คิดก่อนเชื่อ

•    ผู้ที่นิยมชมภาพยนต์จากสหรัฐอเมริกามักสังเกตได้ว่า คนอเมริกัน (ซึ่งรวมถึงชาติตะวันตกอื่น ๆ อีกหลายประเทศ) ไม่ถอดรองเท้าเมื่อเข้าบ้าน ดังนั้นถ้าไปเหยียบน้ำลายของคนที่ติดเชื้อ COVID-19 แล้วใส่รองเท้าเข้าบ้าน อะไรจะเกิดขึ้น 
•    คนเอเชียที่ใส่รองเท้าเดินในบ้านคือ เกาหลีและญี่ปุ่น แต่เป็นรองเท้าที่เปลี่ยนเพื่อใช้ในบ้านเท่านั้น
•    ดังนั้นรองเท้าซึ่งไม่ว่าจะทำจากหนังแท้ หนังเทียมหรือ วัสดุอื่น ๆ ก็สามารถเป็นแหล่งสะสมของ COVID-19 ได้
•    มีบทความชื่อ Disinfecting shoes: A how-to for COVID-19 prevention ในเว็บ www.medicalnewstoday.com ได้ให้ข้อมูลสำหรับชาวอเมริกันที่ต้องออกจากบ้านถึงการใช้น้ำยาฆ่าเชื้อต่าง ๆ ที่รองเท้าซึ่งใส่ออกนอกบ้าน และแนะนำว่าให้มีรองเท้าสำหรับใส่เฉพาะในบ้านเพื่อป้องกันการนำเชื้อโรคต่าง ๆ เข้าบ้าน

มีข้อมูลงานวิจัยอะไรอีกบ้างที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมชาวตะวันตกที่อาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อไวรัส COVID-19  คลิกฟังในคิดก่อนเชื่อ กับ ดร.แก้ว กังสดาลอำไพ นักพิษวิทยาและนักวิจัย ที่จะอ่านและอธิบายงานวิจัยที่หน่วยงานต่างๆ ที่ตีพิมพ์แล้ว

•    การใส่สายสวนหัวใจด้านขวา (Pulmonary artery catheter) เป็นการวัดอุณหภูมิร่างกายที่ถูกต้องที่สุด รองลงมาคือ วัดทางทวารหนักและปาก
•    แล้วเครื่องวัดอุณหภูมิที่หน้าผาก ซึ่งนิยมใช้กันมากในขณะนี้ ได้ผลดีหรือไม่ในการคัดกรองผู้ติดเชื้อ
•    เครื่องวัดอุณหภูมิทางหน้าผาก (Temporal Artery Thermometer) ถูกพัฒนาขึ้นให้มีเซ็นเซอร์วัดรังสีอินฟราเรดที่ผิวหนังซึ่งแผ่ออกมาจากเส้นเลือดที่หน้าผาก เพื่อลดโอกาสติดเชื้อในการวัดอุณหภูมิเพื่อคัดกรองผู้ป่วยจำนวนมาก มีหน้าจอแสดงผลเป็นตัวเลข 
•    ข้อดีคือ เร็ว สามารถคัดกรองคนจำนวนมาก ส่วนข้อควรระวังคือ บุคคลากรต้องรู้วิธีใช้เช่น ระยะห่างจากหน้าผากที่ถูกต้อง การปรับเครื่องให้เข้ากับอุณหภูมิของสภาวะแวดล้อมก่อนใช้ตามคู่มือการใช้งานอย่างเคร่งครัด และการตรวจสอบความแม่นยำเป็นระยะ ๆ จากผู้เชี่ยวชาญในเครื่องมือนั้น (ซึ่งไม่รู้ว่าเป็นใคร และเครื่องมือแต่ละชิ้นนั้นใครรับรองคุณภาพความเสี่ยงตรง)
•    มีผู้เชี่ยวชาญในต่างประเทศเตือนว่า การใช้เครื่องวัดไข้แบบยิงที่หน้าผากอาจเชื่อถือไม่ได้ เพราะอุปกรณ์ด้อยประสิทธิภาพหรือการวัดไม่ถูกวิธี เสี่ยงทำให้ผู้ป่วยที่ติดไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) หลุดรอดการตรวจได้
ฟังรายละเอียดการวิจัยเป็นอย่างไร คลิกฟังในคิดก่อนเชื่อ กับ ดร.แก้ว กังสดาลอำไพ นักพิษวิทยาและนักวิจัย ที่จะอ่านและอธิบายงานวิจัยที่หน่วยงานต่างๆ ที่ตีพิมพ์แล้ว

