از دید پدر، لذت هر تفریحی با همراهی دیگران چند برابر می‌شد. یک شام شلوغ توی منزل خواهرش که نصف مهمان‌ها بدون صندلی مانده باشند، به شام چهار نفره با جای کافی ترجیح داشت.

مثل عروسی که برای مراسم عقد آماده شود، پدر لباس‌هایش را به دقت انتخاب کرد، موهایش را اصلاح کرد و روبروی آینه دستشویی جملهٔ سلام من کاظم هستم را بارها تمرین کرد.

تعجب می‌کردیم پدر چطور بعد از مدتها تحصیل در آمریکا، این همه سو‌ء تفاهم زبانی با مردم آنجا داشت.

بعد از گذراندن یک روز در آمریکا و میان آمریکایی‌ها، فهمیدم پدر آنجا رو درست توصیف کرده. توالت‌ها تمیز بودند و مردم بسیار، بسیار مهربان.

می‌نویسم که بدانی و اگر بخواهی بیایی. جای بدی نیست، جا برای تو هم هست. اصلا می‌دانی، با زن و بچه‌هات بیا.

سیلویا گفت: کتاب‌های یکی از همین طاغوت‌ها - مراد بوده، دیده - ریخته بودند توی استخر. کتاب‌ها بیشتر کتاب‌ها خطی بوده. همه جا شبیه هم هستند.

نشسته بود و با دسته فنجان خالی‌اش بازی می‌کرد. گفت: بهار که می‌شود راه می‌افتم، اما فقط بعضی روزها صبح می‌شود، وقتی ابر نباشد.

خندید، همان‌طور که مرتضی می‌خندید با خود و در خود. گفت: خوبی زندگی بیشتر در این است که یک مرگی هم در انتهاش هست.

باز می‌خندد: هم سن بودیم و هم کلاس. عاشق که شد، سبیل گذاشت، اما مجبور بود با مداد کنته سیاهشان کند. عصر به عصر هم می‌رفت باشگاه ورزشی.

وقتی قهوه‌اش را می‌خورد، گفت: چرا بچه‌دار شدیم؟ این دو تا چه گناهی کرده‌اند که باید مرگ ماها را ببینند؟