Zapraszam na lekcję 21.

Najtrudniej było mi zacząć ten odcinek. Skoro bowiem język może być użyty w służbie niemoralności, to od razu pojawiło się pytanie o moralny status języka. Czy można w ogóle mówić, że język jest moralny lub nie? Potem przyplątała się z kolei wątpliwość odnośnie rozumienia pojęcia “moralność”, które nie jest przecież tożsame z “etycznością”. I tak dalej, i tak dalej… System na chwilę się zawiesił.Na potrzeby tego odcinka przyjmijmy zatem, że “moralne” jest to, co zostało uznane za dobre przez społeczeństwo. Zaś język sam w sobie jest amoralny, czyli ani moralny, ani niemoralny. Jednak ponieważ język nie istnieje sam w sobie, a zawsze w użyciu, w jakimś sensie możemy mówić o jego moralności lub niemoralności. Sama zaś moralność, jak wykazywał Charles Taylor, jest możliwa tylko w języku i przez język. Nie ma czegoś takiego jak niema moralność. Żeby więc uniknąć głowienia się nad metajęzykowymi rozważaniami, skupiłam się na tym, jak dzisiaj wykorzystujemy język w złych celach. Stąd też tytuł odcinka brzmi nie “Niemoralny język”, a “Język w służbie niemoralności”, czyli służący, bardzo ogólnie mówiąc, złym celom. Podzieliłam te złe cele na trzy grupy i o nich opowiadam:1. Przekleństwa2. Manipulacja3. Projekcja negatywna

W tym odcinku:

* wyjaśniam różnicę między przekleństwem a wulgaryzmem,

* opowiadam o tym, jak można manipulować przez struktury języka,

* pokazuję, że to, jakich określeń używamy wobec drugiego człowieka, naprawdę ma znaczenie.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Język w służbie niemoralności

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 20.

Nasze życie to w pewnym sensie utwór literacki, w którym co i rusz dokonujemy autorskich (czasem włącza się w to również redaktor) decyzji, co zostawiamy, co z niej wyrzucamy, co kryjemy w cień, czemu odmawiamy prawdziwości. Oczywiście na przestrzeni naszego całego życia te opowieści mogą się zmieniać, czasami dość mocno. Zawsze jednak konstruujemy opowieść porządkującą nam rzeczywistość. Czy to coś złego? Absolutnie nie. W taki sposób żyjemy i inaczej nie moglibyśmy.

W tym odcinku:

* mówię o tym, co zrobić, żeby stworzyć najlepszą wersję swojej opowieści,

* podpowiadam, jak sprawdzić prawdziwość opowieści,

* odpowiadam na pytanie, jak czytanie może nas wspierać w rozumieniu swojej opowieści i tego, w jakiej opowieści żyją inni ludzie.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Opowieść o storytellingu

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 19.

Istniejemy kulturowo dzięki opowieściom. To one tworzą naszą historię – jako jednostek, członków rodziny, narodu, mieszkańców obszaru kulturowego. Od początku życia słyszymy opowieści, a czytać i pisać uczymy się dopiero po jakimś czasie. Dlatego też opowiadanie, nawet w kontekście biznesowym, wzbudza w odbiorcy pierwotną, emocjonalną nutę. Pozwala go uwieść i zostawić w nim ślad, który rezonuje i może dać odpowiedź w postaci kupna produktu/usługi. Nie jestem marketingowcem i nie będę Ci sprzedawać (bez sprzedawania, oczywiście), jak marketingowo ułożyć dobrą historię (firmy, marki, produktu). Chcę za to pokazać, jak można wykorzystać snucie historii z mojej perspektywy – historyka literatury i słuchacza opowieści tworzonych przez prawdziwych opowiadaczy. Czasem nie trzeba kursów, rozpracowywania struktury i szukania antagonisty. Wystarczy… posłuchać.

W tym odcinku:

* wyjaśniam, dlaczego tak irytuje mnie storytelling marketingowy,

* opowiadam, czym jest storytelling i jakie ma znaczenie dla naszego życia,

* sprawdzam, jakie historie są najwartościowsze,

* pokazuje, jak można to wykorzystać w swojej komunikacji.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* W poszukiwaniu superbohatera. Opowieść o storytellingu

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 18.

