FÖŞ

Geçen hafta çektiğim videoda döviz ve faizin yükseleceğini öne sürdüm. Bu iddiamda ısrarlıyım. Hatta sene sonuna kadar bu konuda başka video çekmeyeceğim, çünkü yaşanacaklar her geçen gün döviz kuru ve faizler üstünde baskıyı artıracak.

Barış Pınarı Operasyonu henüz bitmedi. Bu kez Esad’la çatışma tehlikesi doğarken, Trump da askerlerini petrol bölgelerine geri gönderiyor.

Kongre yeniden yaptırımları değerlendirmeye alıyor. Halkbank’ın davaya savunma heyeti göndermemesi suçlu bulunması ihtimalini artırabilir. 

AB de ekonomik yaptırım ihtimalini masaya koydu. İçeride ise TCMB faizleri aşırı indirdi. Başkanımız Erdoğan’ın tek haneli faiz arzusundan yola çıkarak senenin son PPK toplantısında bir 250 baz puan faiz indirimi daha beni şaşırtmaz.

TL’nin koruma kalkanı yarı beline inerken, mevduatlarda dövize geçiş trend olarak devam ediyor. 2020 bütçesi dev miktarda borçlanma vadediyor. Çarşambanın gelişi Perşembeden belli olur.

Tüm milletimiz ve özgürlüğe aşık olanların 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı kutlarız. Bu vesileyle Yüce Atatürk’e bir kez daha saygı ve ebedi bağlılığımızı da ifade ederiz.
Bu video bir anlamda “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” diyen Yüce Atamız’a ithaf edildi. Çünkü o Yüce Millet en temel egemenlik hakkı olan devlet ondan niye ve ne kadar vergi alacak sorusunu zerre kadar iplemediği gibi, artan vergileri protesto etmek niyetinde de değil.
284 sayfalık bütçe taslağı ve basında yazılardan çıkarttığım sonuç şu. Tüm vergi ve harçlar hedeflenen enflasyonun tam 2 katı artıyor. Yeni ek gelir, emlak ve dijital vergiler geliyor. Sigara ve içki tüketenlere ağır bir darbe vurulacak. Bunlara rağmen bütçe açığı hedefi tutmayacak. Suriye’de güvenli bölge harcamaları da bütçeye dahil edilmedi. İç ve dış borçlanma artacak, faizlerin yükselmesi kaçınılmaz. Her ülke hak ettiği gibi yönetilir.

Sağlıklı bir bankacılık sistemi ekonominin büyümesi için elzem. Ne yazık ki, dış şoklar ve içerde atılan yanlış adımlar sürekli olarak bankacılık sisteminin yapısına zarar veriyor.

ABD’nin New York Eyaleti’nde Halkbank aleyhine İran yaptırımlarını ihlal etmekten yeni bir dava açıldı. Buna siyasi şantaj diyebilirsiniz, fakat farketmez, yüksek miktarda ceza, bu güzide bankamızın sermayesini tüketebilir. 

ABD yaptırım yasa taslaklarının bazıları da finansal sistemi olumsuz etkileyebilir.

İçerde ise sorunlu kredi bunalımı sümen altı edilmeye devam ediyor. BDDK ve TBB yeni bir protokolle yeniden yapılandırmanın kapsamını genişlettiler.

Özel sektör için iyi haber diyebilirsiniz, ama bankaların zararını kim ödeyecek?  Zombi şirketleri kurtarmak gerçekten ekonomi ve topluma yarar sağlıyor mu? Devletin para koymadığı kurtarma operasyonları fayda sağlıyor mu?

Kış başlarken, ekonomide neredeyse yaprak kımıldamıyor. Eylül ayında konut satışlarının canlanması tek iyi haber, ama kalıcı olmaz. Ağustos sanayi üretimi gerilerken, işsizlikte artış da tüketimin toparlanamayacağının bir göstergesi. Bütçe açıkları yeni zamların habercisi. İhracat Eylül ayında fren yaptı, toparlanması çok zor.

IMF’nin güz dönemi  global görünüm raporu intihara yakın bir karamsarlık içeriyor.  Bu sene dünya 2008-2009 Büyük Finansal Krizi’nden bu yana en yavaş yılını yaşayacak.

