په‌نده‌كان ٢٢: ٢٨ - ٢٣: ٣٥

• 28سنووری کۆن مەگوازەوە،
• ئەوەی باوباپیرانت دایانناوە.
• 29ئایا ئەو کەسەت بینیوە بە دەستوبردە لە کارەکەی؟
• لەبەردەم پاشاکان ڕادەوەستێت،
• نەک لەبەردەم خەڵکی بێ ناوبانگ.

په‌نده‌كان ٢٣

• 1کە دانیشتی لەگەڵ فەرمانڕەوایەک نان بخۆیت،
• باش وردبەرەوە لەوەی لەپێشتە،
• 2چەقۆیەکیش لەناو گەرووت دابنێ،
• ئەگەر تۆ نەوسنی.
• 3ئارەزووی خواردنە خۆشەکانی مەکە،
• چونکە ئەم نانە بە مەبەستی هەڵخەڵەتاندنە.
• 4خۆت ماندوو مەکە بۆ ئەوەی دەوڵەمەند بیت،
• بە تێگەیشتنەوە وازی لێ بهێنە.
• 5چاو لە دەوڵەمەندی دەبڕیت و نییە،
• چونکە بێگومان باڵ دەگرێت،
• وەک هەڵۆ بەرەو ئاسمان دەفڕێت.
• 6نانی کەسی بەرچاوتەنگ مەخۆ،
• ئارەزووی خواردنە خۆشەکانی مەکە.
• 7لەبەر ئەوەی جۆرە کەسێکە
• هەردەم بیری لەلای تێچوونەکانە،
• پێت دەڵێت: «بخۆ و بنۆشە.»
• بەڵام دڵی لەگەڵت نییە.
• 8ئەو پارووەی خواردووتە دەیڕشێنیتەوە و
• قسە شیرینەکانت بە با دەدەیت.
• 9قسە بۆ گێل مەکە،
• چونکە گاڵتەی بە دانایی قسەکانت دێت.
• 10سنوورە کۆنەکان مەگوازەوە،
• هەروەها مەچووە ناو کێڵگەی هەتیوان،
• 11چونکە ئەوەی دەیانپارێزێت بە توانایە،
• ئەو بەرگری لە کێشەکەیان دەکات لە دژی تۆ.
• 12دڵت ئاراستەی فێربوون بکە و
• گوێشت بەرەو قسەی زانیاری.
• 13ڕێگری لە تەمبێکردنی منداڵ مەکە،
• ئەگەر بە گۆچان لێی بدەیت نامرێت.
• 14تۆ بە گۆچان لێی بدەیت،
• گیانی لە مردن دەرباز دەبێت.
• 15ڕۆڵە، ئەگەر دڵت دانایە،
• منیش دڵم خۆش دەبێت.
• 16ناخم شادمان دەبێت،
• کە لێوەکانت ڕاستییەکان دەڵێن.
• 17دڵت ئیرەیی بە گوناهباران نەبات،
• بەڵکو بە درێژایی ڕۆژ بە پەرۆش بە بۆ لەخواترسی.
• 18بێگومان دواڕۆژت دەبێت،
• ئومێدی تۆ نابڕێت.
• 19ڕۆڵە، تۆ گوێ بگرە و دانا بە،
• دڵت بەرەو ڕێگای ڕاستی ئاراستە بکە.
• 20لەوانە مەبە کە شەراب زۆر دەخۆنەوە،
• یان ئەوانەی گۆشت زۆر دەخۆن،
• 21چونکە مەیخۆر و زۆر خۆر هەژار دەبن،
• ئەوەی زۆر بخەوێت پینەوپەڕۆ لەبەر دەکات.
• 22گوێ لە باوکت بگرە کە تۆی خستووەتەوە،
• دایکت کە پیر بوو گاڵتەی پێ مەکە.
• 23ڕاستی بکڕە و مەیفرۆشە،
• هەروەها دانایی و تەمبێکردن و تێگەیشتن.
• 24باوکی کەسی ڕاستودروست زۆر دڵخۆش دەبێت،
• ئەوەی کوڕێکی دانای ببێت پێی شادمان دەبێت.
• 25با دایک و باوکت شادمان بن،
• ئەوەی تۆی بووە دڵخۆش بێت.
• 26ڕۆڵە، دڵی خۆتم بدەرێ،
• با چاوەکانت لەسەر ڕێگاکانم بێت،
• 27چونکە لەشفرۆش چاڵێکی قووڵە و
• ژنی داوێنپیس بیرێکی تەنگە.
• 28تەنانەت ئەویش وەک چەتە لە بۆسەدا دەبێت،
• ناپاک لەنێو خەڵک زۆر دەکات.
• 29واوەیلا بۆ کێیە؟ پەژارەیی بۆ کێیە؟
• ناکۆکی بۆ کێیە؟ سکاڵاکردن بۆ کێیە؟
• برینی بەخۆڕایی بۆ کێیە؟ چاو سووربوونەوە بۆ کێیە؟
• 30بۆ ئەوانەی بە دیار شەرابەوە لەنگەر دەگرن،
• ئەوانەی شەرابی تێکەڵاو تاقی دەکەنەوە.
• 31تەماشای شەراب مەکە بە ڕەنگی سووری،
• کە لەناو جام پڕشنگی داوە،
• بە سووکی دەچێتە خوارەوە!
• 32لە کۆتاییەکەی وەک مار دەتگەزێت و
• وەک توولەمار پێتەوەدەدات.
• 33چاوەکانت شتی نامۆ دەبینن و
• وڕێنەی سەیر و سەمەرە دەکەیت.
• 34وەک یەکێک دەبیت لەناو دڵی دەریا پاڵکەوتبێت،
• یان وەک یەکێک بەسەر دارئاڵای کەشتییەوە پاڵکەوتبێت.
• 35دەڵێی: «لێیان دام، ئازارم نەبوو!
• کوتامیان، نەمزانی!
• کەی بە هۆش خۆم دێمەوە،
• هەتا بەردەوام بم و بخۆمەوە؟»

