Boerenverstand

Jaap Korteweg, bekend als oprichter van "de Vegetarische Slager" en "Those Vegan Cowboys", is naast innovator en pionier voor duurzame en diervriendelijke alternatieven voor vlees en zuivel, ook 9e generatie boer. Jaap beschrijft in de podcast hoe hij zich aansloot bij de maatschap van zijn vader en dankt veel van zijn succes aan zijn vaders' tolerantie om Jaap te leren zijn eigen fouten te maken. Een voorbeeld hiervan is dat Jaap als akkerbouwer  hard besloot in te zetten op intensivering, terwijl het succes van de boerderij uiteindelijk juist bleek te liggen in extensivering. Jaap heeft er in zijn verdere carrière van geprofiteerd dat hij heeft mogen leren experimenteren. Hierdoor werd Jaap uiteindelijk in staat gesteld om verschillende formules uit te proberen, waarbij een aantal tot groot succes hebben geleid. Hij is o.a. initiatieven begonnen om internationale “dumping” en oneerlijke prijzen tegen te gaan, daar kwam o.a. De Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV)  uit voort.

Na het meemaken van de varkenspest, en de impact die dit op hem maakte, richtte Jaap de Vegetarische Slager op, waarbij zijn focus lag op ontwikkelen van vleesalternatieven met vergelijkbare of zelf betere smaak dan vleesproducten, omdat, aldus Jaap, "niemand vegetariër wordt, omdat ze vlees niet lekker vinden". Hij verkocht de Vegetarische Slager succesvol aan Unilever, die het bedrijf  zelfs nog sneller laat groeien dan Jaap deed voor die tijd.

Jaap zet zich nu in als pionier voor het produceren van melk uit gras, in plaats van d.m.v. een koe, iets wat absoluut revolutionair is in de wereld. Jaap gaf zichzelf initieel 1% kan van slagen, maar dit hield hem niet tegen om dit ambitieuze project op te starten.

Luister naar dit enorm inspirerende gesprek op de Boerenverstand podcast!

Gerard Van der Hulst heeft een melkveebedrijf met 180 koeien in Hazerswoude. Hij is al de 10e generatie boer en het doorgeven van de boerderij was altijd vanzelfsprekend in zijn familie. Echter, Gerard is er de laatste tijd niet van overtuigd of hij nu nog een van zijn vier kinderen gaat aansporen om zijn pad te volgen.

Het boerenbestaan is complexer dan ooit. De maatschappij, politiek en consument verlangen dierenwelzijn, maar ook minder antibiotica gebruik, minder stikstof- en CO2 uitstoot, tegengaan van bodemdaling en behoud van biodiversiteit. Om het economisch interessant te houden moet dit alles zo goedkoop mogelijk met maximale productie. Of de consumenten werkelijk dit alles eisen is de vraag, maar in ieder geval voelen sommige boeren, zoals Gerard, deze verantwoordelijkheid.

Om zijn boerderij te verduurzamen en bij te verdienen heeft Gerard afgelopen jaar geïnvesteerd in 1900 zonnepanelen. Een van zijn Investeringen met een lange tijdshorizon. Ondertussen maakt de snel veranderende wet- en regelgeving het ingewikkeld om de regie te behouden en ziet hij de overheid als zijn grootste bedreiging.

Gerard komt het liefst direct in contact met de eindgebruiker van zijn producten om meer regie te hebben en om economisch duurzaam te kunnen produceren. In dit gesprek legt Gerard uit wat hij precies bedoelt met economisch duurzaam en in welk toekomstscenario er een 11e generatie komt op de boerderij in Hazerswoude.

John Huiberts is de volgende genomineerde die wij spraken voor de Ekoland Innovatieprijs in het kader van de Bioweek. 

John Huiberts in een biologische bloembollenkweker in Sint Maartensbrug. Voordat hij omschakelde naar biologisch merkte hij dat de gezondheid van zijn bodem sterk achteruitliep. Dit gecombineerd met een tegenslag in zijn persoonlijke leven maakte dat hij dingen anders wilde doen en heeft toen besloten om te schakelen naar een biologische bedrijfsvoering. Het totale areaal van biologische bloembollen in Nederland beslaat 55 hectare aan grond en John zijn aandeel hierin is 35 hectare. Naast hem zijn er 4 andere biologische bloembollenkwekers en dat maakt dat hij zich vaak op nieuw terrein bevindt. Toch heeft John nog nooit zoveel werkplezier ervaren mede door zijn steeds gezonder wordende bodem, de nieuwe producten die hij mag ontwikkelen en alle innovaties die hij kan doorvoeren. John hoopt met zijn succes anderen aan te steken om in de richting van biologische bollenkwekerij te bewegen. Luister naar dit inspirerende gesprek en beoordeel zelf waarom John Huiberts de innovatieprijs zou moeten winnen.

In het kader van de Biokennisweek wordt de Ekoland Innovatieprijs uitgereikt aan de meest innovatieve boer van Nederland. Boerenverstandpodcast voert gesprekken met de genomineerden.

