FÖŞ

TÜIK’e göre  Eylül’de TÜFE tek haneye indi. Maalesef, toplum bu rakamlara artık güvenmiyor. Özellikle gıda enflasyonunda yanlış ölçüm yapıldığına dair çok yaygın bir kanaat oluştu.

Ben sözümü saklayan bir insan değilim, ama TÜIK’in günahını alamam. Elimde onların veri seti yok ki, hata mı, hile mi var karar vereyim. Ama toplum inanmıyor, bu da yeter. Zaten enflasyon yeniden yükselişe geçecek. Ama TCMB Erdoğan’ın emriyle faizleri kesmeye devam edecek.

Mevduat ve kredi faizleri eşdeğer hızda gerileyecek. Yıl sonunda politika faizi de tek haneye inebilir. Bireyler ve kurumlar dövize kaçmaya devam edecek.

Reuters anketine göre dolar/TL bir yılda %10 yükselecek. Bu makul bir tahmin fakat yıl sonundan önce Suriye’de güvenli bölge riski ve TCMB’nn fiaz indirmelerinde aşırıya kaçması doları aniden zıplatabilir.

Yeni Ekonomi Program devlet ciddiyetiyle bağdaşmayacak kadar hayalci ve aceleye getirilmiş. Türkiye %5 büyüyemez. Hadi tesadüf eseri %5 büyüdü diyelim, bunu %8.5 enflasyon ve milli gelirin %1.2 kadar cari açıkla beceremez.

Ekonominin başlıca sorunu Erdoğan hükumetine duyulan güvensizlik ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı işlevini sağlayan yargı, TCMB, BDDK gibi kurumların bağımsızlığını yitirmesi.

Erdoğan kurala bağlı bir rejime dönmedikçe, yargı ve düzenleme-denetleme kurumlar bağımsızlığına kavuşmadıkça, ekonomi etkin çalışamaz.

Daha somut konuşayım. Ekonomide büyüme üretecek lokomotifler yok. Bütçe ve para politikasında yol bitti. İstihdam azaldığı için tüketim yok.

Eylül’de ihracat durdu. İş dünyasında yatırım yapacak para yok, elindekiyle borç ödüyor. Krediler yoluyla canlanma sağlamak da imkansız, çünkü riskli krediler açıklanandan çok daha fazla.

Tekrarlıyorum, inatla dünya ekonomisi videoları çekeceğim. Türkyie gibi göbeğinden dünyaya bağlı bir ekonomide dünya gelişmelerini izlemeden yanlış karar alırsınız.

Yeni veriler dünya ekonomisin hızla yavaşladığını doğruluyor. Ama, ABD hala resesyondan uzakta. ISM verileri yavaşlamayı teyit ederken, tarım dışı istihdam hiç de zayıf değildi.

Türev piyasalar Fed’in Ekim toplantısında 25 baz puan faiz indireceğini fiyatlıyor. 

Fed bu yönde karar alır mı? Almazsa piyasalar karışır mı? Fed faiz indirdi diyelim. Bize faydası olur mu?

Başkan Erdoğan’ın Pentagon’un YPG’ye 300 tır silah sevketmesi sonrası sabrı taştı. Kızılcahamam kampında askerî harekat sinyalini çok somut olarak verdi. Askerî harekât Afrin kadar kolay olmayacak, ama TSK’nin misyonu zaferle başaracağına eminim. Zaten maksadım Güvenli Bölge Harekâtı’nın askerî boyutunu tartışmak da değil. Ayrıca defalarca ifade ettim Türkiye Suriye’den çekilmeyi göze alamaz, çekilmemeli de. Bu videoda olası piyasa tepkilerini ve ekonomik faturayı anlatıyorum:
ABD Kongresi yaptırım tehdidini masaya koyarsa, piyasalar ne yapar?
YPG direnirse, yerleşikler dövize kaçar mı?
Yabancı ülkeler 29 milyar dolar iskan faturasını öder mi?
Hazine savaş ve bölgeyi yönetme faturasını nasıl ödeyecek?
Suriyeliler gitmezse ne olacak?

