Zapraszam na lekcję 11.

Ach, ta lista lektur… Każda w niej zmiana budzi emocje. A jeśli dokonuje jej lubiany/nielubiany minister, to już w ogóle. Nie będę oceniała tych zmian. Chciałabym jednak pokazać, skąd w ogóle wzięła się lista lektur, co czytały dzieci w szkołach kiedyś, dlaczego takie, a nie inne lektury. Taka perspektywa może pomóc nam oswoić się z myślą, że lista lektur (nie mylić z kanonem literatury) zmienną bywa i taki już jej los, a ważniejsze jest zupełnie co innego…

W tym odcinku:

* opowiadam, jak to drzewiej z lekturami było i na czym dziatki uczyły się czytać;

* wyjaśniam, dlaczego dla Żeromskiego lekcje polskiego to były “narodowe nudy”;

* mówię o ideologicznym ukierunkowaniu listy lektur;

* zastanawiam się, co dalej z lekturami.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Lista lektur szkolnych: samo zło, czy dobro narodowe?

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 10.

Kilka lat temu ukazała się książka Nicholasa Carra Płytkie myślenie. Jak internet wpływa na nasz mózg. Została ona sprowadzona do konkluzji „nowe media ogłupiają”. Książka aż tak jednoznaczna nie jest, ale fakt, pokazuje dużo negatywnego wpływu internetu m.in. na nasz sposób czytania. Mało kto podważa stwierdzenia, że nie umiemy już czytać długich tekstów, że skanujemy, że nie potrafimy się skupić na słowie pisanym, a to wszystko ma być winą właśnie internetowego czytania. Ale czy rzeczywiście internet to samo zło i przeszkadza nam w czytaniu i w ogóle w myśleniu? W tym odcinku próbuję na te pytania znaleźć odpowiedź.

W tym odcinku:

* sprawdzam, co jak pozytywnie i negatywnie wpływa czytanie w internecie na nasz mózg i sposób przyswajania informacji;

* zgłębiam się w temat, czy internet faktycznie zmienia nasz mózg;

* porównuję czytanie w drugu i czytanie cyfrowe.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Internet i czytanie: kosa czy sztama?

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 9.

Zaczynam ją stwierdzeniem, że autorzy lubią być czytani. Lubią też, jeśli im się wierzy i myśli tak samo jak oni. (To zresztą pragnienie nie tylko autorów tekstów, ale każdego człowieka). Przy tworzeniu książek, artykułów, postów sięgają więc po różne narzędzia, by tekst uwiarygodnić w oczach czytelnika. Warto od czasu do czasu podejrzeć warsztat pisarski i spojrzeć bliżej na proces powstawania tekstu oraz tego, jak oddziałuje na czytelnika. Przy czym wszystkie wymienione niżej narzędzia mogą też wywołać odwrotny skutek – brak wiary w postawione tezy. Dlatego wzięłam na warsztat analityczny tekst z pewnego bloga popularnonaukowego (który cenię mimo wszystko) i przyglądam się, co zrobił autor, żebyśmy uwierzyli w to, co napisał.

W tym odcinku:

* przyglądam się słowom, jakie zostały użyte i jaki wywołują efekt;

* sprawdzam, do jakich źródeł odwoływał się autor, a jakie pomijał;

* pokazuje, jak odpowiednia kompozycja tekstu prowadzi do wiary w postawione tezy;

* zwracam uwagę na tytuł, który ustawia cały odbiór.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Dlaczego wierzymy tekstowi? (Albo nie wierzymy?)

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 8.

A w niej mówię o tym, że bywa i tak, iże zupełnie nie zdajemy sobie sprawy z tego, że literatura ma ogromny wpływ na to, jak widzimy rzeczywistość. I to nie tylko na ogólny ogląd świata, ale również na fakty i ich interpretację. Nie wierzysz? Rzucę Ci kilka przykładów: Makbet, Wanda co Niemca nie chciała, Jaś i Małgosia, Opus Dei, Słowianie. O tym, jak tekst literacki, ale nie tylko, potrafi zmienić nasze postrzeganie faktów historycznych, opowiadam w tym odcinku.

