In deze aflevering gaan Saskia Pieterse, Janneke Stegeman en Koen Bogaert met elkaar in gesprek over religie, dekolonisatie en het positieve zelfbeeld van Nederland en België als gevolg van het koloniale verleden.

Welke invloed heeft het geloof - katholiek en protestant - in Nederland en België gehad op het koloniale project, op de politieke machtsstructuren die kolonisering mogelijk maakten van de zeventiende tot en met halverwege de twintigste eeuw? En op welke manier heeft religie juist voor verzet gezorgd tegen de slavernij en de raciale hiërarchie van de koloniale periode?

Vrij, tolerant, verlicht en gematigd. Al sinds de zeventiende eeuw zien Nederlanders zichzelf deze positieve kwalificaties toe. In Uitverkoren leggen Saskia Pieterse en Janneke Stegeman dat positieve zelfbeeld op de snijtafel. Waar komt het vandaan, en vooral: hoe valt het te rijmen met vier eeuwen koloniale overheersing?

In In het spoor van Fanon trekt Koen Bogaert alle draden samen van zijn studie van een reeks dekoloniale denkers, van Fanon tot C.L.R. James, Michel-Rolph Trouillot, Sylvia Wynter en Priyamvada Gopal. In hun spoor neemt hij je mee in een geschiedenis die ruim vijfhonderd jaar overspant, van de koloniale symbiose tussen staten en bedrijven, de uitvinding van ‘ras’ tot de Haïtiaanse Revolutie en de hedendaagse heropflakkering van het mondiale protest.

Janneke Stegeman is theoloog en schrijver. In 2014 promoveerde ze op het proefschrift ‘Decolonizing Jeremiah: identity, narratives and power in religious tradition’. Ze is een van de oprichters van het Genootschap voor Onbetamelijke Theologie (GeNOT). Van juni 2016 tot september 2017 was ze Theoloog des Vaderlands. In juli 2017 verscheen bij uitgeverij Van Gennep ‘Heb Je Hem Weer, 24 preken voor sceptici en andere gelovigen’, in september 2017 ‘Alles Moet Anders. Bevrijdingstheologie voor Witte Nederlanders.’

Saskia Pieterse is schrijver, onderzoeker en redacteur. Als essayist schreef ze onder meer voor De Groene Amsterdammer en de Volkskrant. Als redacteur is ze verbonden aan de Nederlandse Boekengids. Saskia is sinds september 2024 bijzonder hoogleraar Literatuur en Samenleving aan de Erasmus Universiteit. Sinds januari 2023 werkt ze ook als theoriedocent Creative Writing bij ArtEZ University of the Arts.

Koen Bogaert is professor aan het Departement Conflict- en Ontwikkelingsstudies van de Universiteit Gent. Hij is ook lid van de Onderzoeksgroep Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENARG). Zijn onderzoek richt zich op de dynamiek van mondiale protestbewegingen en haar verbanden met kwesties als Palestina-solidariteit, klimaatrechtvaardigheid en antikoloniale en anti-imperiale strijd. Hij geeft ook les over koloniale geschiedenis en antikoloniale verzetsbewegingen.

Shownotes:

• Frantz Fanon, Les damnés de la terre. Parijs 2002 [1961]
• Gloria Wekker, Witte onschuld. Amsterdam 2017
• Koen Bogaert, In het spoor van Fanon. Orde, wanorde, dekolonisering. Berchem 2023
• Saskia Pieterse en Janneke Stegeman, Uitverkoren. Hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt. Amsterdam 2025

In onze nieuwe podcastaflevering zetten we de winnaar van De Bronzen Uil in de schijnwerpers, net zoals we vorige editie deden. Stagiair Tine Van den Poel De Clippeleire ging over en weer naar Den Haag voor een gesprek met Mira Aluç, die eind 2025 De Bronzen Uil won met haar debuut Sprokkelaars (Atlas Contact). Met deze literaire prijs bekronen het Algemeen-Nederlands Verbond en het Willemsfonds het beste Nederlandstalige debuut van het jaar. Ook de publieksprijs ging naar een auteur van Atlas Contact: Falun Ellie Koos ontving deze onderscheiding voor Rouwdouwers.
In deze podcast herbeleeft Aluç het moment waarop ze besefte dat juryvoorzitter Peter Van den Eede háár roman als winnend debuut prees. Ze vertelt ook wat voor opvallende effecten een nominatie voor zo’n grote literaire prijs als De Bronzen Uil heeft. Een nieuwe Vlaamse fanbase, bijvoorbeeld. Daarnaast onthult ze hoe ze de soms zonderlinge personages van Sprokkelaars vormgaf en wat ze hoopt dat lezers bijblijft uit het verhaal.