Trump’a azil girişimi, ABD-İran gerginliği ve yılan hikayesine dönen Brexit global ekonomide güveni perişan etti.  ABD Kasım 2020 seçimlerine kadar sürecek bir küresel yavaşlama evresine girdik.
Global durgunluk aynı zamanda dış sermaye akımlarını da azaltacağı ve AB ticaretiyle turizmi baltalayacağı için Türkiye için kötü bir haber olur.

Fakat, asıl tehlike global durgunluk eşliğinde Gelişmekte Olan Piyasalarda (GOP)  patlak verecek bir mali kriz. Arjantin yanında süregelen Hong Kong protestolarının Çin piyasalarından kaçış başlatması bir olasılık. Reuters’e göre topun ucundaki ülkeler arasında Türkiye de var.

FÖŞ'te ekonomist Atilla Yeşilada dövizin son durumunu ve Türkiye'ye yabancı sermaye gelme ihtimalini değerlendirdi.

Petrol fiyatları Türkiye açısından dış ticaret açığının düzeyini belirleyen en önemli faktör. Altın en popüler yatırım araçlarından bir olma yanında, fiyatı ithalat-ihracat dengesini de etkiliyor.
Petrolde talep zayıf, ve Uluslararası Enerji Ajansı raporuna göre 2020’de daha da zayıflayacak. Fakat, petrol fiyatını arz kesintileri, yani Aramco gibi tesislere yeni saldırılar ve ABD-Suudi cephesinin vereceği tepki belirleyebilir.
ABD İran Merkez Bankası’nı da yaptırımlara dahil ederek ekonomisine yeni bir darbe vurdu. İran yeni sabotajlarla ABD’yi caydırmak isteyebilir. Brent petrolde 80-100 dolar gibi uçuk hedefler mümkün mü?
Fed’in kararı sonrasında altında ralli duruldu, fakat dünyada halen 15 trilyon dolar civarında negatif getirili bono ve tahvil var. Artık dolar gibi para birimlerine güvenmeyen ve getiriden çok sermayeyi korumaya özen gösteren yeni bir yatırımcı kitlesi altını güvenli liman olarak görüyor. Altın, ayrıca yukarıda bahsettiğim belirsizliklerden de fayda görüyor. Ons altın hakkında 2.000 dolar gibi tahminler var. Bunlar gerçekçi mi?

Eylülde gerileyen Ekonomik Güven Endeksi adeta yaz bereketinin sona erdiğinin habercisiydi. Enflasyonda iyileşme kasımdan itibaren yerini yeni bir yükseliş trendine bırakacak.
Gıda, ulaşım ve doğal gaz, elektrik zamları AKP’ye oy veren düşük ve orta gelirli seçmenin belini bükecek, ihtiyari tüketimi baltalayacak. Aşırı faiz indirimleri kış aylarında yeniden bir devalüasyon getirebilir. Türkiye resesyona giriyor ama Ankara hâlâ IMF’yi çağırmamakta ısrarlı.

FÖŞ'te ekonomist Atilla Yeşilada, işsizlik-tüketimsizlik kısır döngüsünü anlattı.

AKP çok zor bir dönemden geçiyor. Seçmen ekonomi ve Suriye’li göçmenlerden rahatsız. Ali Babacan ve Ahmet Davutoğlu parti kurarak belki de 10 yıldan bu yana ilk kez AKP içinde Erdoğan’a rakip olma cesareti gösterdiler.
Eğer hükümet ekonomiyi toparlayamazsa, seçmen partiyi terk edebilir. Bu videoda son anketleri sıralayarak Ali Babacan ve Davutoğlu’nun siyasette şansları var mı sorusuna cevap aradım.

Bu konu ekonomi açısından da çok önemli. AKP’de kargaşa ekonomik güveni olumsuz etkiliyor. Ekonomide siyasi belirsizlikten talep eksikliğne giden bir kısır döngü başladı.

Erdoğan bu kış ekonomiyi düzeltemezse, TBMM’de AKP-MHP’den kopmalar olabilir. Bu durumda 2020’de erken seçim senaryosu gündeme gelir ki, TL’den kaçış ve derin bir resesyonu tetikleyebilir.