Dr Vijayalakshmi - A humble attempt to explain Bhagavad Gita as a practical wisdom tool

ஸம்ஜய உவாச | ஏவமுக்த்வா ஹ்றுஷீகேஶம் குடாகேஶஃ பரம்தப | 

ன யோத்ஸ்ய இதி கோவின்தமுக்த்வா தூஷ்ணீம் பபூவ ஹ || 9 || 

Sanjaya said : this having said (to) Hrishikesha (Krishna), Gudakesh, (the) scorcher of foe (Arjuna); “Not, I shall fight” this to Govinda having said, silent he became in truth (indeed). 

தமுவாச ஹ்றுஷீகேஶஃ ப்ரஹஸன்னிவ பாரத | 

ஸேனயோருபயோர்மத்யே விஷீதன்தமிதம் வசஃ || 10 || 

To him, said Hrishikesha (Krishna), smiling (so to say) Bharatha (Arjuna); armies (two) in middle of, (to the) dejected, this (these) word(s).

ஶ்ரீபகவானுவாச |

கதாஸூனகதாஸூம்ஶ்ச னானுஶோசன்தி பண்டிதாஃ || 11 ||

Sri Bhagavan said :

ன த்வேவாஹம் ஜாது னாஸம் ன த்வம் னேமே ஜனாதிபாஃ |

ன சைவ ன பவிஷ்யாமஃ ஸர்வே வயமதஃ பரம் || 12 ||

not indeed I ever (I) was not, nor you, nor these kings, and not either ‘not we shall be’ (i.e., cease to be), all (of) us from now-on-wards.

தேஹினோ‌உஸ்மின்யதா தேஹே கௌமாரம் யௌவனம் ஜரா |

ததா தேஹான்தரப்ராப்திர்தீரஸ்தத்ர ன முஹ்யதி || 13 ||

Of the embodied as in the body childhood, youth, old-age, so also, body-another-acquiring; the wise, for that, not deluded.

மாத்ராஸ்பர்ஶாஸ்து கௌன்தேய ஶீதோஷ்ணஸுகதுஃகதாஃ |

ஆகமாபாயினோ‌உனித்யாஸ்தாம்ஸ்திதிக்ஷஸ்வ பாரத || 14 ||

Material-sensations indeed, Kaunteya (Arjuna), cold-heat-pleasure-pain causing (are) coming-going, (they are) impermanent, them you must endure, O Bharata (Arjuna).

யம் ஹி ன வ்யதயன்த்யேதே புருஷம் புருஷர்ஷப |

ஸமதுஃகஸுகம் தீரம் ஸோ‌உம்றுதத்வாய கல்பதே || 15 ||

The man whom, indeed, these do not afflict, O Bull among men (Arjuna), the wise constant in pain-pleasure, he, for immortality, is ready.

ன சைதத்வித்மஃ கதரன்னோ கரீயோ யத்வா ஜயேம யதி வா னோ ஜயேயுஃ | யானேவ ஹத்வா ன ஜிஜீவிஷாமஸ்தே‌உவஸ்திதாஃ ப்ரமுகே தார்தராஷ்ட்ராஃ || 6 ||

Nor and this we know which (of two) is (for) us better, whether we win or us they defeat; whom indeed, after killing, (we shall have) no wish to live, they stand face-to-face, the Sons of Dhritarashtra.

கார்பண்யதோஷோபஹதஸ்வபாவஃ ப்றுச்சாமி த்வாம் தர்மஸம்மூடசேதாஃ | யச்ச்ரேயஃ ஸ்யான்னிஶ்சிதம் ப்ரூஹி தன்மே ஶிஷ்யஸ்தே‌உஹம் ஶாதி மாம் த்வாம் ப்ரபன்னம் || 7 ||

Sorrow-defect-overcome-(my)-self (being), I ask you, my mind is confused by dharma (dharmic dilemma); which is better for-sure that (you) tell me; student (of) yours I am, correct me, I lie at your feet.

ன ஹி ப்ரபஶ்யாமி மமாபனுத்யாத்யச்சோகமுச்சோஷணமின்த்ரியாணாம் | அவாப்ய பூமாவஸபத்னம்றுத்தம் ராஜ்யம் ஸுராணாமபி சாதிபத்யம் || 8 ||

Not indeed I see (a way) (from) me to take away what (the) sorrow that dries up all (my) senses, (even after) obtaining on earth unrivaled prosperity (riches) (and) kingship (over) or god-like rulership.

