Acı, tatlı, mayhoş

Acı, tatlı, mayhoş

By NTVRadyoArtsFood
Download on the App Store

All Acı, tatlı, mayhoş episodes

  • Şeker ve çayın öyküsü

    Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan tarım hamleleri çok önemli. 1923 yılında henüz Türkiye Cumhuriyeti kurulmadan önce Atatürk İzmir İktisat Kongresi'ni topluyor ve orada alınan kararlar cumhuriyetin ilk yıllarının çizgisini belirliyor. Çünkü orada “Siyasi bağımsızlık, ekonomik bağımsızlıkla gerçekleşebilir ve ancak ekonomik bağımsızlık olursa yeni Türkiye Cumhuriyeti siyasi bağımsızlığına kavuşabilir” diyor. İthalata bağlı kalmamak temel ilke olarak benimseniyor. Temel ihtiyaçlardan biri de şeker. Osmanlı döneminde önce 1517 yılında Mısır, sonra 1571 yılında Kıbrıs Osmanlı topraklarına katılıyor. Şeker kamışından yapılan şeker Mısır ve Kıbrıs’tan geliyor. Fakat 1800’lü yıllarda yaşanan toprak kayıpları sonucunda 1882 yılında Mısır, 1878 yılında Kıbrıs Osmanlı topraklarından ayrılıyor. Böylece Osmanlı şekere muhtaç hale geliyor. Avrupa’dan şeker pancarı şekeri ithal ediliyor. İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlardan sonra 1926 yılında Uşak’ta ve Trakya’da Alpullu şeker fabrikaları kuruluyor. Şekerin öyküsünü çayın öyküsü izliyor. Çay 1924 yılında çıkan 407 no.lu kanun ile hayatımıza giriyor.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min
  • İşgal sonrası soframız

    Cumhuriyetin 100. Yılını kutlarken iki hafta boyunca Cumhuriyet öncesi dönemlerde yeme içme durumlarına baktık, Cumhuriyet Ankara'sında Çankaya köşküne doğru uzandık. Cumhuriyet kurulmadan önce İstanbul dört yıl işgal altında kalıyor. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün “Meşgul Şehir” sergisinde de gördüğümüz gibi işgal yıllarında bir taraftan lüks bir taraftan eğlence varken bir tarafta yokluk var. İstanbul'da yeme içme dünyası hareketlenirken Anadolu'da düşmana karşı mücadele veriliyor. Ordulara iaşe temini için büyük zorluklar yaşanıyor. Zaferden sonra Ankara'nın başkent ilan edilmesiyle hep Atatürk’ün güzel sofraları konu edilir. Ama bence bu güzel sofralar İstanbul’da işgal kuvvetlerinin kurduğu görkemli, gösterişli sofralara karşı adeta karşı bir mesaj niteliğinde. “Siz İstanbul'u işgal ettiniz ama biz sizi kovaladık kendimize yeni bir devlet, Ankara'da yeni bir başkent kurduk ve soframızı artık burada kuruyoruz!” anlamına geliyor. Atatürk sadece güzel sofralar kurmakla kalmıyor, güzel mesajlar da veriyor. Nitekim Cumhuriyet kurulmadan önce İzmir İktisat Kongresi'ni toplayarak gerçek bağımsızlık ancak ekonomik bağımsızlıkla elde edilebilir diyor ve bundan sonra tarım hamlelerini başlatıyor. Ziraat alanında yaptığı hamleler, kurduğu çiftlikler, şeker ve çay üretimi, eğitime ve modern tarıma verdiği önem, bunların hepsi bu haftaki konumuz. 10 kasıma kadar Atatürk konuşmaya devam ediyoruz.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min
  • HİKAYE VE TARİFLERLE: Cumhuriyet Ankarası

    Kurtuluş Savaşı halkla köylüyle askerin el ele vermesiyle, büyük mücadelelerle kazanılmış. Peki Ankara başkent olduktan sonra yiyecek içecek dünyası nasıldı? Aylin Öney Tan hafta boyunca hikaye ve tariflerle anlattı. İyi dinlemeler.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    15 min
  • Atatürk’ün sevdiği yemekler