په‌نده‌كان ٢١: ٢٢ - ٢٧

• 22پیاوی دانا بە شاری پاڵەوانەکاندا هەڵدەگەڕێت و
• قەڵا پشتبەستەکەیان وێران دەکات.
• 23ئەوەی دەم و زمانی خۆی بپارێزێت،
• خۆی لە تەنگانە دەپارێزێت.
• 24لووتبەرز و لەخۆبایی بە گاڵتەجاڕ ناودەبردرێت،
• بە لێشاوی لووتبەرزییەوە ڕەفتار دەکات.
• 25ئارەزووی کەسی تەمبەڵ دەیکوژێت،
• چونکە دەستەکانی ئیش ڕەت دەکەنەوە،
• 26بە درێژایی ڕۆژ تامەزرۆی ئارەزووە،
• بەڵام کەسی ڕاستودروست دەبەخشێت و دەستی پێوە ناگرێت.
• 27قوربانی بەدکاران قێزەونە،
• لەوەش زیاتر ئەگەر بە نیازێکی خراپەوە بیکات!
• 28شایەتی درۆزن لەناودەچێت،
• بەڵام شایەتیی گوێگری وریا دەچەسپێت.
• 29پیاوی بەدکار ناوچەوانی خۆی گرژ دەکات،
• بەڵام سەرڕاست ئاگای لە ڕێگای خۆیەتی.
• 30دانایی و تێگەیشتن و ڕاوێژ نییە
• لە دژی یەزدان سەربکەوێت.
• 31ئەسپ ئامادەیە بۆ ڕۆژی جەنگ،
• بەڵام ڕزگاری لە یەزدانەوەیە.

په‌نده‌كان ٢٢

• 1ناوبانگی چاک لە دەوڵەمەندی گەورە خوازراوترە،
• ڕێزیش لە زێڕ و زیو باشترە.
• 2دەوڵەمەند و هەژار لەمەدا یەکدەگرنەوە،
• دروستکەری هەردووکیان یەزدانە.
• 3ژیر خراپە دەبینێت و خۆی دەشارێتەوە،
• بەڵام ساویلکە مل پێوەدەنێت و سزا دەدرێ.
• 4پاداشتی بێفیزی و لەخواترسی
• دەوڵەمەندی و ڕێزداری و ژیانە.
• 5چقڵ و تەڵە لە ڕێگای پیاوی خواردایە،
• بەڵام ئەوەی خۆی بپارێزێت لێی دوور دەکەوێتەوە.
• 6منداڵ لەسەر ئەو ڕێگایە ڕابهێنە کە پێویستە بیگرێت،
• پیریش بێت لێی لا نادات.
• 7دەوڵەمەند بەسەر هەژاردا حوکم دەکات،
• قەرزاریش کۆیلەی خاوەن قەرزە.
• 8ئەوەی ناڕەوایی بچێنێت دروێنەی خراپە دەکات،
• کوتەکی تووڕەییشی دەفەوتێت.
• 9ئەوەی چاوتێر بێت بەرەکەتدار دەبێت،
• چونکە لە نانی خۆی دەداتە هەژار.
• 10گاڵتەجاڕ دەربکە، ناکۆکی دەڕوات،
• دووبەرەکی و ڕیسواییش نامێنێت.
• 11ئەوەی حەزی لە دڵپاکی بێت و قسەی شیرین بێت،
• پاشا دەبێتە دۆستی.
• 12چاوی یەزدان چاودێری زانیاری دەکات،
• بەڵام قسەی ناپاکان سەرەوژێر دەکات.
• 13تەمبەڵ دەڵێت: «شێرێک لە دەرەوەیە!
• ئەگەر بچمە گۆڕەپانەکان دەکوژرێم!»
• 14دەمی ژنی بەدڕەوشت چاڵێکی قووڵە،
• ئەوەی بەر تووڕەیی یەزدان بکەوێت دەکەوێتە ناوی.
• 15گێلی بە دڵی منداڵەوە گرێدراوە،
• بەڵام گۆچانی تەمبێکردن دووری دەخاتەوە لێی.
• 16ئەوەی زۆرداری لە هەژار بکات بۆ ئەوەی بۆ خۆی زیاد بکات و
• ئەوەی بە دەوڵەمەند ببەخشێت، بێگومان هەردووکیان بەرەو نەبوونییە.
• 17گوێ شل بکە و قسەی دانایان ببیستە،
• دڵت بدە زانیاری من،
• 18چونکە جوانە ئەگەر لە ناختدا هەڵیبگریت و
• تێکڕا لەسەر لێوەکانت بچەسپێن.
• 19بۆ ئەوەی پشتبەستنت بە یەزدان بێت،
• ئەمڕۆ تۆ فێر دەکەم، بەڵێ تۆ.
• 20ئایا سی پەندم بۆ نەنووسیوی
• سەبارەت بە ڕاوێژ و زانیاری،
• 21بۆ ئەوەی دروستی قسەی ڕاستیت فێر بکەم،
• هەتا وەڵامە ڕاستییەکان بدەیتەوە ئەوانەی کە تۆیان ناردووە؟
• 22هەژار تاڵان مەکە لەبەر هەژارییەکەی و
• نەبوون وردوخاش مەکە لە دادگا،
• 23چونکە یەزدان بەرگری لە کێشەکەیان دەکات و
• ئەوانەی تاڵانیان دەکەن گیانیان تاڵان دەکات.
• 24مەبە برادەری کەسی تووڕە،
• هاوڕێیەتی کەسی هەڵچوو مەکە،
• 25نەوەک لە ڕێچکەی ئەوان ڕابێیت،
• خۆت تووشی تەڵە بکەیت.
• 26لەوانە مەبە کە تەوقە دەکەن،
• دەستەبەری قەرزی خەڵک مەکە.
• 27ئەگەر نەتبوو بیدەیتەوە،
• بۆچی نوێنەکەی ژێرت ببردرێت.

