Het Strijkkwartet – Concertzender | Klassiek, Jazz, World en meer

Het Strijkkwartet – Concertzender | Klassiek, Jazz, World en meer

By ConcertzenderMusic
Download on the App Store

Het Strijkkwartet – Concertzender | Klassiek, Jazz, World en meer episodes

  • Het Strijkkwartet

    Rond 1960 was ook de Pool Krzysztof Penderecki, evenals Ligeti, in de weer met dicht op elkaar gepakte klanken, met clusters, maar dan juist vanuit een sterk theatrale esthetiek. Witold Lutosławski behoorde in deze tijd eveneens tot de postseriële componisten. Hij paste met name geleide aleatoriek toe (de muziek klinkt dan menigmaal als een vrijblijvende improvisatie, maar is het nimmer), zoals in zijn enige Strijkkwartet uit 1964. Ook de Duitser Wolfgang Rihm is rond 1970, als tiener, zoekende. Webern of Berg? Serialisme of ongekunstelde expressiviteit? In zijn Eerste strijkkwartet speelt vooral het eerste.

    In de jaren zeventig slaat bij veel componisten de twijfel toe. Communicatie en expressiviteit komen weer op de voorgrond. Een wat recenter voorbeeld daarvan is het Vierde strijkkwartet van Penderecki uit 2016.

    Krzysztof Penderecki (1933-2020) – Eerste strijkkwartet (1960)

    Uitvoerenden: Tale Quartet

    CD: BIS

    Witold Lutosławski (1913-1994) – Strijkkwartet (1964)

    1. Introductory Movement, 2. Main movement

      2. Uitvoerenden: LaSalle Quartet

      CD: DGG

      Krzysztof Penderecki (1933-2020) – Tweede strijkkwartet (1968)

      Uitvoerenden: Tale Quartet

      CD: BIS

      Wolfgang Rihm (*1952) – Eerste strijkkwartet, opus 2 (1970)

      Uitvoerenden: Minguet Quartet

      CD: col legno

      Krzysztof Penderecki (1933-2020) – Vierde Strijkkwartet (2016)

      1. Andante, 2. Vivo – Pesante -Vivo – Pesante – Scherzando – Pesante – Molto meno mosso – Andante – Allegro giocoso – Allegretto – Poco meno mosso, calmo

        2. Uitvoerenden: Meccore String Quartet

        CD: Capriccio



        0 min
      2. Het Strijkkwartet

        In tegenstelling tot Pierre Boulez, had de Hongaar György Ligeti (1923-2006) weinig belangstelling voor seriële technieken. Voor hij in 1956 uit Hongarije vluchtte, componeerde hij een Eerste strijkkwartet ‘Métamorphoses nocturnes’ (1954), dat in veel opzichten een voortzetting is van de muziek van Bartók.

        Vrijwel gelijktijdig met Ligeti componeerde ook György Kurtág een Eerste strijkkwartet (opus 1, 1959), dat bij hem uit zes korte deeltjes bestaat. Hij beschouwde het werk later als de ‘expositie van zijn gehele levenswerk’. Bijzonder zijn ook Aus der Ferne III en V, als hommage en In Memoriam voor de uitgever Alfred Schlee. In 1967 ontstond Zestiende strijkkwartet van Alois Haba, geschreven in een systeem waarin de grote secunde verdeeld is in vijf tonen in plaats van vier, zoals in het kwarttoonsysteem. De samenklanken vragen in het begin wat gewenning, maar zijn fascinerend.

        György Ligeti (1923-2006) – Eerste strijkkwartet

        ‘Métamorphoses nocturnes’ (1954)

        1. Allegro grazioso, 2. Vivace, capriccioso, 3. Adagio mesto, 4. Presto, 5. Prestissimo, 6. Andante tranquillo, 7. Tempo di valse, moderato con eleganza, un poco capriccioso, 8. Subito prestissimo, 9. Allegretto, un poco gioviale, 10. Prestissimo, 11. Ad libitum, senza misura, 12. Lento

          2. Uitvoerenden: Artemis Quartet

          CD: Warner Classics

          György Kurtág (*1926) – Eerste strijkkwartet, opus 1 (1959)

          1. Poco agitato, 2. Con moto, 3. Vivacissimo – Lento, 4. Con spirito, 5. Molto ostinato, 6. Adagio

            2. Uitvoerenden: Athena String Quartet

            CD: NEOS

            Alois Hába (1893-1973) – Strijkkwartet nr.16, opus 98 (1967)

            1. Calmo. Andante cantabile, 2. Con affezione. Allegro vivace, 3. Indeciso. Allegro moderato, 4. Duramente. Allegretto / Melodia cantabile, 5. Sognando. Vivacissimo, 6. Con concentrazione. Andante cantabile, 7. Fermamente. Allegro energico, 8. Allegramente. Allegretto.

