Eureka

Eureka

By Polskie Radio S.A.ScienceLife Sciences
Download on the App Store

Eureka episodes

  • Historia Koszalina. Echa Wielkiej Wojny. Popularyzator Nauki
    "1266-2026. Od Cussalina przez Cöslin do Koszalina. Osiem wieków historii miasta" - wystawa czasowa w Muzeum w Koszalinie. O szczegółach J. Borkowski oraz K. Jedynak. "Echa Wielkiej Wojny" w Muzeum Niepodległości w Warszawie. Ekspozycja nie skupia się wyłącznie na samych manewrach wojskowych lecz ukazuje wojenną codzienność oraz jej emocjonalny, często ukryty wymiar. Opowiada A. Mejssner. Są ciekawi w odbiorze - i sami ciekawi świata. Mają pomysły, jak rozmawiać o nauce. Serwis Nauka w Polsce rozpoczyna nabór zgłoszeń do XXII edycji ogólnopolskiego konkursu Popularyzator Nauki. Rozmowa z A. Ślązak.
    25 min
  • Wystawa róż w Łazienkach. Papirusy z Oksyrynchos. Historyczne bzdury o średniowieczu
    W Starej Oranżerii (22-23.08) w Łazienkach Królewskich w Warszawie odbywa się 42. Królewska Wystawa Róż – Royal Rose 2026. Pokazowi tysiąca ciętych kwiatów towarzyszy Konferencja Różana, o której opowiada Beata Kańska kuratorka ekspozycji. Naukowcy z Uniwersytetu w Barcelonie odkryli na terenie starożytnego miasta Oksyrynchos w środkowym Egipcie papirus z fragmentem "Iliady" Homera. Ten zwój spoczywał pomiędzy bandażami mumii z czasów rzymskich. Papirusy z formułami magicznymi często towarzyszyły zmarłym, ale literacki tekst w kontekście funeralnym zaskoczył badaczy. Czy słusznie? Wyjaśnia prof. Tomasz Derda papirolog z UW. W powszechnej świadomości średniowiecze to czasy zacofania, brudu, zabobonu, chorób i wszechwładnej władzy kościoła. Anna Zielińska - autorka książki "Historyczne bzdury o średniowieczu" zadaje kłam tym stereotypom i rozprawia się z kilkoma popularnymi mitami.
    33 min
  • Platynowa Drużyna. Szkło i jego tajemnice. Program Zdrowia Finansowego EFPA Polska
    Platynowa Drużyna. To inicjatywa edukacyjna, której celem jest edukacja zdrowotna w ramach chorób rzadkich, a tych jest ponad 8 tysięcy. Jednym z celów jest ograniczenie zjawiska emigracji zdrowotnej Polaków w celu podjęcia terapii, której nie można zrealizować w Polsce. O projekcie opowiada jego kierowniczka: dr Małgorzata Skweres–Kuchta. W puckiej hucie szkła poznajemy tajemnice tworzenia szkła artystycznego. Maria Bednarczyk opowiada o warsztatach szklarskich. Czy Polacy są bogaci i czy zdrowie finansowe to tylko pieniądze? Z raportu "Infokredyt 2025" wynika, że aż 47 proc. Polaków posiada kredyt lub pożyczkę, zatem niemal połowa społeczeństwa naszego kraju jest dziś zadłużona. Tylko 11 proc. dorosłych Polaków deklaruje, że ich sytuacja finansowa pozwala im żyć bez martwienia się o pieniądze. Aby uzdrowić sytuację rusza Program Zdrowia Finansowego EFPA Polska. Co zakłada ten program? Opowiada Mariola Szymańska.
    30 min
  • Mechanizmy immunoterapii. Ekosystemy przybrzeżne i morskie. "Księga Ruchu Chorych"
    Immunoterapia to nowoczesna metoda leczenia onkologicznego, która nie niszczy komórek bezpośrednio jak chemioterapia czy radioterapia. Pobudza ona własny układ odpornościowy pacjenta do rozpoznawania i zwalczania nowotworu. Jakie są mechanizmy immunoterapii na podstawie prowadzonych autorskich badań opowiada dr Zuzanna Nowicka–Kaszkowiak, klinicystka i naukowczyni. Rola ekosystemów przybrzeżnych i morskich w zachowaniu równowagi biologicznej. Czym jest ekosystem, jakie działania go niszczą i o realizowanym międzynarodowym projekcie badawczym mającym chronić ekosystemy opowiada dr Iwona Pawliczka, kierowniczka Stacji Morskiej im. Profesora Krzysztofa Skóry w Helu, Wydział Oceanografii i Geografii, Uniwersytetu Gdańskiego.
    30 min
  • Czym jest PLLuM? Rajzefiber. Bartnictwo
    PLLuM (Polish Large Language Model) to rodzina polskich dużych modeli językowych rozwijanych z myślą o potrzebach administracji publicznej, nauki i gospodarki. O szczegółach dr W. Kusa oraz D. Grajewska. "Rajzefiber. Wakacyjne podróże Katowiczan w XIX i XX w." - wystawa w Muzeum Historii Katowic. Opowiada S. Stanowski. Dzieje europejskiego bartnictwa i prozdrowotne właściwości miodu bartnego. Badania na ten temat prowadzi grupa naukowców m.in. z Wrocławia i efektem ich pracy jest artykuł w "Journal of Ethnopharmacology". Rozmowa z dr J. Węglorzem.
    37 min
  • Archiwalia Bitwy Warszawskiej. Manuskrypt Wojnicza. Nowa biografia Karola Estreichera
