เมื่อเอ่ยถึง อำเภอ ‘รือเสาะ’ จังหวัดนราธิวาส หลายคนอาจนึกไปถึงภาพข่าวความไม่สงบ ความรุนแรง เป็นพื้นที่แห่งความขัดแย้ง ทำให้รู้สึกหวาดกลัว แต่สำหรับคนที่เติบโตที่นั่น “รือเสาะ” หรือชื่อเดิม คือ ญาบะ นั้นคือบ้าน บ้านที่เคยคึกคัก ดินแดนที่มีโรงหนัง มีเสียงเพลง มีร้านน้ำชา เคยเป็นเมืองศูนย์กลางวัฒนธรรมที่มีชีวิตชีวา มีผู้คนหลากเชื้อชาติอยู่ร่วมกันอย่างฉันท์มิตร เรื่องราวของอดีตเหล่านี้ยังคงอยู่ เพียงแต่ต้องรื้อฟื้น ผ่านเรื่องเล่า ผ่านข้าวของเก่า ภาพเก่า  และเสียงเพลง

ย้อนเวลากลับไปสำรวจความรุ่งเรือง ของรือเสาะผ่านสายตาและความทรงจำของคนในอย่าง ณายิบ อาแวบือซา นักวิจัยในพื้นที่ ที่สนใจทั้งด้านมนุษยวิทยา สังคม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น