Charlie Toorop is een beroemde Nederlandse schilder(es) die in de voetsporen van haar vader, Jan Toorop, trad. Recent was er een overzichtstentoonstelling van haar in het Kröller-Muller museum, waar ook haar schilderijen van psychiatrische patiënten hingen. Ze had, behalve landschappen, een voorkeur voor portretten, onder andere van 'eenvoudige' mensen.

Recent verscheen er een biografie van haar, van de hand van Wessel Krul. Hij bespreekt met Laura Prins in deze podcast het leven en het werk van Charlie Toorop, van wie op 21 Juni een tentoonstelling opent in het More museum in Gorssel, samen met werk van haar tijdgenoot Pyke Koch.

Presentatie: Arko Oderwald

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Belcampo (1902 -1990), pseudoniem van de arts Herman Pieter Schönfeld Wichers, verwierf faam als auteur van fantastische verhalen, waarin hij over bizarre werkelijkheden schrijft alsof ze volkomen normaal zijn en in zichzelf logisch. In 2024 verscheen de biografie van deze unieke figuur in de Nederlandse literatuur: Groots en Onbekommerd. Leven en werk van Belcampo, geschreven door Nico Keuning.

Met Nico Keuning praten we over Belcampo’s leven, over zijn werk als huisarts in het Overijsselse Bathmen en later als studentenarts in Groningen, zijn zwerftochten door Nederland en Europa, en vooral over zijn oeuvre, een paar van zijn mooiste verhalen en zijn vrije, inderdaad ‘onbekommerde’ kijk op het leven.

Conclusie: hij is nog altijd zeer leesbaar.

Presentatie: Henk Maassen

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Meer info over Belcampo: https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/6

De biografie: https://singeluitgeverijen.nl/querido/boek/groots-en-onbekommerd/

Tegelijk met de biografie verscheen deze selectie van zijn mooiste verhalen: http://ftp.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-surprise-en-andere-bizarre-verhalen/

Belcampo’s beroemdste verhaal, Het Grote Gebeuren, werd verfilmd en dat leverde in 1975 een legendarische tv-uitzending op: www.youtube.com/watch?v=qBr9DCBbKGA

Ook het verhaal De Surprise werd succesvol verfilmd, door Mike van Diem, maar wel met een afwijkend slot: www.youtube.com/watch?v=FDCJHDIovUo

In tegenstelling tot Rutger Kopland verenigde Leo Vroman zijn biologische perspectief met een poëtisch perspectief op het leven, en dan gaan we nog voorbij aan zijn tekentalent. Atte Jongstra heeft het leven van Leo Vroman beschreven in zijn onlangs verschenen kloeke biografie. We praten in deze podcast over deze bijzondere dichter en onderzoeker van onder andere de stolling van bloed. Atte Jongstra is samen met Aafke de Groot onze gast.

Presentatie: Arko Oderwald

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Meer over Atte Jongstra: https://attejongstra.nl/

Voor de tweede keer gaan emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde Henriëtte van der Horst en de Zuid-Afrikaanse emeritus hoogleraar geestelijke zorg Johan Bouwer in gesprek over het werk van Antjie Krog (1952). En opnieuw horen we ook de stem van Krog zelf.

In deze aflevering staat haar vloeiend geformuleerde, directe en vaak provocerende poëzie centraal, met bijzondere aandacht voor de bundel Lijfkreet. Daarin schrijft Krog onder meer over het ouder wordende vrouwenlichaam en de overgang, met onder meer gedichten over opvliegers en over de vraag: ‘hormonen of geen hormonen’. Tegelijkertijd relativeert zij deze thematiek ook – met ironie, zelfspot en een scherpe blik op het lichaam.

Presentatie: Henk Maassen

Montage: Tamar Oderwald

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Meer informatie over Antjie Krog:

https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/805

Thema’s die steeds terugkeren in het werk van de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog (1952) zijn haar verbondenheid met haar vaderland en haar worsteling met de ongelijkheid in Zuid-Afrika, maar ook het vrouw-zijn, het moederschap en het ouder worden. Hoe leef je in een gepolariseerde, gefragmenteerde en ontregelde samenleving? Hoe blijf je mens in een land als Zuid-Afrika? En wat bepaalt uiteindelijk je identiteit?

In deze eerste van twee afleveringen praten emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde Henriëtte van der Horst en de Zuid-Afrikaanse emeritus hoogleraar geestelijke zorg Johan Bouwer over Krogs boek Binnenrijm van bloed. Daarin beschrijft Krog haar band met haar moeder, die negentig jaar oud en hulpbehoevend is. Hun relatie staat onder spanning: haar moeder is racistisch, en dat schuurt hevig. Toch blijven zij moeder en dochter. De moeder wordt verzorgd door een zwarte verpleegkundige – ook een situatie die pijnlijke en ongemakkelijke spanningen oproept.

