Bijdetijds – Concertzender | Klassiek, Jazz, World en meer

Hedendaagse orgelmuziek van Betsy Jolas (foto), Sofia Goebaidoelina en Carlotta Ferrari

1. Betsy Jolas – Musique du jour

Over welke hedendaagse componisten hebben we het over een eeuw nog steeds? Over Enno Poppe in elk geval. Vandaag luisteren we naar muziek van deze markante componist.

Hedendaagse muziek van Michael Easton

De Brits-Australische componist Michael Easton was vooral bekend vanwege zijn wat lichtvoetige muziek. Na een carrière als uitgever verhuisde hij in 1982 naar Melbourne en studeerde daar compositie. Hij schreef drie symfonieën, negen opera’s, filmmuziek en muziek voor kinderen. Hij overleed plotseling in 2004. Easton werd ook bekend als een provocerende muziekcriticus voor de kranten Melbourne Age en de Sunday Herald en leverde regelmatig bijdragen aan de Australische omroepen.

In deze uitzending horen we zijn concert voor piccolo, concert voor accordeon en werken gebaseerd op Australische thema’s.

Playlist

Cd’s : Move MCD 657,   Naxos 8554368

Natuurevocaties van Heiner Goebbels

Halverwege de negentiende eeuw trok de Amerikaanse schrijver David Henry Thoreau zich terug in een piepklein huisje aan de Walden Pond in de bossen van New England. Hij deed dit als protest tegen de uniformiteit van de zich in rap tempo industrialiserende Amerikaanse maatschappij. Zijn teruggaan naar de natuur was ook daad van vroeg-ecologisch bewustzijn. Over zijn ervaringen in die periode aan de Walden Pond schreef hij later het beroemd geworden boek Walden, or my life in the woods.

Overigens was zijn teruggang naar de natuur minder heldhaftig zal veelal wordt gedacht. Het huisje aan de Pond bevond zich op loopafstand van de villa van Ralph Waldo Emerson, tot wie hij zich altijd kon wenden als de drankvoorraad opraakte, of als hij sigaretten nodig had. Maar laten we een mooi verhaal niet doodchecken.

In 1998 schreef de Duitse componist Heiner Goebbels voor het Ensemble Modern Orchestra het stuk Walden, dat hij baseerde op Thoreau’s boek. Tien jaar later maakte hij voor Ensemble Klang een compactere versie, die in deze uitzending van Bijdetijds te horen is.

Programmagegevens:

Heiner Goebbels – Walden (Ensemble Klang, Keir Neuringer, spreekstem)

De twee (vooralsnog) laatste werken van Steve Reich

In 2020 begon Steve Reich (foto) aan Traveler’s Prayer, in de halve verwachting dat het weleens het laatste stuk zou kunnen zijn dat hij zou schrijven. De wereldpremière in het Concertgebouw in 2021 maakte hij niet mee. Vanwege de uitgebroken COVID-19-pandemie leek het hem op zijn 85ste onverstandig naar Amsterdam te reizen, hoeveel reisgebedjes hij ook zou opzeggen.

Hij kwam de pandemie heelhuids door en schreef zelfs alweer een nieuw werk, Jacob’s Ladder, vooralsnog zijn laatste compositorische daad.

Wat hebben de Nederlandse componisten Hans Kox en Tristan Keuris gemeen?

Vandaag hoort u muziek van twee overleden Nederlandse componisten die iets opvallends gemeen hadden: Hans Kox en Tristan Keuris (foto) kregen allebei vaak de kritiek dat hun muziek niet ‘van deze tijd’ was.

De Scardanelli-Zyklus van Heinz Holliger

Heinz Holliger geldt als een van ’s werelds grootste hoboïsten, maar zijn werk als componist is minstens zo indrukwekkend. Zijn Scardanelli-Zyklus (1975–1991) is een monumentaal, experimenteel werk voor orkest, koor, solofluit en tape, gebaseerd op de hallucinerende late gedichten van Friedrich Hölderlin. In deze uitzending hoort u fragmenten uit deze bijzondere cyclus, uitgevoerd door Ensemble Modern en London Voices onder leiding van Terry Edwards.

De Australische componist David Joseph, deel II

David Joseph, geboren in Melbourne in 1954, had geen speciale muzikale aanleg. De muzikale invloeden in zijn jeugd kwamen vooral uit Rusland – Peter en de Wolf van Prokofiev, het Rode Legerkoor, Russische volksmuziek en Russische kunst. Later ging hij muziek studeren bij Pierre Boulez en Olivier Messiaen. Hij was lange tijd docent aan het conservatorium van Melbourne en studeerde pas in 1996 af. Daarna studeerde hij rechten en nu is hij advocaat.

In deze tweede uitzending aandacht voor zijn kamermuziek en orkestwerken.

Hedendaagse muziek van Samuel Andreyev, Bill Hopkins en Tristan Murail

Wat is de rol van de eigentijdse componist in tijden van oprukkend populisme? Die vraag stelde de Canadees-Franse componist Samuel Andreyev (foto) zich vaker dan hem lief was. Hij kwam uit op het eeuwige antwoord: de componist componeert muziek die hij van zichzelf, en van niemand anders, moet componeren. In zijn geval heeft dat geleid tot heldere, puntige en vaak humoristische stukken, die een groter publiek verdienen.

De Brit Bill Hopkins hoefde zich niet bezig te houden met dit soort existentiële vragen. Hij leefde trouwens te kort om in duister gepeins te verzinken over het belang van zijn werk. (Hij stierf op zijn 37ste aan een hartaanval.) In de korte tijd die hem was vergund, deed hij iets bijzonders: in zijn seriële stukken integreerde hij een unieke lyriek.

Ook Tristan Murail deed iets unieks. Samen met Dufourt en Grisey stond hij aan de wieg van een nieuwe componeerstijl, het Spectralisme, met vooral aandacht voor klankkleur en sfeer.

.

Anna Thorvaldsdottir (foto), geboren in 1977, is een van de succesvolste componisten uit IJsland. Haar werken worden wereldwijd uitgevoerd, en bepaald niet door de minste musici. Op haar speellijst staan namen als de Berliner Philharmoniker, het Concertgebouworkest en de Los Angeles Philharmonic.

Zonder in clichés te willen vervallen, is de muziek van Anna Thorvaldsdottir te betitelen als typisch IJslands. Het lijkt haar vooral te gaan om een zekere desolate sfeer, die moeiteloos te rijmen is met IJslandse landschappen.

In de klankwereld van de Nederlands-Zweedse componist Klas Torstensson gaat het doorgaans er ruiger aan toe.

Programmagegevens:

Anna Thorvaldsdottir – Trajectories (Anna Thorsteinsdottir, piano)

Anna Thorvaldsdottir – Dreaming (IJslands Symfonieorkest olv Daníel Bjarnason)

Klas Torstensson – Licks & Brains (Nederlands Saxofoonkwartet, Asko Ensemble olv David Porcelijn)