
Sign up to save your podcasts
Or


Yerli ceviz çeşitlerimiz üzerindeki ıslah çalışmaları çok heyecan verici. Gene bu konudaki kılavuzumuz tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım. Bir zamanlar 1990’larda Yalova’daki Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bu konuda detaylı çalışmalar yapıp birçok ceviz türünü tescile almış. Ancak 19 yıl kadar başka bir kurum benzeri bir çalışmada bulunmamış, aradan 19 yıl kadar geçtikten sonra yeni bir hamle Kahramanmaraş’ta Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat bölümünden gelmiş. İşte Maraş-18 ve Sütyemez-1 türleri bu çabanın ürünü, ilki lezzeti ve içi bölünmeden bütün olarak kolayca ayıklanabilmesiyle tercih ediliyor, ikincisi ise çok ilginç, dünyanın en iri cevizi olarak biliniyor, tek bir ceviz tam 26,63 gram. Elbette bu yeni türler dışında çok lezzetli yerli türlerimiz de var. Tokat Niksar, Kırşehir Kaman, Malatya Hekimhan, Bitlis Adilcevaz cevizleri gibi. Bu arada cevizli lezzetleri sayarken koz helvasını da unutmamak gerek. Ana ile kız, helva ile koz demişler. İkisi de ayrılmaz birer ikili.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
“Başım köpük köpük bulut, içim dışım deniz; Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda; Budak budak, şerham şerham ihtiyar bir ceviz.” Nazım Hikmet’in 1 Temmuz 1957 tarihinde yazdığı “Ceviz Ağacı” şiirindeki gibi ceviz ihtiyar bir ağaç. Ceviz çok yaşlanan çok kıymetli bir ağaç. Çok değerli yerli ceviz ağaçlarımız var ama bir de yepyeni gelen ceviz türleri vardı. Eskiden bazı cevizler öyle kolay kırılmazdı, kalın ve sert kabuklu olurdu. Taşla bile zor kırılırdı, metal havanlarda kırılıp ayıklanırdı. Şimdi elde avuç içinde bile kırılan ince kabuklu ceviz türleri var. Böyle yurtdışında geliştirilmiş ceviz türleri revaçta. Aralarında Chandler, ya da bazen Çetnır olarak anılan tür çok dikiliyor. Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım Türkiye’de ceviz üreticiliği konusunda çok güzel bilgiler veriyor. Örneğin 2012 yılında yazdığı bir yazıda Kahramanmaraş’ta geliştirilen Türkiye’nin ceviz yıldızları olanak anılan yeni türleri anlatmış. Maraş-18 ve Sütyemez-1 adı verilen bu türlerden ikincisi Sütçü İmam Üniversitesi’nden akademisyen Mehmet Sütyemez’in geliştirdiği bir tür. Ceviz çeşitlerimiz kadar salatalardan tatlılara kadar cevizli lezzetlerimiz de çeşit çeşit.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Ceviz ağacı Anadolu’nun kadim yemişi. Bir zamanlar demiryollarının açılmasıyla Anadolu’nun ceviz ağaçları ciddi bir darbe yemiş. Bunu uzun bir zaman önce kaybettiğimiz tarım ve ekonomi yazarı Bülent Yardımcı yazmıştı. Osmanlı döneminden itibaren yurdun dört bir yanına tren hatlarının açılması ceviz ağaçlarının ciddi oranda kıyımına neden olmuş. Ceviz ağacı özellikle mobilya yapımında çok kıymetli. İtalya’da bir gelenek var. Bir kız çocuğu doğunca bir ceviz ağacı dikiliyor. Kız gelinlik çağa gelince o ağaçtan gelin yatağı yapılıyor. Erken hasat henüz iç kabuğu oluşmamış meyvelerinden ise Nocino denilen karanfilli tatlı bir içki yapılıyor, düğünde konuklara ikram ediliyor. Konunun demiryoluyla ilgisi ne demeyin. Bu gelenek cevizin ağacı mobilyacılık için önemini gösteriyor. İşte bu Anadolu’nun derinliklerine ulaşan demiryolu hattıyla İtalyanlar ceviz ağaçlarını hep kestirip satın almışlar.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Anadolu’nun en önemli kabuklu yemişi kuşkusuz cevizdir. Ceviz çetin bir konu. Boşuna çetin ceviz dememişler. Ceviz Anadolu’nun her yerinde yetişir. Coğrafi İşaretli cevizlere bakınca haritanın her yerinde tescilli bir ceviz olduğunu görürüz. Tatlısıyla tuzlusuyla cevizli lezzetlerimiz pek çok. Ceviz olmayan bölgemiz yok gibi. Tam 16 ilimizde tescilli cevizimiz var, üstelik bazılarında iki çeşit, bazılarında da cevizli lezzetlerle birlikte. Örneğin Van’ın Çatlak Ceviz ile Bahçesaray Cevizi listede. Burdur’un ceviziyle birlikte meşhur ceviz ezmesi de kayda alınmış. Bu arada Muğla’nın mahreç işaretli Muğla Saraylısı tatlısı da hem lezzetiyle hem de hoş hikayesiyle dikkati çekiyor. Geçenlerde Bodrum’da şef Mehmet Akif Aksoy’un elinden tattığım bu tatlı, ciddi bir ceviz yetiştiricisi olan Muğla’da nişan takma törenlerinde yapılır, Tatlı kız tarafına götürülürken tatlının içine de bir de altın konurmuş.