Bonus: we horen Antjie Krog ook zelf.

Presentatie: Henk Maassen

Montage: Tamar Oderwald

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Meer informatie over Antjie Krog:

https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/805

Fré Dommisse werd aan het eind van de Eerste Wereldoorlog opgenomen in een psychiatrische inrichting. Zij werd uiteindelijk ontslagen uit de inrichting en schreef haar ervaringen op. Deze werden gepubliceerd in de roman Krankzinnigen, die in 1929 het licht zag. Ver voor de anti-psychiatrie maakte zij duidelijk wat er beter kon in de behandeling van psychiatrische patiënten. Catharina Bakker schreef een biografie van Fré Dommisse en is bij ons te gast. Wie was Fré Dommisse en wat heeft zij betekend voor psychiatrische patiënten?

Presentatie: Arko Oderwald

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Meer over Catharina Bakker: https://www.linkedin.com/in/cthbakker/?locale=nl

Monsterzicht is de negende roman van Jan van Aken. Hoofdpersoon is de arts assistent psychiatrie (niet in opleiding) Victor Montanus. Victor werkt in Sint Dymphna, een psychiatrische kliniek. Het is 1939. De aandacht van Victor wordt getrokken door Lena, die lijdt aan monsterzicht, ook wel propometamorfopsie genoemd. Maar er is iets geheimzinnigs aan dit meisje, dat ondanks alles toch niet erg op haar plaats lijkt te zijn in de inrichting.

Op de drempel van de tweede wereldoorlog en de naziterreur komen we meer te weten over Victor en zijn tijd in Heidelberg, waar hij in het spoor van Carl Gustav Jung wil treden. Jan van Aken vertelt over het ontstaan van de roman en de rol van religie en psychiatrie in deze roerige tijd.

Presentatie: Arko Oderwald

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Dichter Ingmar Heytze en arts en poëziekenner Aafke de Groot buigen zich in deze aflevering over de poëzie van Rutger Kopland, pseudoniem van psychiater Rudi van den Hoofdakker (1934–2012), die de mens zag als ‘een kortstondige verzameling van moleculen’.Ingmar en Aafke kiezen hun favoriete gedichten en praten over de ‘volmaakt verstaanbare taal’ van Kopland.

Hun conclusie: zijn werk staat nog altijd als een huis.

Presentatie: Henk Maassen

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Meer info over Rutger Kopland:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/poetry/byartist/156

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Dit is het tweede deel van onze tour d 'horizon langs de hoogtepunten in het oeuvre van de Britse auteur Julian Barnes, die onlangs aankondigde dat hij met Vertrek(punt) zijn laatste boek heeft geschreven. De bekroning van een rijk en gevarieerd oeuvre dat in het teken staat van herinnering en geheugen, van de wijze waarop mensen hun leven achteraf betekenis geven, van de contingentie van het bestaan, van ouder worden, verlies en dood.

We besluiten met een antwoord op de vraag: welke boeken moet je beslist van hem gelezen hebben?

Presentatie: Henk Maassen & Arko Oderwald

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Links:

• https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/3
• https://literatuurengeneeskunde.nl/scoop-21-14-februari-2026/
• https://www.julianbarnes.com/
  

Met Vertrek(punt) – oorspronkelijke titel Departure(s) – schreef de tachtigjarige Julian Barnes naar eigen zeggen zijn laatste boek. Barnes lijdt sinds enige tijd aan myeloproliferatieve neoplasie, een zeldzame vorm van bloedkanker die weliswaar niet te genezen maar wel beheersbaar is, zo houden zijn artsen hem voor.

Vertrek(punt) is de bekroning van een rijk en gevarieerd oeuvre dat in het teken staat van herinnering en geheugen, van de wijze waarop mensen hun leven achteraf betekenis geven, van de contingentie van het bestaan, van ouder worden, verlies en dood. Zware thema’s, maar stilistisch vrijwel altijd licht van toon verwoord, met humor, en vaak spelend met verschillende literaire genres en met waarheid en fictie.

Voor ons reden om in twee afleveringen de vele hoogtepunten van zijn werk door te nemen.

Presentatie: Henk Maassen & Arko Oderwald

Montage: Tamar Oderwald

Muziek: Corrie van Binsbergen

Reacties zijn welkom via: [email protected]

Links:

• https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/3
• https://literatuurengeneeskunde.nl/scoop-21-14-februari-2026/
• https://www.julianbarnes.com/