8am Media | پادکست ۸صبح

قومي ډینامیزم او په افغانستان کې د سیاست راتلونکی

سیاست د قدرت لوبه او افغانستان کې ډیر له پخوا د قدرت او مشروعیت بنا او سرچینه قوم او قبیله وه.  د قومي او قبلوي کتلو تر منځ هارموني ثبات زیږوي او ټکر یې په پراخې بې ثباتي او داخلي کشمکشونو منتج کېږي.

په افغانستان کې به ډیر کم داسې سیاسي بحثونه کېږي چې د قوم،  قبیلې او د قدرت د ویش او واک خبره به پکې نه وي. راځئ نن له پیله په همدې مسله ځان پوه کړو چې افغانستان کې له پخوا تر ننه د قومونو ترمنځ عمل او عکس العمل څنګه وو، له تاریخي لحاظه کومو عواملو د اقوامو سوله ایز ژوند ته لاره هواره کړې وه او کوم عوامل د قومي ټکرونو او داخلي جګړو او کشمکشونو لامل شوي دي.

د ټولنپوهنې له نظره په څو هویتي او څو قومي هېوادونو کې د قدرت میکانیزم څنګه کار کوي، څو قومه ملتونه څنګه په یو پراخ سیستم کې راټولېږي او د نورو څو قومه هېوادونو د سیاسي ثبات راز په څه کې دی. افغانستان دداسې هېوادونو له تجربو څه زده کولی شي؟ ددې او ورته پوښتنو د ځواب لپاره هشت صبح ورځپاڼه تاسو د دې مهم پاډکاسټ اوریدلو ته رابولي.

Afghanistan, Pakistan and "Project Taliban"

Join Lynne O’Donnell for the 8AM Media podcast series, Insights. Lynne talks with generals, diplomats, soldiers, journalists, politicians, activists, people who have front row seats for conflicts around the world, and citizens with a story to tell, happy or sad.

For this first series, Afghanistan is the focus. Lynne and her guests talk about the collapse of the republic in August, 2021, and the impact since — for the people of Afghanistan, for the security of the region, for the safety of the world. It’s important, interesting and insightful.

This week, Lynne talks to Mohsin Dawar, a Pakistani human rights activist, former parliamentarian, and founder of the National Democratic Movement. He’s from North Waziristan, which borders Afghanistan and is bearing the brunt of what he calls “Project Taliban” — the violent return of Islamist extremism that is bringing war back to his homeland.

The Taliban's "State Capture" of Afghanistan

Join Lynne O’Donnell for 8AM’s podcast series, Insights.

Lynne talks with generals, diplomats, soldiers, journalists, politicians, activists, people who have front row seats for conflicts around the world, and citizens with a story to tell, happy or sad. For this first series, Afghanistan is the focus. Lynne and her guests talk about the collapse of the republic in August, 2021, and the impact since — for the people of Afghanistan, for the security of the region, for the safety of the world. It’s important, interesting and insightful.

This week, Lynne is joined by Natalie Gonnella-Platts, the director of global policy at the George W. Bush Institute.

Have a listen

په افغانستان کې د ملت جوړونې اړتیا څه ده؟

ملت جوړونه یوه معاصره پدیده ده،  چې ددولت جوړونې اساسي بنسټ شمېرل کېږي. له بده مرغه زموږ هېواد افغانستان کې دا اړینه پروسه له سلو کلو هڅو ورسته هم یوې مطلوبې نتېجې ته نده رسېدلې. لا هم د نړۍ ګوټ ګوټ کې د افغاني ملت جوړونې په اړوند پوښتنې او انګېرنې کېږي.

د امریکا د متحده ایالاتو د اوسني ولسمشر جو بایډن په افغانستان کې د خپل ماموریت د ناکامي په توجیه کې ویلي چې «افغانستان یو واحد ملت ندی، موږ هلته د ملت جوړونې لپاره نه وو تللي او هیڅوک نشي کولی افغانان په خپلو کې متحد کړي» ځیني د بایډن په دې خبرو چې افغانستان یو ملت ندی، یا متحد کېدلی نشي نېوکې لري او ځیني په ورته وخت کې بیا د جوبایډن دا اظهارات چې موږ افغانستان ته د ملت جوړونې لپاره نه وو تللي غېر مسولانه بولي.

