"ข้อเท็จจริงเวลาเราทำรูปแบบ เราไม่ได้ทำว่ามันต้องไม่ฟุ้งซ่านนะ

แต่เราจะไปดูว่าจิตนี้มันฟุ้งซ่านแล้วความฟุ้งซ่านเนี่ยมันฟุ้งซ่านเอง

นี้คือเดินปัญญาต่อ"

ทำวิปัสสนา กายมันเป็นยังไง จิตใจนี้มันเป็นยังไงเรารู้

รู้เพื่ออะไร เพื่อเห็นว่ากายนี้มันเปลี่ยนแปลงเราบังคับมันไม่ได้

กายมันหิวมันก็หิว มันไม่นอนมันก็ไม่นอน มันง่วงมันก็ง่วงเอง

เออ...เราต้องแก้ทุกข์อย่างนี้ไปเรื่อยๆ นะ แต่เดี๋ยวง่วงนอนมันก็หาย

จิตใจนี้เป็นไง เดี๋ยวก็โมโห เดี๋ยวก็หงุดหงิด เดี๋ยวก็ฟุ้งซ่าน

มันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทุกอย่างเกิดแล้วมันก็ดับ

ถ้าเราบอกว่าเราอยากให้สงบ เค้าต้องสงบเองนะ

เราไม่มีหน้าที่ทำให้มันสงบ แต่เราทำเหตุของความสงบนั้น

แล้วจิตจะสงบเอง แต่ถ้าคุณเริ่มตั้งแต่ทำจิตให้สงบคือบังคับละ

มันก็คือไม่ใช่แม้กระทั่งสมถะละ เพราะสมถะเนี่ยมันสงบ สงบเอง

และสงบแบบมีสติด้วยไม่ใช่สงบเคลิ้มๆ หรือสงบแบบเพ่งๆ

เพ่งไว้ก็สงบแต่มันไม่มีสติ

เราต้องเข้าใจหลักการ เข้าใจหัวใจของการภาวนา เมื่อเราเข้าใจหลักการแล้ว ใครจะใช้เครื่องมืออะไร แล้วแต่ชอบ ใครชอบบริกรรม ให้บริกรรม ใครชอบร่างกายขยับ ให้รู้ร่างกายขยับ ใครชอบนั่ง นั่ง ใครชอบเดิน เดิน "เราทำกรรมฐาน เพื่อให้รู้ทันจิต" จิตไหลไปอยู่ที่เครื่องมือที่เราทำกรรมฐาน ให้รู้ทัน จิตหลงไปคิด ให้รู้ทัน เดินจงกรม แล้วใจไหลไปคิดเรื่องที่ชอบ ใจมีความสุข ให้รู้ทัน เดินจงกรม แล้วใจไหลไปคิดเรื่องที่ไม่ชอบ ใจมีความทุกข์ ให้รู้ทัน ใจไหลไปเพ่งร่างกาย ให้รู้ทัน ถ้าทำได้ เราจะได้ของสำคัญ คือ "ใจ" หัวใจของพระพุทธศาสนา จะให้ความสำคัญกับ "ใจ" มากที่สุด เพราะ กุศลล้วนเกิดที่ใจ อกุศลล้วนเกิดที่ใจ ดีชั่ว เกิดที่ใจ สุขทุกข์ เกิดที่ใจ มรรคผล เกิดที่ใจ เพราะฉะนั้น ได้ "ใจ" จะได้สิ่งที่สำคัญที่สุดในพระพุทธศาสนา คุณประสาน -"ภาวนาด้วยรูปแบบใดก็ได้ สำคัญคือใจต้องถูก" คอร์สภาษาอังกฤษครั้งที่ ๓ วันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๕๙ ช่วงที่ ๒