•    ข่าวจากหลายเว็บกล่าวว่า ถ้าเป็นไข้ (จากการติดเชื้อโควิด-19 หรือไม่ก็ตาม) อย่ากินยาลดไข้ที่มีตัวยาคือ Ibuprofen เพราะถ้ามีปัญหาเกี่ยวกับโควิด-19 จะแรงขึ้น

•    กรณีของ Ibuprofen นั้น เนื้อข่าวกล่าวประมาณว่า ในวันที่ 18 มีนาคม องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำผู้ที่ป่วยจากโควิด-19 หลีกเลี่ยงการรับประทานยาไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) เพื่อลดไข้และลดอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ข่าวกล่าวว่า เป็นการทำตามคำแนะนำของรัฐมนตรีสาธารณสุขของฝรั่งเศส
o    โฆษกขององค์การอนามัยโลก คริสเตียน ลินด์มีเออร์ กล่าวกับผู้สื่อข่าวในเจนีวาว่า ผู้เชี่ยวชาญของหน่วยงานด้านสุขภาพขององค์การสหประชาชาติกำลังตรวจสอบและจะมีคำแนะนำเพิ่มเติมออกมาในภายหลัง แต่ก็แนะนำว่าระหว่างนี้หากมีอาการไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ควรใช้พาราเซตามอลเป็นยาขนานแรก 
o    ต่อมา WHO ลบข่าวดังกล่าวออก แล้วมีข่าวว่า ยังใช้ Ibuprofen ได้ถ้าจำเป็น เพราะข้อมูลต้นตอดูเชื่อยาก

 ฟังรายละเอียดการวิจัยเป็นอย่างไร คลิกฟังในคิดก่อนเชื่อ กับ ดร.แก้ว กังสดาลอำไพ นักพิษวิทยาและนักวิจัย ที่จะอ่านและอธิบายงานวิจัยที่หน่วยงานต่างๆ ที่ตีพิมพ์แล้ว

เมื่อ COVID-19 ระบาด ทำให้มีผู้ป่วยและเสียชีวิตจำนวนมากทั่วโลกเพราะยังไม่มียารักษาและยังไม่มีวัคซีนป้องกัน  ทางที่จะป้องกันได้ที่แพทย์แนะนำคือ การใส่หน้ากากอนามัย การอยู่ห่างกัน ไม่อยู่ในที่ชุมนุมชน การล้างมือบ่อยๆ การใช้แอลกอฮอล์ทำความสะอาด เป็นต้น  จึงมีข้อมูลมากมายที่ถูกแชร์ต่อกันมาเกี่ยวกับเรื่อง COVID-19 ซึ่งถูกบ้างผิดบ้าง มาฟังว่าเรื่องไหนจริง ไม่จริง เชื่อได้ ไม่ควรเชื่อ มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์รองรับหรือไม่ เช่นเรื่อง ติดเชื้อ coronavirus ง่ายมากจากการกินอาหารจีน,  coronavirus แพร่กระจายทางปัสสาวะและอุจจาระได้,  ไวรัสจะตายเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นเมื่อพ้นฤดูหนาว,  Coronavirus เป็นไวรัสที่อันตรายที่สุดที่มนุษย์รู้จัก,  วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่และปอดบวมป้องกัน COVID-19 ได้,  Covid-19 มีต้นกำเนิดในห้องปฏิบัติการในประเทศจีน ฯ 