بې له دې چې د بایڼ اظهارات جدي ونیول شي،  دا بحث د انکار او امتناع وړ ندی، له سلو کلونو ورسته لا هم همدا مسله جدي بحث ته اړتیا لري. ملت جوړونه ماهیتآ څه شی دی؟ له دولت جوړونې او ملت پالنې سره یې اړیکې څه دي؟  په افغانستان کې د ملت جوړونې هڅې له کومو لوړو ژورو تېري شوي او ولې همیشه یو بن بست سره مخ شوي؟  د هیواد د معاصر تاریخ په اوږدو کې د مختفلو اقوامو رول څه وو؟ او نن ورځ بین القوي همکاري او تفاهم څومره کولی شي د ملت سازي پروسه تسهیل کړي؟ هېواد کې ملت جوړونې په وړاندې اوسني شته خنډونه کوم دي او زموږ او تاسو ټولېز مسوولیت څه دی؟  طالبان چې مذهبي او سیاسي اقلیتونو هویت مسخ کوي، له ملي سمبولونو، بیرغ او سرود  سره د دښمني نغاره غږوي او ځانونه د نړۍ د ټولو مسلمانانو نماینده ګان بولي له ملت جوړونې سره یې نسبت څه کېدلی شي؟

ددې او ورته پوښتنو د ځواب لپاره هشت صبح ورځپاڼه تاسو د دې مهم پاډکاسټ اوریدلو ته رابولي.

Witness to Atrocity

Join Lynne O’Donnell for 8AM’s podcast series, Insights.

Lynne talks with generals, diplomats, soldiers, journalists, politicians, activists, people who have front row seats for conflicts around the world, and citizens with a story to tell, happy or sad. For this first series, Afghanistan is the focus. Lynne and her guests talk about the collapse of the republic in August, 2021, and the impact since — for the people of Afghanistan, for the security of the region, for the safety of the world. It’s important, interesting and insightful. 

She's talking with the award-winning journalist, founder and publisher of Hasht-e Subh (8AM), one of Afghanistan's premier daily newspapers, Sanjar Sohail. 

جدال افغان و افغانستانی؛ بن‌بست و راهکار ملت‌سازی در افغانستان

جدال در کاربرد افغان و افغانستانی یکی از چالش‌های فرایند ملت‌سازی در افغانستان معاصر بوده که با گذشت زمان عمیق‎تر شده است. برخی افراد از اقوام ساکن در کشور در نزاع افغان و افغانستانی خودشان را «افغان» خطاب نمی‌کنند و تاکید دارند که «افغان» نام قوم مشخصی است و تعمیم آن بر اقوام دیگر، درست نیست. اما عده‌ دیگر همواره بر واژه‌ «أفغان» تاکید داشته و افغانستانی را رد کرده‌اند.

اکنون که طالبان با سیاست‎های قومی، تعارض قومی در افغانستان را گسترده‎تر کرده، حساسیت مردم نیز در این مورد بیش از پیش افزایش یافته است. در این پادکست به جدال در کاربرد افغان و افغانستانی پرداخته شده است؛ به این‌که چی سیاست‎های مشخصی باعث ایجاد اختلاف در این مورد شده؟ دلیل پافشاری قدرت‎های حاکم افغانستان بر واژه‎ افغان از کجا می‎آید و آیا حل این مناقشه، کمکی بر بهبود ملت‎سازی در افغانستان خواهد کرد؟

شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کنیم.

Guest: US Army General (Rtd)  David Petreaus 

طالبان و گسترش تضادهای قومی

با فروریزی سلطنت‌های سنتی و ورود حاشیه‌ها به متن‌، گفتمان‌های قدرت در عصر مدرن و افسانه‌ قوم، تبدیل به یکی از محورهای اساسی سیاسی شدن گروه‌های زبانی و فرهنگی شد. هرچند این امر فرصتی بود برای سوژه‌گی سیاسی گروه‌هایی در حاشیه، اما ورود توده‌ای مردم در فضای سیاسی، امکان‌هایی را برای بازی‌گران سیاسی فراهم کرد تا از پیوندهای گروهی و قومی، به عنوان سکویی برای رسیدن به قدرت استفاده کنند. این جنون رسیدن به قدرت، در مواردی سر از فاشیسم درآورد که نمونه‌ برجسته‌ آن در آلمان نازی و با توهم برتری نژادی جرمن‌ها آشکار شد که با مرگ نزدیک به ۸۰ میلیون انسان پایان یافت.

