Veel van wat zich afspeelt in ons heelal gebeurt op een tijdschaal waarbinnen een mensenleven tamelijk nietig lijkt. In ons verhaaltje van deze week een uitzondering daarop.

Large Magellanic Cloud:

https://en.wikipedia.org/wiki/Large_Magellanic_Cloud

The Physical Properties of the Red Supergiant WOH G64: The Largest Star Known?

https://arxiv.org/pdf/0903.2260

Astronomers just watched a star 1540 times the size of our sun transform into a hypergiant. Will it go supernova?

https://www.space.com/astronomy/stars/astronomers-just-watched-a-star-1-540-times-the-size-of-our-sun-transform-into-a-hypergiant-will-it-go-supernova

The dramatic transition of the extreme red supergiant WOH G64 to a yellow hypergiant:

https://arxiv.org/pdf/2411.19329

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Het werd weer eens tijd voor een aflevering vol vreemde ruimtegeluiden, dus... hierbij!

Cluster:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Cluster

ESA sounds from space:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Sounds_from_space

Hear Sounds From Mars Captured by NASA’s Perseverance Rover:

https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/jpl/hear-sounds-from-mars-captured-by-nasas-perseverance-rover/

NASA Sounds from beyond:

https://www.nasa.gov/sounds-from-beyond/

Van Allen Probes Waves Investigation Audio Clips:

https://space.physics.uiowa.edu/plasma-wave/rbsp/audio/

Perseus cluster:

https://chandra.cfa.harvard.edu/sound/perseus.html

NASA's Parker Solar Probe Discovers Natural Radio Emission in Venus' Atmosphere:

https://www.youtube.com/watch?v=z5vK6-wuoOE

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

U herinnert zich vast wel die oranje-zwarte foto van het superzware zwarte gat in het midden van ons melkwegstelsel, genaamd Sagittarius A*. In deze aflevering willen we beweren dat dit misschien helemaal geen zwart gat was. Maar wat was het dan wel?

Een zwart gat van donkere materie?

https://news.mit.edu/2024/exotic-black-holes-could-be-dark-matter-byproduct-0606

Could the Milky Way galaxy's supermassive black hole actually be a clump of dark matter?

https://www.space.com/astronomy/dark-universe/could-the-milky-way-galaxys-supermassive-black-hole-actually-be-a-clump-of-dark-matter

The dynamics of S-stars and G-sources orbiting a supermassive compact object made of fermionic dark matter:

https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf1854/8431112?login=false

Dark matter, not a black hole, could power Milky Way's heart:

https://ras.ac.uk/news-and-press/research-highlights/dark-matter-not-black-hole-could-power-milky-ways-heart

Imaging fermionic dark matter cores at the centre of galaxies:

https://academic.oup.com/mnras/article/534/2/1217/7759710?login=false

Quasars Have Always Had Dark Matter Halos:

https://www.universetoday.com/articles/quasars-have-always-had-dark-matter-halos

Subaru High-z Exploration of Low-Luminosity Quasars (SHELLQs). XVIII. The Dark Matter Halo Mass of Quasars at z ∼ 6:

https://arxiv.org/pdf/2307.02531

Dark matter halos measured around ancient quasars:

https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/en/press/z0508_00310.html

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Luisteraar Joost vroeg of ik eens een aflevering kon besteden aan de donkere eeuwen, the dark ages, van ons heelal. Dat is een heel mooi onderwerp, omdat het juist in deze tijd enigszins onder vuur ligt door de waarnemingen die met de Webb ruimtetelescoop worden gedaan.

Ask Ethan: What were the “dark ages” of the Universe?

https://bigthink.com/starts-with-a-bang/what-were-dark-ages/

The cosmic dark ages: Everything you need to know:

https://www.space.com/what-are-the-cosmic-dark-ages

NASA Webb Pushes Boundaries of Observable Universe Closer to Big Bang:

https://science.nasa.gov/missions/webb/nasa-webb-pushes-boundaries-of-observable-universe-closer-to-big-bang/

A Cosmic Miracle: A Remarkably Luminous Galaxy at z = 14.44 Confirmed with JWST:

https://arxiv.org/pdf/2505.11263v2

GN-z11:

https://en.wikipedia.org/wiki/GN-z11

Z calculator:

https://www.astro.ucla.edu/%7Ewright/CosmoCalc.html

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Eind januari van dit jaar, 2026, lazen we in het nieuws over de vondst van een ietwat koude exoplaneet, die grote gelijkenis vertoont met onze planeet aarde. Luisteraar Bert attendeerde mij erop. De grote vraag is dus... moeten we onze koffers gaan pakken? En nog belangrijker: moeten de ski-spullen mee. Laten we in deze aflevering de feiten eens langslopen.

Kepler ruimtetelescoop:

https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope

Frosty Candidate Planet 150 Light-Years Away Might Be Remarkably Similar To Earth:

https://www.iflscience.com/frosty-candidate-planet-150-light-years-away-might-be-remarkably-similar-to-earth-82392

Discovery Alert: An Ice-Cold Earth?

https://science.nasa.gov/universe/exoplanets/discovery-alert-an-ice-cold-earth/

A Cool Earth-sized Planet Candidate Transiting a Tenth Magnitude K-dwarf From K2:

https://arxiv.org/pdf/2601.19870

PLATO - Terrestrial planet hunter:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Plato

Planet Hunters TESS (Zooniverse):

https://www.zooniverse.org/projects/nora-dot-eisner/planet-hunters-tess

Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC).

