Eureka

Eureka

By Polskie Radio S.A.ScienceLife Sciences
Download on the App Store

Eureka episodes

  • Czy jesień sprzyja prokrastynacji? Szkodniki drzew. Najdziwniejsze polskie grzyby
    Chitozan jest nietoksyczny, biodegradowalny i antyseptyczny, dlatego wykorzystuje się go m.in. w kosmetologii, farmacji i medycynie. O tym jak go pozyskać i gdzie jeszcze można go wykorzystać, opowiada w tym wydaniu Eureki Eugeniusz Świstuń z AGH w Krakowie. Dzięki dr. hab Mateuszowi Rawskiemu z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu bliżej poznajemy żółwia diamentowego. Nazwa nie jest tu przypadkowa, bowiem mokra skorupka tego gada lśniąca w słońcu, naprawdę przypomina oszlifowany diament. Na koniec dr Asia Wojsiat, autorka książki "Na zdrowy umysł" przekonuje nas, że o mózg trzeba dbać, może zwłaszcza w świecie nadmiaru, w którym żyjemy.
    25 min
  • Polska Akademia Nauk w Wietnamie. Promieniowanie kosmiczne. Propaganda króla Jana III
    Polska Akademia Nauk otworzy siódmą zagraniczną stację naukową. Nowa placówka powstanie w Hanoi. O szczegółach prof. M. Konarzewski.
    Jak duże dawki promieniowania kosmicznego otrzymują astronauci w pobliżu Księżyca i czym różnią się one od tych na niskiej orbicie okołoziemskiej? Odpowiedzi dostarczają badania przeprowadzone z wykorzystaniem eksperymentalnych detektorów opracowanych w Instytucie Fizyki Jądrowej PAN. Rozmowa z prof. P. Bilskim. Druki ulotne z czasów Jana III Sobieskiego. Te niewielkie, wydawane na bieżąco publikacje, które informowały opinię publiczną w Polsce i Europie o działaniach króla, służyły przede wszystkim budowaniu jego propagandy sukcesu. Opowiada T. Grajpel.
    45 min
  • Kardiologia, a technologia. Osobowość człowieka. Pole elektromagnetyczne, a zdrowie
    Gdzie kardiologia kliniczna spotyka się z technologią. O urządzeniach wszczepialnych nowej generacji, które ratują życie opowiada dr Jakub Rokicki, kardiolog – WUM. Osobowość nie kształtuje się w próżni. Po tragedii w Krakowie szukamy przyczyn tego zjawiska głównie w procesie wychowania i edukacji młodego pokolenia. O szczegółach: Danuta Kozakiewicz – nauczycielka, pedagog. Pole elektromagnetyczne (PEM) a zdrowie. Ekspert: prof. Andrzej Krawczyk – Prezes Polskiego Towarzystwa Zastosowań Elektromagnetyzmu komentuje wyniki badań pola elektromagnetycznego na nasze zdrowie.
    28 min
  • Sport w służbie Niepodległej. Antonina Leśniewska, farmaceutka. Ochrona zabytków
    Ważny element budowania tożsamości narodowej doceniali rządzący inwestując w kulturę fizyczną. Sport miał jednoczyć społeczeństwo po podziałach zaborów, przyczyniać się do tworzenia zdrowego i silnego społeczeństwa oraz kształtowania postaw obywatelskich i patriotycznych, o których opowiada prof. Robert Gawkowski, historyk sportu. Patronka Muzeum Farmacji w Warszawie, farmaceutka, feministka, otworzyła w 1901 roku w Petersburgu aptekę, gdzie zatrudniła wyłącznie kobiety.  Do Warszawy wróciła po odzyskaniu niepodległości, w 1933 roku Leśniewska otworzyła własną aptekę na ul. Marszałkowskiej. Ratowanie dóbr kultury w czasie sytuacji kryzysowych regulowane jest prawem międzynarodowym i krajowym. Organizowane są szkolenia, prowadzi się badania naukowe i tworzy dobre praktyki współpracy wojska i osób cywilnych.
    23 min
  • Polacy w hiszpańskiej wojnie domowej. Centrum Nauki Cogiteon. Zegar Zamku Królewskiego
    W przeddzień sto ósmej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości przypominamy historię zegara na wieży Zamku królewskiego w Warszawie. Naszym przewodnikiem jest Konrad Nawrocki. Przybliżamy też losy dąbrowszczaków, polskich ochotników walczących w hiszpańskiej wojnie domowej w latach 1936-39. Opowie o nich Jeremi Gamalez - Munoz, autor reportażu historycznego "Mieliśmy w sobie płomień". A zaczynamy od wizyty w Małopolskim Centrum nauki Cogiteon.
    22 min
  • Rzymska twierdza Novae. Nieznana rzeźba W. Stwosza. Donatorka zbiorów orientalnych MNW