เมื่อ COVID-19 ระบาด ทำให้มีผู้ป่วยและเสียชีวิตจำนวนมากทั่วโลกเพราะยังไม่มียารักษาและยังไม่มีวัคซีนป้องกัน  ทางที่จะป้องกันได้ที่แพทย์แนะนำคือ การใส่หน้ากากอนามัย การอยู่ห่างกัน ไม่อยู่ในที่ชุมนุมชน การล้างมือบ่อยๆ การใช้แอลกอฮอล์ทำความสะอาด เป็นต้น  จึงมีข้อมูลมากมายที่ถูกแชร์ต่อกันมาเกี่ยวกับเรื่อง COVID-19 ซึ่งถูกบ้างผิดบ้าง มาฟังว่าเรื่องไหนจริง ไม่จริง เชื่อได้ ไม่ควรเชื่อ มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์รองรับหรือไม่ เช่นเรื่อง ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือป้องกัน coronavirus,  บ้วนปากด้วยน้ำยาฟอกขาวป้องกันเชื้อ covid-19 ได้. ยาปฏิชีวนะฆ่า coronavirus ได้,  เครื่องสแกนอุณหภูมิร่างกายสามารถวินิจฉัย coronavirus ได้,  กระเทียมช่วยป้องกัน coronaviruses,  พัสดุจากจีนเป็นแหล่งแพร่กระจาย coronavirus,  ยาสามัญประจำบ้านหรือสมุนไพรป้องกัน COVID-19 ได้ 

เมื่อ COVID-19 ระบาด ทำให้มีผู้ป่วยและเสียชีวิตจำนวนมากทั่วโลกเพราะยังไม่มียารักษาและยังไม่มีวัคซีนป้องกัน  ทางที่จะป้องกันได้ที่แพทย์แนะนำคือ การใส่หน้ากากอนามัย การอยู่ห่างกัน ไม่อยู่ในที่ชุมนุมชน การล้างมือบ่อยๆ การใช้แอลกอฮอล์ทำความสะอาด เป็นต้น  จึงมีข้อมูลมากมายที่ถูกแชร์ต่อกันมาเกี่ยวกับเรื่อง COVID-19 ซึ่งถูกบ้างผิดบ้าง มาฟังว่าเรื่องไหนจริง ไม่จริง เชื่อได้ ไม่ควรเชื่อ มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์รองรับหรือไม่ เช่นเรื่อง การฉีดคลอรีนหรือแอลกอฮอล์ลงบนผิวหนังจะฆ่าไวรัสในร่างกาย,  ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงมากกว่าคนหนุ่มสาว,  เด็กไม่ติดเชื้อ COVID-19, COVID-19 ไม่ต่างจากไข้หวัดใหญ่,  ทุกคนที่ติดเชื้อ COVID-19 ต้องตาย,  แมวและสุนัขเป็นแหล่งแพร่กระจาย coronavirus,  หน้ากากอนามัยหรือผ้าหน้าป้องกัน coronavirus ได้ดี, เป่ามือในห้องน้ำฆ่า coronavirus ได้,  SARS-CoV-2 หรือ covid-19  เป็นเพียงรูปแบบของการกลายพันธุ์ของโรคไข้หวัดและไข้หวัดใหญ่ ฯ