Shownotes

• Mira Aluç, Sprokkelaars, Atlas Contact, 2025.
• Falun Ellie Koos, Rouwdouwers, Atlas Contact, 2025.
• De recensie van Maarten Geeroms, 'De Bronzen Uil 2025: ‘Sprokkelaars’ van Mira Aluç', De Reactor, november 2025, te raadplegen via: De Bronzen Uil 2025: ‘Sprokkelaars’ van Mira Aluç - De Reactor

Mira Aluç (1993) studeerde beeldende kunst en filosofie. Ze publiceerde essays en korte verhalen in De Gids, Tirade, De Revisor en De Nederlandse Boekengids. In 2022 was ze finalist van de Joost Zwagerman Essayprijs. Eerder werd zij opgenomen in Rebel Rebel, een bloemlezing van nieuw talent - Tzum noemde haar verhaal een van de beste. Sprokkelaars is Aluç' debuut.

Foto Mira: Tatjana Almuli.

Montage door Afra Kiezebrink.

In deze aflevering gaan Laurie Bastemeijer en Lars Meijer in gesprek met dichter Arno Van Vlierberghe over erotische literatuur. Wat is de geschiedenis van boeken, gedichten en verhalen waarin expliciete seks een prominente rol heeft? Welke ontwikkelingen zijn daarin zichtbaar, en op welke manier verschillen die in de Nederlandse en Vlaamse context? Hoe past de huidige commerciële interesse in smut door BookTok in het beeld van erotische literatuur? Is er sprake van een nieuwe generatie schrijvers (en lezers) die zich bezighouden met het genre?

Arno Van Vlierberghe is dichter. Zijn werk verscheen o.a. in Deus Ex Machina, De Revisor, Extra Extra Magazine en op hard//hoofd. Bij het balanseer verscheen zijn debuutbundel Vloekschrift (2017), die in 2018 werd genomineerd voor de C. Buddingh'-prijs. In 2022 verscheen zijn tweede dichtbundel Ex Daemon.

Laurie Bastemeijer is redacteur, slavist en boekwetenschapper. Ze is één van de samenstellers van de bundel Zij/Haar: een ABC van lesbische literatuur, die in mei 2024 verschijnt. Ze schrijft over literatuur en actualiteit voor onder andere OneWorld, De Reactor en Neerlandistiek.nl. Ook was ze hoofdredacteur van online queer magazine Expreszo.

Lars Meijer is schrijver en redactiecoördinator van De Internet Gids. Hij rondde Creative Writing aan ArtEZ in 2020 af met Alleen mijn vrienden zijn bang. In 2024 verscheen het werk in vertaling als I’ll Hide Your Name Inside a Word bij Furious Beautiful Press. Zijn teksten verschenen onder andere op Jacobin Nederland, Samplekanon en nY. Essays over Paul Thek en Derek Jarman werden opgenomen in bloemlezingen van Pilot Press.

Shownotes

Arno van Van Vlierberghe – Vloekschrift, Het balanseer, 2017.

Arno van Van Vlierberghe – Ex Daemon, Het balanseer, 2022.

Sarah J. Maas – Hof van doorns en rozen, van Goor, 2016.

E.L. James – Vijftig tinten grijs, Prometheus, 2012.

Heleen van Royen – De Gelukkige Huisvrouw, Lebowski, 2013.

Nadia de Vries – ‘Niemendal met een angel’ in De Nederlandse Boekengids, 2022, #2.

Velvet Publishers – Pulpature-serie.

Marie Lotte Hagen (red.) – Damn horny, Blossom Books, 2021.

Marie Lotte Hagen (red.) – Fucking horny, Blossom Books, 2022

Jana Antonissen – Ludwig, De Bezige Bij, 2025.

Louis Paul Boon – Mieke Maaike’s Obscene Jeugd, De Arbeiderspers, 1972.

Louis Paul Boon – Pieter Daens, De Arbeiderspers, 1971.

Meerdere auteurs – Het voortplantingsoffensief: erotiese spielereien, Uitgeverij Walter Soethoudt, 1971.

Jef Geeraerts – Gangreen 1: Black Venus, Manteau, 1968.