    Położona w obecnej Bułgarii – naddunajska twierdza rzymskich legionów w Novae, co roku dostarcza archeologom ciekawych odkryć, które uzupełniają obraz życia codziennego żołnierzy broniących granic Imperium Romanum. W tym roku polscy badacze eksplorowali monumentalną rezydencję legata cesarskiego. Szczegółami dzieli się prof. Piotr Dyczek z UW. W zakrystii opactwa cysterskiego w Mogile pod Krakowem historycy sztuki z UJ zwrócili uwagę na drewnianą figurę ukrzyżowanego Chrystusa, która okazała się być nieznanym dziełem Wita Stwosza. O historii odkrycia opowiadają autorzy tej naukowej sensacji: prof. Dobrosława Horzela i prof. Marek Walczak z UJ. Jadwiga Mrozowska-Toeplitz była polską aktorką i śpiewaczką zamieszkałą we Włoszech, która w latach 20-tych XX w. zorganizowała kilka wypraw do Azji Pd. - Wsch. Z wszystkich eskapad przywoziła zabytkowe obiekty kultury orientalnej, które w 1947 r. przekazała MNW. W 60. rocznicę śmierci - jej postać przypomina Joanna Bojarska-Cieślik z MNW.
    25 min
  • Średniowieczne obrazy śmierci. Sunnici i szyici - dzieje sporu. Budowle parku w Morysinie
    Szczególnie wymowne wizerunki śmierci zaczęły powstawać w XIV-XV w. Kościotrupy, ludzkie czaszki, nagrobki "transi" czy malowidła przedstawiające "danse macabre". O genezie tych średniowiecznych wyobrażeń opowiada Zofia Załęska - historyczka sztuki z MNW. Islam nie jest religią jednorodną. Sunnici stanowią ok. 85%, a szyici ok. 15% z ponad 1,5 miliardowej rzeszy wyznawców islamu na całym świecie. Te dwa nurty wyodrębniły się zaraz po śmierci Mahometa w 632 r. Co było przyczyną podziału? Wyjaśnia to John McHugo w książce "Sunnici i szyici"- dzieje sporu", o której rozmawiam z dr. Jerzym Rohozińskim - tłumaczem tej pracy. W czasach króla Jana III Sobieskiego z pałacem w Wilanowie sąsiadował spory teren łowiecki. W XIX w. kolejni właściciele posiadłości przekształcili dawny zwierzyniec w park krajobrazowy i ufundowali tam kilka budynków - m.in. Pałac Myśliwski czy Dom Stróża. Do dziś zachowały się relikty tych założeń, które bada zespół dr. Rafała Soleckiego z Instytutu Archeologii UKSW
    25 min
  • Chemia dla medycyny. Nowości w stomatologii. Ślad węglowy w produkcji leków
    O badaniach –prowadzonych w celu otrzymania nowego leku ale z uwzględnieniem: ochrony środowiska i z zachowaniem tkz. ram odporności klimatycznej opowiada: prof. dr hab. inż. Rafał Łukasik, p.o. Dyrektora Łukasiewicz – Instytutu Chemii Przemysłowej oraz Łukasiewicz – Instytutu Przemysłu Organicznego. Jakie znaczenie w stomatologii ma zastosowanie najnowszej techniki i co na tym skorzysta pacjent opowiada: chirurg stomatolog – dr István Tánczos. Produkcja leków na skalę przemysłową odpowiedzialna jest za wysokie wytwarzania śladu węglowego. O tym właściwie się nie mówi a cała uwaga w przekazie medialnym skupia się tylko na efekcie terapeutycznym medykamentów. Jednak w zasięgu globalnym stwarza to duże zagrożenie dla środowiska. O szczegółach: Bolesław Samoliński, prof. Tadeusz Zielonka.
    29 min
  • Kapitan Jerzy Siwek. Roślinność historycznych nekropolii. Przywileje i obowiązki szlachty.
    Studiował w Państwowej Szkole Morskiej w Szczecinie, pływał na Darze Pomorza i zdobywał kompetencje w wielkiej żegludze. W wyniku politycznych donosów został aresztowany i trafił do więzienia w Warszawie zwanego Toledo. Losy Jerzego Siwka opisała nieżyjąca córka – Anna Mieszkowska, a historię opowiada wnuczka kapitana p. Paulina Mieszkowska – Tomala. W ogrodach pamięci aleje lipowe wytyczano tak, aby prowadziły do kaplicy, granice cmentarzy zazwyczaj znaczono grabami pospolitymi. Sztuka ogrodnicza zakładała obecność takich drzew jak jesion, buk i wierzba w okolicy nagrobków. Szlachta mazowiecka była oddana królowi, jednocześnie aktywna w zgłaszaniu reform, wielu przedstawicieli znaczących rodów pełniło funkcje na dworze królewskim. W większym stopniu niż inne części Korony, Mazowsze deklarowało gotowość do obrony majestatu monarchy, zwłaszcza w okresie opozycji Jana Zamoyskiego.
    23 min
  • Współczesny narcyz. Zaburzenia gamingowe. Międzynarodowa Konferencja EFFoST 2026
    W tym wydaniu zajmujemy się naszym stanem psychicznym. Czy wiedzą państwo kto to jest narcyz? A jak nazwać kobietę dotkniętą tą przypadłością?
    O tym rozmawiam z prof. Marcinem Zajenkowskim z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. A czy narcyz może mieć problemy z gamingiem, cierpieć na zaburzenie gamingowe, czyli być, mówiąc po prostu, uzależnionym od gier cyfrowych. Badania na ten temat przedstawia doktorant także z Wydz. Psychlogii UW Piotr Grajewski.
    21 min

About Eureka

From the publisher's feed

Poznajemy i staramy się zrozumieć prawa rządzące światem. Odkrywamy tajemnice przyrody, informujemy o nowych terapiach i wynalazkach zmieniających świat. Cieszymy się z sukcesów, zwłaszcza polskich,…