په‌نده‌كان ٢١: ١ - ٢٢

• 1دڵی پاشا لەناو دەستی یەزدان جۆگەی ئاوە،
• بۆ کوێ بیەوێت ئاراستەی دەکات.
• 2هەموو ڕێگاکانی مرۆڤ لەبەرچاوی خۆی ڕاستە،
• بەڵام یەزدان دڵەکان هەڵدەسەنگێنێت.
• 3کارکردن بە ڕاستودروستی و دادپەروەری
• لەلای یەزدان لە قوربانی سەربڕین پەسەندترە.
• 4چاوی بەفیز و دڵی لەخۆبایی،
• ئەمانە چرای بەدکارانن و گوناهن.
• 5بێگومان پلانی مرۆڤی تێکۆشەر بەرەو پڕییە،
• هەموو هەڵەشەییەکیش بەرەو نەبوونییە.
• 6کۆکردنەوەی سامان بە زمانی درۆ
• هەڵمە دەڕەوێتەوە و تەڵەی مردنە.
• 7زۆرداری بەدکارەکان ڕایاندەماڵێت،
• چونکە ڕەتیان کردەوە دادپەروەری بکەن.
• 8ڕێگای پیاوی تاوانبار خوارە،
• بەڵام کەسی پاک کرداری ڕاستە.
• 9باشترە لە گۆشەی سەربانێک نیشتەجێ بیت،
• نەک ماڵێکی هاوبەش لەگەڵ ژنێکی شەڕانی.
• 10کەسی بەدکار ئارەزووی خراپە دەکات،
• دراوسێکەی بەزەیی لێی نابینێت.
• 11بە سزادانی گاڵتەجاڕ ساویلکە دانا دەبێت،
• بە فێرکردنی داناش زانیاری وەردەگرێت.
• 12خودای ڕاستودروست سەرنج دەداتە ماڵی خراپەکار،
• خراپەکاران لە خراپە سەرەوژێر دەکات.
• 13ئەوەی گوێی خۆی لە هاواری هەژاران کەڕ بکات،
• ئەویش هاوار دەکات و وەڵام نادرێتەوە.
• 14دیاری بە نهێنی تووڕەیی سارد دەکاتەوە،
• بەرتیلی ناو باخەڵیش هەڵچوونی توند.
• 15ئەنجامدانی دادپەروەری دڵخۆشی ڕاستودروستانە،
• بەڵام تۆقاندنی بەدکارانە.
• 16پیاو لە ڕێگای وریایی وێڵ بێت
• لەناو کۆمەڵی مردووان پاڵدەداتەوە.
• 17ئەوەی حەزی لە ڕابواردن بێت هەژار دەبێت،
• ئەوەی حەز لە شەراب و ڕۆن بکات دەوڵەمەند نابێت.
• 18بەدکار دەبێتە قوربانی بۆ کەسی ڕاستودروست،
• ناپاکانیش بۆ سەرڕاستان.
• 19باشترە لە چۆڵەوانی نیشتەجێ بیت،
• نەک لەگەڵ ئافرەتێکی شەڕانی و تووڕە.
• 20گەنجینەی خۆراکی باش و ڕۆن لە ماڵی کەسی دانا هەیە،
• بەڵام کەسی گێل هەڵدەلووشێت.
• 21ئەوەی دوای ڕاستودروستی و خۆشەویستی نەگۆڕ بکەوێت،
• ژیان و ڕاستودروستی و ڕێزداری دەدۆزێتەوە.
• 22پیاوی دانا بە شاری پاڵەوانەکاندا هەڵدەگەڕێت و
• قەڵا پشتبەستەکەیان وێران دەکات.

په‌نده‌كان ٢٠: ١ - ٣٠

• 1شەراب گاڵتەجاڕە و مەستی غەڵبەغەڵب دەکات،
• ئەوەی پێی وێڵ بێت دانا نییە.
• 2هەڵچوونی پاشا وەک نەڕەی شێرە،
• ئەوەی تووڕەیی بکات لە دژی گیانی خۆی تاوان دەکات.
• 3وازهێنان لە ناکۆکی ڕێزدارییە بۆ پیاو،
• بەڵام هەموو گێلێک هەڵیدەگیرسێنێت.
• 4لە زستاندا تەمبەڵ زەوی ناکێڵێت،
• بۆیە لە کاتی دروێنەدا داوای بەرهەم دەکات و دەستی ناکەوێت.
• 5پلان لە دڵی مرۆڤدا ئاوێکی قووڵە،
• بەڵام تێگەیشتوو دەریدەهێنێت.
• 6زۆر کەس بانگەشەی خۆشەویستی نەگۆڕ دەکەن،
• بەڵام کەسی جێگای متمانە کێ دەیدۆزێتەوە؟
• 7کەسی ڕاستودروست بە ڕێگای تەواوی خۆیدا دەڕوات،
• دوای خۆی خۆزگە بە منداڵەکانی دەخوازرێت.
• 8پاشای دانیشتوو لەسەر تەختی دادوەری،
• بە چاوەکانی هەموو خراپەیەک شەن دەکات.
• 9کێیە دەڵێت: «دڵی خۆمم بێگەرد ڕاگرت،
• پاک بوومەوە لە گوناهم»؟
• 10دوو کێش و دوو پێوانەی لاسەنگ،
• هەردووکیان قێزەونن لەلای یەزدان.
• 11تەنانەت منداڵیش بە کردارەکانی دەناسرێت،
• ئاخۆ کردەوەکەی پاک و ڕاستە.
• 12گوێ کە دەبیستێت و چاو کە دەبینێت،
• یەزدان دروستکەری هەردووکیانە.
• 13حەز لە خەو مەکە نەوەک هەژار بیت،
• چاوت کراوە بێت و تێر نان بە.
• 14کڕیار دەڵێت: «خراپە، خراپە!»
• بەڵام کە ڕۆیشت شانازی پێوە دەکات.
• 15زێڕ هەیە و یاقووت زۆرە،
• بەڵام لێوی زانیاری گەوهەرێکی بەهادارە.
• 16ئەگەر کەسێک بووە کەفیلی نامۆیەک کەواکەی لێ وەربگرە،
• لەبەر بێگانەکە بارمتەی لێ وەربگرە.
• 17بەتامە بۆ مرۆڤ نانی بە فێڵ،
• بەڵام دواتر دەمی پڕ دەبێت لە چەو.
• 18پلانەکان بە ئامۆژگاری دێنە دی،
• بە ڕاوێژ بجەنگە.
• 19دەمشڕ نهێنی ئاشکرا دەکات،
• بۆیە تێکەڵی چەنەباز مەبە.
• 20ئەوەی نەفرەت لە دایک و باوکی بکات،
• لەناو جەرگەی تاریکیدا چرای دەکوژرێتەوە.
• 21میراتێک لە سەرەتای ژیان و بە زوویی دەست بکەوێت
• لە کۆتاییدا بێ بەرەکەت دەبێت.
• 22مەڵێ: «خراپە بە خراپە دەدەمەوە.»
• چاوەڕێی یەزدان بکە ڕزگارت دەکات.
• 23یەزدان قێزی لە بەکارهێنانی دوو کێشی جیاواز دەبێتەوە،
• تەرازووی لاسەنگ باش نییە.
• 24هەنگاوەکانی مرۆڤ لە یەزدانەوەیە،
• ئیتر مرۆڤ چۆن لە ڕێگای خۆی تێدەگات؟
• 25تەڵەیە بۆ مرۆڤ بە سەرەڕۆیی نەزرێک تەرخان بکات،
• ئینجا پاش نەزرەکە پرسوڕا بکات.
• 26پاشای دانا بەدکاران شەن دەکات،
• بە جەنجەڕ بەسەریاندا دێت.
• 27چرای یەزدان ڕۆحی مرۆڤ دەپشکنێت،
• هەروەها هەموو ناخی دەروونیش.
• 28خۆشەویستی نەگۆڕ و دڵسۆزی پاشا دەپارێزن،
• بە خۆشەویستی نەگۆڕ تەختی دەچەسپێت.
• 29شانازی لاوان هێزیانە،
• ڕیش سپیێتیش شکۆمەندی پیرانە.
• 30برینی لێدان خراپە پاک دەکاتەوە،
• لێدانی قامچیش ناخی دەروون.

