Bureau Buitenland

De opluchting overheerst in Europa nu de Groenland-crisis niet verder lijkt te escaleren. Maar voor hoelang? President Trump liet deze week, zacht gezegd, een opmerkelijke vorm van internationale diplomatie zien. Ook lijkt hij de Verenigde Naties te passeren door de oprichting van zijn eigen 'Board of Peace'. Wie een miljard dollar betaalt mag meedoen. In Bureau Buitenland voormalig topdiplomaat Robert Serry over de nieuwe wereldorde waar de Amerikaanse president hard aan bouwt.

*In de uitzending zeggen we dat Poetin al deel uit maakt van de board of peace, maar hij heeft enkel niet afwijzend gereageerd op de uitnodiging. 

(16:23) Belangrijk handelsverdrag Europa weer ter discussie

Het is de zoveelste keer dat het Mercosur-verdrag uitgesteld dreigt te worden. Het verdrag, dat de handel tussen Zuid-Amerikaanse landen en de EU moet stimuleren, zou volgens critici Europese boeren in de weg zitten en hebben daarom gepleit dat rechters van het Europees Hof zich nog een keer buigen over de inhoud van de deal. Staat de EU nog voor het verdrag is ingegaan al bekend als onbetrouwbare partner? En hoe verstandig is dat, in deze tijd dat Europa nieuwe bondgenoten goed gebruiken kan? Daarover Barbara Hogenboom, directeur van het Centrum voor LatijnsAmerikastudies van de UvA.  

Presentatie: Nadia Moussaid

Op het Wereld Economisch Forum in Davos zou vandaag een steunpakket voor Oekraïne worden aangekondigd. Maar de dreigementen van Donald Trump om Groenland in te nemen overschaduwen alles. Hoe moet het verder met de steun aan Oekraïne, nu de Navo nagegoeg dood is? En hoe kijkt het Kremlin naar de geopolitieke capriolen van de Amerikaanse regering? Daarover Rusland-kenner Hubert Smeets en vanuit Kyiv verslaggever Michiel Driebergen. 

(14:09) VS slaat gat in wereldwijde gezondheidszorg 

De Verenigde Staten stappen morgen definitief uit de Wereldgezondheidsorganisatie. Sinds de aankondiging daarvan, een jaar geleden, heeft dat al ernstige gevolgen voor gezondheidszorg wereldwijd. Preventie en bestrijding van ziekten zoals malaria, cholera en aids komt onder grote druk te staan, met vooral gevolgen voor de toch al kwetsbare landen. Veld-epidemioloog Amrish Baidjoe ziet die gevolgen met eigen ogen, en maakt zich zorgen.

Presentatie: Nadia Moussaid

De komende dagen zal op het jaarlijkse Economische Wereldforum in Davos vooral één onderwerp de agenda’s beheersen: de toekomst van de relatie tussen Europa en de VS. Uit alles blijkt dat de Europese landen klaar zijn met het Amerikaanse machtsvertoon, maar wat kan Europa doen? Te gast zijn politicoloog Hendrik Vos, directeur van het Centrum voor EU-studies aan de Gentse Universiteit, en Europarlementslid Ingeborg ter Laak van het CDA, lid van de delegatie voor de VS van de buitenlandcommissie. 

Presentatie: Nadia Moussaid.

Na dagen van strijd hebben de Syrische regering en Koerdische SDF een staakt-het-vuren en akkoord bereikt, waarbij de SDF haar zelfbestuur opgeeft. Damascus krijgt zo bijna het hele land weer onder centraal gezag, inclusief sleutelgebieden zoals gas- en olievelden. Is dit vrede of een gedwongen capitulatie? We vragen het Midden-Oosten-correspondent voor de Volkskrant Jenne Jan Holtland.

De architecten van Trumps tweede termijn
Een jaar na Trumps terugkeer in het Witte Huis blijkt dat niet alleen de president zelf, maar vooral een kleine groep strategen en vertrouwelingen het Amerikaanse beleid stuurt. Van strengere immigratiewetten tot militair ingrijpen, deze adviseurs bepalen mede de koers van Amerika.

Wie zijn deze invloedrijke figuren en wat drijft hun aanpak? Daarover spreken we met twee kenners die Trump van dichtbij hebben gevolgd: VRT-journalist Bjorn Soenens en Casper Thomas van De Groene Amsterdammer.

