หลักของการดูสภาวะ ก็คือ อยู่กับเครื่องอยู่ แล้วก็คอยรู้ทันจิตไป ไม่ใช่ว่า พอมีอะไรมากระตุ้นเยอะๆ แล้วทิ้งเครื่องอยู่ไปเลย แล้วก็ลงไปตะลุมบอนอย่างเดียว สำหรับคนที่กำลังสมาธิมาก ท่านไม่ต้องมีเครื่องอยู่ ท่านเกิดอะไรขึ้น ท่านดูเลย แต่ของเรา แรงสะสมของเราไม่พอ คล้ายกับว่า เราต้องชาร์ตแบตไปด้วย แล้วก็ใช้โทรศัพท์ไปด้วย โดยที่ไม่ดึงปลั๊กออก นึกออกมั้ย ไม่งั้นแป็บเดียวก็ลงไปตะลุมบอน" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ พุทธคยา ประเทศอินเดีย วันที่ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๒

"เราต้องการเห็นว่าบริกรรมพุทโธไปแล้ว จิตไม่เหมือนเดิม จิตเปลี่ยนไป เปลี่ยนมา แล้วตัวที่เปลี่ยนไป เปลี่ยนมานี่ เราบังคับบัญชา ไม่ได้จริง ต้องการเห็นตัวนี้ต่างหาก ไม่ใช่บริกรรมแล้ว ต้องไม่เพ่งเลย เพราะเพ่งก็ผิดแล้ว" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สมาคมนิสิตเก่าจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๖๒

"เราจะไปบอกเด็กว่า อย่าไปเล่นไฟนะ มันร้อน เด็กมันไม่เชื่อหรอก เพราะสีถ่านมันสวย ต้องให้มันจับ แล้วก็ถูกไฟลวก ลวกแล้วลวกอีก จนมันฉลาดพอที่จะเห็นว่า สีสวยของถ่านแดงๆที่มันดึงดูด มันนำมาซึ่งความทุกข์ มันเลิกไปเองแหละ เพราะฉะนั้นไปทุกข์อีก... เคยได้ยินมั้ย? ครูบาอาจารย์ชอบบอกว่า ยังทุกข์ไม่มากพอ เรารู้ว่ามันทุกข์ แต่ใจยังดิ้นรนแสวงหาความสุขอยู่ ยังดิ้นอยู่เสมอว่า ทำยังไงมันถึงจะได้ความสุขมา เพราะฉะนั้น จึงสรุปได้ว่า ยังทุกข์ไม่มากพอ" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สการเจริญสติฯ บ้านสติ ขอนแก่น วันที่ ๒๙ ธันวาคม ๒๕๖๑

"อาตาปี แปลว่า มีความเพียรแผดเผากิเลส ถ้าภาวนาแล้ว ไม่เห็นกิเลส ภาวนาแล้วมีกิเลสอยู่ แล้วไม่เห็น ขณะนั้นไม่ถูก เช่น เราภาวนาแล้วเรารู้สึกว่าเราภาวนาดี แล้วเราภูมิใจ เราไม่เห็น ไม่ถูก คนอื่นทำสมาธิไม่ได้ เราทำสมาธิได้ แล้วเราเก่ง แล้วเราไม่เห็น ไม่ถูก คนอื่นไม่รักษาศีล เรารักษาศีล แล้วเราภูมิใจ เราเก่งกว่าคนอื่น เราดีกว่าคนอื่น เราไม่เห็นว่าเราถือตัวมีมานะ การรักษาศีลของเรา การทำสมาธิของเรา การภาวนาของเราเป็นไปเพื่ออะไร เพื่อสนับสนุนกิเลสในใจเราทั้งสิ้น ถูกไหม? ไม่ถูก --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สการเจริญสติฯ วันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๑

"เรามีหน้าที่เรียนรู้ตัวเองที่ถูกต้อง มีหน้าที่เห็นสภาวะธรรมไปซื่อๆ วันนึงมันสุกงอม มันจะเข้าใจ ความรู้ความเข้าใจที่เกิดจากการภาวนา ไม่ใช่ความรู้ความเข้าใจที่เกิดจากการคิด" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สการเจริญสติฯ บ้านสติ ขอนแก่น วันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๑