په‌نده‌كان ١٩: ١ - ٢٩

• 1هەژارێک ڕێگای تەواوەتی گرتبێت
• باشترە لەوەی زمان خوار و گێلە.
• 2دڵگەرمی بەبێ زانیاری باش نییە و
• ئەوەی پەلە بە پێیەکانی بکات بە هەڵەدا دەچێت.
• 3مرۆڤ بە گێلایەتییەکەی ڕێگای خۆی وێران دەکات،
• کەچی دڵی لە دژی یەزدان هەڵدەچێت.
• 4دەوڵەمەندیێتی برادەری زۆر پەیدا دەکات،
• بەڵام هەژار برادەرەکەشی لێی جیا بووەتەوە.
• 5شایەتی درۆزن بێ سزا نابێت،
• ئەوەی درۆ پەخش دەکات دەرباز نابێت.
• 6زۆر کەس هەوڵی بەدەستهێنانی ڕەزامەندی میر دەدەن،
• هەمووش دۆستی پیاوی بەخشندەن.
• 7پیاو هەژار بێت براکانی خۆشی ڕقیان لێی دەبێتەوە،
• لەوەش زیاتر هاوڕێیەکانی لێی دوور دەکەونەوە!
• بە پاڕانەوەکانی دوایان دەکەوێت،
• بەڵام بێ سوودە.
• 8ئەوەی دانایی دەست بکەوێت خۆی خۆشدەوێت،
• ئەوەی بایەخ بە تێگەیشتن بدات چاکە دەدۆزێتەوە.
• 9شایەتی درۆزن بێ سزا نابێت،
• ئەوەی درۆ پەخش بکات لەناودەچێت.
• 10گێل خۆشگوزەرانیی لێ ناوەشێتەوە،
• لەوەش زیاتر دەسەڵاتداربوونی کۆیلە بەسەر میرانەوە.
• 11وریایی مرۆڤ تووڕەبوونی خاودەکاتەوە،
• شانازیشی لێبوردنە لە یاخیبوون.
• 12هەڵچوونی پاشا وەک نەڕەی شێرە،
• بەڵام ڕەزامەندییەکەی وەک شەونمە بەسەر گیاوە.
• 13کوڕی گێل ماڵوێرانی باوکیەتی،
• ناکۆکی ژنیش دڵۆپەکردنی بەردەوامە.
• 14ماڵ و سامان میراتی باوکانە،
• بەڵام ژنی وریا لەلایەن یەزدانەوەیە.
• 15تەمبەڵی خەوی قووڵ دەهێنێت،
• کەسی سست برسی دەبێت.
• 16ئەوەی ڕاسپاردە بپارێزێت گیانی خۆی دەپارێزێت،
• بەڵام ئەوەی بە سووکی بڕوانێتە ڕێگای خۆی لەناودەچێت.
• 17ئەوەی بەزەیی بە هەژاردا بێتەوە قەرز بە یەزدان دەدات،
• ئەویش پاداشتی چاکەکەی دەداتەوە.
• 18کوڕەکەت تەمبێ بکە ئەوەندەی ئومێدی تێدایە،
• مەبە هۆکاری مردنی.
• 19ئەوەی زۆر تووڕە بێت بەرگەی ئەنجامەکەی دەگرێت،
• چونکە ئەگەر جارێک فریای بکەویت دەبێت دووبارەی بکەیتەوە.
• 20گوێ لە ڕاوێژ بگرە و تەمبێکردن وەربگرە،
• بۆ ئەوەی دانا بیت لە دواڕۆژت.
• 21مرۆڤ پلانی زۆری لە دڵدایە،
• بەڵام تەنها ڕاوێژی یەزدان دەچەسپێت.
• 22ئارەزووی مرۆڤ لە خۆشەویستی نەگۆڕە،
• هەژار لە پیاوی درۆزن باشترە.
• 23لەخواترسی بۆ ژیانە،
• بە تێری دەنوێت و خراپە بەسەری ناکاتەوە.
• 24تەمبەڵ دەست دەخاتە ناو قاپ،
• تەنانەت بۆ دەمیشی نابات.
• 25لە گاڵتەجاڕ بدە و ساویلکە ژیر دەبێت،
• تێگەیشتوو سەرزەنشت بکە زانیاری تێدەگات.
• 26ئەوەی باوکی تاڵان بکات و دایکی دەربکات،
• کوڕێکە مایەی شەرمەزاری و ڕیسوایی.
• 27ڕۆڵە، ئەگەر وازت لە گوێگرتن لە ڕاوێژ هێنا،
• لە وتەکانی زانیاری گومڕا دەبیت.
• 28شایەتی دڵڕەش گاڵتە بە دادپەروەری دەکات،
• دەمی بەدکارانیش تاوان قووت دەدات.
• 29سزا بۆ گاڵتەجاڕەکان ئامادەکراوە،
• لێدانیش بۆ پشتی گێلەکان.

په‌نده‌كان ١٨: ١ - ٢٤

• 1کەسی دوورەپەرێز دوای ئارەزووی خۆی کەوتووە،
• بە ڕووی هەموو داناییەکی تەواودا دەتەقێتەوە.
• 2گێل خۆشی لە تێگەیشتن نابینێت،
• بەڵکو بە پەخشکردنی ئەوەی لە دڵیدایە.
• 3بە هاتنی خراپەکار سووکایەتیش دێت،
• لەگەڵ شەرمەزاریش ڕیسوایی.
• 4قسەی دەمی مرۆڤ ئاوێکی قووڵە،
• بەڵام سەرچاوەی دانایی کانیاوێکی هەڵقوڵاوە.
• 5نە لایەنگری خراپەکار باشە،
• نە بێبەشکردنی ڕاستودروست لە دادپەروەری.
• 6لێوەکانی کەسی گێل دەیهێننە ناو ناکۆکییەوە،
• دەمی بانگی لێدان دەکات.
• 7دەمی گێل دەبێتە هۆی لەناوچوونی،
• لێوەکانیشی تەڵەن بۆ گیانی.
• 8قسەکانی دەمشڕ وەک پارووی بەتامە،
• شۆڕ دەبێتەوە ناو ورگ.
• 9ئەوەی سست بێت لە کارەکەی
• برای وەستای وێرانکردنە.
• 10ناوی یەزدان قوللەیەکی بەهێزە،
• کەسی ڕاستودروست بۆ ئەوێ ڕادەکات و پەناگیر دەبێت.
• 11سامانی دەوڵەمەند شاری قەڵابەندیەتی،
• وەک شوورایەکی بڵندە بە خەیاڵی ئەو.
• 12پێش شکستهێنان دڵی مرۆڤ بەفیزە،
• بەڵام پێش ڕێزلێنان بێفیزە.
• 13ئەوەی وەڵامی شتێک بداتەوە پێش بیستنی
• دەبێتە مایەی گێلایەتی و شەرمەزاری بۆی.
• 14ڕۆحی مرۆڤ بەرگەی نەخۆشی دەگرێت،
• بەڵام ڕۆحی تێکشکاو کێ بەرگەی دەگرێت؟
• 15دڵی پیاوی تێگەیشتوو زانیاری وەردەگرێت،
• گوێی دانایانیش داوای زانینی لێ دەکات.
• 16دیاری مرۆڤ ڕێگای خۆش دەکات و
• بەرەو ئامادەبوونی گەورە پیاوانی دەبات.
• 17ئەوەی یەکەم جار سکاڵا بکات لەوە دەچێت ڕاست بێت،
• هەتا نزیکەکەی دێت و لێی دەکۆڵێتەوە.
• 18تیروپشک ناکۆکی دەبڕێنێتەوە و
• بەهێزەکان لە یەکتر جیا دەکاتەوە.
• 19خراپە دەرهەق بە برا، ئاشتکردنەوەی لە شاری قەڵابەند سەختترە،
• ناکۆکیش وەک شمشیرەی دەروازەی قەڵایە.
• 20لە بەروبوومی دەمی مرۆڤ سکی تێردەبێت،
• لە دروێنەی لێوەکانی خۆی تێر دەخوات.
• 21مردن و ژیان بە دەست زمانە،
• ئەوەی حەزی لێی بێت بەروبوومەکەی دەخوات.
• 22ئەوەی ژنێکی دەست بکەوێت خێرێکی دەست دەکەوێت،
• ڕەزامەندی یەزدانیش بەدەستدەهێنێت.
• 23هەژار بۆ بەزەیی دەپاڕێتەوە،
• بەڵام دەوڵەمەند بە ڕەقی وەڵام دەداتەوە.
• 24پیاو برادەری زۆر بێت خۆی گرفتار دەکات،
• بەڵام دۆستێک هەیە لە برا نزیکترە.

په‌نده‌كان ١٧: ١ - ٢٨

• 1باشترە پارووێکی وشک بە ئارامییەوە
• لە ماڵێکی پڕ لە خوانی ئامادەکراو، بە ناکۆکی.
• 2بەندەی وریا بەسەر کوڕی شەرمەزاردا زاڵ دەبێت و
• لەگەڵ برایانی میرات بەشدەکات.
• 3بۆتە بۆ زیوە و کوورە بۆ زێڕ،
• یەزدانیش دڵ تاقی دەکاتەوە.
• 4بەدکار گوێ لە لێوی خراپ دەگرێت،
• درۆزنیش گوێ دەداتە زمانی گرفتخواز.
• 5ئەوەی گاڵتە بە هەژار بکات سووکایەتی بە دروستکەرەکەی دەکات،
• ئەوەی بە بەڵا دڵی خۆشبێت بێ سزا دەرناچێت.
• 6منداڵی منداڵ تاجی پیرانە،
• شانازی کوڕانیش دایک و باوکانن.
• 7قسەی نەستەق لە گێل ناوەشێتەوە،
• لەوەش زیاتر قسەی درۆ لە میر.
• 8بەرتیل بەردی گرانبەهایە لەبەرچاوی خاوەنەکەی،
• ڕوو لە هەر لایەک بکات سەردەکەوێت.
• 9ئەوەی تاوان دادەپۆشێت پەرە بە خۆشەویستی دەدات،
• بەڵام ئەوەی باسی بابەتەکە بکاتەوە دۆستی نزیک لە یەکتر جیا دەکاتەوە.
• 10سەرزەنشتکردنێک بۆ تێگەیشتوو
• قووڵترە لە سەد جار دارکاریکردن بۆ گێل.
• 11کەسی خراپ تەنها داواکاری یاخی بوونە،
• لەبەر ئەوە نێردراوێکی دڵڕەقی بۆ دەنێردرێت.
• 12باشترە تووشی دەڵەورچێکی سک سووتاو بیت،
• نەک گێلێک لە گێلایەتییەکەی خۆی.
• 13ئەوەی پاداشتی چاکە بە خراپە بداتەوە،
• خراپە ماڵی بەرنادات.
• 14دەستپێکردنی ناکۆکی وەک تەقینی بەنداوە،
• جا پێش ئەوەی ناکۆکییەکە بتەقێتەوە وازی لێبهێنە.
• 15بێتاوانکردنی خراپەکار و تاوانبارکردنی ڕاستودروست،
• هەردووک قێزەونن لەلای یەزدان.
• 16بۆچی پارە بکەوێتە دەست پیاوی گێل؟
• کە ئارەزووی نییە بۆ کڕینی دانایی!
• 17برادەر هەموو کاتێک خۆشەویستی خۆی دەردەبڕێت،
• براش بۆ تەنگانە لەدایک دەبێت.
• 18کەسی تێنەگەیشتوو تەوقە دەکات و
• بە تەواوی دەبێتە کەفیلی دراوسێکەی.
• 19ئەوەی حەز لە ناکۆکی بکات حەز لە گوناه دەکات،
• ئەوەی دەرگای خۆی بڵند بکات داوای شکان دەکات.
• 20ئەوەی دڵخراپ بێت چاکە نایەتە ڕێی،
• ئەوەی زمان خوار بێت تووشی خراپە دەبێت.
• 21ئەوەی گێلی ببێت تووشی خەفەت دەبێت،
• باوکی ڕۆڵەی دەبەنگیش دڵخۆشی نابینێت.
• 22دڵی شادمان تەندروستی دەبەخشێت،
• بەڵام ڕۆحی تێکشکاو ئێسک وشک دەکات.
• 23بەدکار بە نهێنی بەرتیل وەردەگرێت
• تاکو ڕێچکەی دادپەروەری خوار بکاتەوە.
• 24کەسی تێگەیشتوو چاوی لەسەر داناییە،
• بەڵام گێل چاودەبڕێتە ئەوپەڕی زەوی.
• 25کوڕی گێل خەمە بۆ باوکی و
• تاڵییە بۆ ئەو دایکەی لێی بووە.
• 26پێبژاردن بە کەسی ڕاستودروست باش نییە،
• هەروەها دارکاریکردنی کەسی خانەدان لەبەر دەستپاکی.
• 27ئەوەی قسەی خۆی ڕاگرێت خاوەن زانیارییە،
• ئەوەی ڕۆح ئارام بێت پیاوی تێگەیشتنە.
• 28تەنانەت گێلیش کە بێدەنگ بێت بە دانا دادەنرێت،
• ئەوەی لێویشی لێک نەکاتەوە بە تێگەیشتوو.