W tym odcinku:

* przedstawię prawdziwe historie życia Makbeta i Wandy;

* opowiem o tym, co się dzieje, gdy satyry zaczyna pisać o historii;

* pokażę, jak fikcja literacka może kształtować światopogląd manipulując historią;

* rozstrzygnę (no, prawie…), czy święta obchodzone 25 grudnia mają rodowód pogański czy chrześcijański.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* Prawdziwa historia… czyli jak literatura wpływa na życie

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 7.

W której wkładam kij w mrowisko. Bardzo często bowiem, kiedy ktoś narzeka albo na stan czytelnictwa w  Polsce, albo na zestaw lektur w szkole (przy czym obie te rzeczy są ze  sobą łączone), przywołuje się przykład nowel pozytywistycznych, a zwłaszcza Antka lub Janka Muzykanta, jako tych tekstów, które zniechęcają do czytania w ogóle. W tej lekcji chcę pokazać, że można tam odnaleźć wiele współczesnych problemów. A same nowele to doskonały przyczynek do tego, żeby zacząć rozmawiać o altmedzie w leczeniu dzieci, przemocy wobec dzieci, nierównych szansach, narzucaniu drogi życiowej.

W tym odcinku:

* opowiadam, dlaczego Antek Prusa może być opowieścią o współczesnym altmedzie;

* wyjaśniam, co nasi rodzice mogli mieć wspólnego z matką Antka;

*

* porównuję szanse edukacyjne Janka oraz Antka oraz sprawdzam, czy coś się zmieniło w dzisiejszym świecie;

* mówię o dorosłych, którzy wybierają dzieciom użyteczny zawód.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułów, na podstawie których powstał ten odcinek:

* Wielka moc niewielkiej noweli: dziecko w XIX w. i dziś

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 6.

W której opowiadam o intonacji i wymowie. To kolejne elementy składające się na to, w jaki sposób mówimy. O intonacji mówi się najmniej, a to ona sprawia, że zasypiamy na wykładzie albo wręcz przeciwnie, skupiamy się na tym, co mówi dana osoba. Wymowa to z kolei kolejny temat, który wzbudza wiele emocji w internecie i poza nim. Warto wiedzieć, że są różne stopnie normy wymawianiowej i wcale nie znaczy, że powinniśmy mówić cały czas w normie wzorcowej – norma potoczna i nieformalna też są potrzebne.

W tym odcinku:

* wyjaśniam, dlaczego zasypiamy na niektórych wykładach czy przemowach i co ma do tego progrediencja,

* podaję przykłady różnych intonacji (i zachęcam do sprawdzenia samemu),

* tłumaczę, czym jest norma ortopeiczna i dlaczego polska wymowa jest rozchwiana,

* uspokajam, że nie w każdej wypowiedź musi być ą-ę,

* znowu czytam wiersze (poezja jest świetna jeśli chodzi o pokazywanie sposobu, w jaki mówimy).

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułów, na podstawie których powstał ten odcinek:

* W jaki sposób mówimy: akcent, intonacja, wymowa. Lekcja 2: Intonacja w języku polskim

* W jaki sposób mówimy: akcent, intonacja, wymowa. Lekcja 3. Wymowa w języku polskim

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud

* Spotify

* Anchor

* Google Podcast

* iTunes

Zapraszam na lekcję 5.

W której na części pierwsze rozbieram akcent. A jest ona (ta lekcja) pierwszą z trzech w cyklu “W jaki sposób mówimy”. Warto wyjrzeć poza przezroczystą bańkę języka używanego na co dzień i spojrzeć na niego tak, jak patrzymy na języki obce. Okazuje się wówczas, że język polski jest niezwykle fascynujący. Weźmy taki akcent. To taka cecha języka, którą przyswajamy w sposób nieświadomy. Dzieci słuchają melodii języka i powtarzają. Dopiero w szkole dowiadują się o jakimś akcencie paroksytonicznym, wyjątkach itp.Gdy zaczynamy się bliżej przyglądać akcentowi, okazuje się on być całkiem interesującym tematem. W dodatku takim, który ciągle zajmuje badaczy języka.

