Jaap Fris is boer op Erve Kiekebos: een regeneratieve Lenteland boerderij in Gelderland. Via een coöperatief model kunnen burgers in de boerderij investeren en mede-eigenaar worden. Zo worden grond, gebouwen en het boerenbedrijf stap voor stap van de gemeenschap.

Check het kennisplatform Boeren als stewards voor meer info over steward-ownership en coöperatief ondernemen voor natuurinclusieve gemeenschapslandbouw.

In deze aflevering gaan we in gesprek met Jaap Fris. Samen met compagnon Niels Moshagen is hij boer op Erve Kiekebos. Erve Kiekebos is een Lenteland boerderij. Lenteland wil de transitie naar regeneratieve landbouw versnellen door boerderijen te ontwikkelen waar lokale gemeenschappen eigenaar van zijn.

Lenteland is in 2021 opgericht door Wouter Veer en inmiddels bestaan er 7 Lenteland boerderijen. Een belangrijk onderdeel van het Lenteland-model is de financiering van boerderijen via certificaten. Burgers kunnen mede-eigenaar worden door certificaten te kopen (vanaf €500). De opbrengst wordt gebruikt om investeringen in grond, gebouwen en de opbouw van het boerenbedrijf mogelijk te maken. Lenteland financiert de aankoop en de lokale gemeenschap neemt de boerderij daarna over. Zo krijgt Lenteland weer ruimte om een volgende aankoop te financieren.

In dit gesprek praten we over hoe Jaap boer werd bij Erve Kiekebos en wat dat in de praktijk betekent. We gaan in op hoe de financiering werkt. En de governance: welke rol heeft stichting Lenteland, de leden van de coöperatie en de boeren zelf? Daarnaast bespreken we hoe je een bedrijf opbouwt met een extreem langetermijnperspectief voor ogen. En waarom vraagt regeneratieve landbouw niet alleen om een andere manier van telen, maar ook om andere ideeën over eigendom, geld en waarde?

--

Boeren als stewards is een speciale reeks afleveringen van de Steward-Ownership podcast waarin Jorick Wijnen (We Are Stewards) en Nina de Korte (De Haagse Hogeschool) met boeren en tuinders spreken over nieuwe eigendoms- en ondernemingsvormen. Op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen? Volg We Are Stewards en het Centre of Expertise Digital Operations & Finance van De Haagse Hogeschool op sociale media.

Links:

• boerenalsstewards.nl
• ervekiekebos.nl
• lente.land
• www.dehaagsehogeschool.nl/onderzoek/centres-expertise/eigendomsmodellen-voor-lange-termijn-waarde
  

Jasper Sinoo en Dave Hardy zijn tuinders op de Tuinen van Kraaybeekerhof in Driebergen. Op een historisch landgoed runnen zij een biodynamische zelfoogsttuin van circa twee hectare. In de tuin groeien ruim veertig soorten groenten, kruiden, bloemen en kleinfruit.

Check het kennisplatform ⁠Boeren als stewards⁠ voor meer info over steward-ownership en coöperatief ondernemen voor natuurinclusieve gemeenschapslandbouw.

In deze aflevering gaan we in gesprek met Jasper Sinoo en Dave Hardy, de tuinders achter de Tuinen van Kraaybeekerhof. De tuin werkt volgens het CSA-model (Community Supported Agriculture), waarin klanten vooraf bijdragen aan het seizoen en wekelijks hun deel van de oogst ophalen. Zo delen boer en burger niet alleen de opbrengst, maar ook het bedrijfsrisico.

De Tuinen van Kraaybeekerhof maken deel uit van Landgoed Kraaybeekerhof, een plek met een lange biodynamische traditie waar landbouw, educatie en gemeenschapsvorming samenkomen. Naast de zelfoogsttuin zijn er onder meer een bloemenpluktuin, theetuin en landgoedwinkel. 

Wat Kraaybeekerhof ook bijzonder maakt, is hoe eigendom en kapitaal zijn georganiseerd. De onderneming is opgezet als een commanditaire vennootschap, waarin Jasper, Dave en Jet During-Vos als beherende vennoten de dagelijkse leiding hebben. Stichting Sleipnir is stille vennoot en brengt kapitaal in, zonder zeggenschap over de bedrijfsvoering. Kapitaal en bedrijfsmiddelen staan op de balans van de stichting en zijn geen persoonlijk bezit: ze staan blijvend in dienst van de onderneming en haar maatschappelijke doel, en kunnen niet worden geprivatiseerd of verkocht.