در افغانستان نیز از آغاز تجدد، افسانه‌ قوم، تبدیل به محور اساسی قدرت شد و با شکست حکومت کمونیستی و ورود اقوام مختلف در قالب گروه‌های پیروز جهادی، سوژه‌گی سیاسی اقوام در افغانستان به میان آمد. با تسلط طالبان بر افغانستان، بار دیگر این نگرانی گسترش یافته که اقوام دیگر از مناسبات قدرت کاملا حذف شوند و این حذف، در زمانی صورت می‌گیرد که ناممکن است؛ چون شعور سیاسی در افغانستان قومی شده و نمی‌توان گروه یا قومی را از داشتن داعیه سیاسی خالی کرد.

در این پادکست شما دیدگاه‌های مهمانان برنامه را درباره این موضوع می‌شنوید. ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

اعتراضات مردم و لشکرکشی طالبان؛ سرکوب نتیجه خواهد داد؟

در پی ورود غیرقانونی جنگ‌جویان طالبان به خانه‌های مردم در ولسوالی درایم بدخشان و دست‌درازی به عفت زنان، اعتراضات گسترده‌ای در این ولسوالی شکل گرفت و به ولسوالی ارگو نیز کشیده شد. هرچند طالبان با شلیک به معترضان که به قتل دو تن انجامید، تلاش کردند این اعتراضات را خاموش کنند؛ اما مردم برای سه روز پی‌هم به خیابان آمدند و کنترل طالبان بر دو ولسوالی بدخشان را به چالش کشیدند. اکنون گفته می‌شود که هزاران جنگ‌جوی طالبان در بدخشان جابه‌جا شده تا مردم را سرکوب کنند.

در این پادکست شما دیدگاه‌های مهمانان برنامه درباره اعتراضات مردمی در حاکمیت طالبان و مواجهه طالبان با پدیده‌ اعتراض را خواهید شنید. ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.

افزایش بنیادگرایی دینی و جای خالی اسلام میانه‌رو؛ روایت بدیل چیست؟

نزدیک به ۱۰۰ سال پیش، میرزا حسن‌خان اسفندیاری، محتشم‌السلطنه‌ دولت قاجار در ایران، در کتاب «علل بدبختی ما و علاج آن»، راه بیرون‌رفت واداده‌گی جهان اسلام در مقابل غرب را، برگشت به اسلام اصیل عنوان کرد. از همان‌جا سفر اسلام از امروز به سوی گذشته آغاز شد و تا اکنون که ۱۰۰ سال از آن زمان می‌گذرد، گروه‌های مختلف اسلامی به هدف برگشت به صدر اسلام ایجاد می‌شود و جایش را به گروه بعدی و تندروتری می‌دهد.

در افغانستان شاید بتوان شکل‌گیری احزاب راست در دوران ظاهرشاه را اولین نشانه‌های سیاسی برگشت به اسلام واقعی دانست؛ احزابی که یک دهه بعد، با هجوم شوروی در افغانستان، وارد جنگ شدند؛ اما بلافاصله بعد از پیروزی، گروه طالبان وارد میدان شد و داعیه‌ جهاد را به هدف نجات اسلام واقعی مصادره کرد. اکنون که طالبان حاکمیت افغانستان را در دست دارند، جنگ دیگری بین داعش و طالبان در جریان است و داعش خود را داعیه‌دار واقعی اسلام می‌داند و طالبان را بدنام‌کننده‌گان اسلام و جهاد اسلامی.

در این پادکست شما دیدگاه‌های مهمانان برنامه ایکس‌اسپیس روزنامه ۸صبح را درباره بنیادگرایی دینی می‌شنوید. ۸صبح شما را به شنیدن این پادکست دعوت می‌کند.