
Sign up to save your podcasts
Or


Çin’in Sezuan eyaleti (Sichuan) biberiyle meşhur olduğu kadar edebiyat ve tiyatro dünyasında Bertolt Brecht’in “Sezuan’ın İyi İnsanı” oyunuyla da anılıyor. Sezuan biberi bildiğimiz biberlere hiç benzemiyor. Sumak tanesi gibi, biraz acı ama acılıktan çok ağzı ve dudakları uyuşturan tuhaf bir özelliği var. Ve hoş bir kokusu var.
Çin yemekleri uzmanı İngiliz yazar Fuchsia Dunlop'un, Türkiye’ye geldiğinde getirdiği Sezuan biberiyle bir Türk lokumu denemesi yapmıştık. O zaman lokumu bizim için Yonca Erol aile dükkanında yaptırmıştı. Fuchsia özellikle de Sezuan bölgesi yemekleri üzerine yaptığı “Sichuan Cookery” kitabıyla da tanınıyor. Sezuan mutfağı Çin’in gastronomi açısından önde gelen bölgelerinden biri, özellikle de baharatlı acı yemekleriyle tanınıyor. Çin mutfağında pek çok yemeğin üzerine gezdirilen, özellikle de bizim mantı, börek gibi lezzetlerine eşlik eden bir 'kırmızı yağ' var. Fuchsia kitabında, bunu Türk biberleriyle de yapabilirsiniz, diye tavsiye etmiş. Tarifi kayıtta.
İyi dinlemeler,
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Çin yeni yılı başladı. Tam 4721 yılı. Çin takviminde her yıl bir hayvan ile sembolize ediliyor. Bu döngü 12 hayvanla sürüyor. Bu yıl Tavşan Yılı, geçen yıl Kaplan yılıydı, gelecek yıl Ejderha. Barışçıl ve oyuncu tavşan bizi epey şaşırtacak, aynı zamanda da şans getirecek. Önceki yıllarda Çin yeni yılına has yemek konularına bakmıştık, NTVRadyo web sitesinden veya tüm podcast platformlarından 15 - 20 Şubat 2021 ve 31 Ocak – 5 Şubat 2022 tarihleri arasındaki podcast'lerde dinleyebilirsiniz. Çin takvimi ile eski Türk takvimi büyük benzerlikler taşıyor. Tavşan yemekleri ise mutfağımızda çok yaygın değil, ama bazı bölgelerde karşımıza çıkıyor. Örneğin Antalya’daki 7 Mehmet adlı restoranın kitabında tavşanlı üç yemek var. Ama bu haftaki konumuz tavşan yemekleri değil Çin’den Anadolu’ya uzanan baharat bağlantıları. Bizde hiç olmayan Sezuan biberinden başlayalım,
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İçine tahıl katılmış salatalar son yıllarda moda oldu. Özellikle diyet salatalarda kinoa, greçka gibi hayatımıza yeni giren tahılların kullanıldığı salatalar çok revaçta. Ama önce geleneksel mutfaklardaki tahıllı salatalara bakalım.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Tahıllı salatalar denince son yılların modası nispeten yeni tanıştığımız 'kinoa'dan bahsetmemek olmaz. Kinoa, aslen Güney Amerika’da Peru ve Bolivya’da yetişen, dünyanın 2000’li yıllarda tanımaya başladığı bir tahıl. Glutensiz oluşu ve yüksek protein içeren özelliğiyle Amerika’dan başlayarak yeni süper yiyecek olarak tanınmasıyla birden talep artıyor. Tam bu noktada biraz hüzünlü bir hikayesi var. 2005-2013 arasında yaşanmış. Kinoa, Peru’daki üretici yerlilerin temel gıda maddesiyken dünyanın tanımasıyla ihracatı 7 kat artıyor, fiyatı yüzde 600 yükseliyor ve asıl yetiştiricileri artık yiyemez hale geliyor. Aksini iddia edenler de var; Köylülerin eline biraz para geçince, pahalı olan zenginlerin yediği abur cubura heves ediyorlar ve beslenme problemleri ortaya çıkıyor. Durum böyleyken birden tersine bir dönüş oluyor 2018-19 yıllarına gelince Peru’nun ihracat rakamları yüzde 22 kadar düşüyor. Süper yiyeceğin önlemez yükselişi ve düşüşü bizim siyez bulguru için de ibretlik bir hikâye.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Ekmekli salataların en bizim damak tadımıza en yakını çıtır çıtır kızartılmış lavaş ekmekle yapılan Fattuş bizim damağımıza en yakın lezzet. Küçük üçgen kesilmiş ekmekler, kurutuluyor ya da kızartılıyor, bildiğimiz soğan, marul, domates, salatalıkla yapılan salataya ekleniyor. Hem doyurucu hem lezzetli. İtalyanların panzanella da bize uzak bir tat sayılmaz. Ana malzemesi bayat kuru ekmek, sonra soğan, sirke, bol zeytinyağı, bir de bol domates. Ama 20. yüzyıldan önce, yani domatesin yaygınlaşmasından önce domates kullanılmaz, sadece soğanla yapılırmış. Maksat zaten ekmeği ziyan etmemek. Salata adını da ekmekten alıyor, “Pane” İtalyanca’da ekmek demek, “Zanella” ise salatanın içinde yapıldığı kaba verilen admış.