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Tahinli tarifler o kadar çok ki, seçmek zor. Benim evde sık sık yaptığım tahinli maydanozlu sarımsaklı sos her şeye çok yakışıyor. Tarifi kayıtta. Tahin tatlılara da çok yakışıyor. Tahinli kurabiyeler, çörekler, kekler hepimizin gözdesi. Tahinli kek tarifimiz de var, üstelik çok kolay. Ama en ilginç tarifimiz Antalya’dan Mehmet Akdağ’ın tahinli çorba tarifi, içinde kemik suyu, didiklenmiş et ve haşlanmış nohut da var. Soğumaya başlayan şu sonbahar günlerinde içinizi ısıtacak bir tarif.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Tahin tatlılara çok yakışıyor ama tuzlularda da bambaşka oluyor. Antalya’da yapıldığı gibi tahinli sirkeli bir sos piyazlara çok yakışıyor. Piyaz daha önce de belirttiğimiz gibi Farsça soğan demek. Bu nedenle soğanlı bakliyat salatalarına piyaz deniyor. Antalya’nın tahinli piyazı için ideal olan fasulye küçük ve ince kabuklu Çandır fasulyesi ama bulunamazsa yerine her türlü bakliyat kullanılabilir. Tahinin sertleşmemesi için tahin-sirke-su oranını eşit ölçülerde tutarsanız akıcı bir sos elde etmek kolay olacaktır. Antalya’da hibeşsiz bir sofra düşünmek zor. Hibeş ekmekle yenebileceği gibi çiğ veya haşlanmış sebzeleri batırmak için de kullanılabiliyor, ızgaralara sos gibi yakışıyor. Mehmet Akdağ’ın tarifiyle hibeş kayıtta.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Tahinli lezzetlerde Antalya yemekleri değişik lezzetleriyle anılmayı hak ediyor. Fethiye’den Manavgat’a bölgenin susamları meşhur. Susam Afrika kökenli bir bitki, dolayısıyla İskenderiye limanından bizim Akdeniz kıyısı limanlarına yapılan ticaret ile susam bu bölgeye çok erken dönemlerde gelmiş. Bölgedeki çifte kavrulmuş susam daha koyu fındıksı bir lezzete sahip. Yaylalardaki Korkuteli, Elmalı gibi yerlerde yapılan çifte kavrulmuş tahin ve helvaların tadı dillere destandır. Antalya’nın tahinli piyaz ve hibeş gibi lezzetleri ayrıca çok meşhurdur. Bölgede ızgara balık yanına eşlikçi olarak verilen telatur veya telatür gibi bilinen soslar aslında bir nevi tahinle yapılan tarator soslarıdır. Kökü Orta çağ Arap mutfağına kadar uzanan badem, bayat ekmek, sirke ve sarımsakla yapılan taratordan gelir.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Tahin hayatımızda önemli bir yere sahip. Her şeyden önce kahvaltıda tahin-pekmez ikilisi herkesin sevgilisidir. Bu alışkanlığı ben biraz da Amerikalıların fıstık ezmesi-reçel alışkanlığına benzetiyorum. Amerika’da peanut butter yani fıstık ezmesi hep çilek marmelatı veya Concord grape yani çilek kokulu üzüm jölesi ile eşleştirilir. Tahinin ilginç bir özelliği de biraz limon suyu veya sıvı ile birleştiğinde kesilmiş gibi katılaşması. Bunu hep merak ederdim ama teknik olarak neden böyle oluyor araştırmayı hep ertelemiştim. Şef Tuncay Güllü’nün tahin üreticisi Mustafa Fettahoğlu’na sorması, onun da soruyu bana iletmesi üzerine hemen baktım. Tahin bünyesindeki karbonhidrat molekülleri suyla birleşince topaklar oluşturuyor. Bu topaklar biraz daha sıvı eklenince daha da artıyor ve katılaşma meydana geliyor. Ancak sıvı miktarı tam bir emülsiyon oluşturacak seviyeye ulaşınca tekrar akışkanlık sağlanıyor.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Susamdan bahsedip tahinden söz etmemek olmaz. Tahinli lezzetlerimiz tahinli helva başta olmak üzere çok çeşitli, sadece tatlılarda değil tuzlu lezzetlerde de sofraya donatmak için tahin imdada yetişir. Tahin ve susam yağının topraklarımızda ve Orta Doğu coğrafyasında çok eski bir geçmişi var. Eskiden susam yağı da çok yaygın kullanılan bir yağ türüymüş. Antalya’da yaptığımız sözlü tarih çalışmalarında eskiden bakkallarda iki teneke yağ bulunurmuş, biri zeytinyağı, biri susam yağı olmak üzere. Bölgede çok sevilen pişi, Arap kadayıfı gibi hamur işleri ve tatlılar susam yağında kızartılınca bambaşka olurmuş. Susam yağı ve tahinin Orta Doğu coğrafyasında bu kadar yaygın olmasında Hıristiyan ve Yahudi cemaatlerin inançları ve beslenme biçimlerinin de çok büyük etkisi var. Detayları kayıtta.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Aylin Öney Tan, hafta boyunca hikaye ve tariflerle antik dönemden günümüze susamın izinde ilerledi. Kullanım alanına göre sınıflandırılan susamın hasadı çok zor ama kayıtlarda yapımı kolay pratik tarifler var.
#AcıTatlıMayhoş🍴
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.