Belce Örü

Haftanın en önemli ya da merak edilen gelişmesi yeni asgari ücretti. 2024 için belirlenen net asgari ücret %49 zamla 17 bin 2 TL oldu. Yeni yıldan beklentiler ortaktır diye tahmin ediyorum: Bir parça huzur ve daha çok para...

ABD Merkez Bankası (Fed) yılın son toplantısında beklentilere paralel olarak politika faizini değiştirmeyerek 22 yılın zirve seviyesinde tuttu. Politika faizi yüzde 5,25-5,50 aralığında tuttu. Fed 2024’te 75 baz puan faiz indirimi öngördü. Fed Başkanı Jerome Powell ek faiz artış ihtimalinin tamamen masadan kalkmadığını belirtirken faiz indiriminin zamanlamasının tartışıldığını ifade etti.

Fed’in arkasından ECB de faiz kararını açıkladı. ECB Başkanı Christane Lagarde, ECB Yönetim Konseyi'nin üç temel politika faizini sabit tuttuğunu ve bunun enflasyonu orta vadeli hedef olan yüzde 2'ye indirmeyi hedeflediğini söyledi. Kısıtlayıcı para politikasının reel ekonomi üzerinde kapsamlı bir etki oluşturmaya devam ettiğini anlattı.

Türkiye cumhuriyet merkez bankası Para Politikası Kurulu faiz kararını 21 Aralık Perşembe günü açıklayacak. Banka bir önceki toplantıda politika faizini yüzde 40 seviyesine yükseltmişti.

Merkez Bankası Başkanı Hafize Gaye Erkan'ın bankacılarla gerçekleştiği toplantıda KKM’deki çözülmenin yavaşlamasından memnun olmadığı için mevduat faizini daha yukarıya çekilmesini istediği belirtiliyor. Bu yeni bir resmi faiz oranı artışıyla desteklenecek mi perşembe günü öğreneceğiz.

Şu anda bile üç aya kadar vadeli ortalama TL mevduat faizleri yüzde 50'yi aştı. İhtiyaç kredisi faizleri ise yüzde 60'larda seyrediyor, vergiler ve komisyon eklendiğinde faiz oranı yüzde 80'lere çıkıyor.

TÜİK Kasım ayı enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre, kasım ayında tüfe yüzde 3.28 artarken, yıllık bazda tüfe yüzde 61.98 artış gösterdi. Kasım'da ihracat yüzde 5,2 oranında artarak 23 milyar dolar oldu. İthalat ise yüzde 5,6 azalarak 28,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32,6 azaldı 5,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

MB rezervleri, mayıs sonundan bu yana 41,7 milyar dolar artarak 140,1 milyar dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.

Türkiye’nin 5 yıllık CDS'lerine baktığımızda da 330 seviyesinin altına indiğini görüyoruz.

Öte yandan KKM'de çözülmenin gelen son verilere baktığımızda istenen düzeyde olmadığı anlaşılıyor. Çözülme devam etse de miktarsal bağlamda bir yavaşlama görülüyor. Mevduat faizleri ise yüzde 50’lere dayanmış durumda.

Yurt dışında yerleşik kişiler, geçen hafta 376,4 milyon dolarla 23 Haziran haftasından bu yana en güçlü hisse senedi alımını gerçekleştirdi.

Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez, yeni ekonomi yönetiminin doğru adımlar attığını ve bu konuda Dünya Bankası'nın yanı sıra kredi derecelendirme kuruluşlarından bazılarının da Türkiye'nin görünümünü olumlu yönde revize ettiğini

Deutsche Bank analistleri, enflasyon görünümü, potansiyel portföy girişleri ve ortodoks politikaya bağlılığın bir sonucu olarak 2024’te “iyi performans” sergilemesi için Türk lirasında alan görüyor.

ABD'de tarım dışı istihdam kasım ayında 199 bin artışla 180 binlik

ECB üyelerinden gelen açıklamalarda enflasyonun dikkate değer

Emtia piyasalarında ise brent petrol OPEC üyelerinin arz kısıntısına gidecek olmasına rağmen düşüş serisi sürüyor. Küreselde özellikle de Çin'de petrole yönelik talebin azalacak olması petrol fiyatlarını 7 haftalık düşüş serisine soktu.

