Eureka

Eureka

By Polskie Radio S.A.ScienceLife Sciences
Download on the App Store

Eureka episodes

  • Zofia Holszańska, żona Jagiełły. Made in Japan- japońskie arcydzieła. Wystawa „Przemiany”.
    W Sanoku zostanie odsłonięty pomnik Zofii Holszańskiej – 4 żony Władysława Jagiełły. Młodsza od męża o ponad 40 lat księżniczka dała królowi upragnionych męskich potomków. Kiedy owdowiała coraz więcej czasu spędzała w Sanoku, który stał się jej dobrem w chwili koronacji. Postać królowej przypomina prof. Bożena Czwojdrak z UŚ w Katowicach. „Made in Japan - fascynujące historie japońskich arcydzieł” to książka Francesco Moreny będąca przewodnikiem po najbardziej charakterystycznych momentach w dziejach kultury Japonii. O tej pracy rozmawiamy z japonistką – dr Anną Zalewską z UW. W Muzeum Azji i Pacyfiku została zainagurowana wystawa: „PRZEMIANY. Dawna i nowa fotografia ze zbiorów Muzeum Azji i Pacyfiku”. Po raz pierwszy w historii instytucji zaprezentowano 80 wyselekcjonowanych fotografii zestawionych w 40 par tematycznych. O ekspozycji opowiada kurator – dr Krzysztof Morawski.
    25 min
  • Złota era Ortopedii. Pokoleniowa zmiana relacji: właściciel-pies. Sterydy, a ryzyko
    O zastosowaniu nowych rozwiązań technicznych opartych o: nanomateriały, biomateriały i robotykę w ortopedii opowiada: prof. Paweł Łęgosz-kier. Katedry i Kliniki Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym WUM. Naukowcy z Wydziału Etologii Uniwersytetu Loranda Eotvosa w Budapeszcie na podstawie wieloletnich badań twierdzą, że młodsze osoby tworzą obecnie silniejsze więzi emocjonalne ze swoimi psami, niż poprzednie pokolenia. O języku psiej komunikacji z człowiekiem, a także jego służebnej roli dla opiekuna opowiadają: prof. dr hab. n. med. Tadeusz Pietras – Psychiatra, Internista, Pulmonolog oraz pedagog: dr hab. Kasper Sipowicz. Naukowcy przeanalizowali dane niemal 19 tys. dorosłych osób korzystających z usług leczenia uzależnień w Australii w latach 2022–2025. Stosowanie sterydów anaboliczno-androgennych zadeklarowało 521 osób. Co pokazują wyniki? Jak leczenie sterydami ocenia: dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki? O tym w Eurece.
    29 min
  • Nauka w dyplomacji i polityce. Kupcy weneccy w średniowieczu. Inauguracja 1981/82 na UW
    Pozyskiwanie najlepszych naukowców, bogata oferta uczelni wyższych otwartych na studentów obcokrajowców czy tworzenie nowoczesnych ośrodków badawczych to program budowania prestiżu państwa. Polityka naukowa wpływa na stosunki międzynarodowe, poszerza zakres wymian badawczych i otwiera nowe pola współpracy, które przedstawia dr Małgorzata Bonikowska z Centrum Europejskiego UW. Świat kupców w średniowiecznej Wenecji na podstawie księgi Zibaldone da Canal. Zbiór informacji związany z kupieckim rzemiosłem, kronika historyczna oraz kompendium wiedzy o medycynie, astronomii i astrologii pozwala nam poznać wiedzę o XIV-wiecznej Wenecji. Wystawa fotografii w Dawnej Bibliotece UW prezentuje wydarzenie ważne dla społeczności uniwersyteckiej, celebrację ceremonii, gdy rektorem UW był historyk, mediewista prof. Henryk Samsonowicz. Historię przypomina prof. Hubert Kowalski, dyrektor Muzeum UW.
    25 min
  • Drzeworytnictwo na festiwalu nauki. Fenomika roślin. Traktat Spitsbergeński