Język żyje. Takie personifikowanie języka ma jakieś swoje uzasadnienie. W końcu jeśli kreuje on rzeczywistość, to można go przyrównać do demiurga, który niewzruszenie narzuca swoje zasady. A niekiedy, widząc w tym swoje korzyści, łaskawie zezwala na ludzki wpływ na niego. Na przykład taki e-mail. Niby list, a jednak inny. Piszę list, piszę e-mail czy e-maila? SMS czy SMS-a? Co na to językowy demiurg? Mamy niebywałą okazję obserwować z bliska, jak rozwija się i zmienia ten językowy organizm. Było sobie życie i był sobie język. Zajrzyjmy więc do środka. Czekają na Ciebie tendencje, ewolucja, walka, powrót do przeszłości, życie współczesne i proroctwa.

W tym odcinku:

* wyjaśniam, jakie są główne tendencje w rozwoju języka i na czym polegają zmiany w nim zachodzące,

* podaję współczesną formę biernika i zwracam uwagę na to, jak wyglądała ona w przeszłości, a wyglądała nieco inaczej (można się zdziwić),

* bawię się w proroka i przewiduję, jak dalej będzie rozwijać się problem z biernikiem (spoiler alert: nikt nie wie).

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* E-mail czy e-maila? Technologiczne problemy żywej polszczyzny

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 17.

Utarło się w naszych głowach przekonanie, że polska ortografia jest trudna, że choć są jakieś reguły, to właściwie pełno jest wyjątków, że nie da się tego logicznie ogarnąć i trzeba wykuć na blachę, kiedy rz, ż, ó, u, ch, h. Coś w tym jest, że jeśli chodzi o poprawny zapis, to jednak najlepiej działa po prostu zapamiętywanie wzrokowe graficznego obrazu słowa. Czy jednak rzeczywiście polska ortografia jest taka nielogiczna? Przyznam, że ja zdziwiłam się bardzo, gdy na zajęciach z gramatyki historycznej okazało się, że pisownia ó, u, rz i ż jest bardzo logiczna i wynika z procesów zachodzących w języku w ciągu dziejów. Zapomnijmy więc na chwilę o większości szkolnych reguł ortograficznych (czyli tych mówiących, w jakich sytuacjach piszemy ó, u, rz, ż, ch, h) i przyjrzyjmy się naszemu językowi. Zapewniam, że będzie ciekawie, dziwnie, zaskakująco.

W tym odcinku:

* wyjaśniam, najprościej jak potrafię, skąd wzięły się oboczności w pisowni głosek [u], [ž] i [x],

* zastanawiam się, razem z językoznawcami, czy można jakoś inaczej uczyć reguł ortograficznych niż tylko mnemotechnika,

* pokazuję, pisownia jakich wyrazów jest w języku polskim rzeczywiście wyjątkiem (bo na pewno nie “pszczoła”).

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Skąd się to wzięło? Rz, że, ó, u, ch, h

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 16.

Metafora i storytelling to obecnie dwa najpopularniejsze zjawiska, a nawet mody w użytkowaniu języka – zarówno w sferze prywatnej, jak i zawodowej. Wystarczy, że wpisałam w wyszukiwarkę hasło “metafora” i obok stron z opisem tego środka stylistycznego pojawiło się mnóstwo innych mówiących o tym, jak metaforę można wykorzystać w komunikacji biznesowej, w twórczości, w terapii, w NLP (programowanie neurolingwistyczne). Wniosek z takiego podejścia płynie jeden – jeśli chcesz być skuteczny, musisz używać metafory. Bez niej Twoje szanse spadają o połowę. Prawda to i fałsz jednocześnie.

Fałsz o tyle, że ludzie jakoś żyją, pracują i sprzedają bez robienia map metafor, wymyślania zaskakujących połączeń i rozpoczynania tekstów od metafory. Prawda, bo według kognitywistów (któż oni np. tutaj) jesteśmy zanurzeni w metaforze niejako istotowo – mówimy i myślimy metaforami, nawet jeśli nie uświadamiamy sobie tego. Bo czymże jest stwierdzenie o byciu zanurzeniem w metaforze jeśli nie metaforą?

W tym odcinku:

* Wyjaśniam, czym są metafory pojęciowe i jak działają w naszej codziennej komunikacji.

* Podpowiadam, na co zwracać uwagę, jeśli nie chcemy, żeby metafory nami zawładnęły.

* Podaję kilka sposobów na dobre wykorzystanie metafory.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułów, na podstawie których powstał ten odcinek:

* Przestwór metafory, czyli po co nam metafora, cz. 1

* Przestwór metafory, czyli po co nam metafora, cz. 2

METAFORYCZNE BINGO

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 15.