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Tabule için Ortadoğu ülkelerinde gezindik ama unutmayalım ki bizim kısır da yakın akrabası. En önemli fark bulgur-yeşillik oranında. Maydanoz salatası gibi olan tabule tersine, bizde bulgur ön planda, ayrıca domates gibi salça da devreye giriyor. Elbette nar ekşisi ve taze soğan da olunca bambaşka bir lezzet yakalanıyor, nar ekşisinin tatlı mayhoş tadı fark yaratıyor. Bundan 10 yıl kadar önce şef Civan Er taze domates ve nar ekşisi yerine taze vişne suyu kullanarak çok değişik ama bir o kadar da çarpıcı bir kısır yaratmıştı. Akdeniz’de sadece böyle tahıllı değil ekmekli salatalar da çok yaygın. Gene Ortadoğu Arap mutfağının gözdesi “Fattoush” bunlardan biri, elbette bizde de omaç, oğmaç gibi benzerleri var. Hele İtalya’ya kadar uzanırsak içine kuru ekmek konan “Panzanella” tadına doyulamayacak bir salata.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İyi bir 'tabule'nin tek sırrı vardır, o da iyi bir bıçaktır. Tabule içine giren malzemelerin çok ince bir şekilde, çok keskin bir bıçakla kıyılması şarttır. Maydanozun neredeyse bulgur ufaklığında doğranması lazım. Bıçağın keskinliği sadece kolay doğramak için değil, malzemenin ezilmemesi için de gerekli. Soğan bizim aşçıların "sıçan dişi" tabir ettiği ufaklıkta doğranmalı. Anissa Helou, Faye Levi ve Clifford Wright yazarlardan verilen karşılaştırmalı tariflere göre, maydanozu en abartılı kullanan en az 400 gram veya 6 koca demet kullanmış. Bu kadar çok maydanoz gerekince, Suriye’de bir zamanlar bizzat gördüm, evlerinde maydanoz kıyıp satan, hayatını böyle kazanan kadınlar vardı. Bulgurda ise herkes temkinli, kimisi yarım bardak, kimisi 30 gram demiş. Bulgur orta boy genellikle ama sıcak suya değmeyecek, sadece soğuk suda biraz bekleyecek.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
İçine tahıl katılmış salatalar son yıllarda moda oldu. Özellikle diyet salatalarda kinoa, greçka gibi hayatımıza yeni giren tahılların kullanıldığı salatalar çok revaçta. Ama önce geleneksel mutfaklardaki tahıllı salatalara bakalım. Elbette ilk akla gelen bulgurlu salatalar, bunun için de istikameti Ortadoğu ülkelerine, özellikle de Suriye, Lübnan ve Filistin’e çevirmek gerekiyor. Yeşillik ağırlıklı bulgurlu salata “tabbouleh” bu mutfakların göz bebeği. Tabule tariflerinde bulgur çok az, neredeyse eser miktarda kullanılıyor, ağırlık maydanoz başta olmak üzere yeşillikler, domates ve soğan başrolde, bunu hiç esirgemeden kullanılan bol limon suyu ve zeytinyağı izliyor. Ortadoğu mutfakları üzerine kitapları olan Anissa Helou, Faye Levi ve Clifford Wright gibi yazarlardan karşılaştırmalı tabule bilgileri ise kayıtta.
Aylin Öney Tan'la bir tutam tarih biraz da tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Aylin Öney Tan, kış sebzelerinden yapılan çiğ sebze salatalarını anlattı tarifler verdi. Hafta boyunca yayınlanan tüm bölümler bu kayıtta bir arada. İyi dinlemeler.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Çiğ sebzelerle yapılan sağlıklı salatalar haftasını rengarenk bir gökkuşağı salatası ile noktalayalım. Gökkuşağı salatası her renkten malzemeleri bazen rendeleyip, bazen ince ince dilimleyip salata tabağınıza öbek öbek dizerek yapabileceğiniz, sonra da dilediğiniz sosla harmanlayacağınız hem lezzetli hem de sağlıklı bir salata. Sos olarak da Fransız mutfağının klasik salata sosu “Vinaigrette” (okunuşu vinegret) sosu, yani kısaca sirke ve zeytinyağı ile yapılan bir sos çok yakışacaktır. Elbette içine konacak hardalından tuz-şeker dengesine, sirke-zeytinyağı oranları gibi püf noktalarına dikkat etmek şartıyla. Bir önerimiz ise şaşırtıcı nefasette armut-rezene salatası, hele Konya küflüsü peyniriyle olursa.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.