Fed faiz kararını 13 Aralık’ta ECB ise 14 Aralık’ta açıklayacak. TCMB ise 21 Aralık’ta faiz kararını açıklayacak.

Gündemde öne çıkan ekonomi verilerinin büyük kısmı aslında perşembe günü açıklandı.

MB verilerine göre, 24 Kasım haftası itibariyle brüt rezervler 136,5 milyar dolarla tarihi seviyeye çıktı.

Bankacılık sektörünün kredi hacmi, geçen hafta 121 milyar 163 milyon lira artarak 11 trilyon 228 milyar 402 milyon liraya yükseldi.

TÜİK, Ekim ayına ilişkin dış ticaret verilerini açıkladı. İhracat geçen yılın aynı dönemine göre %7,4 artarak 22 milyar 871 milyon dolar oldu. İthalat ise %0,6 artarak 29 milyar 390 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Türkiye ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde beklentilerin üzerinde %5,9 büyüme kaydetti. Büyümeye en çok katkı sağlayan sektör ise %8,1 ile inşaat sektörü oldu. Onu %5,7 ile sanayi, %5,1 ile finans ve sigorta faaliyetleri ve %4,3 ile hizmetler sektörü izledi. Ekonomi çeyreklik bazda ise %0,3 büyüdü. Yani aslında daha yakın dönemli veriye bakacak olursa büyümenin yavaşladığını anlıyoruz.

S&P'den Türkiye için takvim dışı bir değerlendirme geldi. S&P, Türkiye’nin kredi not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirdi. Kurum tarafından yapılan açıklamada Türkiye'de aşırı ısınan ekonomiyi soğutma yönünde olumlu adımlar atıldığından ve MB rezervlerinin yeniden güçlenmeye başladığından bahsedildi. Bütçe açığı ve dış ticaret açığının düşürülmesine yönelik olumlu bir tablo olduğu vurgulandı. Bu gelişmeyle ilgili Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten "Attığımız adımlar karşılık buluyor" açıklaması geldi.

Küresele bakacak olursak; Avrupa İstatistik Ofisi verilerine göre, Euro Bölgesi'nde TÜFE Kasım’da beklentilerin üzerinde yıllık bazda %2,4 arttı. Böylelikle bölgede enflasyon 2 yılın en düşük seviyesine geriledi.

ABD’de 3. çeyrek büyüme verisi %4,9'dan %5,2'ye revize edildi. Bu, 2021 yılının son çeyreğinden beri görülen en yüksek büyüme rakamı oldu. Fed’in 29 Kasım'da yayımlanan Bej Kitap raporu, ekonomik faaliyetin bir önceki raporun yayımlandığı Ekim ayından bu yana yavaşladığına dikkat çekti.

Bu veriler ışığında Fed'in gelecek iki toplantıda politika faizini sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, bankanın haziranda faiz indirimine başlayacağına yönelik tahminler mayıs ayına taşındı.

OPEC+ ülkeleri günlük 1 milyon varil ek arz kesintisinde prensipte anlaştı. Petrol fiyatlarının Eylülde gördüğü zirve seviyeden beri yüzde 10’dan fazla düşmesiyle Suudi Arabistan, OPEC üyesi ülkelere üretimi daha fazla kısma konusunda baskı yapıyordu.

Bu haftanın en önemli gündem başlığı elbette Merkez Bankası'nın faiz kararı ve Para Politikası Kurulu (PPK) metniydi. Ekonomistlerin tahmini, kurumun faizi 250 baz puan artıracağı yönündeydi. Fakat MB politika faizini, piyasa beklentilerinin üzerinde 500 baz puanlık bir artışla yüzde 40 seviyesine çıkardı.

