Ekokozmopolitan

Nükleer okuryazarlığı konuştuğumuz bu programda Çernobil'in yalnızca geçmişte kalmış bir nükleer felaketi anmak anlamına gelmediğinden bahsediyoruz.

Çernobil’i 40. yılında nasıl hatırlıyoruz?

26 Nisan 1986’da patlayan 4 numaralı reaktör, sadece Sovyetler Birliği’nin teknolojik ve siyasal krizini açığa çıkarmadı; aynı zamanda radyasyonun bedenlerde, toprakta, ormanlarda, gıdada ve kuşaklar arası hafızada nasıl yaşamaya devam ettiğini de gösterdi. Bu yüzden 2026’daki 40. yıl, Çernobil’i kapatılmış bir tarih olarak değil, hâlâ süren bir çevresel ve politik sorun olarak yeniden düşünmek için önemli bir eşik. Bu programda MIT'de tarih profesörü ve araştırmacısı Kate Brown'un çernobil üzerine yaptığı önemli çalışmalardan bahsediyoruz.

Alexis Pauline Gumbs'ın Undrowned kitabından ilhamla Siyah Feminist Spekülatif Bilgi ve Deniz Memelileri üzerine konuşuyoruz.  

Jean-Thomas Tremblay’in Breathing Aesthetics (2022) adlı kitabını konuşuyoruz. 

​​​​​​​Kitap, nefesin ve solunumun, küresel krizlere verilen bir yanıt olarak çağdaş sanat, edebiyat ve sinemada nasıl merkezi bir odak haline geldiğini inceliyor. Jean-Thomas Tremblay, kirlilik, pandemiler ya da devlet şiddeti gibi nedenlerle ortaya çıkan “zor nefes alma” durumunun, riskin farklı toplumsal gruplar arasında eşitsiz biçimde dağıldığının bir göstergesi olduğunu ileri sürüyor. Biz de nefesi estetik, politik ve ontolojik olarak yeniden düşünüyoruz. 

Konuğumuz Kaliforniya Üniversitesi, Santa Cruz’da Film ve Dijital Medya Bölümü’nde Doçent ve Belgesel Sanatlar ve Araştırma Merkezi’nin eş yöneticisi Selmin Kara ile Antroposen sineması, ekofilm ve atığın estetiğini konuşuyoruz. 

Konuğumuz sanatçı ve akademisyen Zeynep Gürler ile Efteni Gölü çevresinde yürüttüğü çalışmaları, ekolojinin hafızayla kurduğu ilişkiyi inceleyen süreç temelli araştırmaları konuşurken; ayrıca enkaz ve yıkımla yaşamaktan radikal müştereklere uzanıyoruz.  

Marlen Haushofer’in Çatı Katı’sını konuşmaya devam ediyor ve bu bölümde insandan ibaret olmayan bakımı, yazmayı ve insan-hayvan-canavar kesişimindeki yaratıcılığı konuşuyoruz. 

Avusturyalı yazar Marlen Haushofer’in Çatı Katı romanını konuşuyor; romandaki doğa, beden, bedensellik, engellilik görüntülerinden ve normlardan bahsediyoruz. 

Chloé Zhao’nun yönettiği ve senaryosunu Maggie O’Farrell ile birlikte kaleme aldığı 2025 yapımı Hamnet'i konuşuyor; içinde büyüyüp saygı duyarak yücelttiği doğanın ta kendisiyle kanayan ve nefes alan bir kadının yasını, ormanla, ağaçla birlikte yas tutmanın estetiğini film aracılığıyla tartışmaya açıyoruz. 

Konuğumuz Tuba Emiroğlu ile peyzajda iz sürmeyi, İmroz'u, politik şiddeti ve insandan ibaret olmayan tanıklığı konuşuyor; bir sahada en çok hissedilen şey “sessizlik” olduğunda, araştırmacı neyi dinler diye soruyoruz. 

​​​​​​​İnsanların sustuğu yerde yıkıntılar, yabani doğa, keçiler ya da ağaçlar politik şiddetin ve hafızanın tanığına dönüşebilir mi? 

Konuğumuz Koç Üniversitesi, İngiliz Dili ve Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’nde öğretim üyesi, şair ve çevirmen Nazmi Ağıl ile Emily Dickinson şiirini ve Bana Hiç Yazmayan Dünyaya adlı kitabını konuşuyoruz.