Claus Trum (pseud. Jef Geeraerts) – De Fotograaf, Van Hevel, 1972.

Jan Cremer – Ik, Jan Cremer, De Bezige Bij, 1964.

Jan Wolkers – Turks Fruit, Meulenhoff, 1969.

Alma Mathijssen – Binnen spelen, Prometheus, 2006.

Henk van Straten – Superlul, Lebowski, 2011.

Bregje Hofstede – Oersoep, Das Mag, 2023

Bregje Hofstede – December, Das Mag, 2022.

Arnon Grunberg – Blauwe maandagen, Nijgh & Van Ditmar, 1994.

Ronald Giphart – Giph, Nijgh & Van Ditmar, 1993.

Tobi Lakmaker – De geschiedenis van mijn seksualiteit, Das Mag, 2021.

John Cleland – Fanny Hill (Memoirs of a Woman of Pleasure), Fenton Griffiths, 1748.

Jenny Duggan – ‘Transformative Readings: Harry Potter Fan Fiction, Trans/Queer Reader Response, and J. K. Rowling’ in Children's Literature in Education, 2021: volume 53.

Willem Melchior – Het lichaam bestaat niet, Atlas Contact, 2009.

Willem Melchior – De roeping van het vlees, Contact, 1993.

Andreas Burnier – De huilende libertijn, Querido, 1970.

Caroline Lamarche – Nacht op klaarlichte dag, Uitgeverij Vleugels, 2021.

Auteurs die genoemd zijn zonder specifieke referenties naar een werk

Astrid Roemer, Joost Zwagerman, Herman Brusselmans, Paul Snoek, Hugues C. Pernath, Gust Gils,

Nic van Bruggen, Freddy de Vree, Heere Heeresma, Louis Ferron.

Overige genoemde platforms

Instagramaccount Schrijvers en Piemels (@schrijvers_en_piemels).

Erotische schrijfwedstrijd ‘Het Rode Oor’ door De Buren.

Erotische verhalenpodcast ‘Rouge’.

In deze aflevering gaat redacteur Pieter Olde Rikkert in gesprek met Maria Kager en Ramy El-Dardiry. Beiden wonnen met hun debuut De Bronzen Uil, de literaire prijs georganiseerd door ANV en het Willemsfonds voor het beste Nederlandstalige debuut. Ramy El-Dardiry won de prijs in 2023 met zijn debuut Tussen morgenzee en avondland (Querido). Met De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf (Arbeiderspers) won Maria Kager dit jaar zowel de jury- als de publieksprijs. Hoe is het om als debutant een grote literaire

Ramy El-Dardiry (1985) is onderzoeker en schrijver. Zijn korte verhalen verschenen in onder meer De Gids, Kluger Hans, Liter en NRC. In 2023 verscheen bij uitgeverij Querido zijn debuutroman Tussen morgenzee en avondland. Dit boek werd

Maria Kager is schrijver en literatuurwetenschapper. Ze recenseert vertaalde fictie voor NRC en De Groene Amsterdammer. In 2024 verscheen haar debuutroman De

Shownotes:

·      Ramy El-Dardiri, Tussen morgenzee en avondland, Querido, 2023.

·      Maria Kager, De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf, De Arbeiderspers, 2024.

·      Meer informatie over De Bronzen Uil: https://www.debronzenuil.eu/

·      De recensie van Hannah Cornelus, ‘De Bronzen Uil 2023: ‘Tussen morgenzee en avondland’ van Ramy El-Dardiry, De Reactor, november 2023, te raadplegen via: De Bronzen Uil 2023: 'Tussen morgenzee

·      De recensie van Saskia Vandenbussche, ‘De Bronzen Uil 2024: ‘De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf’ van Maria Kager’, De Reactor, oktober 2024, te raadplegen via: De Bronzen Uil 2024: 'De buitengewoon

·      Jennifer Egan, Bezoek van een knokploeg, De Arbeiderspers, 2011.

·       Amitav Gosh, The Shadow Lines, Ravi Dayal Publishers, 1988.

·      Arnon Grunberg, Tirza, Nijgh & Van Ditmar, 2006.

·      Hannah Bervoets' reactie na het winnen van de Opzij Literatuurprijs, Opium, AVRO, gepresenteerd door Cornald Maas, mei 2012, te raadplegen via: https://npo.nl/start/serie/opium/seizoen-10/opium_94/afspelen.