•    Neeltje van Doremalen นักไวรัสวิทยาแห่งสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (NIH) และคณะที่ Rocky Mountain Laboratories ในเมืองแฮมิลตัน รัฐมอนทานาได้ทำการทดสอบพบว่า SARS-CoV-2 สามารถอยู่ได้นานแค่ไหนบน พื้นผิวต่างชนิดกัน แล้วส่งข้อมูลเป็นจดหมายในหัวข้อ Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1 ไปถึงบรรณาธิการวารสาร New England Journal of Medicine 2020 แสดงให้เห็นว่า ไวรัสสามารถอยู่รอดได้ในฝอยน้ำลายที่ถูกไอออกมานานถึงสามชั่วโมง ฝอยน้ำลายมีขนาด 1-5 ไมครอน ซึ่งสามารถลอยอยู่ในอากาศได้นานหลายชั่วโมงในอากาศนิ่ง
•    ดังนั้นไวรัสจึงอาจมีแทบทุกที่ ไม่เว้นแม้แต่ในบ้านของเราเอง หลายคน (ที่มีสตางค์) เริ่มกังวลว่า ในบ้านหรือสถานที่ทำงานของเรามีเชื้อโรคร้ายอย่าง COVID-19 อาศัยร่วมชายคาจึงหวังให้บริษัททำความสะอาดที่มีบริการฉีดพ่นน้ำยาฆ่าเชื้อโรคที่ช่วยกำจัดได้ทั้งเชื้อรา แบคทีเรีย และโคโรนาไวรัส สร้างความอุ่นใจแก่ผู้ใช้บริการได้แค่ไหน ได้ยินข่าวแว่วว่า ตกครั้งละเป็นหมื่นบาท
•    บริษัทที่รับทำความสะอาดเกี่ยวกับการฆ่าเชื้อ เท่าที่เข้าไปดูในเว็บหรือ facebook มักไม่บอกว่าใช้สารเคมีอะไร
แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าน้ำยาฆ่าเชื้อที่ฉีดพ่นคือสารอะไร ฆ่าเชื้อได้จริงหรือไม่  ฟังรายละเอียดการวิจัยเป็นอย่างไร คลิกฟังในคิดก่อนเชื่อ กับ ดร.แก้ว กังสดาลอำไพ นักพิษวิทยาและนักวิจัย ที่จะอ่านและอธิบายงานวิจัยที่หน่วยงานต่างๆ ที่ตีพิมพ์แล้ว

•    มีคำถามว่า Covid-19 อยู่บนพื้นผิวใด ๆ เช่น โลหะ แก้ว หรือ พลาสติก นานเท่าไร คำตอบคือ ยังไม่มีใครรู้ แต่ถ้าดูจากไวรัสอื่นในตระกูล Corona เช่น SARS และ MERS แล้ว คาดว่าคงไม่เกิน 9 วัน เมื่อเทียบกับไข้หวัดใหญ่ที่อยู่ราว 2 วัน
•    มีบทความวิจัยใหม่ (ตีพิมพ์ 31 January 2020) คือ Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and its inactivation with biocidal agents ในวารสาร Journal of Hospital Infection ที่นักวิจัยได้วิเคราะห์บทความเกี่ยวกับไวรัสโคโรนาที่ก่อโรคในคนก็พบว่า ไวรัสนั้นอยู่บนพื้นผิวได้ราว 1 อาทิตย์ โดยที่บางส่วนของไวรัสหมดความสามารถในการรุกรานมนุษย์แล้ว ถ้าอุณหภูมิสูงกว่า 30 องศาเซลเซียส
•    ที่น่าสนใจคือ น้ำยาทำความสะอาดในบ้านต่าง ๆ เช่น เอ็ททิลแอลกอฮอล์ 62-71% ไฮโดรเจนเปอร็อกไซด์ 0.5% น้ำยาฟอกผ้าขาวหรือโซเดียมไฮโปคลอไรท์ 0.1 % สามารถฆ่าไวรัสชนิดเก่าได้ภายใน 1 นาที ซึ่งนักวิจัยก็หวังว่า สารเหล่านี้จะฆ่า Covid-19 ได้เช่นกัน
•    สำหรับองค์การอนามัยโลกก็ได้แนะนำว่า สารที่ใช้ทำความสะอาดซึ่งมีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสม ก็ควรช่วยป้องกันไวรัสนี้ได้ เมื่อไม่แน่ใจว่าได้ไปสัมผัสพื้นผิวใด ๆ ที่อาจปนเปื้อนได้ ซึ่งเป็นการป้องกันที่เสริมไปจากการไม่ใช้มือสัมผัส ตา ปากและจมูก เมื่อออกนอกบ้าน
 