    Atatürk’ün Çankaya sofrasında sofracı başı olarak görev yapan İbrahim Ergüven'in anılarında anlattıkları bizi o günlere götürüyor. Sofranın arkasındaki dolaplı vitrinin çekmecesinde bulunan bir menü ise Atatürk’ün bir tren yolculuğunda servis yapılan yemeklerin listesi. Mercimek çorbası, kotlet pane, taze fasulye, şehriyeli güveç ve peygamber üzümü hoşafından oluşan menü bize Atatürk’ün sevdiği yemekler konusunda fikir veriyor. İbrahim Ergüven Peygamber üzümü hoşafının her gün mutlaka yapıldığını söylemiş. Peygamber üzümü herhalde bugün “kan yapan üzüm” diye satılan oldukça iri kara üzüm olmalı. Çankaya’da her gün yapılan hazır edilen yemekler de varmış. Bunlardan biri de Latife Hanım'la birlikte İzmir'deki köşkten gelen aşçı Mahmut Usta'nın “Paşa seviyor!” diye her zaman mutlaka hazır bulundurduğu irmik helvası. Atatürk irmik helvasını biraz suluca seviyor ve ılık ılık yiyormuş. Onun için Mahmut usta her gün mutlaka suluca irmik helvası hazırlarmış, hazır bulundururmuş. Onun dışında Atatürk omleti de biraz sulu seviyor. Domates soslu İtalyan usulü makarnayı da seviyor. Onun için Latife Hanım ve kız kardeşi Vecihe Hanım sık sık bizzat mutfakta girerler, Atatürk'e suluca omlet yapar veya makarna hazırlarlarmış. Atatürk de arada sırada mutfağa uğrayıp neler yapıldığını denetlermiş. Menüdeki şehriyeli güveç bana şehriyeli Ankara tavayı anımsattı. Taze fasulye ise Atatürk’ün en sevdiği lezzetlerden. 18 Şubat 1935 tarihinde Antalya'yı ziyaret ettiğinde yapılan taze fasulyenin hikayesi ise kayıtta…

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min
  • Sofracıbaşı'nın notları

    Atatürk’ün Çankaya köşkünde kurduğu sofra hakkında ilginç bilgiler var. Uzun dönem köşkte sofracıbaşı olarak görev yapmış İbrahim Ergüven'in anılarında bazı ilginç detaylar öğreniyoruz. İbrahim Ergüven'in anıları cumhurbaşkanlığı tarafından 2002 yılında kendisi ölmeden önce kaydedilmiş. İbrahim bey anılarında Atatürk’ün sofrada nerede oturduğuna kadar anlatmış. Atatürk'ün sofradaki yeri başka bir ince özeni gösteriyor. En baş köşede salona hakim bir şekilde oturur diye düşünülebilir. Fakat her zaman sırtını radyo sigara köşesi tarafına vererek oturur, köşedeki paravanın arkasında gizli bir kapıdan yapılan mutfak servisini kaş göz işaretleriyle idare edermiş. İbrahim Ergüven anılarında Atatürk sofrasının bir okula benzediğini de anlatmış. Ucu sivri açılmış kurşun kalem ve bloknotlar da olurmuş. Köşedeki kara tahta da tebeşir ve silgi ile her zaman hazır edilirmiş. Bu arada İbrahim Ergüven büyük büfenin çekmecesinde bir menü olduğunu söylemiş. Atatürk’ün tren gezisinde servis yapılan yemeklerin listesi ise kayıtta...

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min
  • Çankaya sofrası ve süprizler

    Atatürk’ün ikamet ettiği Çankaya'daki bağ evinde kurulan Çankaya sofrası her zaman önemli kararların alındığı bir sofra olmuş. Binanın restorasyonu yapılırken bu sofranın eskisi gibi kurulması da son derece büyük sorumluluk isteyen bir iş. Binanın restorasyonu titizlikle yapılırken sürpriz buluntular da çıkmış. Örneğin döşemelerin arasından içinde hala deterjan olan bir deterjan kutusu ve içi havlu kaplı ipten yapılmış muhtemelen Latife Hanım’a ait bir banyo terliği bulunmuş. Sofraya gelince çok özenli takımlar dikkati çıkıyor. Bir kısmı GMK yani Gazi Mustafa Kemal armalı, çünkü henüz daha soyadı kanunu çıkmamış ve Atatürk Türklerin atası anlamına gelen soyadını almamış. Daha sonraki yıllarda yapılmış tabak çatallarda, kadehlerde ise KA Kemal Atatürk arması fark ediliyor, mesela ortada dizili sürahilerde KA arması var. Billur tuzluklar, gümüş karabiber, değirmeni, hardallık var. Bu arada salçalık diye adlandırılan sos kapları da var. Köşede ise Sahibinin Sesi gramofon pikap dikkati çekiyor. Gramofon ile ilgili bizim aileye ilişkin bir anı, Atatürk’ün Selanik çevresinden olan İsmet amcamızın nasıl Atatürk’ün yaveri Salih Bozok’un kızı Sabiha yengemizle evlenmesinin hikayesi ise kayıtta…

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min
  • Atatürk'ün yemek salonu