    XXIV Festiwal "Nauka z Pałacem w tle" w podwarszawskiej Jabłonnie. Gościem festiwalu był T. Grajpel z Pracowni Badań i Edukacji Historycznej w Końskich. "Bez badań, nowych technologii i innowacji polskie rolnictwo zostanie w tyle" – uważa kierownik Centrum Fenomiki Roślin Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie dr M. Nowak. Ośrodek został wpisany na ministerialną listę strategicznych infrastruktur badawczych. Mija 95 lat od przystąpienia Polski do Traktatu Spitsbergeńskiego. Dziś mamy znaczącą pozycję w badaniach polarnych na Svalbardzie – z jedną stałą stacją polarną, czterema sezonowymi i centrum logistyczno-naukowym. O szczegółach prof. P. Głowacki z Instytutu Geofizyki PAN.
    52 min
  • Archiwum Ringelbluma. Rzym – miasto Boga. Kordegarda Piramidalna w Łazienkach Królewskich
    80 lat temu, 18.09. 1946 r. w gruzach getta warszawskiego ekipa poszukiwawcza odnalazła pierwszą część tzw. Archiwum Ringelbluma. Dlaczego tak trudno było po wojnie natrafić na miejsce zdeponowania tych materiałów – opowiada dr Ewa Koźmińska-Frejlak z ŻIH. Papiestwo to jedna z najstarszych instytucji na świecie. Właśnie ukazała się książka Jessici Wärnberg „Rzym – miasto Boga”, w której autorka pokazuje, jak losy miasta splatają się z przemianami Kościoła od starożytności po czasy współczesne. Początki kształtowania się władzy biskupiej w Rzymie przypomina prof. Robert Wiśniewski z UW. W warszawskich Łazienkach Królewskich odsłonięto relikty Kordegardy Piramidalnej, pierwszej wartowni, która powstała na terenie parku już w latach 70-tych XVIII w. Historię tego budynku rekonstruują: Emilia Jastrzębska z Muzeum Łazienki Królewskie i Arkadiusz Cegliński – doktorant Wydziału Archeologii UW.
    29 min
  • Badania HBSC. Ekologia w badaniach. Chemia źródłem turbodoładowania w produkcji leków
    Zamiana zła w dobro. Ruszyła 10. runda międzynarodowych badań HBSC (Health Behaviour in School–aged Children), obejmujących około 250 szkół i młodzież w wieku 11, 13, 15 i 17 lat. To okazja, by sprawdzić, jak w ostatnich latach zmieniał się m.in. dobrostan polskich nastolatków np. w obszarze zdrowia psychicznego. Jak w wybranych placówkach staramy się przepracować agresje, odbudować wiarę w wartości i zamienić zło w dobro opowiada: Monika Zdrzyłowska – dyrektorka Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego nr 2 w Warszawie. Ekologia w badaniach – o czym opowiada: prof. Marcin Zych – dyrektor Ogrodu Botanicznego w Warszawie + konkurs z Ekologii i nagrodą książkową znanej biolożki: Rachel Carson–”Milcząca wiosna”. Chemia źródłem turbodoładowania w produkcji leków. Aminy alifatyczne w badaniach chemicznych okazały się być doskonałym sposobem na przyspieszenie procesu wytwarzania leków oraz obniżeniem kosztów wytwarzania medykamentów. O najnowszych badaniach mówi mgr inż. Barbara Fabjanowicz.
    26 min
  • Dzieje gmachu Filharmonii Narodowej cz.2. Mela Muter i jej twórczość. Historia rolnictwa
    Prof. Małgorzata Omilanowska omawia wojenne zniszczenia budynku i jego historię powstańczą, a także okres powojenny, odbudowy i wznowienia działalności. Na początku XX wieku  Mela Muter malowała portrety między innymi Władysława Reymonta, Henryka Sienkiewicza, a w Paryżu rzeźbiarza Augusta Rodina. Osiedliła się na południu Francji, gdzie powstało wiele cennych pejzaży. O artystce i jej miejscu w nurtach malarskich opowiada dr Ewa Bobrowska, historyczka sztuki. Dzieje produkcji jedzenia od czasów najdawniejszych do współczesnych pokazują, że podstawowe produkty takie jak zboża, mięso i tłuszcze pozostają niezmienne w diecie człowieka. Obecnie spożywamy nadmiarowe ilości jedzenia, co przekłada się na nadprodukcję oraz konsekwencje dla ekosystemów.
    23 min
  • Kolej, poczta i sztuczna inteligencja
    "Kolej na pocztę. Przewóz poczty koleją od XIX do XXI wieku" - to tytuł wystawy czasowej w Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu. O tym, jak kolej przez lata zmieniała sposób transportowania przesyłek, opowiedział dr Tomasz Suma, kurator wystawy. Kolej wąskotorowa, normalnotorowa i szerokotorowa - skąd wzięły się różne rozstawy szyn i dlaczego do dziś nie ma jednego, uniwersalnego standardu? O historii i tajemnicach kolejnictwa mówił Michał Fludziński ze Stacji Muzeum w Warszawie. Czym tak naprawdę jest inteligencja i czy można ją odtworzyć w maszynie? Czy sztuczna inteligencja już dziś myśli jak człowiek? A może rozwijamy technologię, która w przyszłości może przewyższyć swoich twórców? Wyjaśnił to Gniewosz Leliwa, fizyk, teoretyk i ekspert w dziedzinie sztucznej inteligencji, autor książki "Inteligentny inaczej. Czy AI naprawdę myśli, czy tylko doskonale udaje?"
    37 min
  • Tracka moneta z Mazowsza. Digitalizacja instrumentów muzycznych. Odoaker królem Italii
    Podczas tegorocznych wykopalisk na Łysej Górze pod Chorzelami na Mazowszu archeolodzy odnaleźli najstarszą jak dotąd monetę z naszych ziem. Wybito ją w Tracji, czyli na terenie dzisiejszej Bułgarii, w IV w. p.n.e. Jak trafiła tak daleko na północ, do osady zamieszkanej przez ludność celtycką? Wyjaśnił współkierownik misji, dr Bartłomiej Kaczyński z PMA w Warszawie. Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu zakończyło pierwszy etap projektu, którego celem jest stworzenie cyfrowych modeli około 170 instrumentów smyczkowych z tamtejszych zbiorów. O szczegółach opowiedział dr Patryk Frankowski, kierownik MIM w Poznaniu. 1550 lat temu upadło Cesarstwo Zachodniorzymskie. W 476 r. germański wódz Odoaker zdetronizował ostatniego cesarza, Romulusa Augustulusa, co uważa się za symboliczny koniec epoki starożytnej. Co stało za sukcesem Odoakra? Historię przypomniał prof. Piotr Dyczek, archeolog z UW.
    24 min
  • Ser, grzyby i nowa nadzieja w leczeniu nowotworów
    Z okazji Ogólnopolskiego Święta Sera - jego walory zdrowotne i właściwości omówił dr hab. Antoni Pluta, profesor SGGW. Sezon na grzybobranie to z kolei okazja, by sprawdzić, jakie wartości odżywcze mają grzyby i co dobrego dla zdrowia możemy w nich znaleźć. Wyjaśniła to prof. Iwona Wawer, farmaceutka i chemiczka. Naukowcy z Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego pracują nad nowym sposobem leczenia nowotworów. Próbują tak zaprogramować zdrowe i nowotworowe komórki, aby te drugie pobierały substancję, która je zabija, a zdrowe jej unikały. O pomyśle na tę terapię opowiedzieli doktoranci Uniwersytetu Wrocławskiego Aleksandra Chorążewska i Krzysztof Ciura.
    24 min

About Eureka

From the publisher's feed

Poznajemy i staramy się zrozumieć prawa rządzące światem. Odkrywamy tajemnice przyrody, informujemy o nowych terapiach i wynalazkach zmieniających świat. Cieszymy się z sukcesów, zwłaszcza polskich,…