•    ในวันที่ 17 มีนาคม 2020 มีข้อมูลจากบทความเรื่อง Relationship between the ABO Blood Group and the COVID-19 Susceptibility ในเว็บ medRxiv.org (อ่าน "med-archive" archive หมายถึง จดหมายเหตุ) ซึ่งเป็นการเผยแพร่ต้นฉบับที่สมบูรณ์แต่ยังไม่ได้เผยแพร่ในวารสารด้าน การแพทย์ การวิจัยทางคลินิก และวิทยาศาสตร์สุขภาพที่มีการประเมิน (peer review)
•    medRxiv นี้ถูกริเริ่มโดยห้องปฏิบัติการ Cold Spring Harbour Laboratory (CSHL) ในรัฐนิวยอร์ค, วารสาร BMJ และมหาวิทยาลัยเยล ในรัฐคอนเน็คติคัท ว่า คนที่มีเลือดกลุ่มเออาจจะมีความไวต่อการติดเชื้อโควิด-19 กว่าคนกลุ่มเลือดอื่น โดยผลนี้ควรมีการศึกษาต่อไป
•    นักวิจัยชาวจีนได้ตรวจสอบเลือดของคนไข้ 2,100 คนที่ติดเชื้อโควิด-19 ในหวู่ฮั่นและเซินเจิ้น ซึ่งเป็นศูนย์กลางการติดเชื้อแล้วพบว่า คนที่มีเลือดกลุ่มเอติดเชื้อง่ายกว่าและอาการหนักกว่าคนที่มีเลือดกลุ่มโอ โดยไม่เลือกเพศและวัย อย่างไรก็ดีงานนี้ต้องการการทำวิจัยต่อเพื่อดูว่า มีผลต่อการบำบัดโรคดังกล่าวหรือไม่
ฟังรายละเอียดการวิจัยเป็นอย่างไร คลิกฟังในคิดก่อนเชื่อ กับ ดร.แก้ว กังสดาลอำไพ นักพิษวิทยาและนักวิจัย ที่จะอ่านและอธิบายงานวิจัยที่หน่วยงานต่างๆ ที่ตีพิมพ์แล้ว

•    มีคำถามว่า Covid-19 อยู่บนพื้นผิวใด ๆ เช่น โลหะ แก้ว หรือ พลาสติก นานเท่าไร คำตอบคือ ยังไม่มีใครรู้ แต่ถ้าดูจากไวรัสอื่นในตระกูล Corona เช่น SARS และ MERS แล้ว คาดว่าคงไม่เกิน 9 วัน เมื่อเทียบกับไข้หวัดใหญ่ที่อยู่ราว 2 วัน
•    มีบทความวิจัยใหม่ (ตีพิมพ์ 31 January 2020) คือ Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and its inactivation with biocidal agents ในวารสาร Journal of Hospital Infection ที่นักวิจัยได้วิเคราะห์บทความเกี่ยวกับไวรัสโคโรนาที่ก่อโรคในคนก็พบว่า ไวรัสนั้นอยู่บนพื้นผิวได้ราว 1 อาทิตย์ โดยที่บางส่วนของไวรัสหมดความสามารถในการรุกรานมนุษย์แล้ว ถ้าอุณหภูมิสูงกว่า 30 องศาเซลเซียส
•    ที่น่าสนใจคือ น้ำยาทำความสะอาดในบ้านต่าง ๆ เช่น เอ็ททิลแอลกอฮอล์ 62-71% ไฮโดรเจนเปอร็อกไซด์ 0.5% น้ำยาฟอกผ้าขาวหรือโซเดียมไฮโปคลอไรท์ 0.1 % สามารถฆ่าไวรัสชนิดเก่าได้ภายใน 1 นาที ซึ่งนักวิจัยก็หวังว่า สารเหล่านี้จะฆ่า Covid-19 ได้เช่นกัน
•    สำหรับองค์การอนามัยโลกก็ได้แนะนำว่า สารที่ใช้ทำความสะอาดซึ่งมีแอลกอฮอล์เป็นส่วนผสม ก็ควรช่วยป้องกันไวรัสนี้ได้ เมื่อไม่แน่ใจว่าได้ไปสัมผัสพื้นผิวใด ๆ ที่อาจปนเปื้อนได้ ซึ่งเป็นการป้องกันที่เสริมไปจากการไม่ใช้มือสัมผัส ตา ปากและจมูก เมื่อออกนอกบ้าน