Presentatie: Laila Frank

Venezuela en Iran, ze hebben allebei veel olie en gas. Via de controle van die brandstoffen kan Amerika zijn eigen burgers tevreden houden en zijn vijanden afknijpen. Onderzoeker Mathieu Blondeel en Bureau Buitenland-redacteur Tom Dohle over Trumps obsessie met fossiele brandstoffen.

Presentatie: Sophie Derkzen

Volgens de Amerikaanse gezant Steve Witkoff is in Gaza deze week de tweede fase begonnen van het akkoord. Na het staakt-het-vuren moet er nu een bestuur komen en moet er worden ontwapend. Netanyahu noemde deze verklaring meteen ’symbolisch’ en Hamas reageerde voorzichtig, maar zweeg over ontwapenen. Is hier de wens de vader van de gedachte? Want ondertussen is de winterse situatie voor de burgers in Gaza schrijnend, en vallen er nog dagelijks slachtoffers. Hierover te gast Peter Malcontent.

(11.58) De dromen van Kirgizische jongeren
Kirgistan; een land dat bijna niemand in Nederland goed kent. Juist daarom wilde journalist Thijs Broekkamp erheen. In zijn boek Het land van de Kirgiezen volgt hij jonge Kirgiziërs die strijden tussen traditie, hoop en vrijheid, en die hem een verrassend beeld van hun land lieten zien. 

Presentatie: Laila Frank

Iran is het toneel van de grootste opstand in decennia. De golf van protesten lijken een nieuwe fase in te gaan, nu het regime hard terugslaat. Met meer dan 3000 doden tot gevolg, volgens HRW. Intussen hangt een Amerikaanse dreiging in de lucht – al laat president Trump ongewis hoe een eventuele Amerikaanse aanval eruit kan zien. De golfstaten proberen onder leiding van Saoedi-Arabië verdere escalatie in de regio te voorkomen. Daarover historicus Peyman Jafari en arabist Leo Kwarten. 

Presentatie: Sophie Derkzen.

Opnieuw voert Rusland grootschalige drone- en raketaanvallen op de energiesector in Oekraïne. Met name grote steden als Kyiv zijn het doelwit waardoor honderdduizenden huishoudens zonder stroom zitten. Het lijkt inmiddels een bekende vertrouwde tactiek van de Russen om elke winter de Oekraïners in de kou te zetten. Maar nu worden de aanvallen intenser, en is de vraag hoe Oekraïne standhoudt. We vragen het correspondent Michiel Driebergen.

Schijnverkiezingen in Oeganda

Donderdag zijn verkiezingen in Oeganda, maar de uitslag staat vrijwel vast. De echte vraag is wie de 81 jaar oude president Yoweri Museveni gaat opvolgen. Hij schuift zijn eigen zoon naar voren terwijl alle andere oppositie op hardhandige wijze monddood wordt gemaakt. Toch blijft Nederland Oeganda zien als een mogelijke terugkeerhub voor migranten, een idee dat ook binnen Europese regelgeving steeds serieuzer wordt besproken. Meet Nederland hier met twee maten? We spreken erover met Koert Lindijer, Afrika-correspondent, en Marlou Schrover, hoogleraar migratiegeschiedenis aan de Universiteit van leiden.

Presentatie: Laila Frank. 

Ministers van de VS, Denemarken en Groenland spreken elkaar morgen over de crisis rond Groenland. De Amerikanen willen het land kopen óf veroveren maar Denemarken en Groenland willen daar niks van weten. Wat nemen de Denen mee in hun koffer om Trump te stoppen? We blikken vooruit met Bart Groothuis, lid van het Europees Parlement voor de VVD, en professor Internationale Politiek aan de Universiteit Antwerpen, David Criekemans.

Presentatie: Laila Frank

Na een weekend van massale protesten en hard ingrijpen door het regime wordt de omvang van het geweld steeds zichtbaarder: honderden, mogelijk duizenden doden. Wat begon als protest tegen inflatie is veranderd in een ongekende oproep tot het einde van de ayatollahs. Staat dat op vallen? Vanuit Nederland volgt Iraniër Asefeh Eskandari de gebeurtenissen in Iran op de voet.

(10:09) Verzet tegen ICE ondanks angst

In Minneapolis zijn na het doodschieten van de 37-jarige Renee Good grote protesten ontstaan tegen het harde optreden van de immigratiepolitie. Er is ook landelijk een storm van kritiek over het optreden van de agenten losgebarsten. Ondertussen stuurt de regering Trump extra eenheden naar Minneapolis. VS-correspondent Karlijn van Houwelingen vragen we naar de recente spanningen en tot welke manieren van verzet dat leidt. 

Presentatie: Laila Frank