    Cumhuriyetin kurulduğu ilk yıllarda Ankara’da ne konaklayacak, ne de birlikte yemek yenecek salonlar, mekanlar yok demiştik. Evet, Atatürk de ilk geldiğinde direksiyon binasında kalmış. Sonra Çankaya bağlar mevkiindeki Kasapoğlu bağ evine geçmiş. Çankaya'daki bu bağ evi 1921-1932 yılları arasında Atatürk’ün neredeyse 12 yıl yaşadığı ev. O dönemde büyük yemekler vermeye, sofralar kurmaya müsait olmadığı için bir onarımdan geçmiş. 1923-24 yıllarında mimar Vedat Tek bu değişiklikleri yapmakla görevlendirilmiş ve yemek salonunun bulunduğu kısım eklenmiş. Bir köşesinde de kuleli sekizgen bir ek yapılmış. Yeşil boyalı radyo ve sigara salonu olarak kullanılmış. Yemek salonunun özellikle onarımına dikkati çekmek istiyorum. Çünkü Atatürk'ten sonra binada pek çok tadilat yapılmış ve kat kat boyalar atılmış. 1923 yılında köşke gelin gelen Latife hanımın o sırada İngiltere'de olan babasına bir mektup yazdığı biliniyor. Mektupta vişne çürüğü rengi duvarlara uygun mobilya aradığını söylemiş ve katalog göndermesini rica etmiş. 2003 yılında Ortadoğu Teknik Üniversitesi Restorasyon Bölümü hocalarının yaptığı bir restorasyonla tam 12 kat boya arasından özgün vişne çürüğü renkli boya katı ortaya çıkmış. Yani bir zamanlar Atatürk’ün gördüğü duvarlar eski haline kavuşturulmuş. Cumhuriyetin ilk toplantılarının yapıldığı ilk kararlarının alındığı yemek sofrası bugünkü koşullarda son derece mütevazı bu salonda olmuş.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    3 min
  • Ankara'nın sofra kültürü

    #acıtatlımayhoş 🌶️
    Cumhuriyetin ilk yıllarında başkent Ankara'da sosyalleşme ve yemek için buluşulan yerlerin sayısı az. Aylin Öney Tan bu hafta o günleri, daha kasaba gibiyken başkent olan Ankara'da oluşan mutfak kültürünü, Atatürk'ün sofrasını anlatıyor

    -

    Kurtuluş Savaşı halkla köylüyle askerin el ele vermesiyle, büyük mücadelelerle kazanılmış. Peki Ankara başkent olduktan sonra yiyecek içecek dünyası nasıldı? Şimdi bir de Cumhuriyet Bayramı’nı kutladıktan sonra Cumhuriyet’in ilk zamanlarındaki
    Ankara'ya bir bakalım. Ankara'da o zamanlar doğru otel yok. Aslında tarihte çok önemli bir ticaret kentiymiş. Kale civarında Çukurhan, Çengelhan, Pirinçhan gibi çok önemli hanların olduğu, tarih boyunca sof ticaretinin yapıldığı bir kenttir. Meşhur Angora yünü Ankara keçisinin tüyünden yapılır ve adını kentten alır. Beypazarı, Haymana, Polatlı gibi ambar deposu ilçeleriyle yiyecek ticareti açısından da önemli. Ancak zaman içinde eski cazibesini kaybetmiş. Hatta Atatürk bile ilk geldiğinde konaklayacak bir yer bulamamış, istasyondaki direksiyon binasında kalmış. Sonraları bağlar bölgesi olan bugünkü Çankaya'da Kasapoğlu köşküne geçmiş. Ankara'nın yemek içecek hayatı başkent olmasıyla birden canlanmış. Bütün Türkiye'nin her tarafından mebusların gelmesiyle bir arada olacakları, sosyalleşebilecekleri mekanlar açılmaya başlamış. Çankaya’daki köşkte ise önemli fikirlerin üretileceği, kararların alınacağı sofralar kurulmuş.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min
  • HİKAYE VE TARİFLERLE: Cumhuriyet Öncesi mutfak

    #acıtatlımayhoş 🌶️
    Aylin Öney Tan bu hafta, işgal yılları döneminde İstanbul’da mutfağı, bir yanda varlık diğer yanda yokluk yaşanırken, mutfak kültürünün nasıl etkilendiğini hikaye ve tariflerle anlattı. Hafta boyunca yayınlanan tüm bölümler bu kayıtta bir arada. İyi dinlemeler.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    15 min
  • Cephedeki askerin menüsü

    #acıtatlımayhoş 🌶️
    Kurtuluş Savaşı'nda her askerin günde 4000 kalori alması öngörülmüş ve şu hesap yapılmış: 900 gr ekmek, 400 gr et, 250 gr pirinç, 50 gr şeker, 15 gr yağ.
    Peki bu ideal tablo hayata nasıl geçirilmiş?

    -

    Kurtuluş savaşında askerin bir günlük tayını için öngörülen bir hesap da var. Her bir askerin günde 4000 kalori alması öngörülmüş. Bunu sağlamak için günlük 900 g ekmek, 400 g et, 250 g pirinç, 50 g şeker, 15 g yağ olacak şekilde er başına bir hesap yapılmış. Elbette bu ideal erzak temininin çok da gerçekleşebildiği söylenemez. Ordu böyle yokluk içinde Kurtuluş Savaşı verirken levazım ve ikmal faaliyetleri köylü ordu el ele vermiş. Halktan da tıpkı Çanakkale Savaşı sırasında olduğu gibi sonra miktarı ödenmek üzere yiyecek ve giysi temini çağrısı yapılmış. Develer ve kağnılarla toplanarak tam bir ulaşım ağı kurulmuş. Her haneden bir tas bulgur olsun, bir çift çorap olsun, mutlaka bir yardım eli uzanmış. Anadolu zaferi böyle dayanışmayla kazanmış.

    This podcast is hosted by Podcastics, the easiest platform to create and publish your podcast.

    4 min