In de twaalfde podcastaflevering van De Reactor gaat dichter Tsead Bruinja in gesprek met schrijvers en dichters

Ruth Lasters (Antwerpen, 1979) debuteerde met de roman Poolijs, waarvoor ze de Vlaamse Debuutprijs 2007 kreeg. In 2019 verscheen haar vierde roman VIN, een boek over een jonge leerkracht die zich staande probeert te houden in een beroepsschool. Haar poëziedebuut Vouwplannen werd bekroond met de Debuutprijs Het Liegend Konijn 2009. In 2015 verscheen haar tweede dichtbundel Lichtmeters,

Jan-Willem Anker (Rotterdam, 1978) is dichter, schrijver van (klimaat-)poëzie en -romans. Verder werkt hij parttime als communicatieadviseur bij Climate Adaptation Services in Bussum, een organistatie die zich inzet voor een klimaatbestendige wereld. Ook is hij redacteur bij Jacobin, een socialistisch tijdschrift en platform voor de linkse

Tsead Bruinja (Rinsumageest, 1974) is dichter en woonachtig te Amsterdam. Hij debuteerde in het Fries in 2000 met

Shownotes:  

·      Frank Keizer, ongetiteld gedicht uit De introductie van het plot, Pluim, 2022.

·      Bertolt Brecht, “An die Nachgeborenen”, oorspronkelijk gepubliceerd in Svendborger Gedichte, Malik-Verlag, 1939.

·      Saskia Stehouwer, “Onder ons”, Wonen op de rand van het wonder, Marmer, 2023.

·      Frank Keizer en Gijsbert Pols, “Klimaatpoëzie”, Links richten, podcast, maart 2021.

·      Maarten van der Graaff, essay over klimaatpoëzie in Awater, no. 2, 2020.

·      Sara Eelen, “Toevalstuin”, geschreven voor een samenwerking tussen de Klimaatdichters en project “Stadsgroen”, 2022.

·      Ruth Lasters, “Servies”, Tijgerbrood, Van Oorschot, 2023.

·      Tsead Bruinja, “dartel als een vlinder steek als een bij”, Ik ga het donker maken in de bossen van, Querido, 2019.

·      Martha Claes, “Choose your own adventure. De toekomst in zes akten”, geschreven op aanvraag van het Schrijversparlement, 14 december 2023.

·       Juliana Spahr, ‘Brent Crude’, That Winter the Wolf Came, Commune Editions, 2015.

De elfde aflevering van de podcast van De Reactor staat online!

In deze aflevering gaat neerlandicus Johan Sonnenschein in gesprek met de dichters Kreek Daey Ouwens en Emma Crebolder. Beiden hebben in hun leven te maken gehad met een familielid dat wegens een beperking uit huis is geplaatst. In dit gesprek vertellen ze hoe zo'n ingrijpende gebeurtenis niet alleen hun leven, maar ook hun gedichten heeft beïnvloed.

Kreek Daey Ouwens (1942) is dichteres. Aan haar broertje dat uit huis werd geplaatst wijdde ze de dichtbundel Guillaume (2020), die in 2022 werd bekroond met de driejaarlijks KANTL Poëzieprijs en waarover Johan Sonnenschein een boeiende bespreking voor De Reactor schreef. 

Emma Crebolder (1942) is dichteres. In 1979 debuteerde ze met de bundel Een hol in de zon over een kind dat ook in een instituut wordt ondergebracht. En ook in haar meest recente en twintigste bundel, Uitlichten, speelt dit kind een prominente rol.

Johan Sonnenschein (1980) onderzoekt en doceert, momenteel aan de Universiteit Utrecht. Hij werkt aan Neologie. Nieuwe poëzie in Nederland 1800-1900-2000. Naast essays en artikelen publiceerde hij Een glorieus ding. ‘Een dag in ’t jaar’ van Herman Gorter (2014) en Hildo Krop. Faunen (2019, i.s.m. Loek van Vlerken).

Deze podcast is onderdeel van de reeks ‘Drempelstukken. Mentale en lichamelijke diversiteit in de literatuur’ van De Reactor.

Shownotes

- Een hol in de zon. Ravensberg Pers, Arnhem 1979.

- Zwerftaal. Bert Bakker, Amsterdam 1995.

- Vergeten. Nieuw Amsterdam, Amsterdam 2010.

- Uitlichten. Nieuw Amsterdam, Amsterdam 2022.

- Een cirkel van saamhorigheid, Stichting Kunstuitleen Zeeland, Middelburg 1993.