په‌نده‌كان ١٦: ١ - ٣٣

• 1پلانەکانی دڵ هی مرۆڤە،
• بەڵام وەڵامدانەوەی زمان لە یەزدانەوەیە.
• 2هەموو ڕێگاکانی مرۆڤ لەبەرچاوی خۆی بێگەردن،
• بەڵام یەزدان پاڵنەرەکان هەڵدەسەنگێنێت.
• 3کارەکانت بە یەزدان بسپێرە،
• پلانەکانت جێگیر دەبێت.
• 4یەزدان بۆ مەبەستی خۆی هەموو شتێکی دروستکردووە،
• تەنانەت بەدکاریش بۆ ڕۆژی بەڵا.
• 5یەزدان قێزی لە هەموو دڵ بەفیزێکە،
• بێگومان سزادانی لەسەر تێناپەڕێت.
• 6بە خۆشەویستی نەگۆڕ و دڵسۆزی کەفارەت بۆ تاوان دەکرێت،
• بە لەخواترسیش دوورکەوتنەوە لە خراپە.
• 7ئەگەر ڕەفتاری مرۆڤ مایەی ڕەزامەندی یەزدان بێت،
• وا دەکات تەنانەت دوژمنەکانیشی لەگەڵیدا ئاشت ببنەوە.
• 8باشترە کەمت هەبێت بە ڕاستودروستییەوە
• لەوەی داهاتێکی زۆری بە ناڕەوا.
• 9دڵی مرۆڤ پلان بۆ ڕێگای خۆی دادەنێت،
• بەڵام یەزدان هەنگاوەکانی ئاراستە دەکات.
• 10قسەی پاشا وەک سروشە،
• دەبێ لە دادوەریدا دەمی ناپاکی نەکات.
• 11قەپان و تەرازووی دادپەروەر لە یەزدانەوەیە،
• هەموو کێشێکی ناو کیسە کاری ئەوە.
• 12قێزی پاشایان لە خراپەکردنە،
• چونکە بە ڕاستودروستی تەخت دەچەسپێت.
• 13ڕەزامەندی پاشایان لێوی ڕاستودروستە،
• کەسی ڕاستگۆیان خۆشدەوێت.
• 14تووڕەیی پاشا وەک فریشتەی مەرگە،
• بەڵام کەسی دانا هێمنی دەکاتەوە.
• 15ڕووناکی ڕووی پاشا ژیانی تێدایە،
• ڕەزامەندیشی وەک هەورە بارانی بەهارە.
• 16دەستکەوتنی دانایی چەند لە زێڕ باشترە،
• دەستکەوتنی تێگەیشتنیش لە زیو پەسەندترە.
• 17ڕێگای سەرڕاستان دوورکەوتنەوەیە لە خراپە،
• ئەوەی ڕێگای خۆی بپارێزێت گیانی خۆی دەپارێزێت.
• 18لەپێش شکان لووتبەرزییە،
• لەپێش ڕووخانیش ڕۆحزلییە.
• 19باشترە بێفیز بیت و لەگەڵ ستەملێکراوان بیت،
• لە دابەشکردنی دەستکەوت لەگەڵ لووتبەرزان.
• 20ئەوەی بایەخ بە ئامۆژگاری بدات چاکەی دەست دەکەوێت،
• ئەوەی پشت بە یەزدان ببەستێت خۆزگەی پێ دەخوازرێت.
• 21ئەوەی لە دڵدا دانا بێت پێی دەگوترێت تێگەیشتوو،
• شیرینی لێوەکانیش فێربوون زیاد دەکات.
• 22وریایی سەرچاوەی ژیانە بۆ خاوەنەکەی،
• بەڵام گێلەکان بە گێلایەتی خۆیان سزا دەدرێن.
• 23دڵی کەسی دانا ڕێنمایی دەمی دەکات و
• بەسەر لێوان فێربوون زیاد دەکات.
• 24قسەی جوان شانەی هەنگوینە،
• بۆ دەروون شیرینە و بۆ ئێسک چاکبوونەوەیە.
• 25ڕێگا هەیە لەبەرچاوی مرۆڤ ڕاست دیارە،
• بەڵام کۆتاییەکەی بەرەو مردنە.
• 26نەوسی کرێکار بۆ خۆی ڕەنج دەدات،
• برسیێتییەکەی پاڵی پێوەدەنێت.
• 27کەسی دڵڕەش کای کۆن بە با دەکات و
• لەسەر لێوەکانیشی ئاگری کڵپەدارن.
• 28کەسی درۆزن دووبەرەکی دەوروژێنێت و
• دەمشڕ دۆستی نزیک لە یەکتر جیا دەکاتەوە.
• 29کەسی توندڕەو دراوسێی خۆی تەفرە دەدات و
• بە ڕێگایەکدا دەیبات کە باش نییە.
• 30ئەوەی چاو دەقوچێنێت پیلان بۆ درۆ دادەڕێژێت،
• ئەوەی لێوی دەکرۆژێت خراپە بە ئەنجام دەگەیەنێت.
• 31ڕیش سپیێتی تاجی شانازییە،
• لە ڕێگای ڕاستودروستییەوە دەستدەکەوێت.
• 32ئەوەی درەنگ تووڕە بێت لە پاڵەوان باشترە،
• ئەوەی بەسەر خۆیدا زاڵ بێت باشترە لەوەی شارێک دەگرێت.
• 33تیروپشک هەڵدەدرێتە کۆش،
• بەڵام هەموو بڕیارێکی لەلایەن یەزدانەوەیە.