PPK metninde şu ifade dikkat çekti: "Kurul, dezenflasyonun tesisi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan MB'nin faiz kararı öncesinde enflasyondaki düşüş, TL'deki olası reel değer artışı ve yabancı yatırımcının Türkiye’ye olan ilgisiyle alakalı bir açıklama gelmişti. Erdoğan, "Dezenflasyon programımız çok büyük ihtimalle TL'de reel bir değerlemeye sebep olabilir, TL'nin reel olarak değer kaybettiği süreç sona gelmiştir. Önümüzdeki dönemde sağlıklı politikalar ve yapısal reformlarla yatırımcı güvenini kazanacağız, halen de kazanıyoruz. Bu güven fon akışını tetikleyecek." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Aslında MB beklenin üstünde gerçekleşen faiz artışı ile yabancı sermayeye çok daha net ve keskin bir mesaj vermek böylece ülkeye döviz akışının hızlanmasıyla kurdaki dengeyi devam ettirmek hem de zorlu geçecek kış ayları öncesinde piyasaya enflasyon hedeflerinde kararlılık sinyali vermek istedi. Fakat yıl sonu ücret zamları enflasyondaki dengeleri bir kez daha zora sokabilir. Aynı zamanda jeopolitik risk faktörü şimdilik masadan kalksa da bahardaki seçim hala ve şimdiden yurtiçi piyasalarda fiyatlanıyor.

Öte yandan enflasyon aylık bazda düşüş eğilimini sürdürüyor ama henüz tepe noktasına ulaşmış değil. Merkez Bankası'nın sıkılaşma adımları ise sanayide ve bazı iş kollarında derinden hissedilmeye başlandı. Tüm bu değerlendirmelere rağmen yeni ekonomi yönetiminin istikrarlı ve rasyonel politikaları hem yurtiçinde hem de küresel arenada güven ve kredibilite doğuruyor.

Küresel tarafta ise Euro Bölge'sinde işler halen pek de iyi gitmiyor.

Emtia tarafında ise özellikle 2024'te Fed faiz indirim beklentisiyle doların zayıfladığını ve altının değer kazandığını görme ihtimalimiz çok yüksek. Petrole bakacak olursak OPEC+’nın 26 Kasım'da yapılması planlanan toplantısı 30 Kasım'a ertelendi. Arz kısıntısı konusundaki belirsizlik aynı zamanda Çin'de talebin düşmesi petrol fiyatlarının 1 günde %4 değer kaybetmesine neden oldu.

Evet, Türkiye ekonomisi nihayet ve yeniden yabancı yatırımcının radarında. Ortodoks politikalara dönüş, ekonomi yönetiminin güven veren açıklamaları attıkları doğru adımlar ve yürüttükleri yabancı yatırımcı trafiği uluslararası arenada gözlerin yeniden Türkiye'ye çevrilmesine neden oldu.

Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi 3 yılın ardından ilk kez 350 baz puanın altına inerek 348,2 seviyesine geldi. Bu Türkiye

BNP Paribas’a göre Türk lirası cinsi tahviller şu anda “cazip değer” sunuyor. Deutsche Bank analistlerine göre de bu yıl gelişmekte olan ülkelerdeki en kötü performansa sahip Türk lirası cinsi tahviller 2024’te en iyi performansa sahip tahviller haline gelecek.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Avrupa Bölgesel Ekonomik Görünümü raporunu yayımladı. IMF, Euro Bölgesi'nde enflasyonun daha uzun süre yüksek kalabileceğini, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) fiyat baskılarını ortadan kaldırmak için gelecek yıl boyunca faiz oranlarını yüksek seviyelerde tutması gerektiğini bildirdi.

Raporda, "Avrupa'nın görünümü, enflasyonun kademeli olarak düşmesiyle birlikte yumuşak bir iniş yönünde... Bölge genelindeki büyümenin geçen yıl yüzde 2,7'den 2023'te yüzde 1,3'e yavaşlaması ve 2024'te yüzde 1,5'e yükselmesi bekleniyor" ifadeleri yer aldı.

Avrupa Merkez Bankası Başkanı (AMB) Christine Lagarde, mevduat faizini yüzde 4'te tutmanın enflasyonu dizginlemek için yeterli olacağını, ancak yetkililerin ihtiyaç duymaları halinde borçlanma maliyetlerini yeniden yükseltmeyi düşüneceklerini söyledi.