In deze aflevering spreken we John Arink, oprichter en eigenaar van Ekoboerderij Arink in Lievelde. John is een biologische veehouder en hij voert al 30 jaar geen externe mest of krachtvoer aan. Zijn dieren leven van het land en de mest wat ze produceren wordt gebruikt om gewassen te laten groeien. Ook houdt hij alle kalveren die voortkomen uit zijn vee op de boerderij en wordt alle vlees in eigen winkel verkocht. Daarnaast wordt op de boerderij eigen biodynamische witschimmelkaas gemaakt van rauwe koemelk. Deze kaas is gewild door heel Nederland. Wij vroegen John wat hem drijft om op deze manier te boeren en hij gaf aan dat het hem vooral gaat dat het boerderijsysteem in evenwicht is en dat er niets van buitenaf wordt aangevoerd. Luister naar dit inspirerende gesprek en beoordeel zelf waarom John Arink de innovatieprijs zou moeten winnen. 

Wij spraken met Egbert Jaap Mooiweer, rentmeester van Stichting Twickel, een van de grootste particuliere landgoederen van Nederland met 6.800 ha grond en 50 actieve boerenbedrijven. Hij speelt een belangrijke rol in de invulling van de boerenbedrijven op het landgoed. In deze podcast deelt Egbert Jaap Mooiweer zijn visie op de verduurzaming van de landbouw, de toekomst voor de 50 boerenbedrijven op het landgoed Twickel en het belang van natuurbeheer voor biodiversiteit. Hij vindt het belangrijk dat er vanuit Europa en de staat meer geld wordt gereserveerd voor de biodiversiteit door bijvoorbeeld het EU budget, waar nu 80% van het geld naar 20% van de boeren gaat, aan te passen. Luister naar deze aflevering om meer hierover te horen!

“Wat kan jij morgen doen om de bodemgezondheid te verbeteren?” Dat is de vraag die Danielle, bodemkundige en fysisch geograaf, stelde aan de groep boeren die zich aansloot bij haar initiatief “Wij.land”. Veel boeren willen wel de stap maken naar duurzame landbouw, maar wagen de stap nog niet omdat ze niet weten wat de impact zal zijn op hun bedrijf. Niet gek, want de winstgevendheid van boeren staat onder druk en boeren willen hun risico’s minimaliseren. Wij.land probeert een lerend netwerk te bieden “waarin het OK is als de boer ergens mee wil experimenteren, en niet als gekke Henkie wordt gezien”, aldus Danielle. Er wordt gekeken naar de verschillende bodemfuncties en naar het bodemleven – van schimmels tot regenworm. 
Wij vroegen Danielle wat een gezonde bodem eigenlijk is. Danielle legt uit dat dit van oudsher gedefinieerd wordt als een bodem die in staat is heel veel gewassen voort te brengen. Maar in werkelijkheid levert een bodem verschillende diensten, bijvoorbeeld opslag van koolstof en regenwater en het leveren van biodiversiteit. Nederlandse boeren vinden bodemgezondheid ook belangrijk, zij willen graag een gezond bedrijf nalaten aan de volgende generaties. Echter, of dit financieel ook uit kan, is iets wat Danielle met haar initiatief met 140 boeren probeert aan te tonen. Luister naar het gesprek met Danielle om hier alles over te horen.

Wij spraken met Sjaak van der Tak, voorzitter van de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) met meer dan 35.000 leden. Hij speelt een cruciale rol in ontwikkelen van landbouwbeleid waarbij belangen van boeren behartigd worden. In deze podcast vertelt Sjaak van der Tak uitgebreid over zijn plan ‘Duurzaam Evenwicht’ om uit de stikstofcrisis te komen. Een gebiedsgerichte aanpak, innovatiesubsidies, verplaatsings- en beeïndingsmaatregelen, en investeringen in natuurherstel en agrarische natuur staan hierin centraal. Sjaak van der Tak vindt het belangrijk om de samenwerking op te zoeken en de stikstofcrisis niet te ontkennen. De rechten van boeren moeten worden erkend en de overheid zal volgens hem in de eerste jaren iets meer moeten investeren om boeren hierbij te steunen. Luister naar deze aflevering voor dit bijzonder interessant gesprek.

De helft van de varkenshouders in Duitsland gaat stoppen binnen 10 jaar. Hoe komt dit en wat betekent dit voor de Nederlandse varkenshouderij? Wij vroegen het aan een aantal Nederlandse varkenshouders en unaniem werd ons verteld dat wij, helaas, hetzelfde kunnen verwachten in Nederland.
Varkenshouders opereren in een wereldmarkt, waarbij ze het ene jaar bergen kunnen verdienen vanwege hogere vraag uit landen die te maken hebben met varkenspest, maar er zijn ook jaren waarbij varkenshouders onder kostprijs moeten leveren. Daarnaast ervaren zij toenemende druk vanwege eisen vanuit duurzaamheid en dierenwelzijn, wat het lastiger maakt te concurreren op een globale markt waar de laagste kostprijs wint.
Betekent dit dat wij in de toekomst ons varkensvlees uit bijvoorbeeld China moeten importeren? Welke toekomst is er eigenlijk voor Nederlandse varkenshouders die wel door willen?