ஸம்ஜய உவாச | தம் ததா க்றுபயாவிஷ்டமஶ்ருபூர்ணாகுலேக்ஷணம் | 

விஷீதன்தமிதம் வாக்யமுவாச மதுஸூதனஃ || 1 || 

Sanjaya said : (Seeing) him (Arjuna) (this way) overcome (by) pity/compassion, tears-filled-downcast-eyes (and) despondent; these words, said Madhusudhana. 

ஶ்ரீபகவானுவாச | குதஸ்த்வா கஶ்மலமிதம் விஷமே ஸமுபஸ்திதம் | 

அனார்யஜுஷ்டமஸ்வர்க்யமகீர்திகரமர்ஜுன || 2 || 

Sri Bhagavan said : where from (in) you impurity (timidity) this, (when) danger/distress (is) approaching, unwelcome in an Arya (one who is cultured), not leading to heavens, will cause disgrace O Arjuna? 

க்லைப்யம் மா ஸ்ம கமஃ பார்த னைதத்த்வய்யுபபத்யதே | 

க்ஷுத்ரம் ஹ்றுதயதௌர்பல்யம் த்யக்த்வோத்திஷ்ட பரம்தப || 3 || 

Cowardice never (do not) indeed go to (yield to) O Partha, this in you not is appropriate; base/lowly faint-heartedness discarding, get up O scorcher of foe. 

அர்ஜுன உவாச | கதம் பீஷ்மமஹம் ஸாங்க்யே த்ரோணம் ச மதுஸூதன | 

இஷுபிஃ ப்ரதியோத்ஸ்யாமி பூஜார்ஹாவரிஸூதன || 4 || 

Arjuna said : How (with) Bhishma, I in battle and (with) Drona, Madhusudhana, with arrows I shall fight, they are worthy of (my) reverence/worship, foe-slayer (Krishna) 

குரூனஹத்வா ஹி மஹானுபாவான்ஶ்ரேயோ போக்தும் பைக்ஷ்யமபீஹ லோகே | 

ஹத்வார்தகாமாம்ஸ்து குருனிஹைவ புஞ்ஜீய போகான்‌உருதிரப்ரதிக்தான் || 5 || 

Guru not-killing (and) indeed the great ones, it is better to enjoy alms (from begging) in this world, killing for material-gains but Guru here (on earth) (I) shall enjoy pleasure (that is) blood-tainted.

ததஃ ஶம்காஶ்ச பேர்யஶ்ச பணவானககோமுகாஃ | ஸஹஸைவாப்யஹன்யன்த ஸ ஶப்தஸ்துமுலோ‌உபவத் || 13 ||

Immediately conches, kettle drums, cymbals, drums, trumpets, all sounded (were played) together, and that sound was tumultuous. 

ததஃ ஶ்வேதைர்ஹயைர்யுக்தே மஹதி ஸ்யன்தனே ஸ்திதௌ | மாதவஃ பாம்டவஶ்சைவ திவ்யௌ ஶம்கௌ ப்ரதக்மதுஃ || 14 || 

Then, from their white horses driven chariot, Madhava (Lord Krishna) and the Pandava (Arjuna) blew their divine conches loudly. 

பாஞ்சஜன்யம் ஹ்றுஷீகேஶோ தேவதத்தம் தனம்ஜயஃ | பௌண்ட்ரம் தத்மௌ மஹாஶம்கம் பீமகர்மா வ்றுகோதரஃ || 15 || 

Lord Krishna, Arjuna and Bhima (Bhima-karma : i.e., one who has done stupendous acts) with voracious appetite blew their conches, Panchajanya, Devadatta and the great (huge) conch Paundra respectively. 

அனன்தவிஜயம் ராஜா குன்தீபுத்ரோ யுதிஷ்டிரஃ | னகுலஃ ஸஹதேவஶ்ச ஸுகோஷமணிபுஷ்பகௌ || 16 || 

King Yudhisthira blew his conch named Anantavijaya, while Nakula and Sahadeva blew Sughosa and Manipushaka respectively.

காஶ்யஶ்ச பரமேஷ்வாஸஃ ஶிகண்டீ ச மஹாரதஃ | த்றுஷ்டத்யும்னோ விராடஶ்ச ஸாத்யகிஶ்சாபராஜிதஃ || 17 || 

The great archer King of Kashi, great warriors Shikhandi, Dhrushtadyumna, Virata and the invincible Satyaki. 

