
Sign up to save your podcasts
Or


Susam hayatımızın her alanında var. Dünya mutfaklarında da susamın çok yaygın kullanımı olduğunu görüyoruz. Özellikle hamur işleri ve ekmeklerde çok kullanılıyor. Örneğin Meksika’nın toplam susam üretiminin %75’ini Amerika’daki bir hamburger zinciri ekmeklerinin üstünde kullanmak için alıyormuş. Bizde küncülü helva olarak bilinen susamlı kıtır helvalar ise pek çok Asya ülkesinde var. Örneğin Hindistan’da bizim Gaziantep küncülü helvasının neredeyse tıpa tıp aynısı yapılıyor. Bu arada pek çok bölgede susama küncü dendiğini de hatırlatalım. Tariflerimiz ise çok pratik. Çocuklara sağlıklı atıştırmalık olarak susam kaplı kuru meyve misketleri ve susam kaplı tavuk. Bir de Japonların ünlü susamlı tuzu gomashio tarif var ki, çorbalara, salatalara, yemeklere serpmelik, her evde bulunması gereken türden.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Susam konusu açıldıkça açılıyor. Türkiye’de piyasada susam yetiştiği bölgeye yani menşeine göre değil kullanım alanına göre sınıflanıyor. Pastalık, bisküvilik, simitlik, tahinlik olarak satılıyor. Örneğin her susam tahine uygun olmayabiliyor, ya da farklı tat veriyor. Belki de eskiden tahinler yerli susamla yapıldığı için daha yoğun, daha yağlıydı, ancak bugün ithal tohumla yapılanlara alıştığımız için damak zevkimiz değişmiş olabilir. İthal susamlar içinde Etiyopya’da Humera bölgesinden gelenler en makbul olanlarından. Hindistan’dan gelen susam ise genellikle çok ufak taneli oluyor. Susam hasadı çok zor demiştik. Amerikalılar kapsülü olgunlaşınca açılmayan susam bile geliştirmişler ama o zaman da yaprak döktürücü ilaç kullanmak gerekiyor bu da istenen bir özellik değil. Susam hasadının emek ve dikkat gerektiren aşamaları ise kaydımızda.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Manavgat Altın Susamı altın gibi sarı rengi, yüksek yağ oranından ötürü üstün lezzeti ile gerçekten farklı bir ürün. 1450’lerde Manavgat tımar defterlerinde kayıtlı tahinhanelerden alınan vergiler not edilmiş. Türkiye’nin farklı köşelerinde örneğin Adana ve Manisa’da da susam yetişiyor. Fethiye’nin Gökova susamı da çok meşhur. Antik dönemlerden beri bu bölgenin susamı çok aranır bir ürünmüş. Günümüzde ise Japonlar bizim kalite susamların peşinde. Manavgatlı susam ve tahin üreticisi Mustafa Fettahoğlu farklı bölge susamlarını ithal edilenlerle karşılaştırıyor ve bizim yerli susamın kalitesinin farkını anlamaya çalışıyor. İlginç olan biz ürettiğimiz susamın %75’ini yurtdışına, ağırlıklı olarak Japonya’ya satıyoruz, ama yurt içinde tükettiğimiz susamın %75’ini dışarıdan Afrika veya Hindistan’dan alıyoruz. Bu gerçekten anlaması zor bir çelişki. Yerli ürün daha kaliteli ama onu kaptırıyoruz, biz ise daha hesaplı ama tadı bizimkine denk olmayan ile idare ediyoruz.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Açıl susam açıl! Bu ifadeyi Binbir Gece Masalları’nın heyecanlı hikayelerinden olan Ali Baba ve Kırk Haramiler masalından bilmeyenimiz var mıdır? Açıl Susam Açıl ifadesi ilk kez 1700’lerde eserin Antoine Galland tarafından yapılan Fransızca tercümesinde kullanılmış. İşte bu ifade susam bitkisinin ilginç bir özelliğinden kaynaklanıyor olabilir. Susam hasadının zorluğu da bu özellikten kaynaklanıyor. Susam taneleri yeterli olgunluğa ulaşır ulaşmaz içinde bulundukları kapsül açılıyor ve susam ortalığa saçılıyor. Elbette bu tohum olarak bitkinin yeniden yetişmesi için doğanın doğal bir gereklilik. Ancak susam hasadını tam bu aşamadan önce yapmak gerekiyor. Yoksa ürün toprağa saçılıyor ve heba oluyor. Hasat vaktinden çok erken yapılırsa bu sefer de istenen yağlılık ve dolasıyla lezzet elde edilemiyor. Manavgat Altın Susamı ise altın değerinde hazinemiz, masallara konu olacak denli lezzetli coğrafi işaretli bir ürünümüz.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Susam hayatımızın tam içinde. Mutfaklarda çok kullanmasak ta susamsız tek bir günümüz geçmiyor. Simit susamsız düşünülemez. Hepimizin can yoldaşı simit bazı bölgelerde susamsız olarak da yapılsa bile susamlı çeşitleri en sevdiğimizdir. Susam kâh ekmeklerde pidelerde karşımıza çıkar, kâh tahin olarak helvanın içine girer. Eskiden yağı da kullanılırmış. Susam hasadı yeni bitti. Maalesef yerli susam tehdit altında çünkü yetiştirilmesi çok zahmetli bir ürün. Susamı çok kullanmamıza rağmen ülkemizdeki ekimi giderek azalıyor, ithal susam türleri piyasaya hâkim oluyor. Oysa susamın tarih boyunca Anadolu topraklarında çok eski bir geçmişi var. Susam yağı ve tahin de Antik dönemde Finike bölgesinin susamı Atina’da çok aranır ve kıymetli kabul edilirmiş. Masal tadında susamlı hikayeler bu haftanın kayıtlarında!
