"บริกรรมแล้วดูจิต อย่าบริกรรมแล้วคิดว่าให้สงบ ถ้าจะจับความสงบมันจะเหวี่ยงมาคิด พอคิดแรงก็จะฟุ้ง เพราะฉะนั้นบริกรรมไปแล้วให้เห็นใจ ใจเป็นอย่างไรก็ให้รู้อย่างนั้น จิตคิดก็ให้รู้ว่าเผลอไป ถ้าทำแบบนี้คำว่าฟุ้งจะไม่เป็นอุปสรรค เพราะใจคิดแล้วรู้ได้หนึ่งแต้ม ใจเพ่งก็รู้ได้อีกหนึ่งแต้ม เดี๋ยวความสงบที่พร้อมรู้มันจะมาเอง แต่ถ้าเราใจเหวี่ยงไปข้างสงบ เหมื่อนเราจับปลา เราจับแรง พอปลาดิ้นหลุดออกได้ จะดีดออกไปข้างหนึ่งเลย ก็เหมือนหลุดออกไปคิด คราวนี้คิดยาวเป็นเรื่องเลย" --คุณหมอณัฎฐ์ บ้านจิตสบาย ๘ มิถุนายน ๒๕๖๒

"เวลาเราภาวนาจิตจะพัฒนาทีละขั้น ตามภูมิรู้ความเข้าใจของจิต เราไม่มีหน้าที่บังคับอะไรจิตเลย ธรรมชาติไม่มีใครทำมรรคผลนิพพานให้เกิดได้ จิตเขาเกิดของเขาเอง เรามีหน้าที่สร้างเหตุไปทุกวันทุกวัน เหตุก็คือรู้กายรู้ใจตามความเป็นจริงด้วยจิตที่ตั้งมันและเป็นกลาง" --คุณมาลี ปาละวงศ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๒

"เราต้องมีกรอบเป็นเครื่องช่วยให้เรารู้ว่าที่เราภาวนา เรายังปฏิบัติอยู่หรือไม่ กรอบก็คือสัมมาวายามะ มีความเพียรชอบ เพียรแผดเผากิเลส จะมีความเพียรแผดเผากิเลสได้ต้องมี(สัมมา)สติ สองตัวนี้ช่วยกัน สัมมาวามะ คือมีความเพียรที่จะทำให้อกุศลที่มีอยู่ดับลง อกุศลที่ยังไม่เกิดไม่ให้มันเกิดขึ้น กุศลที่ยังไม่เกิดก็ทำให้เกิดขึ้น กุศลที่เกิดขึ้นแล้วทำให้มันงอกงามไพบูลย์มากขึ้น ถ้าการปฏิบัติของเราไม่ได้อยู่ในกรอบนี้ ถึงแม้ว่าเดินจงกรม นั่งสมาธิ รักษาศีลอยู่ ยังไม่ใช่ปฏิบัติ นั่นกำลังปฏิบัติเพื่อสนองกิเลส ไม่ได้เป็นไปเพื่อความชำระล้างกิเลสเพื่อความบริสุทธ์หลุดพ้น" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ นครเวียงจันทร์ ประเทศลาว ๘ มิถุนายน ๒๕๖๒

"จุดตั้งต้นของการปฏิบัติธรรมมุ่งอยู่ที่การเจริญสติ ทุกครั้งที่กระทบอารมณ์ กระทบผัสสะ ทางตาหูจมูกลิ้นกายใจแล้ว ความรู้สึกเปลี่ยน จะคอยมีสติตามรู้ รู้สึกไปสบายๆ ไม่ได้จ้องลงไป" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ นครเวียงจันทร์ ประเทศลาว ๘ มิถุนายน ๒๕๖๒

"พวกเรารู้สึกว่า ที่ไม่ดีคือภาวนาน้อยไป ต้องภาวนาให้เยอะกว่านี้ นี่คือความเห็นผิด คิดว่าทำได้ เพราะฉะนั้น ยังภาวนาไม่มากพอ ต้องภาวนาจนถึงจุดที่ว่า หลังชนกำแพงแล้ว เสื่อมหรือเจริญ ใจมันรับได้แล้ว บนเส้นทางนี้ขยันต่อเนื่องมายาวนาน เดี๋ยวมันก็เจริญ แล้วเดี๋ยวมันก็เสื่อม เดี๋ยวมันก็เจริญ แล้วเดี๋ยวมันก็เสื่อม จนใจมันเป็นกลาง รู้สึกหรือยังว่า ภาวนาไม่มากพอ เพราะฉะนั้น ความไม่สม่ำเสมอ หรือความขี้เกียจของเรา เป็นตัวช่วยที่ทำให้เราเห็นผิดมากขึ้นๆ" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ วัดเขาดินวนาราม ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๒