Lagarde "Şu anda bulunduğumuz seviye, eğer yeterince uzun süre devam ettirebilirsek enflasyonu yüzde 2'lik hedefimize geri getirmeye önemli bir katkı sağlayacaktır. Büyük şoklar ortaya çıkarsa, şokların niteliğine bağlı olarak, bunu yeniden gözden

Buna rağmen tüketiciler enflasyonun yüksek seyretmeye devam edeceğini düşünüyor. Zira Avrupa Merkez Bankasının Tüketici Beklentileri Anketi'ne göre, tüketicilerin gelecek 12 ay için enflasyon beklentisi yüzde 3,5'ten yüzde 4'e çıktı.

Küresel piyasaların genelinde Fed yetkililerinin enflasyonla mücadelenin henüz bitmediğine ilişkin vurguları öne çıktı. Fed Başkanı Jerome Powell da IMF panelinde yaptığı konuşmada Fed yetkililerinin enflasyondaki yavaşlamadan memnun olduğunu ancak yeterince kısıtlayıcı politika uyguladıklarından emin olmadıklarını söyledi. Powell Fed’in gerektiğinde daha fazla sıkılaştırma yapmaktan çekinmeyeceğini belirtti.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ise tahvil faizlerinde son haftalarda görülen artışın, tahvil piyasası için "depremden" başka bir şey olmadığını aktardı. Waller, ABD ekonomisinin üçüncü çeyrekteki yüzde 4,9'luk büyümesinin ise Fed'in bir sonraki politika hamlesini değerlendirirken izlenmesi gereken bir performans olduğunu dile getirdi. Zira ABD'nin 30 yıllık tahvil faizi, yaklaşık 7 baz puan yükselerek yüzde 4,76'ya çıktı. 10 yıllık tahvil faizi de yaklaşık 9 baz puan yükselerek yüzde 4,60'a çıktı.

Bu arada kripto paralarda da yeniden bir hareketlenme mevcut. Uzun süre dipte seyretmişti ama şimdi yeniden kullanıcıları nezdinde bir yatırım aracı olarak öne çıkıyor gibi görünüyor. Zira Kripto para birimi Bitcoin, 37 bin 972 dolarla son 18 ayın zirvesini test etti.

ABD enflasyonla mücadele ederken ekonomide olası risklere karşı Çin ile de ilişkileri sıkı tutmaya çalışıyor. ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, Çin'in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı ile "iletişimi yoğunlaştırma" konusunda anlaştıklarını belirterek, borç sorunlarından iklim değişikliğiyle ilgili ekonomik konulara kadar küresel zorluklar üzerinde birlikte çalışmaya kararlı olduklarını ifade etti. Yellen, ayrışmanın hem ABD'ye hem de Çin'e zarar vereceğini ve dünya için istikrarı bozacağını vurguladı. Aynı zamanda ABD Başkanı Joe Biden Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile 15 Kasım'da gerçekleşecek Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'nde bir araya gelecek.

Şimdi gözler haftaya açıklanacak ABD enflasyon verilerinde olacak. Dünya genelinde enflasyonla mücadelede gerektiği kadar adım atılıp atılmadığı sorgulanmaya daha uzun süre devam edecek gibi görünüyor.

Bu haftanın ekonomi gündemi şüphesiz Merkez Bankası Başkanı

Dünya genelinde de merkez bankaları enflasyon hedeflerini düşük tutuyor ve bu doğrultuda bir süredir sıkılaştırıcı adımlar atıyor.

ABD’de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), Ekim’de 2,3 puan düşüşle 46,7 olarak piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Bu, bir yıldan uzun sürenin en büyük aylık düşüşü olarak kayda geçti. ABD'de tarım dışı istihdam ekim ayında 150 binle 180 binlik beklentinin altında artış gösterdi. İşsizlik

Japonya Merkez Bankası da faiz kararını değiştirmemişti. Banka’dan yapılan açıklamada 10 yıllık tahvil getirisi kontrolünde daha esnek bir yaklaşım benimseneceği belirtilirdi. Japon hükümeti de öngörülerden daha güçlü bir ekonomik destek paketi açıkladı. Yani aslında Japonya hem para hem de maliye politikasını gevşetti.

