Eureka

Eureka

By Polskie Radio S.A.ScienceLife Sciences
Download on the App Store

Eureka episodes

  • Wczesne wykrywanie zaburzeń widzenia. Bakteria przyjazna zdrowiu. Szczepienia, a zdrowie
    Dr hab. Kalina Burnat z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN opowiada o nowym projekcie badawczym: „Wczesna autodiagnoza dziedzicznych uszkodzeń wzroku. Test ostrości widzenia ". Bakteria przyjazna zdrowiu. Victor Balabanow, bio-ekspert opowiada o bakterii, która buduje potencjał zdrowia, co potwierdzają badania naukowe. Szczepienia to inwestycja w zdrowie. Szczepienia, co potwierdzają badania naukowe, to jedna z najbardziej opłacalnych technologii medycznych. A wzorcowy system szczepień opiera się na edukacji, refundacji, łatwym dostępie i spójnej dokumentacji elektronicznej o czym opowiada i to w czasie wzrastającej fali zakażeń infekcyjnych: prof. n. med. i n. o zdr. Marcin Czech, kierownik Zakładu Farmakoekonomiki oraz Zespołu ds. Kontroli Zakażeń Szpitalnych Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.
    28 min
  • Canaletto w Zamku Ujazdowskim. Filozofia Alberta Camus. Renesansowe wzorce na Mazowszu
    Bernardo Bellotto zwany Canalettem, malarz Stanisława Augusta związany z Warszawą, malował widoki stolicy, jednak rezydencję ujazdowską udekorował obrazami przedstawiającymi Rzym. Historię opowiada prof. Andrzej Rottermund, historyk sztuki, muzeolog. Popularny w XX wieku pisarz i filozof głosił idee wolności wobec absurdu, buntu wobec niesprawiedliwego losu i braku sensu życia. Popularność zawdzięczał myśli, która wpisywała się w nastroje powojennego pokolenia. W 1957 roku Camus otrzymał Nagrodę Nobla. Obecnie możemy oglądać ekranizację książki „Obcy” oraz przeczytać pełne wydanie” Notatników.” Humanizm XVI-wiecznej Europy i jego prądy umysłowe przenikały do Polski poprzez myślicieli czy dyplomatów. Na Mazowszu skupiały się elity kulturalne uczonych, urzędników i duchownych. Analiza ówczesnych księgozbiorów pozwala odtworzyć życie intelektualne regionu w początkach Odrodzenia.
    22 min
  • „Władcy rzek - nowa historia wikingów”. Geneza postaci sfinksa. Kiedy zaczął się świat RNA
    „Władcy rzek - nowa historia wikingów”. Właśnie ukazało się polskie tłumaczenie pracy Cat Jarman – norweskiej bioarcheolożki, która przez kilka lat badała szkielety z masowego pochówku wikińskiego w Repton w Anglii. O książce mówi prof. Przemysław Urbańczyk z UKSW i IAiE PAN. Najsłynniejszy sfinks to ten z płaskowyżu Giza w Egipcie, ale nie jest on najstarszym figuralnym posągiem hybrydycznej postaci lwa z głową człowieka. Jaka była geneza tego typu przedstawień i jak to wyobrażenie zostało przekształcone w sztuce innych kultur - wyjaśnia prof. Leszek Zinkow z IKŚiO PAN. Zgodnie z wynikami badań modelowych opublikowanych w Nature Communications już 4.33 mld lat temu na zaistniały na Ziemi warunki umożliwiające pojawienie się tzw. świata RNA czyli pierwszych budulców życia biologicznego. O szczegółach opowiada prof. Barbara Kremer z Instytutu Paleobiologii PAN – współautorka badań i publikacji.
    25 min
  • Nobel z Chemii 2026. Jubileusz Uniwersytetu Warszawskiego. Historia polskich diaspor
    Prof. Henri Kagan i prof. Kenso Soai otrzymali tegoroczną Nagrodę Nobla za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej - wydarzenie komentuje prof. Wiktor Lewandowski z Wydziału Chemii UW. W 210 rocznicę powstania UW powiemy o osiągnieciach uczelni, kierunkach badań najważniejszych projektach i zaangażowaniu w nowe technologie, nauki społeczne i ochronę środowiska. Cele i i wyzwania UW przedstawia prof. Aleksandra Jakóbczyk-Gola, współautorka wystawy „Uniwersytet Warszawski. 210 lat rozwoju.” Polskie diaspory na świecie tworzą społeczności, które dobrowolnie lub w wyniku wymuszenia opuściły kraj. Emigracja, głównie zarobkowa, skupiająca różnorodne środowiska na przestrzeni dziejów pomagała między innymi utrzymywać wspólną pamięć i przeciwdziałać dyskryminacji, o czym opowiada dr Magdalena Lesińska, współautorka książki „Diaspory polskie”.
    21 min
  • Nagroda Nobla z fizyki. Podkarpacki Festiwal Nauki i Innowacji. Centrum Fizyki Teoretyczne