په‌نده‌كان ١٥: ١ - ٣٣

• 1وەڵامی نەرم تووڕەیی دەڕەوێنێتەوە،
• بەڵام قسەی بریندارکەر ڕق دەوروژێنێت.
• 2زمانی دانایان زانیاری دەڕازێنێتەوە،
• بەڵام دەمی دەبەنگەکان گێلایەتی لێ هەڵدەقوڵێت.
• 3چاوی یەزدان لە هەموو جێگایەکە،
• چاودێری بەدکاران و پیاوچاکان دەکات.
• 4هێمنی زمان درەختی ژیانە،
• بەڵام خوارکردنەوەی تێکشکانی ڕۆحە.
• 5گێل سووکایەتی بە تەمبێکردنی باوکی دەکات،
• بەڵام ئەوەی چاوی لە سەرزەنشت بێت ژیر دەبێت.
• 6لە ماڵی کەسی ڕاستودروست گەنجینەی گەورە هەیە،
• بەڵام داهاتی بەدکار پشێوییە.
• 7لێوی دانایان زانیاری بڵاو دەکەنەوە،
• بەڵام دڵی گێلەکان ئاوا نییە.
• 8قوربانی بەدکاران قێزەونە لەلای یەزدان،
• بەڵام نوێژی سەرڕاستان خۆشحاڵی دەکات.
• 9قێزی یەزدان لە ڕێگای بەدکارە،
• بەڵام ئەوەی خۆشدەوێت کە دوای ڕاستودروستی کەوتووە.
• 10تەمبێی سەخت بۆ لەڕێ لادەرە،
• ئەوەی ڕقی لە سەرزەنشتە دەمرێت.
• 11جیهانی مردووان و لەناوچوون لەبەردەم یەزدانن،
• لەوەش زیاتر دڵی ئادەمیزاد!
• 12گاڵتەجاڕ ئەو کەسەی خۆشناوێت کە سەرزەنشتی دەکات،
• بۆ لای دانایان ناچێت.
• 13دڵی شادمان ڕوو خۆشدەکات،
• بەڵام بە دڵتەنگی ڕۆح تێکدەشکێت.
• 14دڵی تێگەیشتوو بەدوای زانیاریدا دەگەڕێت،
• بەڵام دەمی گێلەکان لەسەر گێلایەتی دەلەوەڕێت.
• 15هەموو ڕۆژانی ستەملێکراو سەختە،
• بەڵام دڵخۆش هەمیشە لەسەر خوانی شادییە.
• 16باشترە کەمت هەبێت لەگەڵ لەخواترسی
• لە گەنجینەی گەورە لەگەڵ سەرلێشێوان.
• 17باشترە سەوزە خواردن لەو شوێنەی خۆشەویستی لێیە
• لە گایەکی قەڵەو و ڕقی لەگەڵ بێت.
• 18کەسی سەرگەرم ناکۆکی دەوروژێنێت،
• بەڵام کەسی هێمن دوژمنایەتی ئارام دەکاتەوە.
• 19ڕێگای تەمبەڵ وەک پەرژینی دڕکە،
• بەڵام ڕێگای سەرڕاستان تەخت کراوە.
• 20کوڕی دانا باوکی شاد دەکات،
• بەڵام گێل دایکی خۆی ڕیسوا دەکات.
• 21گێلایەتی خۆشییە بۆ کەسی تێنەگەیشتوو،
• بەڵام کەسی تێگەیشتوو بە ڕێکی ڕەفتار دەکات.
• 22پلان بەبێ ڕاوێژ پووچەڵ دەبێت،
• بەڵام بە زۆری ڕاوێژکاران سەردەکەوێت.
• 23دڵخۆشییە بۆ مرۆڤ وەڵامی گونجاو،
• قسەش لە کاتی خۆیدا چەند باشە!
• 24ڕێچکەی ژیان بۆ کەسی وریا بەرەو سەرەوەیە،
• بۆ ئەوەی لە دابەزین بەرەو جیهانی مردووان بیپارێزێت.
• 25یەزدان ماڵی لووتبەرزان ڕیشەکێش دەکات،
• بەڵام سنووری ماڵی بێوەژن دەچەسپێنێ.
• 26قێزی یەزدان لە پیلانی بەدە،
• بەڵام قسەی شیرین پاکە.
• 27ئەوەی بەدوای دەستکەوتی ناڕەواوە بێت ماڵی خۆی تێکدەدات،
• بەڵام ئەوەی ڕقی لە بەرتیل ببێتەوە دەژیێت.
• 28دڵی کەسی ڕاستودروست بیر لە وەڵام دەکاتەوە،
• بەڵام دەمی بەدکاران خراپەی لێ هەڵدەڕژێت.
• 29یەزدان لە بەدکاران دوورە،
• بەڵام گوێی لە نوێژی ڕاستودروستان دەبێت.
• 30ڕووناکی چاو دڵ خۆش دەکات،
• مژدەش ئێسک تەندروست دەکات.
• 31ئەوەی گوێ لە سەرزەنشتی بەرەو ژیان بگرێت
• لەناو دانایان نیشتەجێ دەبێت.
• 32پشتگوێخەری تەمبێکردن گیانی خۆی ڕیسوا دەکات،
• بەڵام ئەوەی گوێ لە سەرزەنشت دەگرێت تێگەیشتنی دەستدەکەوێت.
• 33لەخواترسیی مرۆڤ بەرەو دانایی دەبات،
• پێش ڕێزلێنانیش بێفیزییە.