"หลักก็คือ ทำกรรมฐานอันนึง แล้วคอยรู้ทัน ใจตัวเอง เวลารู้ทันจิตตัวเอง รู้ไปเรื่อยๆ นานๆ เข้า เราจะได้สมาธิที่ถูกต้อง เรื่องจิตสิกขา เรียนแล้ว เราจะได้สมาธิที่ถูกต้อง จิตสิกขาคืออะไร คือเรียนเรื่องจิต เรียนเรื่องจิต มันไม่ได้เรียนด้วยการฟัง เรียนเรื่องจิต มันเรียนด้วยการเห็นสภาวะ เห็นของจริงไปว่า เดี๋ยวจิตก็ทำอย่างนั้น เดี๋ยวจิตก็ทำอย่างนี้ เดี๋ยวจิตก็ปรุงอย่างนั้น เดี๋ยวจิตก็ปรุงอย่างนี้ ดูไปเรื่อย คอยรู้ทันพฤติกรรมของใจ คอยรู้ทันจิตตัวเองไปเรื่อยๆ นานๆ เข้า มันได้สมาธิที่ถูกต้องเอง มันอัศจรรย์ขนาดนั้น" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ วัดพระธาตุโกฏิแก้ว เชียงราย ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๒

"ไม่จำเป็นต้องดูจิต ทีนี้ คนบางคนไม่ถนัดดูจิต ก็ดูกายก็ได้ แต่ว่ายุคนี้ ทำไมการดูจิตถึงเฟื่องฟู ยุคนี้ การดูจิตเฟื่องฟูเพราะว่า การดูกาย ถ้าเจริญปัญญาด้วยการดูกาย จะดีก็ต่อเมื่อ เรามีสมาธิมาก ทำฌานได้ ใจแยกออกมาเป็นตัวรู้ได้ยาวๆ นานๆ คนยุคนี้ ทำสมาธิแบบนี้ไม่ได้ สำหรับคนที่มีสมาธิไม่มาก จิตฟุ้งซ่าน เป็นนักคิด ชอบวิจัยวิจารณ์ มีความคิดเห็นต่างๆ ตลอดเวลา สมาธิไม่มาก เหมาะกับการดูจิต เพราะว่า เวลาโลภ เวลาโกรธ เวลาเบื่อ แล้วเรารู้ ไม่ได้ใช้สมาธิเยอะ" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ วัดพระธาตุโกฎิแก้ว เชียงราย ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๒

"ทั้งวันเราต้องใส่ใจ ไม่ทิ้งกรรมฐาน เคล้าเคลียกับกรรมฐานและรู้เนื้อรู้ตัวไปเรื่อยๆ พอถึงเวลาตอนทำรูปแบบ มันจะมีกำลังพอที่จะทำรูปแบบไหว แต่ถ้าเราหลงทั้งวัน แล้วพอถึงเวลาจะทำรูปแบบ มันยากเพราะมันจะฟุ้งอุตลุด มันไม่มีสมาธิง่าย" --คุณนิติยา เพ็ชรไพบูลย์ วัดพระธาตุโกฎิแก้ว เชียงราย ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๒

"พวกเราเลือกกรรมฐานอันหนึ่ง ทำกรรมฐานอันนั้นไป ด้วยใจที่มุ่งมั่น ทำแล้วไม่ใช่เอาใจที่ดี ทำแล้วคอยรู้ทันใจเราเนืองๆ ในที่สุดเราจะพบว่า จิตจะปรุงอะไร เราบังคับไม่ได้ แล้วก็ การอยู่กับกรรมฐานด้วยใจที่มุ่งมั่น มีสติระลึกรู้ กรรมฐานนั้นเนืองๆ เราได้ฝึกสติ และได้เพิ่มพูนกำลังของสมาธิด้วย ทำไปเรื่อยๆ แค่นี้ ธรรมะก็จะเจริญขึ้นเอง อีกตัวหนึ่งที่อยากจะเน้นคือ ความเป็นสม่ำเสมอ เป็นสิ่งจำเป็นมาก มากกว่าที่พวกเรานึก พวกเราต้องสม่ำเสมอมาก จนในที่สุดพบว่า ไม่มีอะไรสักอย่าง อยู่ภายใต้อำนาจบังคับ" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ วัดพระธาตุโกฏิแก้ว เชียงราย ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๒

"ลองไปทบทวนดู จุดอ่อนอยู่ตรงไหน รูรั่วอยู่ตรงไหน เวลาว่างอยู่ตรงไหน เราละเลยตรงไหน เราประมาทจุดไหนบ้าง เราปล่อยให้ชีวิต มันตายเปล่าไปวันละกี่ชั่วโมง กี่นาที แล้วไปดูอีกอย่างหนึ่งว่า เราคิดว่า เราจะเหลือ อีกกี่ชั่วโมง กี่นาที ไปทบทวน แล้วก็แก้ไข ปรับปรุง อุดช่องว่าง แล้วก็ทำด้วยความมุ่งมั่น สม่ำเสมอ เดี๋ยวมันก็ดีขึ้นมาเอง แล้ววันที่มันดีขึ้นมา หรือมันเข้าใจขึ้นมา หรือมันได้รับผลของการปฏิบัติจริงๆ เราก็จะรู้ว่า ชีวิตนี้คุ้มแล้ว แต่ว่า ไม่มีใครทำให้ได้ ต้องทำเอง" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ วัดพระธาตุโกฏิแก้ว เชียงราย ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๒