    Tuż przed 106. rocznicą Bitwy Warszawskiej Archiwum Akt Nowych w Warszawie zaprezentowało unikatowe dokumenty związane z wojną 1920 r. O kontekście przedstawionych materiałów opowiada dyrektor AAN – historyk Mariusz Olczak. "Manuskrypt Wojnicza" jest jednym z najbardziej zagadkowych rękopisów świata. Pergaminowa księga pochodzi z czasów średniowiecza, ale została zapisana językiem, którego do dziś nikt nie jest w stanie odczytać. Tę historię przypomina Jakub Kuza – autor książki "Genialne zmyślone". Historyk sztuki, rewindykator polskich dóbr kultury po II wojnie światowej oraz autor koncepcji ostatniej przebudowy Collegium Maius. Prof. Karol Estreicher był osobowością pełną sprzeczności, człowiekiem o imponującej pasji, ale i o trudnym charakterze, co przysporzyło mu licznych wrogów. Właśnie ukazała się nowa biografia K. Estreichera autorstwa dr Tomasza Siewierskiego z IHN PAN oraz Artura Wójcika z Muzeum UJ.
    34 min
  • Świecące przedmioty. Jacy są panowie w XXI w. Piersi w Polsce - raport zdrowotny
    Vintage to styl, a nawet moda na wprowadzanie tzw. "starego" w nowoczesne przestrzenie. Głównie dotyczy to mody, ubrań, wystroju pomieszczeń. Jednak do dobrego smaku należy doposażenie naszego otoczenia w przedmioty z historią. Naukowcy postanowili przebadać klika wiekowych przedmiotów pod kątem ich składu i procesu wytwarzania. Okazuje się, że mamy jeszcze w domach świecące przedmioty, których skład może zadziwić. A o tym opowiada dr inż. Beata Rurarz. Ciekawych informacji o współczesnym mężczyźnie dostarczają wyniki prowadzonych badań. Zanika postawa wodza, a pojawiają się inicjatywy inspirujące panów do przeżywania np. ojcostwa jako pasji i uznania tego za najważniejsze osiągnięcie życia o czym opowiadają: Michał Michalski oraz dr Dariusz Cupiał. Piersi w Polsce. To opublikowany kilka dni temu raport dot. zaangażowania kobiet w działania wzmacniające ich potencjał zdrowia. O wynikach raportu opowiada: dr hab. n. med. Paweł Koczkodaj.
    28 min
  • Zaćmienie Słońca. Trudne początki Muzeum Mazurskiego. Maria Skłodowska-Curie
    W środę 12 sierpnia po raz pierwszy od 1999 r. w kontynentalnej Europie można było zobaczyć całkowite zaćmienie Słońca. O szczegółach A. Włodarczyk. "Trudne początki. Muzeum Mazurskie w latach 1945 – 1950". Kiedy wchodzimy dziś do olsztyńskiego zamku, trudno uwierzyć, iż wiosną 1945 r. był to budynek pełen śladów wojny. Z ocalałych, często wybrakowanych szczątków, w ciężkich warunkach powojennych zorganizowano pierwszą ekspozycję. Opowiada dr S. Mierzyński. Maria Skłodowska-Curie i jej naukowa spuścizna. Listy naszej noblistki i Alberta Einsteina z lat 1911 – 1932 są już dostępne w wersji niemieckiej. To szczególne wydanie – w końcu część korespondencji została napisana właśnie w tym języku. O szczegółach A. Głowacz.
    35 min
  • Kolizja na Księżycu. Smart city. Filozofia grecka
    Kilka dni temu (w środę 5 sierpnia) rakieta Falkon 9 rozbiła się na powierzchni Księżyca. Co to zdarzenie oznacza dla dalszej eksploracji kosmosu? Opowiada dr T. Zawistowski. Korki uliczne, zanieczyszczenie powietrza, efektywne zarządzanie energią – to tylko niektóre z problemów, z którymi borykają się dzisiejsze miasta. Odpowiedzią na te wyzwania jest smart city – inteligentne miasto przyszłości. O szczegółach prof. A. Krzemińska oraz dr A. Zaręba. Intelektualny świat starożytnych Greków. Rozmowa z prof. K. Łapińskim.
    36 min
  • Dieta naszych przodków. 100 lat PKP. Komputery kwantowe
    Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu odtworzyli dietę i nawyki żywieniowe mieszkańców Wrocławia sprzed 200 lat. Było to możliwe dzięki połączeniu medycyny i bioarcheologii. O szczegółach dr P. Dąbrowski. Trudne początki polskiego kolejnictwa. 100 lat temu na mocy rozporządzenia prezydenta Ignacego Mościckiego powołano do życia Polskie Koleje Państwowe (PKP). Rozmowa z M. Fludzińskim. Przełom w certyfikacji układów kwantowych. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym „Nature Communications", stanowią ważny krok ku przyszłym bezpiecznym technologiom kwantowym. Opowiada prof. R. Augusiak.
    35 min

About Eureka

From the publisher's feed

Poznajemy i staramy się zrozumieć prawa rządzące światem. Odkrywamy tajemnice przyrody, informujemy o nowych terapiach i wynalazkach zmieniających świat. Cieszymy się z sukcesów, zwłaszcza polskich,…