په‌نده‌كان ١٤: ١ - ٣٥

• 1ژنی دانا ماڵی خۆی بنیاد دەنێت،
• گێلیش بە دەستی خۆی کاولی دەکات.
• 2ئەوەی ڕاستەڕێیەکەی خۆی بگرێت لەخواترسە،
• بەڵام ئەوەی ڕێگای خۆی خوار بکاتەوە سووکایەتی پێ دەکات.
• 3گێل بە قسەکانی خۆی تووشی گۆچانی سزادان دەبێت،
• بەڵام دانایان لێوەکانیان دەیانپارێزن.
• 4کە مانگا نەبێت ئاخوڕ بەتاڵە،
• دروێنەی زۆریش بە هێزی گایە.
• 5شایەتی دەستپاک درۆ ناکات،
• بەڵام شایەتی درۆزن درۆ بڵاو دەکاتەوە.
• 6گاڵتەجاڕ داوای دانایی دەکات و نایدۆزێتەوە،
• بەڵام زانیاری بۆ تێگەیشتوو ئاسانە.
• 7لەبەردەم کەسی گێل دووربکەوە،
• چونکە لە لێوەکانی زانیاری نابیستیت.
• 8دانایی ژیر تێگەیشتنی ڕێگای خۆیەتی،
• بەڵام گێلایەتی گێلەکان فریودانە.
• 9گێلەکان گاڵتە بە تاوان دەکەن،
• بەڵام لەنێو سەرڕاستان ڕەزامەندی خودا دەدۆزرێتەوە.
• 10هەر دڵێک تاڵیێتی گیانی خۆی دەزانێت،
• کەسیش لە خۆشییەکەیدا بەشداری ناکات.
• 11ماڵی بەدکارەکان کاول دەبێت،
• بەڵام ڕەشماڵی سەرڕاستان گەشە دەکات.
• 12ڕێگا هەیە لەبەرچاوی مرۆڤ ڕاست دیارە،
• بەڵام کۆتاییەکەی بەرەو مردنە.
• 13بگرە لە پێکەنینیشدا دڵ تەنگ دەبێت،
• لەوانەیە کۆتایی خۆشیش خەم بێت.
• 14کەسی ڕاڕا لە ڕێگای خۆی تێر دەبێت،
• پیاوچاکیش لەوەی کە هەیەتی.
• 15ساویلکە بە هەموو قسەیەک بڕوا دەکات،
• بەڵام ژیر دەڕوانێتە هەنگاوەکانی خۆی.
• 16کەسی دانا لە خودا دەترسێت و لە خراپە لادەدات،
• بەڵام گێل سەرگەرمە و پشت ئەستوورە.
• 17کەسی هەڵەشە ڕەفتاری گێلانە دەکات،
• پیاوی تەڵەکەبازیش مایەی ڕقە.
• 18ساویلکەکان میراتگری گێلایەتین،
• بەڵام ژیرەکان سەریان بە زانیاری دەڕازێنرێتەوە.
• 19بەدکاران لەبەردەم پیاوچاکان دەچەمێنەوە،
• خراپەکارانیش لە بەردەرگای کەسی ڕاستودروست.
• 20هەژار تەنانەت دراوسێکەشی ڕقی لێی دەبێتەوە،
• بەڵام دەوڵەمەند دۆستی زۆرە.
• 21ئەوەی سووکایەتی بە دراوسێکەی بکات گوناه دەکات،
• بەڵام خۆزگە دەخوازرێ بەوەی لەگەڵ هەژاران میهرەبانە.
• 22ئایا وێڵ نابن ئەوانەی پیلانی خراپە دادەڕێژن؟
• بەڵام خۆشەویستی نەگۆڕ و دڵسۆزی لەگەڵ ئەوانەیە کە پلانی چاکە دادەڕێژن.
• 23لە هەموو ماندووبوونێک سوود هەیە،
• بەڵام تەنها قسەی لێوان بێت بەرەو نەبوونییە.
• 24دەوڵەمەندی تاجی دانایانە،
• بەڵام گێلایەتی نادانایان دەڕازێنێتەوە.
• 25شایەتی ڕاستگۆ دەربازکەری خەڵکە،
• بەڵام ئەوەی درۆ بڵاو دەکاتەوە تەفرەدەرە.
• 26ئەوەی لە یەزدان بترسێت دڵنیاییەکی بەهێزی هەیە،
• بۆ کوڕەکانیشی دەبێتە پەناگا.
• 27لەخواترسی کانی ژیانە،
• بۆ دوورکەوتنەوە لە داوی مردن.
• 28زۆری گەل شکۆمەندییە بۆ پاشا،
• بەڵام نەمانی گەل شکستی میرە.
• 29ئەوەی درەنگ تووڕە بێت باش تێدەگات،
• بەڵام ئەوەی هەڵەشە بێت گێلایەتی دەردەخات.
• 30دڵی ئارام ژیان بە جەستە دەبەخشێت،
• بەڵام ئیرەیی ئێسک کلۆر دەکات.
• 31ئەوەی ستەم لە هەژار بکات سووکایەتی بە دروستکەرەکەی دەکات،
• بەڵام ئەوەی لەگەڵ نەدار میهرەبانە ڕێز لە خودا دەگرێت.
• 32خراپەکار بە خراپەکانی خۆی دەکەوێنرێت،
• بەڵام کەسی ڕاستودروست لە مردنیشی پەناگای هەیە.
• 33دانایی لەناو دڵی کەسی تێگەیشتوو دەحەسێتەوە،
• هەروەها گێلەکان تەنانەت ناواخنیشیان دەزانرێت.
• 34ڕاستودروستی نەتەوە بەرز دەکاتەوە،
• بەڵام گوناه شەرمەزاری گەلانە.
• 35ڕەزامەندی پاشا بۆ خزمەتکاری وریایە،
• بەڵام تووڕەبوونی لە خزمەتکاری شەرمەزارە.