umut Ortak Arar, apartman dedektifliği projesi üzerine sohbet ediyoruz. Nilay Örnek bir süredir kentte izini sürdüğü apartmanların kaybolan hikâyelerini toplayıp sosyal medya hesaplarında biriktiriyor. Kendisiyle iletişime geçen eski/yeni apartman sakinleri, yapıları tasarlayan mimarların yakınları ve kent ilgilileri sayesinde kısa sürede kolektif bir hafıza kaydına dönüşen birikimin artık haritalı bir internet sitesi var. Nilay Örnek'le kente merakla bakmayı, arşivlerden ve tanıklıklardan başka bir kent hikâyesi kurmanın olanaklarını konuştuk.

PCC'nin temel bulgularının eğitimle ilişkisini tartışmaya açıyoruz. Konuğumuz Eğitim Reformu Girişimi gözlemevi koordinatörü Burcu Meltem Arık.

BM bünyesindeki Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) 6. değerlendirme raporunu yayımladı. Çocuklar iklim değişiminden en çok etkilenen gruplar arasında. Eğitim Reformu Girişimi'nin yayımladığı Eğitim İzleme Raporu: Eğitim Ortamları Dosyası, eğitim ortamlarını afetler ve iklim kriziyle ilişkilendirerek ele alıyor. Programda Burcu Meltem Arık'la eğitimin iklim krizine nasıl hazırlandığını, Covid-19 tecrübesinden iklim ve biyoçeşitlilik krizine dair nasıl dersler çıkarabileceğimizi, dünyada ve Türkiye'de yapılan çalışmaları değerlendiriyoruz.

Dr. Özlem Altınkaya, güncel kentleşme dinamiklerini bölgesel yaklaşımlarla ele aldığı araştırmalarının bulgularını aktarıyor. Kentleşme dinamikleri, mega projeler, doğal afetler ve ekolojik felaketler alışılageldik sınırları tanımıyor. Peki bu sınır tanımayan gelişmelerle parçacıl bir kent ve mekân anlayışıyla başa çıkmak ne kadar mümkün? Kentleşmeye bölgesel bir ölçekten bakmak hangi görünmez alanları görünür kılıyor? Özlem Altınkaya Marmara Bölgesi'nin kentleşme pratiklerini incelediği araştırmaları ışığında, mekânsal ve yönetsel boşlukları, bu boşluklarda tezahür eden atık yönetimi ve müsilaj gibi kentsel ve çevresel krizleri değerlendiriyor.

Bu hafta hem bayramı fırsat bilerek hem de tatil zamanlarının okuma, dinleme, izleme alışkanlıklarımıza yeni çeşniler kattığını varsayarak kentle ilgili güncel yayınları ele aldığımız bir program gerçekleştiriyoruz. Mekân çalışmalarını konu alan güncel akademik dergileri, düşünce ve kültür yayınlarını, podcastleri ve yeni medya mecralarındaki içeriklerden bir seçki sunuyoruz.

Müsilaj serisine devam ediyoruz. Bu hafta Yerden Yüksek'te Türkiye Deniz Canlıları Rehberi'nin yazarı, sualtı belgesellerinden ve Magma Dergisi'ndeki çalışmalarından tanıdığımız Mert Gökalp'i konuk ediyoruz. Gökalp müsilajla birlikte Marmara ekosistemini tehdit eden diğer mikroorganizma patlamalarını, deniz canlılarının yaşam mücadelesini ve atık yönetimindeki açmazları değerlendiriyor. Müsilajın çözümü için ise önerdiği net yöntem denize sıfır atık. Gökalp atık yönetimi denetlenmeden yapılan çalışmaların etkili olamayacağı belirtiyor ve Marmara Denizi'ni bekleyen tek felaketin müsilajla sınırlı olmadığınının altını çiziyor.

Kaos GL Derneği, LGBTİ+ öğrenciler ve aileleriyle çalışan eğitimciler için bir kılavuz yayımladı. Kılavuzda LGBTİ+ çocukların haklarını korumak için kapsamlı öneriler yer alıyor. Rapor eğitimcilere yönelik hazırlanmış olsa da içindeki bilgiler tüm yetişkinleri ilgilendiriyor. Konuğumuz Efsun Sertoğlu'ndan hazırladığı kılavuzdan yola çıkarak LGBTİ+ çocukların haklarını ve kamusal mekânda karşılaştıkları hak ihlallerini dinliyoruz.

Marmara Denizi'nde görülen müsilajı gündemde yer alan haberler, bilim insanlarının açıklamaları ve gelecek öngörülerini içeren makaleler çerçevesinde ele alıyoruz. Marmara'nın ölümü kent ve çevre hafızasına dair bize ne söylüyor? Deniz kirliliğiyle kent yönetiminin ilişkisi nedir? Müsilaj üzerine yapacağımız seri programların ilkinde gündemde yer alan tartışmalardan öne çıkan başlıkları derliyoruz.

Yerden Yüksek'te bu hafta Dilşad Aladağ ve Eda Aslan ile Unutma Bahçesi Projesi'nin yeni durakları olan sergi ve Bir Yerin İzinde Pek Çok Yer kitabını konuşuyoruz. İstanbul Üniversitesi Botanik Enstitüsü arazisi ve Alfred Heilbronn Botanik Bahçesi'ni merkezine alan projenin sergisi 6 Haziran'a kadar Depo'da ziyaretçilere açık. Araştırma sürecinin günlüğünü tutan Bir Yerin İzinde Pek Çok Yer kitabı ise Manifold'tan basıldı. Unutma Bahçesi projesi yaratıcıları Dilşad Aladağ ve Eda Aslan ile kaybolmaya yüz tutmuş bir mekânın hafızasını ve arşivi oluşturma sürecini değerlendiriyoruz.