De grond van Landgoed Kraaybeekerhof is sinds 2012 in handen van Stichting BD Grondbeheer, die landbouwgrond aankoopt om blijvend beschikbaar te houden voor biodynamische landbouw. Het landgoed wordt beheerd via Coöperatie Kraaybeekerhof, die de grond langdurig in erfpacht heeft en eigenaar is van de opstallen. De coöperatie coördineert het gebruik van het land, bewaakt de samenhang tussen de initiatieven op het landgoed en zorgt dat de opstallen in gemeenschapshanden blijven.

In dit gesprek praten we over ondernemen binnen een bestaande bedding, het werken met geneutraliseerd kapitaal, inkomen naar behoefte, de kracht van het CSA-model en de rol van gemeenschap. Hoe bouw je als tuinder een bedrijf dat niet draait om vermogensgroei, maar om zorg voor bodem, voedsel en mensen? En wat betekent het om te boeren op een plek die – in de woorden van Jasper en Dave – “van zichzelf is”?

--

Boeren als stewards is een speciale reeks afleveringen van de Steward-Ownership podcast waarin Jorick Wijnen (We Are Stewards) en Nina de Korte (De Haagse Hogeschool) met boeren en tuinders spreken over nieuwe eigendoms- en ondernemingsvormen. Op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen? Volg We Are Stewards en het Centre of Expertise Digital Operations & Finance van De Haagse Hogeschool op sociale media.

Links:

• boerenalsstewards.nl
• tuinenvankraaybeekerhof.nl
• sleipnir.nl
• bdgrondbeheer.nl
• wearestewards.nl
• www.dehaagsehogeschool.nl/onderzoek/centres-expertise/eigendomsmodellen-voor-lange-termijn-waarde

Burgerboerderij De Patrijs is een gemengd bedrijf met melkvee, akkerbouw en een tuinderij. Oprichter Johannes Regelink en kaasmaker Wilco Hemink nemen ons mee in de start en financiering van De Patrijs als steward-owned boerderij. Ook gaan we in op de juridische structuur van de onderneming en de grond, en de betrokkenheid van medewerkers, vrijwilligers en klanten.

Check het kennisplatform Boeren als stewards voor meer info over steward-ownership en coöperatief ondernemen voor natuurinclusieve gemeenschapslandbouw.

Johannes en zijn team transformeerden een traditionele melkveehouderij in Laren, Gelderland, tot een gemengde boerderij met melkvee, akkerbouw en groenteteelt. Melk van eigen koeien wordt lokaal verwerkt tot kaas en zuivel. De boerderij werkt volgens het principe van kringlooplandbouw en korte ketens, met oog voor biodiversiteit, bodem en gemeenschap.

De Patrijs heeft een steward-owned eigendomsmodel waarbij de boeren samenwerken in een maatschap, de grond en gebouwen zijn ondergebracht in een BV, de lokale gemeenschap participeert via een coöperatie, en een stichting de missie bewaakt. Binnen Burgerboerderij De Patrijs ligt de zeggenschap bij de mensen die er dagelijks werken. Zij nemen operationele en strategische beslissingen zelfstandig en werken samen op basis van gelijkwaardigheid en zelfsturing, zonder hiërarchie.

De Patrijs bezit 17 hectare grond en pacht daarnaast 4 hectare van Stichting BD Grondbeheer. Deze stichting koopt met donaties en langjarige obligaties landbouwgrond vrij om het blijvend beschikbaar te houden voor biodynamische landbouw. De grond wordt daarmee beheerd met een lange termijn perspectief. BD Grondbeheer verpacht de grond onder voorwaarden die natuur, bodem en gemeenschap dienen, en mag het volgens haar statuten nooit verkopen.

We spreken met Johannes en Wilco over het bouwen aan een bedrijf dat niet te koop is.

