Eureka

Eureka

By Polskie Radio S.A.ScienceLife Sciences
Download on the App Store

Eureka episodes

  • Fizyka attosekundowa. Czym jest naukoznawstwo? Symulatory kwantowe
    „Jak uchwycić ruch elektronu?” – Centrum Nauki Kopernik i Centrum Fizyki Teoretycznej PAN zapraszają na wykład prof. Anne L’Huillier, laureatki Nagrody Nobla z fizyki w 2023 r. O szczegółach dr Piotr T. Grochowski. Czy nauka zachowała swój autorytet? Czy w sposób właściwy walczy z dezinformacją? I czym jest naukoznawstwo? Opowiada Ewa Zegler-Poleska. Czym są symulatory kwantowe, a czym syntetyczna materia ze światła? Czy jesteśmy coraz bliżej komputerów kwantowych? Rozmowa z prof. Marzeną Szymańską.
    49 min
  • Kto może prowadzić psychoterapie? Śpiewająca recepta. Potrzeby osób niepełnosprawnych
    Obecnie w środowisku naukowym toczy się dyskusja istotna dla zdrowia psychicznego Polaków. Kto może prowadzić psychoterapię, bo dziś właściwie każdy kto chce, ogłasza się w sieci psychoterapeutą. Jaki jest tego efekt zdrowotny? Sprawę ma uregulować ustawa. Przed wzmożonym ruchem nakierowanym na odwiedziny nekropoli, lekarz kardiolog podpowie, jak wzmocnić organizm. Dowiemy się czy zalecenia terapeutyczne: sercowo -naczyniowe - można wyśpiewać, aby wzmocnić przekaz. Wg. raportu GUS „Osoby niepełnosprawne 2024” w Polsce mamy prawie 4 mln niepełnosprawnych. Ich potrzeby były wyartykułowane na konferencji naukowej w WUM.
    26 min
  • Konserwatorzy Zabytków. Sens życia w filozofii. Historyczne rodziny królewskie
    Ochrona, konserwacja, restauracja i popularyzacja dziedzictwa kulturowego to główne zadania konserwatorów. Edukacja, wymiana wiedzy i doświadczeń łączy historyków sztuki, historyków, architektów, chemików czy fizyków. Wśród gości: prof. Andrzej Kadłuczka, architekt, prof. Jerzy Jasieńko z Rady Ochrony Zabytków. Fundamentalne pytania o los, miłość, śmierć czy nadzieję stawiali filozofowie na przestrzeni dziejów i nadal starają się znaleźć odpowiedź. Różne punkty widzenia, różne drogi prowadzą nas do rozumienia świata w narracji filozofów, o czym opowiada Tomasz Stawiszyński, filozof. Współcześni monarchowie obecni w popkulturze, nie pełnią już historycznej roli tak jak w poprzednich stuleciach. Wciąż jednak dwory są wzorem dobrych manier, mają swój udział w dyplomacji, polityce i działalności charytatywnej.
    25 min
  • "Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej". Historia i teraźniejszość Wałbrzycha
    Zaczynamy od zapylaczy i nagrody naukowej "Polityki" dla dr inż Katarzyny Roguz. W dalszej kolejności wybieramy się na Wawel i wspólnie z dr Joanną Winiewicz-Wolską odczarowujemy królową Annę Jagiellonkę, poznając wszystkie jej twarze. Na koniec Wałbrzych i jego powojenne tajemnice w rozmowie z Martą Hożewską, autorką książki "Niedotlenienie. Opowieść o naszych niemieckich babkach”.
    24 min
  • Organ na chipie. Optymalne orbity satelitów geodezyjnych
    O miniaturowym organie na chipie, który pomoże zrozumieć, jak rak trzustki i cukrzyca na siebie wpływają, opowiada dr inż. Patrycja Baranowska z CEZAMAT PW – laureatka programu First TEAM FNP. A o potrzebie wyznaczania optymalnych parametrów orbit satelitów geodezyjnych – dr inż. Joanna Najder z UP we Wrocławiu, laureatka programu START 2026.
    32 min
  • Polscy badacze w grobowcu faraona Szepseskafa. Odkrycie reliktów renesansowego ołtarza
    Zgodnie z obietnicą szefowej naszej misji wykopaliskowej w Egipcie, Jedynka jako pierwsza dzieli się ze słuchaczami wynikami ostatniego sezonu badawczego w Sakkarze. Polacy otrzymali tam koncesję na prowadzenie badań w grobowcu faraona Szepseskafa. To ostatni władca IV dynastii – prawnuk Cheopsa, wnuk Chefrena i syn Mykerinosa. O historii badań i sensacyjnych ustaleniach polskich naukowców opowie prof. Teodozja Rzeuska z IKŚiO PAN. W podziemiach Kościoła Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Nowym Mieście w Warszawie, historycy sztuki - dr Piotr Jamski i dr Marcin Zgliński odkryli fragmenty renesansowego kamiennego ołtarza sprzed 450 lat. Relikty trafiły do podziemi prawdopodobnie zaraz po wojnie, kiedy odgruzowywano zniszczoną świątynię i nie zdawano sobie sprawy z wartości uszkodzonej konstrukcji. Konfrontując przedwojenne zdjęcia ołtarza z wydobytymi fragmentami, odkrywcy oceniają, że udało się odzyskać prawie 30 proc. zabytkowej struktury.