- Guillaume. Gedichten. Wereldbibliotheek, Amsterdam 2020.

- Mijnwerk. Kroniek van een gezin in scherven. Wereldbibliotheek, Amsterdam 2023.

In deze aflevering gaat onze redacteur en neerlandicus Kila van der Starre in gesprek met letterkundige Helena Van Praet over de poëzie van Rozalie Hirs en Anne Carson.

Helena Van Praet is assistent Nederlandse letterkunde en promovendus aan de Université Catholique de Louvain. Ze bereidt een proefschrift voor over de conceptuele poëzie van twee experimentele hedendaagse dichters: Rozalie Hirs (1965), Nederlandse dichter en componist, en Anne Carson (1950), Canadese dichter, vertaler en hoogleraar.

Kila van der Starre is neerlandicus, universitair docent aan de Universiteit Utrecht en redacteur bij De Reactor. Begin 2021 verdedigde ze aan de Universiteit Utrecht haar proefschrift Poëzie buiten het boek. De circulatie en het gebruik van poëzie, dat online beschikbaar is als gratis e-boek. In 2016 stelde ze samen met Sarah Posman en Jeroen Dera de essaybundel Dichters van het nieuwe millennium samen. In 2017 richtte ze de website Straatpoezie.nl op en publiceerde ze het onderzoeksrapport Poëzie in Nederland. In 2018 gaf ze samen met Babette Zijlstra het poëzie-doe-boek 24 uur in het licht van Kila&Babsie uit in de reeks woorden temmen.

Shownotes

Deze podcast is onderdeel van de reeks ‘Drempelstukken. Mentale en lichamelijke diversiteit in de literatuur’ van De Reactor, Vlaams-Nederlands platform voor literatuurkritiek. In deze aflevering gaat modern letterkundige Johan Sonnenschein in gesprek met Lieve Joris over haar roman Hildeke, die in 2022 verscheen bij Atlas Contact. Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door het Algemeen Nederlands Verbond, Literatuur Vlaanderen en de Universiteit Utrecht. Muziek: Flatlands 2 van Blue Dot Sessions. Editing: Roos Brands, met hulp van Job Boot.

In deze episode gaat literatuurwetenschapper Sven Vitse het gesprek aan met auteur Hannah van Binsbergen. Ruim een half uur lang hebben ze het over haar werk en verkennen ze de literaire technieken om op niet-totalitaire manier de lezer toch te emanciperen. En ergens halverwege springt er zelfs pardoes een duiveltje uit een doosje. Met als resultaat een boeiende dialoog, schipperend tussen Satan en Marx.

Sven Vitse is docent moderne Nederlandse letterkunde in Utrecht. 

Hannah van Binsbergen is auteur van inmiddels twee dichtbundels en een roman. Haar poëziedebuut Kwaad gesternte werd bekroond met de VSB-poëzieprijs. Vervolgens verscheen de roman Harpie en onlangs is de bundel Kokanje verschenen. Daarnaast is ze ook nog werkzaam als redacteur bij de Nederlandstalige uitgave van het socialistische tijdschrift Jacobin. 

Shownotes:

                                                         -  Harpie (2020)

                                                         -  Kokanje (2022)

In deze podcastaflevering discussiëren Maaike Hommes, Andries Hiskes en Pepijn De Koning niet alleen over 'the disabled villain', maar ook over meer subtiele en genuanceerde uitingen van disability in de literatuur.

Maaike Hommes is schrijver, promovendus in de geesteswetenschappen. Ze is verbonden aan de Justus-Liebig universiteit in Giessen en aan de Universiteit Leiden. Haar eigen onderzoek kijkt naar onverklaarbare ziekte en verbindt zich op het snijvlak van disability studies, intersectioneel feministische theorieën en de 'medical humanities'.

Andries Hiskes promoveert aan de Universiteit Leiden en geeft les aan de Haagse hogeschool voor verpleegkundestudenten. Zijn onderzoek kijkt naar de manier waarop gehandicapte lichamen in kunst en literatuur emotionele en lichamelijke reacties teweeg brengen.

Pepijn De Koning is recent afgestudeerd Neerlandicus en volgt nu de researchmaster Nederlandse literatuur en cultuur in Utrecht. Zijn onderzoek richt zich vooral op chronische ziekte binnen de literatuur.

Shownotes

De volgende schrijvers, boeken en films komen gedurende het gesprek ter sprake (in alfabetische volgorde):

Montage door Thibault Coigniez.