    Laureatem Nagrody Nobla z fizyki został Francis Halzen. Komitet Noblowski docenił go za kluczowy wkład w powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory i odkrycie neutrin wysokich energii. Komentuje prof. Rafał Demkowicz-Dobrzański. Druga odsłona Podkarpackiego Festiwalu Nauki i Innowacji. W tym roku pod hasłem: "Teoria to za mało". O szczegółach Michał Tabisz. Centrum Fizyki Teoretycznej PAN zostanie przekształcone w pierwsze w Europie centrum doskonałości skupione na fizyce kwantowej i jej zastosowaniu do kwantowych technologii. Opowiadają prof. Krzysztof Pawłowski, prof. Remigiusz Augusiak oraz dr Anna Raiter-Smiljanic.
    39 min
  • Nagroda Nobla z fizjologii lub medycyny. Geofizyka dla każdego. 120 lat SGH
    Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Werdykt Komitetu Noblowskiego na gorąco komentuje prof. Anna Malik. Nauka o Ziemi brzmi jak z innej planety? Instytut Geofizyki PAN robi z tym porządek. O projekcie MAG (Mobilna i Artystyczna promocja Geofizyki i nauk o Ziemi) opowiada dr Agata Goździk. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie obchodzi 120. urodziny. Tegoroczny jubileusz odbywa się pod hasłem „Tradycja, która tworzy jutro”. O szczegółach prof. Dorota Niedziółka.
    42 min
  • Chiński "smoczy piec". Rośliny Grecji. Monumentalna katedra w Starej Dongoli w Sudanie
    Przez wiele stuleci "smoczy piec" służył w południowych Chinach do produkcji dużej ilości ceramiki. Budowany był na naturalnych zboczach gór o odpowiednim nachyleniu i mógł mieć nawet do 130 m długości. O chińskich tajemnicach wypalania ceramiki opowiada dr Albert Kozik – sinolog z UW.
    Botanika, historia i mitologia połączone w opowieść o Grecji, w której rośliny stają się punktem wyjścia do poznania miejsc, ludzi i dawnych wierzeń. Zaglądamy do książki przyrodnika Tomasza Piotra Kozłowskiego "Szafran, mastyks, figa. Greckimi drogami". Po 2-letniej przerwie spowodowanej wybuchem wojny domowej w Sudanie, polscy naukowcy powrócili do wykopalisk w Starej Dongoli. W ostatnim sezonie archeolodzy kontynuowali prace nad odsłonięciem monumentalnego kościoła, który jest zapewne dongolańską katedrą. Szczegółami tegorocznych odkryć dzieli się prof. Artur Obłuski – szef misji, dyr. CAŚ UW.
    23 min
  • Wyzwania transplantologii. Przyczyny choroby Alzheimera. Postępy w hematologii
    Przeszczep wątroby jest w Polsce względnie nową procedurą chirurgiczną. Przeszczepienie wątroby oceniane jest przez chirurgów-transplantologów jako zabieg skomplikowany i czasochłonny, ale dający bardzo dobre efekty. Wątroba jest organem mało wymagającym pod względem immunologicznym, co oznacza, że prawdopodobieństwo odrzutu przeszczepu przed układ odpornościowy jest niższe niż np. w przypadku serca czy trzustki. O procedurach medycznych opowiada dr n. med. Piotr Remiszewski specjalizujący się w chirurgii wątroby i dróg żółciowych, transplantologii klinicznej WUM. Obiecujące wyniki badań nad przyczynami Alzheimera. Opowiada o nich: dr hab. n. med. Agnieszka Gorzkowska, neurolog, prof. Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Badania epidemiologiczne potwierdzają, że w Polsce żyje ponad 120 tys. osób z nowotworami hematologicznymi. Prof. dr hab. n. med. Dominik Dytfeld, ceniony polski hematolog, opowiada o postępach w hematologii.
    25 min
  • Komnaty Zamku Królewskiego. Nietypowe zbiory w matematyce. Stanisław Staszic – geolog
    W latach 70-tych planowano przeznaczyć niektóre apartamenty Zamku dla gości władzy ludowej. Do realizacji planu nie doszło, a tę historię opowiada prof. Małgorzata Omilanowska, dyrektor Zamku Królewskiego przed otwarciem wystawy „Sekretne komnaty władzy ludowej”. Odcinki, okręgi i przyzwoite krzywe nie stanowią trudności w mierzeniu. Jednak matematycy, wykorzystując myślenie intuicyjne, zaczęli mierzyć inne zbiory takie jak np. serpentyny. Szwedzki matematyk Koch czy Włoch Vitali przyczynili się do przełomu w metodach mierzenia, które omawia prof. Paweł Goldstein z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW. Zasługi Staszica w dziedzinie geologii, badania Karpat oraz wykorzystanie geologii na potrzeby przemysłu były inspirowane ideami francuskiego Oświecenia i rozwojem nauk ścisłych i przyrodniczych. Osiągnięcia Staszica przypomina prof. Piotr Krzywiec z Instytutu Nauk Geologicznych PAN.
    24 min

About Eureka

From the publisher's feed

Poznajemy i staramy się zrozumieć prawa rządzące światem. Odkrywamy tajemnice przyrody, informujemy o nowych terapiach i wynalazkach zmieniających świat. Cieszymy się z sukcesów, zwłaszcza polskich,…