--

Boeren als stewards is een speciale reeks afleveringen van de Steward-Ownership podcast waarin Jorick Wijnen (We Are Stewards) en Nina de Korte (De Haagse Hogeschool) met boeren en tuinders spreken over nieuwe eigendoms- en ondernemingsvormen. Op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen? Volg We Are Stewards en het Centre of Expertise Digital Operations & Finance van De Haagse Hogeschool op sociale media.

Links:

• boerenalsstewards.nl
• depatrijs.eco
• bdgrondbeheer.nl
• wearestewards.nl
• www.dehaagsehogeschool.nl/onderzoek/centres-expertise/eigendomsmodellen-voor-lange-termijn-waarde

Erwin de Jong is tuinder en oprichter van WIJdehorst in Wassenaar. WIJdehorst is een coöperatie en heeft met crowdfunding meer dan honderd mede-eigenaren betrokken bij de tuinderij. De grond wordt gepacht van burgercoöperatie Land van Ons. 

Check het kennisplatform Boeren als stewards voor meer info over steward-ownership en coöperatief ondernemen voor natuurinclusieve gemeenschapslandbouw.

In deze aflevering gaan we in gesprek met Erwin de Jong, oprichter van Tuinderij WIJdehorst in Wassenaar. Erwin maakte een opvallende overstap: zonder agrarische achtergrond verruilde hij zijn commerciële functie in de IT voor een leven als tuinder. WIJdehorst is “een gastvrije, regeneratieve tuinderij die volop in ontwikkeling is.”

De tuinderij ligt op een voormalig bollenperceel dat op het punt stond bebouwd te worden. Dankzij de inzet van omwonenden en burgercoöperatie Land van Ons kreeg het land een andere bestemming.

Land van Ons werd in 2019 opgericht om de biodiversiteit op landbouwgrond te vergroten. Burgers kunnen met kleine of grote bedragen lid worden van de coöperatie. Met dat geld wordt landbouwgrond aangekocht en verpacht aan boeren die natuurvriendelijk werken. Inmiddels telt de coöperatie ruim 30.000 leden en bezit ze zo’n 25 percelen verspreid over Nederland, waaronder de grond van WIJdehorst.

Om WIJdehorst op te bouwen, koos Erwin voor een coöperatieve ondernemingsvorm waar hij als tuinder en ondernemer voor de helft in deelneemt. De andere helft van de certificaten in coöperatie WIJdehorst is uitgegeven aan burgers en investeerders die de missie en plannen van Erwin steunen. Daarmee is de tuinderij niet alleen een onderneming, maar ook een gemeenschap van mede-eigenaren.

In dit gesprek praten we over Erwin’s ondernemersreis, het pachten van grond via Land van Ons, de kracht van het CSA-model (community supported agriculture, waarin klanten de oogst voorfinancieren) en de zoektocht naar balans tussen ondernemingsvrijheid en gemeenschapsbetrokkenheid. Hoe bouw je als tuinder een bedrijf dat niet draait om winst, maar om zorg?

--

Boeren als stewards is een speciale reeks afleveringen van de Steward-Ownership podcast waarin Jorick Wijnen (We Are Stewards) en Nina de Korte (De Haagse Hogeschool) met boeren en tuinders spreken over steward-ownership en coöperatief ondernemen. Op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen? Volg We Are Stewards en het Centre of Expertise Digital Operations & Finance van De Haagse Hogeschool op sociale media.

Links:

• boerenalsstewards.nl
• wijdehorst.nl
• landvanons.nl
• wearestewards.nl
• www.dehaagsehogeschool.nl/onderzoek/centres-expertise/eigendomsmodellen-voor-lange-termijn-waarde

Dit is de elfde editie van De Steward-Ownership Podcast. Een bijzondere editie, dit keer alleen met Gijsbert Koren. Gijsbert gaat in gesprek met twee ondernemers en een investeerder over investeren in steward-owned bedrijven. Kan dat, hoe dan en welke overwegingen zijn voor ondernemers en investeerders belangrijk? Deze podcast namen we op in Amsterdam Noord, in de loods van Sprinklr. Gijsbert spreekt met Suzanne van Straaten van Sprinklr, Michael van Loenen van YouBeDo en investeerder Jeanne Specht-Grijp.