W tym odcinku:

* sprawdzam, do czego na w ogóle potrzebny akcent i czy występuje w każdym języku,

* wyjaśniam, na czym polega akcent wyrazowy i jakie są jego rodzaje oraz na czym polega akcent zdaniowy,

* pokazuje, jak zmieniał się akcent w języku polskim, co dzieje się z nim teraz i dlaczego muzeum powinno być akcentowane na ze,

* czytam Brzechwę i Leśmiana.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić książki, o których wspominałam na końcu, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

* W jaki sposób mówimy: akcent, intonacja, wymowa. Lekcja 1: Akcent w języku polskim

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud* Spotify* Anchor* Google Podcast* iTunes

W lekcji 4 postanowiłam zrobić terapię Anieli Dulskiej i pozostałym członkom jej rodziny. A raczej nie terapię, a zabawić się w psychologa lub psychiatrę i postawić diagnozę. Kiedy mówimy o tym dramacie Zapolskiej, zazwyczaj przychodzą nam na myśl określenia "podwójna moralność", "obłuda", "hipokryzja". A ja postanowiłam przyjrzeć się rodzinie Dulskich i sprawdzić, co rzeczywiście jest z nimi nie tak. Bo że jest, to mamy pewność. Drugie pytanie, które krążyło mi po głowie, dotyczyło tego, co my, dzisiaj w XXI wieku, możemy wynieść dla siebie z tego dramatu. Pozostawanie na etapie "ale obłudni ci mieszczanie" szkodzi tekstowi Zapolskiej.

Zapraszam na lekcję 3. W której rozprawiam się z pewnym mitem. Panuje bowiem przekonanie, że polszczyzna jest uboga w słownictwo jeśli chodzi o język intymny. W tzw. dirty talk (po polsku byłaby to chyba „sprośna gadka”) jesteśmy zdani na wulgaryzmy, pojęcia medyczne lub infantylne określenia. Słychać zachwyty nad językiem francuskim czy włoskim, które operują wieloma pięknymi zwrotami erotycznymi. Jak to zwykle bywa, wszystko to prawda i nieprawda jednocześnie, albo, jak mówią niektórzy, „to zależy”. Pokazuję więc, na przykładach z literatury i nie tylko, jak to jest w rzeczywistości i dlaczego. W tym odcinku: tłumaczę,jak to z językiem intymnym było w historii polskiej literatury i w języku pokazuję, co ma język francuski, a czego nie ma polski przytaczam opinie językoznawców i seksuologów analizuje kilka tekstów literackich pod kątem opisów scen intymnych. Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić książki, o których wspominałam na końcu, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek: Polski język intymny Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach: Soundcloud Spotify Anchor Google Podcast iTunes

Zapraszam na lekcję drugą.

Tym razem o czymś, co stanowi sens szkolnej analizy lektur. Po co właściwie to robiliśmy? Bo wypada znać klasykę polskiej literatury? To też. Ale przede wszystkim mieliśmy się nauczyć krytycznego, czyli świadomego czytania. Czy się nauczyliśmy? To inna sprawa.

Pokazuję więc:

* do czego jest nam potrzebne świadome, krytyczne czytanie,* jak to robić,* jak umiejętność krytycznego czytania pomaga nam odnaleźć się w świecie, w którym fake newsy i modne bzdury są stawiane na równi z naukowymi opiniami i faktami.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić książki, o których wspominałam na końcu, zajrzyj do artykułów, na podstawie których powstał ten odcinek:

* Krytyczne czytanie: literatura na trudne czasy fake newsów i modnych bzdur

* Nie każde czytanie ma sens

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

* Soundcloud* Spotify* Anchor* Google Podcast* iTunes