"อย่าไปพยายามสร้างตัวเองให้เป็นโน่น เป็นนี่เป็นนั่นให้วุ่นวาย สร้างสติขึ้นมาตัวเดียว เมื่อไหร่มีสติที่แท้จริงได้ เมื่อนั่นมีศีล ถ้ามีศีลได้ก็ไม่ทำผิดศีล เราจะไม่คิดโกงใคร แค่ทำผิดนิดเดียวเราจะรู้สึกละอายใจ เพราะสติตัวนี้ จะนำมาซึ่งคุณธรรมทุกประการทั้งปวงเลย" อาจารย์สุรวัฒน์ เสรีวิวัฒนา ค่ายเรียนรู้กายใจ จ.นครสวรรค์ วันที่ 5 มีนาคม 2559 A

การเห็นความเปลี่ยนแปลงบ่อยๆ นั่นคือโอกาสของการให้จิตได้เรียนรู้ไตรลักษณ์ แต่ถ้าจิตไม่เปลี่ยนเลย กายไม่เปลี่ยนเลย โอกาสที่จะเจริญไตรลักษณ์ เจริญปัญญาด้วยการเห็นไตรลักษณ์ ก็จะลดน้อยลง เพราะฉะนั้น ทำยังไงก็ได้ให้เห็นไตรลักษณ์บ่อยๆ แล้วปัญญาจะเจริญได้เร็ว บรรลุธรรมเร็ว

"ศัตรูของสมาธิคือความฟุ้งซ่านของใจ ใจฟุ้งซ่านคือ ใจที่ไหลไป ใจที่เคลื่อนไป ไม่อยู่กับเนื้อกับตัว ใจไหลไปดู ใจไหลไปฟัง ใจไหลไปรู้รสชาติอาหาร ใจไหลไปดมกลิ่น ใจไหลไปรับรู้กระทบสัมผัสทางร่างกาย ใจไหลไปคิด ขณะนั้นใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัว ขณะนั้นใจไม่มีสมาธิ ความฟุ้งซ่าน ความเคลื่อน ถือเป็นกิเลส ที่เรียกว่า โมหะ แต่กิเลสจะแพ้สติ เพราะฉะนั้น ถ้ารู้ทันจิตที่เคลื่อน จิตที่ฟุ้งซ่าน เพราะฉะนั้นถ้ารู้ทันจิตที่เคลื่อน รู้ทันจิตที่ฟุ้งซ่าน เมื่อนั้นใจที่เคลื่อน จิตที่ฟุ้งซ่านจะดับ ศัตรูของสมาธิดับ สมาธิก็จะเกิดขึ้นฉับพลัน สมาธินี่จะเกิดขึ้นทีละขณะสั้นๆ เป็นสมาธิที่ดีที่สุดและสำคัญที่สุด" คุณประสาน - "วิธีการทำสมาธิ" วันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๕๙

คุณประสาน พุทธกุลสมศิริบรรยายธรรมะในคอร์สอังกฤษ พร้อมแปลเป็นภาษาอังกฤษโดย Jess Peter Koffman - วิธีการทำสมาธิ

"ใจไม่ใช่เราหรอก ใจมันทำอะไรด้วยตัวมันเอง มันไม่ได้ทำอย่างที่เราสั่ง หรืออยากให้ทำหรอก เนี่ยแหละของจริงที่คนในโลกไม่เคยรู้ มันเป็นธรรมดา ที่ใจ พอเห็นความจริงเข้า สิ่งหนึ่งที่จะเกิดขึ้นก็คือ ใจจะยังไม่ยอมรับความจริง ขณะที่มันเห็นความจริงใหม่ๆ ใจบางทีมันก็ตกใจ บางทีมันก็รับไม่ได้ เสียใจ ดูของจริงไปเรื่อยๆ วันหนึ่งใจมันจะจนแต้มกับความเป็นจริง หนีไม่ได้ มันก็จะยอมรับเอง มันจะสู้ความจริงไม่ได้ อะไรมันจะสู้สัจธรรมได้"