Je vindt de shownotes hier: https://wearestewards.nl/de-steward-ownership-podcast-investeren/

A special episode this time, not in Dutch but in English! In Berlin, during the VE22/SO22 Steward-Ownership Conference Nina had the chance to sit down with Astrid Scholz. Astrid is an entrepreneur, and one of the initiators of Zebra’s Unite: a global movement of startup founders that do not resonate with the hypergrowth ‘unicorn’ path, but are building businesses that are durable, diverse and for-purpose. This movement gained traction amongst entrepreneurs and investors worldwide, as the detrimental effects of the Silicon Valley growth-at-all-cost model became apparent. Astrid is also founding director of XXcelerate Fund, a revolving loan fund for female entrepreneurs. We spoke on why the Silicon Valley funding system is broken, how to fix it, and how new financing and (steward) ownership structures are being adopted in the United States: the land of Milton Friedman, Wall Street and shareholder primacy.

Check out the shownotes on wearestewards.nl/de-steward-ownership-podcast-special-edition-with-astrid-scholz/

Dit is de negende episode van De Steward-Ownership Podcast, met Nina de Korte en Gijsbert Koren. We gaan in gesprek met de ondernemers achter Nederlandse steward-owned bedrijven. In deze episode spreken we met Bart van Breukelen, bestuursvoorzitter van TBI Holdings. TBI is een techniek, bouw, en infrastructuur-concern. Onder de TBI familie vallen firma’s als EraContour, Koopmans, Croonwolter&dros en Hazenberg bouw. Met een jaarlijkse omzet van zo’n twee miljard euro behoort de onderneming tot een van de grotere bouwbedrijven van ons land. Alle aandelen van TBI en haar dochters zijn in handen van een onafhankelijke stichting. TBI topman Bart deelt met ons hoe het is om een concern te leiden dat, in de bouwwereld, een vrij unieke eigendomsstructuur heeft.

Je vind de shownotes hier: www.wearestewards.nl/de-steward-ownership-podcast-tbi

Dit is de achtste episode van De Steward-Ownership Podcast, met Nina de Korte en Gijsbert Koren. We gaan in gesprek met ondernemers achter Nederlandse steward-owned bedrijven. In deze aflevering spreken we met Nico Moleman van BuurtzorgT. BuurtzorgT biedt psychiatrische hulp aan huis. Het economisch eigendom van BuurtzorgT is ondergebracht bij Purpose Evergreen Capital. Nico en zijn medeoprichter zijn dus geen eigenaren meer, maar stewards. Steward-ownership heeft er bij BuurtzorgT voor gezorgd dat het bedrijf kan groeien, maar met de waarborg dat geld nu of in de toekomst niet wegvloeit naar aandeelhouders maar in de zorg blijft.

Dit is de zevende episode van De Steward-Ownership Podcast, met Nina de Korte en Gijsbert Koren. We gaan in gesprek met de ondernemers achter Nederlandse steward-owned bedrijven. In deze episode spreken we met Hans van den Broek van The Shore: een drukbezochte surfschool en strandtent in Scheveningen. Hans en zijn compagnons zijn geen eigenaar, maar steward. Het economisch eigendom van The Shore is ondergebracht in een stichting. We spreken over hoe het renteniersdenken, waarbij bedrijven, maar ook grond en vastgoed, handelswaar zijn waarmee gespeculeerd kan worden. Dit is volgens Hans geen goede voedingsbodem voor écht ondernemerschap. Steward-ownership is wat hem betreft een fundament voor een economie die werkt.

Dit is de zesde episode van De Steward-Ownership Podcast, met Nina de Korte en Gijsbert Koren. We gaan in gesprek met de ondernemers achter Nederlandse steward-owned bedrijven. In deze episode spreken we met Merle Koomans van den Dries: directievoorzitter van Odin. Odin is een biologische supermarktketen met vestigingen door heel Nederland en meer dan 600 medewerkers. Odin is niet alleen steward-owned, maar ook een coöperatie. We praten over de onhoudbaarheid van het huidige gecentraliseerde voedselsysteem waarin producenten door inkopers van grote supermarkten gedwongen worden om steeds meer te produceren voor steeds minder marge. Hoe dit beter kan, hoor je in dit gesprek.