Gelecek sene biraz toparlanma var, fakat çok  şüpheli varsayımlara dayanıyor.  IMF global durgunluk ve yeni mali paniklerden kaygı duyuyor. Brexit’te çözüm  bulunulamaması ve Ticaret Savaşı’nın sürmesi bu kaygıları haklı çıkartır nitelikte.

Bizim açımızdan Çin’in kalıcı bir yavaşlama evresine girmesi ve AB’de  durgunluk ciddi riskler. IMF Türkiye’de bu sene %0.2, 2020’de %3 büyüme öngörüyor.

Geçen hafta döviz ve faizde denge ancak yüksek dozda kamu bankası FX satışları ve Londra swap pazarına müdahale ederek sağlandı. Başkan Erdoğan ve Mike Pence arasında imzalanan ateşkes mutabakatı Suriye sorununu piyasa gündeminden çıkarmaz. ABD Kongresi yaptırım uygulamakta israrlı. Bu hafta ilk yaptırım tasarısının oylaması yapılabilir. Trump’ın vetosu tutmaz. Yaptırımlar çok dişli, mesela Hazine’nin FX borçlanmasına talep azalabilir.
Ek olarak Perşembe günü PPK’da TCMB yine faiz indirecek. Dövize kaçış hızlanırken, yabancı satışları da döviz ve faizde dengeleri bozacak.

Dünya ekonomisinde yavaşlamanın başlıca nedenleri anlaşmasız Brexit ve ABD-Çin Ticaret  Savaşları. Hafta sonuna doğru her ikisinde de iyimser gelişmelere şahit olduk.

Boris Johnson Kuzey İrlanda sınırında gümrük anlaşmazlığına çözüm getirecek bir teklif yaptı. Trump ve Çin Başkan Yardımcısı Liu He bir ticaret antlaşmasının ilk fazını imzalayacaklarını öne sürdüler. Her iki gelişme de muğlak. Bu videoda önce bu detayları anlatacağım. 

Ama, ileriye bakmak istiyorum. Farzedelim, kavgalı Brexit ve Ticaret Savaşları gündemden çıktı.

Dünya ekonomisi toparlanır mı? Fed ve AMB ne yapar, faizler ve pariteler...

Türkiye nasıl etkilenir?

Ağustos ayında 2.6 milyar dolar cari fazla ekonomide şahlanışın belgesi olarak pazarlandı, halbuki başlıca nedeni ithalatın daralması. Özel sektör artık yatırm yapmıyor. Üretim için de stokları tüketiyor. Ayrıca konkordatolar yeniden hortlarken, banka krediler de artmıyor. Arap ülkelerine ihracat azalabilir. Savaşın sürmesi gelecek sene turizme sekte vurabilir.

Merkez Bankası artık faiz indiremez, indirirse, döviz patlar. Yerleşikler hızla dövize dönerken, yabancı yatırımcı da Türkiye’den elini-ayağını çekti.

ABD yaptırımları dış kredileri de yavaşlatabilir. Cari dengede iyileşmenin sonuna geldik. Sürekli yağan zamlar enflasyonda yeni bir yükseliş trendine işaret ediyor. Aksine, eğer Operasyon Barış Pınarı yeni yılda da sürecekse, Merkez Bankası faiz artırmak zorunda kalacak.

Cumartesi itibarıyla 4 ayrı yaptırım yasası ABD Kongresi’ne sunulmuş durumdaydı. Trump hala Türkiye’yi destekliyor, ama vetonun geri çevrileceği korkusuyla o da Hazine Bakanı Mnuchin’e Türkiye’ye yaptırım uygulama yetkisi vererek “Kongre’nin gazını almak” istedi.

Türkiye haklı davasını dünyaya anlatamıyor. “Müttefikimiz” İran bile bizi kınarken, Filistin’in de protesto kervanına katılması kalp kırdı.

Ama ABD yaptrımlarının Kongre’den geçmesi 2ci bir Rahip Brunson vakasına neden olabilir. Geçen hafta kamu bankası satışlarına rağmen TL dolara karşı %3 değer kaybetti.

Bu podcastta ABD yaptırımlarının ekonomiyi hangi kanallardan vuracağını ve etkisinin ne kadar süreceğini anlatıyorum.