In deze podcast spreken we met varkenshouder Ruben Exterkate. Hij heeft een enorme transitie gemaakt waarbij hij een aantal jaar geleden plannen maakte voor opschaling naar 3000 varkens, naar nu een compleet biologische bedrijfsvoering met 200 zeugen en 800 vleesvarkens. Ruben legt uit dat hij dankzij De Groene Weg voorzien is van distributie tegen een vaste prijs en dat het werkplezier er zeker niet minder van is geworden. Luister mee naar hoe Ruben deze omschakeling heeft gemaakt en wat dat heeft betekend voor zijn bedrijf.

Wat zijn de toekomstperspectieven voor boeren? En hoe is het gesteld met de mentale gezondheid van agrariërs?

De agrarische sector staat in de top 10 van sectoren met het hoogste aantal zelfdodingen en dit aantal lijkt te stijgen. Stapeling van regelgeving, onzekerheid in de afzet en groeiende kritiek vanuit de samenleving maken dat de druk op agrariërs toeneemt. Hoge mate van emotionele betrokkenheid en de stress die het werk met zich meebrengt zijn de belangrijkste redenen om overspannen te raken. In het boerenbedrijf is er maximale betrokkenheid, want boer zijn is een levenswijze en geen 9-5 job.

We spraken Neeltje Bleumink-Bult, erfcoach in de provincie Overijssel, over het toekomstperspectief en het emotionele welzijn van de agrariër. Aanleiding voor boeren om een gesprek in te plannen met een coach is vaak een fysieke vraag zoals “hoe kan ik verplichte investeringen financieren?” en “welke mogelijkheden zijn er voor mij?”. Inmiddels weet Neeltje dat er vaak meer achter zit dan de concrete vraag die op tafel ligt. “Wij willen de mensen graag in beweging krijgen en helpen bij datgene wat ze willen” en “de agrariër mag zeggen hoe moeilijk het soms is. Dat hoeft niet achter gesloten deuren”. Neeltje ziet dat het gesprek alleen al zorgt voor heel veel opluchting en vanuit daar kan er gekeken worden naar de toekomst en kan er specialistische hulp worden ingezet. Een deel komt uit op investeren in nieuwe activiteiten op het boerenerf, terwijl het voor sommigen het einde van het bedrijf kan betekenen.

Luister naar de podcast om meer te horen over hoe Neeltje boeren helpt een nieuwe richting te vinden. Veel luisterplezier!

“Natuurinclusieve landbouw”, ‘losjes’ gedefinieerd in Rijksvisie Natuurlijk Verder (2014) als het verlangen om landbouw en natuur weer bij elkaar te brengen. Er is met opzet voor gekozen dit niet te strak te formuleren, om boeren uit te nodigen hier zelf over mee te denken en op hun eigen manier hier invulling aan te geven. Dit maakt het tegelijkertijd ook een beetje een gehypet containerbegrip waarbij de ene boer hier veel verder ingaat dan andere boeren. Zo ben je al natuurinclusief aan het boeren als je een bloemenrand aanlegt aan de randen van je perceel. Dan toch WEER een podcast opnemen over een natuurinclusieve boer? Dit moesten we doen, want deze boer doet het onmogelijke. 

We spraken met Arjen van Buuren, boer uit Lochem op het Landgoed Velhorst. Biologisch en natuurinclusief boeren? Check. Gemengd bedrijf? Check, met varkens, schapen EN Koeien. Akkerranden met bloemen en kruiden, variatie in akkergewassen, vrije uitloop van dieren? Check, dubbel Check. Arjen teelt biologische groenten, aardappels en granen en is de enige biologische producent van koolzaadolie in Nederland. Hij verwerkt zelf zijn gewassen op zijn bedrijf tot eindproducten, runt een webwinkel, levert aan biologische supermarkten en organiseert ook nog eens rondwandelingen over zijn landgoed. En dit allemaal met een gezond financieel bedrijfsresultaat.

Arjen liet ons zijn varkentjes zien die speelden in de modder en zelfs het bos mogen verkennen. Zijn biggen waren 120 dagen en zagen er klein en jong uit, wogen nog geen 30 kg. “Normaal gesproken zouden varkens van deze leeftijd al 120 kg wegen, vanwege gebrek aan beweging en keuze van voeding. Zij komen elke dag 1 kg aan. Als je bij ons vlees wilt kopen, dan bestel je het halve of hele dier, en slachten wij het op verzoek”, legt Arjen uit. Arjen is niet alleen, maar werkt met zijn vrouw Winny en nog een medewerker. Hoe hij het allemaal voor elkaar krijgt? “Ik ben erg goed in plannen”, antwoordt hij simpel. Luister naar de podcast om meer te horen over hoe Arjen zijn bedrijf runt. Veel luisterplezier.