    25 min
  • Choroba zaczyna się w buzi. Drgania mechaniczne, a zdrowie. Celiakia – najnowszy raport
    Z badania zachowań zdrowotnych Polaków przeprowadzonych w różnych grupach wiekowych wynika, że w XXI w. istnieją w naszym kraju ludzie nie posiadający szczoteczki do zębów, nie widzą czym są i do czego służą nici dentystyczne a także nie znają techniki szczotkowania zębów. Jak fatalny stan uzębienia jamy ustnej wpływa na zdrowie opowiada: dr n. med. Dorota Olczak–Kowalczyk. Drgania mechaniczne towarzyszą gł. eksploatacji maszyn i urządzeń. Przy bezpośrednim kontakcie człowieka z drgającym źródłem, są one przekazywane do organizmu i mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia a nawet życia. Opowiada: Jacek Zając. Nawet 380 tyś. osób może chorować na celiakie, czyli tyle ile mieszka w Szczecinie. Od pierwszych objawów do rozpoznania mija średnio 7,3 roku ale większość nie ma postawionej diagnozy. Co wiemy z najnowszego raportu o tej chorobie, diagnostyce i nowych wytycznych diagnostyczno–terapeutycznych opowiadają: dr n. med. Magdalena Gawron–Kiszka i Małgorzata Źródlak.
    23 min
  • Powłoki jadalne. Nauka dla bezpieczeństwa. Kolor auta lustrem jego właściciela?
    Powłoki jadalne to innowacyjny sposób na przedłużenie świeżości owoców i warzyw bez konieczności stosowania tradycyjnych opakowań. Tworzą na powierzchni produktów cienką, niemal niewidoczną warstwę ochronną, która pomaga: ograniczać utratę wilgoci, spowalniać procesy dojrzewania oraz rozwój drobnoustrojów odpowiedzialnych za psucie się żywności. Gość: dr Katarzyna Łęczycka – Wilk. Wiesław Łodzikowski, zastępca Dyrektora Instytutu Łączności – Państwowego Instytutu Badawczego ds. Rozwoju opowiada na czym polega istota technologii telekomunikacyjnych pozwalających na podniesienie poziomu bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, jaką jest sieć elektroenergetyczna. 88 proc. decyzji zakupowych auta jest podyktowanych kolorem pojazdu. Z prowadzonych badań nad kolorami aut można dużo powiedzieć o profilu psychologicznym kupującego a potem jego kierowcy. Gość: dr Ewa Odachowska–Rogalska.
    26 min
  • Wisła w Warszawie. Czym są megamiasta? Czy wiecie, że Kopernik...
    Ponad 82 tys. codziennych pomiarów poziomu Wisły w Warszawie – od 1799 do 2024 r. – połączyli i ujednolicili naukowcy z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN i SGGW. Powstała jedna z najdłuższych tego rodzaju serii pomiarowych w Europie. O szczegółach dr Ł. Sobechowicz. Megamiasta – najważniejszy światowy trend demograficzny. Czym są? Jak się w nich żyje? Jakie zagrożenia wiążą się z ich funkcjonowaniem? Opowiadają dr hab. A. Krzemińska oraz dr inż. A. Zaręba. „Czy wiecie, że Kopernik... CV naukowca” - nowa, interaktywna wystawa cyfrowa dostępna już koniec października. Projekt przełamuje stereotyp „Kopernik = tylko astronom”, otwiera dostęp do zbiorów muzealnych i archiwalnych niezależnie od miejsca zamieszkania oraz łączy wiedzę historyczną z pytaniami bliskimi współczesnemu odbiorcy. Rozmowa z ks. dr T. Garwolińskim.
    52 min
  • 330 urodziny Augusta III Sasa. Grobowce megalityczne w Libanie. Rocznica bitwy pod Hasting
    W powszechnej opinii rządy króla Augusta III Sasa to czas dworskiego rozpasania, politycznego paraliżu i uzależnienia od sąsiednich mocarstw. W 330 rocznicę urodzin króla (17.10.1696 r.) historyk dr Sebastian Adamkiewicz opowiada o pozytywnych stronach jego panowania. Na terenie północnego Libanu polsko-szwajcarska misja archeologiczna bada zespół 200 megalitycznych grobowców z połowy III tys. p.n.e. Widoczne w krajobrazie prowincji Akkar konstrukcje, dopiero od 5 lat są przedmiotem naukowych badań. Szczegółami dzieli się dr Zuzanna Wygnańska z IKŚiO PAN, kierowniczka polskiej części ekspedycji. 960 lat temu doszło do bitwy pod Hastings (14.10.1066 r.). Król Anglii Harold II został pokonany przez armię Normanów pod dowództwem Wilhelma Zdobywcy. Jak najeźdźcy z drugiej strony kanału La Manche zmienili obraz Anglii? Wyjaśnia prof. Monika Opalińska z Instytutu Anglistyki UW.
    25 min

About Eureka

From the publisher's feed

Poznajemy i staramy się zrozumieć prawa rządzące światem. Odkrywamy tajemnice przyrody, informujemy o nowych terapiach i wynalazkach zmieniających świat. Cieszymy się z sukcesów, zwłaszcza polskich,…