Çin'de batık gayrimenkul şirketi Evergrande'nin borç yapılandırmasına ilişkin duruşma aralık ayına ertelendi. Bu karar olumlu görüldü ve Asya piyasalarını rahatlattı. Öte yandan Çin'de açıklanan verilere göre, imalat sanayi PMI’yı eşik değer olan 49,5'e, hizmet sektörü PMI ise 50,6 seviyesine indi.

Küresel gıda fiyatları ekim ayında, Mart 2021'den bu yana en düşük seviyeye geriledi. Dünya genelinde ekim ayında şeker, tahıl, bitkisel yağlar ve et fiyatlarında düşüş yaşandı. Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise zıt bir eğilim göstererek ekim ayında yüzde 2,2 arttı ve dokuz aylık düşüşe son verdi.

Cumhuriyetimizin 100. yılı kutlu olsun. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının cephede kazandıkları zaferlerin yanı sıra bir ulus inşa etme konusunda gösterdikleri gayret, iktisadi alanda gösterdikleri çaba ve Türkiye'yi muasır medeniyet seviyesine

Bu bölümün ana konusu konut gayrimenkul piyasası olsa da ilk olarak merkez bankalarının faiz kararlarına bakalım. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını 500 baz puan artırarak yüzde 35'e çıkardı. Avrupa Merkez Bankası ise, politika faizini beklentilere paralel şekilde değiştirmedi ve yüzde 4,5'ta bıraktı. ABD Merkez Bankası ise faiz kararını 1 Kasım'da açıklayacak. 2 Kasım’da da TCMB, 26 Ekim tarihli Para Politikası Kurulu(PPK) toplantı özetini yayınlayacak.

TÜİK Eylül ayı verilerine göre ülke genelinde konut satışları eylülde bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,5 azaldı ve 102 bin 656'ya geriledi. Kredili satışlarda ise eylülde yıllık bazda yüzde 50,2 ile sert düşüş yaşandı. Yabancıya satışlar da aynı dönemde yüzde 42 azaldı.

Enflasyon artışıyla birlikte inşaat maliyetleri artıyor. Öte yandan şu anda piyasada markalı konut projelerinin ağrılık kazandığını ve bu projelerin de butik veya kentsel dönüşüme yönelik projeler olduğunu biliyoruz. Dolayısıyla arz tarafında bir artış mevcut değil. Talep de canlı değil çünkü kamu bankaları yüksek meblağlar da kredi vermiyorlar. Ayrıca kredi faiz oranları oldukça yüksek. Zaten kredili satışlardaki yüzde 50'lik düşüşten bunu çok net anlıyoruz. Yatırımcı olan yabancı konut alıcısının da azaldığını rakamlar bize söylüyor.

BDDK Ağustos ayında ikinci konutunu alacaklara kredi kısıtı getirmişti. Buna göre tüketiciler, ikinci ev alımında yüzde 75 daha az kredi kullanacak. Orta vadeli programda ise ilk kez konut sahibi olacaklar için uzun vade ve düşük faiz oranlı sosyal konutlara yönelik düzenlemeler yer alıyor. Şu anda konut kredisi faiz oranı yüzde 3 seviyelerinde bunun yarı oranında ya da çok daha düşük olacaktır. Vadenin ise 10 yıl üzeri olması olası.

Yabancılara konut satışıyla ilgili de önemli bir karara imza atıldı. Göç İdaresi yabancıların kısa süreli ikamet izninde alt sınırı değiştirdi. 16 Ekim 2023 tarihinden itibaren yabancıların ikamet izni alabilmek için alacakları taşınmazlara ödemesi gereken altı sınır 75 bin dolardan 200 bin dolara yükseltildi.

Son olarak turizm amaçlı konut kiralamaya yönelik de yeni bir karar alındı. Yeni düzenlemeye göre konutların turizm amaçlı kiralanabilmesi için izin belgesi alınması gerekiyor ve bu belge ilgili konutun girişine asılmak zorunda. Bu konuda yükümlülük kirayı verene ait olacak ve izin belgesi bulunmadan kiralanan her konut için 100 bin TL idari para cezası uygulanacak. Bu düzenlemenin de 1 Ocak 2024’te yürürlüğe girmesi bekleniyor.