              2. Uitvoerenden: Hába Quartet

              CD: NEOS

              György Kurtág (*1926) – Aus der Ferne III (1991), voor de 90e verjaardag van Alfred Schlee

              Uitvoerenden: Athena String Quartet

              CD: NEOS

              György Kurtág (*1926) – Aus der Ferne V (1999), In memoriam Alfred Schlee

              Uitvoerenden: Athena String Quartet

              CD: NEOS

              0 min
            2. Het Strijkkwartet

              Pierre Boulez voltooide in 1949 enkele delen van het Livre pour quatuor (1949-1959), de eerste streng seriële muziek voor strijkkwartet. Zo er cerebrale muziek bestaat, dan is in deze kwartetmuziek daarvan de essentie vastgelegd.

              De Griekse-Franse componist Iannis Xenakis (1922-2001) meende in diezelfde jaren dat het serialisme van Boulez voor een mathematicus kinderspel. Zoals een architect zijn ontwerpen op de tekentafel uitwerkt – en Xenakis was aanvankelijk architect! – zo componeerde hij, vaak met behulp van computers voor het rekenwerk, zijn klinkende objecten, zoals de strijkkwartet ST/4-1,080262 (1962).

              Pierre Boulez (1925-2016) – Livre pour quatuor (1949/59)

              1. Livre Ia, 2. Livre Ib, 3. Livre II, 4. Livre IIIa, 5. Livre IIIb, 6. Livre IIIc, 7. Livre V, 8. Livre VI

                2. Uitvoerenden: Quatuor Parisii

                CD: Decca

                Iannis Xenakis (1922-2001) – ST/4-1,080262, op.5 (1962)

                Uitvoerenden: Arditti Quartet

                CD: naïve classique

                0 min
              2. Het Strijkkwartet

                Met Brett Dean en Nigel Westlake ronden we onze reis naar Australië af. Dean vergeleek zijn manier van componeren wel eens met het werk van een schilder, laagje voor laagje bouwt hij de klanken op. Soms met filmische effecten, soms met een politieke boodschap. Overigens heeft Nigel Westlake vooral als filmcomponist naam gemaakt. Deans Epitaphs zijn, zoals de titel ook aangeeft, klinkende grafstenen.

                Brett Dean (*1961) – Strijkkwartet nr.1 ‘Eclipse’ (2003)

                1. Slow and spacious, secretive, 2. Unlikely Flight, 3. Epilogue

                  2.             Uitvoerenden: Doric String Quartet

                              CD: Chandos

                  Nigel Westlake (*1958) – Strijkkwartet nr.2 (2005)

                              Uitvoerenden: Goldner String Quartet

                              CD: Tall Poppies

                  Brett Dean (*1961) – Epitaphs (2010)

                  1. Der Philosoph, 4. György meets the ‘Girl Photographer’, 5. Between the spaces in the sky

                    2. Uitvoerenden: Doric String Quartet, Brett Dean, altviool

                    CD: Chandos

                    1 hr
                  2. Het Strijkkwartet

                    In de loop van de jaren zeventig en tachtig werden tal van Australische componisten ook in Europa en de Verenigde Staten steeds meer bekend. Onder hen was Peter Sculthorpe de meest ‘Australische’ door zijn gebruik van bijvoorbeeld de klankenwereld van de didgeridoo. Maar ook de nachtelijke geluiden in het kwartet van Andrew Ford zijn fascinerend.

                    Andrew Ford (*1957) – Strijkkwartet nr.1 (1985)

                    Uitvoerenden: Sydney String Quartet

                    CD: ABC Classics

                    Peter Sculthorpe (1929-2014) – Strijkkwartet nr.11 ‘Jaribu dreaming’ (1990)

                    1. Deciso, 2. Liberamente – Estatico

                      2.         Uitvoerenden: Brodsky Quartet

                      CD: Challenge Classics

                      Carl Vine (*1954) – Strijkkwartet nr. 3 (1994)

                      Uitvoerenden: Goldner String Quartet

                               CD: ABC Classics

                      Peter Sculthorpe (1929-2014) – Strijkkwartet nr.13 ‘Island Dreaming’ (1996)

                      Uitvoerenden: Brodsky Quartet en Anne Sophie von Otter, sopraan

                               CD: Challenge Classics

                      0 min
                    2. Het Strijkkwartet

                      Peter Sculthorpe, Don Banks en Carl Vine studeerden in Europa of de VS en ontwikkeleden een geheel eigen taal. Toch waren zij bovenal ook overduidelijk Australiërs door hun opvallend onconventionele toontaal. De dogmatische houding die in Europa ten aanzien van een ‘moderne’ muziek golden, speelden in Australië ook niet echt mee. Maar wel de invloeden van de Nieuw-Zeelandse Maori, de Balinese gamelan en de eigen Australische Aboriginals, zoals in het Achtste Strijkkwartet van Sculthorpe.