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Kavun kendisi çok lezzetli olduğu için daha çok kendi başına yenmiş, çoğu kez güzel bir beyaz peynirle eşleştirmek yetmiş. Gene de Osmanlı mutfağında kavun dolması gibi çok değişik tarifler var. Ama herhalde en güzeli Evliya Çelebi’nin de kavun zerdesi olmalı. Bu tarifler maalesef günümüzde yaşamıyor. Kavun zerdesi pek ala da tekrar günümüze kazandırılabilir. Pirinçle veya pirinç sübyesi çıkarıp bununla muhallebi yapar gibi kavun zerdesi yapmak mümkün. Sübye deyince kavun çekirdeğinden yapılan şekerli süt gibi sübyeyi de unutmamak gerek. Yahudi takviminin yılbaşı bu yıl 25-27 Eylül günlerinde kutlanan Roş Aşana’dan bir hafta sonra tutulan 4-5 Ekim’deki Yom Kipur orucu yakın. 24 saat tutulan Kefaret Günü orucunu İzmir ve Yunanistan’daki cemaat kavun çekirdeğinden yapılan sübye ile açarmış. Tarifler ve fikirler kayıtta.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Dernschwam’ın Anadolu gezisinde bahsettiği küçük ve muhteşem kokulu ama yenmeyecek kadar tatsız kavunun Van kökenli Şemame kavunu olması çok muhtemel. Bazen Şamama kavunu da denen bu cins kavun sarı veya turuncu renkli koyu renkli benekli adeta leopar desenli bir kavun. Kokusu o denli güçlü ki küçüklüğüyle gözden kaçsa bile kokusuyla hemen fark edilir. Tenis topu büyüklüğündeki bu kavun pencere içlerine sivrisinek kovsun diye konulur, sandıklarda çamaşır arasına yerleştirilir. Belli ki minik boyuyla ceplerde taşına taşına İngiltere’ye kadar gitmiş, kraliçenin cebine kadar girmiş. Öyle ki cep parfümü taşınan kavun Queen Anne’s Pocket Melon yani Kraliçe Anne’in Cep Kavunu olarak anılır olmuş.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Kavun çeşitleri içinde Bağrıbütün kavunu top gibi çekirdek yatağıyla gerçekten çok ilginç. Bir de parlak koyu yeşil kabuklu olan kavunlar var ki karpuzla karıştırmak işten bile değil. Kabuğu neredeyse kapkara gibi koyu yeşil olanlardan Edirne’nin Meriç Kara Kavunu Ankara’nın Kazan Kavunu böyle kavunlardan. Sakarya Pamukova kavunu ise sarı üzerine yeşil hatlarla adeta dilimlenecek yerleri işaretli gibi. Muhtemelen ünlü Cantaloupe kavununun atası. Evliya Çelebi İstanbul’a Beypazarı’ndan son derece yoğun rayihalı bir kavun gelirmiş ve bu mis kokulu kavunla kavun zerdesi yapılırmış. Kavunun kendi aromasına ilaveten içine tarçın ve karanfil de katılırmış. Osmanlı topraklarını gezen Yunan Kralı’nın şekercisi Hans Dernschwam ise Türklerin kavun sevgisini anlattıktan sonra elma kadar küçük, mis kokulu ama tatsız bir kavundan bahsetmiş. İşte o kavunun izini bugün sürmek mümkün.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
Bizim için kavunun kokusu en önemli özelliği. Dokusunun lifli ve gevşek olmaması, eti sıkı ve ama çok sulu olması da önemli. Coğrafi İşaret almış 9 kavunumuz var. Şekilleri ve büyüklükleri birbirinden çok farklı. Uzun beyzi olanlar., uçları yuvarlak veya sivri olanlar, top gibi yuvarlak olanlar var. Dış kabuk ve içinin etinin renkleri de çok farklı oluyor. En meşhuru elbette ki Manisa Kırkağaç kavunu. İçi dışı bir renkte, uçuk yeşilimsi sarı, hatta böylelerine Altınbaş da deniyor. Aroması çok yüksek, kışlık saklama için ideal bir kavun. Çeşme kavunu top gibi. Yeşilimsi sarı renkli, kış için saklanabilen bir askı kavunu. En ilginci ise kuşkusuz Yozgat’ın Bağrıbütün kavunu. Kesilince çekirdekleri dağılmıyor, ortasındaki çekirdek yatağı top gibi birbirine yapışık kalıyor, rengi ise tam kavuniçi renginin tanımı gibi.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.
1 kasa kavun karşılığında tüm kitaplarını kütüphaneye bağışlayan o yazar kimdi? Kışlık kavunlar, yuvarlak kavunlar, ince uzun ve sivri kavunlar...
Aylin Öney Tan kışlık kavunları anlatıyor.
This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.