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Onlangs werd een "metalen balk" in de beroemde Ringnevel M57 in sterrenbeeld de Lier waargenomen. Wat moeten we daar nou weer van denken?

Messier challenge:

https://britastro.org/section_information_/observing-challenges/the-messier-challenge

Astronomers Spot Surprising Iron ‘Bar’ at Heart of Ring Nebula:

https://www.sci.news/astronomy/iron-bar-ring-nebula-14488.html

WEAVE imaging spectroscopy of NGC 6720: an iron bar in the Ring:

https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf2139/8425243?login=false

WEAVE:

https://www.ing.iac.es/astronomy/instruments/weave/weaveinst.html

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Eind vorig jaar werd een artikel gepubliceerd in the Astrophysical Journal Letters met de titel "The First RELHIC? Cloud-9 is a Starless Gas Cloud". Wat er zo bijzonder is aan een plek zonder sterren hoort u in deze aflevering, tenzij u natuurlijk besluit niet te luisteren.

Why not finding stars has astronomers on Cloud-9:

https://www.astronomy.com/science/why-not-finding-stars-has-astronomers-on-cloud-9/
 
The First RELHIC? Cloud-9 is a Starless Gas Cloud:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1584

Reionization:

https://en.wikipedia.org/wiki/Reionization

Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST):

https://en.wikipedia.org/wiki/Five-hundred-meter_Aperture_Spherical_Telescope

Steun deze podcast en koop het album met muziek:

https://henszimmermanaudio.bandcamp.com/album/really-slow-tapes

Hey en bedankt hè, iedereen die mijn muziekjes al kocht! Geweldig.

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

De titel is kort gezegd de vraag van de vader van Jan. In deze aflevering zullen we proberen samen te vatten wat onze oorsprong is. We hebben het daar natuurlijk wel vaker over gehad, maar hopelijk wordt het zo wat duidelijker!

Periodic Table of the Elements: Origins of the Elements:

https://svs.gsfc.nasa.gov/13873/

Synthetic elements:

https://en.wikipedia.org/wiki/Synthetic_element

Triggered Star Formation Inside The Shell Of A Wolf-Rayet Bubble As The Origin Of The Solar System:

https://arxiv.org/pdf/1712.10053

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Het ziet er naar uit dat we binnen enkele weken gaan meemaken dat astronauten voor het eerst sinds 1972 verder de ruimte in zullen reizen dan alleen in een baan rond de aarde. Om goed voorbereid te zijn als u binnenkort met de borrelnootjes achter de tv of laptop zit, leek het me aardig om in deze aflevering wat feiten op een rijtje te zetten.

Artemis (NASA):

https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/

NASA Moon to Mars architecture:

https://www.nasa.gov/moontomarsarchitecture/

Over the moon: How the Trump-Musk feud helps the lunar mission:

https://www.politico.com/news/2025/06/06/musk-trump-nasa-spacex-moon-00391742

Here's how Artemis 2 astronauts will exercise, sleep and use the toilet on their moon mission:

https://www.space.com/artemis-2-orion-spacecraft-moon-astronaut-mockup

Stuur uw naam (of die van uw (klein)kind) mee naar de maan:

https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/

Trajectories in the Earth-Moon space with symmetrical free return properties:

https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19630007117/downloads/19630007117.pdf

Free return trajectories:

https://en.wikipedia.org/wiki/Free-return_trajectory

Voedsel in de ruimte:

https://www.nasa.gov/ochmo/food-in-space/

Fabrique des Lumières Amsterdam:

https://www.fabrique-lumieres.com/nl

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Ver voorbij de baan van Neptunus, zelfs nog verder weg dan de Kuipergordel, vinden we - waarschijnlijk - de Oortwolk, genoemd naar Jan Hendrik Oort (1900 - 1992). Maar kunnen we objecten in die "Oortwolk" eigenlijk waarnemen? Het antwoord daarop hoort u in deze laatste aflevering van 2025.

Jan Hendrik Oort:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort

Origin And Evolution Of The Unusual Object 1996 Pw: Asteroids From The Oort Cloud?

https://sci-hub.se/10.1086/310940

1996 PW in het Minor Planet Center (klik vooral ook op Interactive Orbit Sketch):

https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=1996+PW

Angular Diameters and Fundamental Parameters of Forty-Four Stars from the Navy Precision Optical Interferometer:

https://arxiv.org/pdf/2211.09030

An Efficient Observational Strategy for the Detection of the Oort Cloud:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ad644b

Detectability Of Oort Cloud Objects Using Kepler:

https://iopscience.iop.org/article/10.1088/2041-8205/711/1/L7

Detectability Of Occultations Of Stars By Objects In The Kuiper Belt And Oort Cloud:

https://iopscience.iop.org/article/10.1086/521396/pdf

Report on Three Stellar Occultations by the Excited Kuiper Belt Object 2002 MS4:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ac5f3b

International Occultation Timing Association (IOTA):

https://occultations.org/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0