                      Peter Sculthorpe (1929-2014) – Strijkkwartet nr.8 (1969)

                      1. Con dolore, 2. Risoluto – Calmo – Risoluto, 3. Con dolore, 4. Con precisione, 5. Con dolore

                        2. Uitvoerenden: Brodsky Quartet

                                 CD: Challenge Classics

                        Don Banks (1923-1980) – Four pieces for string quartet (1971)

                        1. Moderato, 2. Allegro, 3. Adagio, 4. Allegro

                          2. Uitvoerenden: Sydney String Quartet

                          CD: ABC Classics

                          Carl Vine (*1954) – Strijkkwartet nr. 2 (1984)

                          Uitvoerenden: Goldner String Quartet

                                   CD: ABC Classics

                          Carl Vine (*1954) – Knips Suite (=Strijkkwartet nr.1) (1979)

                          1. Knips in Brixton (L’homme en colère: Knips on rye, hold the bread), 4. Deco Knips (a tango), 6. Knips del Fuego (A finale)

                            2.         Uitvoerenden: Goldner String Quartet

                                    CD: ABC Classics

                            0 min
                          2. Het Strijkkwartet

                            We ronden ons overzicht van de kwartetmuziek van Alfred Hill af met de twee laatste delen van diens Veertiende kwartet en besteden tevens aandacht aan een iets jongere tijdgenoot van hem, Margaret Sutherland, met twee van haar drie strijkkwartetten.

                            Margaret Sutherland werd als zestienjarige pianostudent aan het conservatorium van Melbourne aangenomen en werkte een groot deel van haar leven in deze zelfde stad. Haar Eerste strijkkwartet dateert van 1937. Na haar scheiding in 1948 werd Sutherland al spoedig een vooraanstaande stem in de Australische muziek, zelfs al bleef haar muziek toch eerder behoudend en welluidend dan modern.

                            Alfred Hill (1869-1960) – Strijkkwartet nr.14, in b-kl.t. (1937)

                            1. Menuet, 4. Finale

                              2.          Uitvoerenden: Dominion String Quartet

                              CD: Naxos

                              Margaret Sutherland (1897-1984) – Strijkkwartet nr.1 (1937)

                              1. Allegro risoluto, 2. Adagio, 3. Scherzo, 4. Allegro

                                2. Uitvoerenden: Flinders Quartet

                                Productie: 5Stream

                                Margaret Sutherland (1897-1984) – Strijkkwartet nr.3 (1967) – 20:00

                                1. Allegro vivace, 2. Adagio, 3. Allegretto semplice – allegretto con brio

                                  2. Uitvoerenden: Flinders Quartet

                                  Productie: 5Stream

                                  0 min
                                2. Het Strijkkwartet

                                  Het Derde strijkkwartet in a kl.t. van Alfred Hill werd een jaar na het eerste voltooid. De toon is ondanks de titel ervan serieuzer en minder gebaseerd op volksmelodieën. Hill gaf het werk een verklarende titel mee: “Het carnaval of een student in Italië”. Het Elfde kwartet uit 1935 was een van Hills eigen lievelingen. Hier mengen zich de stijlen door elkaar: de romantisch-expressiviteit van een Dvořák, enkele momenten die aan Debussy en Ravel doen denken en in de finale de Maori-cultuur. In het Veertiende strijkkwartet keek Hill in 1937 duidelijk achterom, naar de tijd dat hij Tsjaikovski in Duitsland had ontmoet en toen hij in Leipzig studeerde. 