"ธัมมวิจยะ นั้นเป็นการวิจัยสิ่งที่เราต้องการศึกษา ซึ่งสิ่งที่เราต้องการศึกษา ก็คือรูปนามกายใจของตัวเอง เพราะฉะนั้น เราจะทำวิจัยหรือว่าสนามของการศึกษา สนามของการเรียน มันก็จะขมวดเข้ามาอยู่ที่รูปนามกายใจของตัวเอง" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สการเจริญสติฯ บ้านสติ ขอนแก่น วันที่ ๒๗ ธันวาคม ๒๕๖๑

"ถ้าเราทำวิปัสสนา ไม่มีคำว่าต้อง ไม่มีห้าม ไม่มีเปลี่ยน ไม่มีอย่า ไม่มีคำว่าแก้ รู้อย่างที่เขาเป็น เขาเป็นยังไงรู้อย่างนั้น เขาอยากรู้สึกตัว ย้อนมารู้ทันความรู้สึกเรา ว่าเราอยากรู้สึกตัว นี้จบหล่ะ การภาวนาเราเสร็จ ณ ขณะจิตนี้เลย" --คุณมาลี ปาละวงศ์ บ้านสติ จ.ข่อนแก่น วันที่ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๑

"ถ้าจะเอามรรคผล มันก็ต้องสู้ตาย สู้ตาย คล้ายว่าล้มลุกคลุกคลานก็ไม่เลิก วันนึงมันก็ดีขึ้นมา มันไม่มีใคร ดีหรือเก่ง มาแต่แรก ทุกคนก็ล้มลุกคลุกคลานมาทั้งสิ้น พวกเราก็ ล้มลุกคลุกคลานกันต่อไป วันนึงมันก็ยืนขึ้นมาได้" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ พุทธคยา ประเทศอินเดีย วันที่ ๒๙ มกราคม ๒๕๖๒

"ดูไป อะไรก็สั่งไม่ได้จริงซักอย่าง ดูไปเรื่อย มันปรุงดีบ้าง ปรุงชั่วบ้าง ไม่อยู่ภายใต้อำนาจบังคับหรอก มันรับรู้ลม เวียนไปเวียนมา ตามอายตนะ 6 ก็สั่งไม่ได้จริง จะสั่งให้มันรับรู้ต่อเนื่องนานๆ เราก็ทำไม่ได้ คือถ้าเราไม่บังคับตัวเองซะอย่าง ไม่บังคับขันธ์ ไม่แทรกแซงขันธ์ ไม่แทรกแซงการทำงานของขันธ์ เราจะค่อยๆพบ ค่อยๆเห็นความจริงด้วยตัวเราเองแหละ ใจเราจะค่อยๆ เห็นความจริงนี้ มากขึ้นๆๆ จนในที่สุด มันจนมุมแล้ว มันก็ค่อย ถึงเวลาที่มัน สุกงอมเต็มที่ มันก็ได้ มรรค ได้ผล" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สวิถีแห่งความรู้แจ้ง วันที่ ๒๐ มกราคม ๒๕๖๒

"กิเลสทั้งปวงเป็นไปเพื่อส่งเสริมตัวตนทั้งสิ้น กระทั่งคุณงามความดีต่างๆ ที่เราทำ ถ้าคุณงามความดีต่างๆ ที่เราทำเป็นไปเพื่อส่งเสริมตัวเรา ความดีนี้ยังดีไม่จริง เบื้องหลังความดีต่างๆ เหล่านี้ เป็นไปเพื่อส่งเสริมมานะอัตตาตัวตน กูใหญ่ กูดี กูเก่ง กูรู้ กูเข้าใจ เป็นไปเพื่อส่งเสริมตัวเรา แต่ธรรมะเป็นไปเพื่อถอดถอนตัวตน ไม่ใช่เป็นไปเพื่อส่งเสริมตัวตน" --อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สวิถีแห่งความรู้แจ้ง วันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๖๒