த்ருபதோ த்ரௌபதேயாஶ்ச ஸர்வஶஃ ப்றுதிவீபதே | ஸௌபத்ரஶ்ச மஹாபாஹுஃ ஶம்கான்தத்முஃ ப்றுதக்ப்றுதக் || 18 || 

Drupada and sons of Draupadi, Son of Subadhra – the one with long arms (i.e., great strength), all of them O King, blew their respective conches individually. 

ஸ கோஷோ தார்தராஷ்ட்ராணாம் ஹ்றுதயானி வ்யதாரயத் | னபஶ்ச ப்றுதிவீம் சைவ துமுலோ வ்யனுனாதயன் || 19 ||

The earth and sky resounded by tumult caused by the sound of the conches and it rent asunder the hearts of sons of Dhritaraashtra. 

அத வ்யவஸ்திதான்த்றுஷ்ட்வா தார்தராஷ்ட்ரான்கபித்வஜஃ | ப்ரவ்றுத்தே ஶஸ்த்ரஸம்பாதே தனுருத்யம்ய பாம்டவஃ || 20 || 

The one with monkey-flag (i.e., Arjuna) seeing the sons of Dhrutharaashtra, and (knowing) the on coming exchange of weapons, the Pandava (i.e., Arjuna) lifted his bow. 

ஹ்றுஷீகேஶம் ததா வாக்யமிதமாஹ மஹீபதே | அர்ஜுன உவாச | ஸேனயோருபயோர்மத்யே ரதம் ஸ்தாபய மே‌உச்யுத || 21 || 

To Hrishikesha (Krishan), then (these) words (he – Arjuna) said, O Lord-of-earth; between both armies, station (this) chariot (of) mine, O Achyuta (Krishna). 

யாவதேதான்னிரீக்ஷே‌உஹம் யோத்துகாமானவஸ்திதான் | கைர்மயா ஸஹ யோத்தவ்யமஸ்மின்ரணஸமுத்யமே || 22 || 

(contd from previous shloka). . . until these I (see) eager to fight arrayed (armies), with whom (who) with me (I) together (battle) to be fought, in this battle-undertaking. 

யோத்ஸ்யமானானவேக்ஷே‌உஹம் ய ஏதே‌உத்ர ஸமாகதாஃ | தார்தராஷ்ட்ரஸ்ய துர்புத்தேர்யுத்தே ப்ரியசிகீர்ஷவஃ || 23 || 

About to give battle I see who these here have assembled, (for) Dhritarashtra’s evil minded (son) in battle, wishing to do service. 

ஸம்ஜய உவாச | ஏவமுக்தோ ஹ்றுஷீகேஶோ குடாகேஶேன பாரத | ஸேனயோருபயோர்மத்யே ஸ்தாபயித்வா ரதோத்தமம் || 24 || 

Thus said (to) Hrishikesha (Krishna) (by) Gudakesha (Arjuna) O Bharatha (Dhritarashtra), in between both armies, having caused to stand (the) best-of-chariots.

பீஷ்மத்ரோணப்ரமுகதஃ ஸர்வேஷாம் ச மஹீக்ஷிதாம் | உவாச பார்த பஶ்யைதான்ஸமவேதான்குரூனிதி || 25 || 

தத்ராபஶ்யத்ஸ்திதான்பார்தஃ பித்றூனத பிதாமஹான் | ஆசார்யான்மாதுலான்ப்ராத்றூன்புத்ரான்பௌத்ரான்ஸகீம்ஸ்ததா || 26 || 

ஶ்வஶுரான்ஸுஹ்றுதஶ்சைவ ஸேனயோருபயோரபி | தான்ஸமீக்ஷ்ய ஸ கௌன்தேயஃ ஸர்வான்பன்தூனவஸ்திதான் || 27 || 

க்றுபயா பரயாவிஷ்டோ விஷீதன்னிதமப்ரவீத் | அர்ஜுன உவாச | த்றுஷ்ட்வேமம் ஸ்வஜனம் க்றுஷ்ண யுயுத்ஸும் ஸமுபஸ்திதம் || 28 || 

ஸீதன்தி மம காத்ராணி முகம் ச பரிஶுஷ்யதி | வேபதுஶ்ச ஶரீரே மே ரோமஹர்ஷஶ்ச ஜாயதே || 29 || 

காண்டீவம் ஸ்ரம்ஸதே ஹஸ்தாத்த்வக்சைவ பரிதஹ்யதே | ன ச ஶக்னோம்யவஸ்தாதும் ப்ரமதீவ ச மே மனஃ || 30 ||