                                  Alfred Hill (1869-1960) – Strijkkwartet nr.3, in a-kl.t., ‘The carnival’ (1912)

                                  1. In the streets, 2. Andantino, 3. Scherzo, 4. Finale

                                    2. Uitvoerenden: Dominion String Quartet

                                    CD: Naxos

                                    Alfred Hill (1869-1960) – Strijkkwartet nr.11, in d-kl.t. (1935)

                                    1. Andantino – Lento – Allegro, 2. Adagio, 3. Allegretto

                                      2. Uitvoerenden: Dominion String Quartet

                                      CD: Naxos

                                      Alfred Hill (1869-1960) – Strijkkwartet nr.14, in b-kl.t. (1937)

                                      1. Adagio – Andante – Allegro, 2. Adagio

                                        2.          Uitvoerenden: Dominion String Quartet

                                        CD: Naxos

                                         

                                        1 hr
                                      2. Het Strijkkwartet

                                        De eerste componisten van strijkkwartetten in Australië hebben hun voorbeelden in Europa gevonden. Zo sluit de muziek van 19e-eeuwse componist Charles Horsley direct aan op die van Duitse en Engelse voorgangers als Felix Mendelssohn en William Sterndale Bennett. De toon van zijn Eerste strijkkwartet, dat in 1862 in Melbourne werd geschreven, is opvallend zangerig en doet aan die van Mendelssohn denken.

                                        Alfred Hill stamt uit Nieuw-Zeeland en verhuisde in 1910 naar Australië. In zijn omvangrijke oeuvre speelt de Maori-cultuur en later ook die van de Australische Aboriginals een belangrijke rol. Hills Eerste strijkkwartet in Bes-gr.t., voltooid in 1911, is eerder het product van Nieuw-Zeeland dan van Australië, en in bepaalde opzichten ook een product van zijn studie in Duitsland.

                                        Charles Edward Horsley (1822-1876) – Strijkkwartet nr.1 (1862)

                                        1. Un poco ad libitum, 2. Adagio e Mesto, 3. Allegretto tranquillo, 4. Finale. Allegro molto con brio

                                          2. Uitvoerenden: Australian String Quartet

                                                   CD: ASQ

                                          Alfred Hill (1869-1960) – Strijkkwartet nr.1, in Bes-gr.t., ‘Maori’ (1911)

                                          1. Moderato – Allegro, 2. Waiata, 3. Tangi (Lament), 4. Finale

                                            2. Uitvoerenden: Dominion String Quartet

                                            CD: Naxos

                                            1 hr
                                          2. Het Strijkkwartet

                                            Op de overige twee delen van het Derde strijkkwartet, opus 30, de Fantasia Tropica, van Geza Frid volgt allereerst diens Vierde strijkkwartet uit 1956, het dramatische jaar van de Hongaarse opstand. De toon van dit kwartet is dan ook heftig en dramatisch. Het Vierde strijkkwartet van Henk Badings uit 1966 is in de 31-toonssteming geschreven, waarbij dus 31 microtonen in een oktaaf worden gebruikt in plaats van 12 halve of zeven hele tonen.

                                            Tot slot klinken drie van de vier delen horen van het Derde strijkkwartet, opus 106, uit 1979 van Lex van Delden, met de ondertitel ‘Willink-vierluik’, een compositie die speciaal op verzoek van de koffiemakelaar Fopke Fopma geschreven is voor de opening van een overzichtstentoonstelling van het werk van Carel Willink in het Stedelijk Museum in 1980.

                                            Geza Frid (1904-1989) – Strijkkwartet nr.3, opus 30 ‘Fantasia tropica’ (1949)

                                            1. Il giorno , 4. La sera (sempre attacca)

                                              2. Uitvoerenden: Amaryllis Quartett

                                              CD: Coviello Classics

                                              Geza Frid (1904-1989) – Strijkkwartet nr.4, opus 50a (1956)

                                              1. Quasi improvisando – Allegro marcato, 2. Andante cantabile, 3. Presto leggero

                                                2. Uitvoerenden: Amaryllis Quartett

                                                CD: Coviello Classics

                                                Henk Badings (1907-1987) – Strijkkwartet nr.4 (1966)

                                                1. Lento, 2. Allegro, 3. Adagio, 4. Vivace

                                                  2. Uitvoerenden: Utrechts Studenten Kwartet

                                                  Opname privé

                                                  Lex van Delden (1919-1988) – Strijkkwartet nr.3 ‘Willink-vierluik’, opus 106 (1979)

                                                  1. Miereneters – Senza rigore, 2. De onnodige getuige – Furioso, 4. De eeuwige schreeuw – Violento

                                                    2. Uitvoerenden: Utrecht String Quartet

                                                    CD: MDG

                                                    1 hr

                                                  About Het Strijkkwartet – Concertzender | Klassiek, Jazz, World en meer

                                                  From the publisher's feed

                                                  Radio, Themakanalen, On Demand