Po co nam język? Wiadomo, do komunikowania. Czym jest komunikowanie się? Według Słownika języka polskiego komunikować się, to ‘utrzymywać z kimś kontakt’. Najzwyczajniej w świecie chodzi zatem o relację. Mam jednak nieodparte wrażenie, że zazwyczaj „komunikowanie się” rozumiane jest jako sposób na wyrażanie swojej opinii na jakiś temat w obecności drugiej osoby, czyli przekazanie komunikatu. Wówczas komunikujemy się nie po to, by utrzymać kontakt, ale by mieć pewność, że nasza historia zostanie wysłuchana. Mimo wszystko warto jednak pamiętać, że w komunikowaniu się nie jest najważniejsze przekazanie komunikatu, a nawiązanie relacji. I to zmienia całą perspektywę, z jaką patrzymy na język i jego funkcje.

W tym odcinku:

* opowiadam o językowym obrazie świata

* pokazuje, po co jest nam potrzebny

* sprawdzam, do czego nam w ogóle potrzebny jest język.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Na początku było Słowo…

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 14.

Żyjemy w czasach algorytmów, botów, farm trolli i sztucznej inteligencji. Czy jest jakiś sposób, żeby połapać się w tym, co jest prawdą, a co nie w czytanym tekście? Gdzie czai się manipulacja? Kto ma rację? Jak mądrze czytać teksty, a szerzej – na co zwracać uwagę, żeby nie dać się nabić w butelkę? W tym odcinku podaję kilka punktów, na które warto zwracać uwagę i przy których pojawieniu się w tekście powinna nam zapalić się lampka ostrzegawcza.

W tym odcinku mówię o:

* pragnieniu całości;

* pragnieniu prawdy;

* ekspertach;

* źródłach;

* strukturach języka.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Jak czytać mądrze i nie dać się nabić w butelkę

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 13.

Uważam, że jednym z lepszych sposobów poznawania samego siebie jest czytanie literatury pięknej, zwłaszcza klasycznej, czyli takiej, która jest aktualna mimo upływu czasu, napisana jest dobrym językiem, a przede wszystkim, jest napisana bardzo świadomie. To znaczy, że autor lub autorka nie pisali, co im ślina na język przyniesie, tylko zastanawiali się nad słowami i świadomie kreowali językowy świat. Nie chodzi jednak o pożeranie książek (pisałam o tym w artykule o krytycznym czytaniu) – im więcej, tym lepiej – ale o czytanie świadome, czyli takie, dzięki któremu poznaję swój sposób patrzenia na świat; to, jaki sposób komunikacji lubię, a jaki nie i jakie stoją za tym przekonania; przyglądanie się, za pomocą jakich środków autor zbudował taki, a nie inny świat. Jednak tym, od czego powinno zaczynać się świadoma lektura tekstu, nie tylko literackiego, jest uzmysłowienie sobie, jakie emocje wywołało we mnie to, co właśnie przeczytałam i do jakich myśli czy działań mnie one zachęcają.

W tym odcinku:

* wyjaśniam, po co mi w ogóle ta samoświadomość,

* dlaczego świadome czytanie jest według mnie jedynym koniecznością w kontekście rozwoju technologicznego,

* podaję bardzo konkretne przykłady, posiłkując się cytatami z książek Tomasza Stawiszyńskiego.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Czym jest świadome czytanie i po co mi ono

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 12.

Językotwórstwo nie jest niczym nowym w kulturze ludzkiej. Rozważania na temat tworzenia języków znane są już w starożytności. Wciąż też w ludzkości trwa pragnienie porozumienia i komunikacji bez przeszkód. Zastanawiano się, dlaczego jest tak wiele języków w jednym gatunku ludzkim. Pokłosiem tych rozmyślań jest m.in. historia o wieży Babel. Zaczęło się od rozważań, a skończyło na powstaniu wielu języków sztucznych. Pojawia się więc seria pytań o te języki, na które mało kto szuka odpowiedzi, a które mimo to warto zadać i warto się nad odpowiedziami na nie zastanowić.

W tym odcinku sprawdzam:

* Czym są języki sztuczne?

* Po co ludzie tworzą języki?

* Dlaczego warto się nad tym zastanawiać?

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Języki sztuczne w wieży Babel

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes