Kıraathane

Bir akademisyen, yazar ve edebiyat eleştirmeni olarak Merve Emre'nin bu farklı kimliklerinin süzgecinden geçerek derinlik kazanan "notlarının" eşlik ettiği The Annotated Mrs. Dalloway nihayet okuyucuyla buluştu. Virginia Woolf'un ünlü romanını bu akşam kendi yazarının elinden çıkmış ana motifleri üzerinden hem de Emre'nin büyük bir ustalıkla ilmek ilmek ördüğü kenar oyalarından işledik. Sizleri de bu keyifli sohbeti dinlemeye davet ediyoruz.

Podcast dili İngilizcedir, buluşmanın Türkçe altyazılı video kaydını ise YouTube kanalımızda izleyebilirsiniz.

Sinema yazarı ve akademisyen Janet Barış, "Yeni Türkiye Sinemasından Sınıfsal Görünümler" adlı kitabında 2010’ların Türkiye sinemasına bakıyor ve bu dönemde üretilen filmleri, odakları başka başka görünse de işçi ve emekçilere yaklaşımları, onları resmetmesi üzerinden inceliyor. Kitap yaklaşık yirmi filmin felsefecilerden, sosyologlara kadar geniş bir referans ailesiyle analizini ortaya koyduktan sonra son bölümünde sinemacılarla bu konuyu yazarın tartışma açtığı bir söyleşiye yer veriyor.

Biz de bu sohbette işçilerden, beyaz yakalılara ve onların birbirlerinin hayatındaki yansımalarına, Janet Barış’ın rehberliğinde bakıyoruz. O filmleri yapan yönetmenler Ramin Matin, Kıvanç Sezer ve yapımcı-senarist Emine Yıldırım’la beraber.

Sorel'in Şiddet Üzerine Düşünceler'i 1908 yılında yayımlanalı beri Avrupa siyaset düşüncesinin en radikal, en gizemli, en tartışmalı metinlerinden biri. Walter Benjamin, Mussolini, Lenin gibi isimleri etkilemiş yüzyıl sonu kuramcısı Sorel'in düşünsel mirası üzerine konuşacağız. Emekli bir mühendisin nasıl olup da ilerlemenin Avrupa’da ebedî barışı getirdiğine ittifak etmiş fin-de-siècle'nin konsensusunu darmadağın ettiği sorusuyla başlıyoruz. Sorelcilik soldan faşistlik, sağdan jakobenizmin en aşırı formu olarak eleştiriliyor; Cemil Meriç "Avrupa, Makyavel'den beri kasideler okur şiddete. Hristiyanıyla, maddecisiyle, sosyalistiyle bir sara nöbeti içindedir. Ama şiddet, tarihin hiçbir döneminde çağımızdaki kadar yüceltilmemiştir. Sorel'in Şiddet Üzerine Düşünceler’iyle başlayan bir isteri nöbeti, Batı’nın sözde irfanını bir cinayet kışkırtıcısı derecesine düşürdü" diyor. Sorel’in metninin Türkçe’de yeni önsöz (Cana Bostan) ve sonsözle (Isaiah Berlin) yayımlanışı vesilesiyle Sorel’in yadsınan ve indirgemecilik kurbanı düşüncesinin özgünlüğünü ele alıyoruz.

2021 Kıraathane Kitap Şenliği'ne katılan bağımsız yayınevlerinden Telemak'ın düzenlediği, Georges Sorel'in düşünsel mirasını konuştuğumuz, Şiddet Üzerine Düşünceler kitabından yola çıkan çevrimiçi bir sohbet. Bu sohbetin kesintisiz kaydını burada dinleyebilirsiniz.

Levent Kavas, Felsefe Konuşmaları serimizde 'yok'u yoklamayı sürdürüyor. Serinin ikinci konuşmasında Antik Yunan'da bir geziye çıkıyoruz: “Platon’un Bilgiç’inde Elealı Yabancı Theaitetos’a ’Yalnız atakıyıcı falan saymayasın beni’ der, ’Parmenides atanın savını sınayıp ’olmayan bir bakıma var, olan da bir bakıma yok’ diye tutturasıyım.’ O sıralarda Abderalı bir yabancı, Demokritos da ’Olan olmayandan daha çok var değil’ deyip gezmektedir Atina dolaylarında. Bir yandan ou mallon, ’daha çok … değil’le çiğnenen yasağı, bir yandan da bu suçun nasıl bir ilkeye dönüştüğünü yoklayalım.”

Bülent Somay, Teknoloji Konuşmaları'nda Mustafa Arslantunalı'nın konuğu. Kamusal bir alanda kamusal erişim ile malumatın ve bilginin özel mülkiyeti arasında ciddi bir gerilim olduğu -bu ikisinin birbirleriyle çatıştığı- göz önüne alındığında İnternet, hepimize açık, serbest bir buluşma, etkileşim ve paylaşma alanı, bir agora mıdır; yoksa esasen malların alınıp satıldığı, bu arada da insanların birbiriyle ilişkiye girdiği, kılık değiştirmiş, yüceltilmiş ve sayısallaştırılmış bir pazar yeri midir? Yayın, ilaç ve müzik endüstrileri için entelektüel mülkiyet ne anlama geliyor? Dijital çoğaltmanın sonsuz ve sıfır maliyetli olduğu bir dünyada entelektüel mülkiyet korunabilir mi, nasıl dönüşebilir?

Mesut Varlık'ın moderatörlüğündeki bu kitap sohbetinde, Süreyyya Evren stüdyo konuğumuz.
Süreyyya Evren'in yeni romanı, Hurra Aşağılara, Yokuş Aşağılara! hem bir sınıf romanı, hem bir İstanbul romanı, hem İstanbul'un ve toplumun katmanları arasındaki hurralaşmanın romanı. Küratör, şair, edebiyatçı Süreyyya Evren ile yarattığı "Hurra!" evren üzerine konuşuyoruz. Bir yokuşun ağzında oturup aşağı ve yukarı gidip geleceğiz, belki yere öyle bir tutunacağız ki yokuşumuz ters dönecek...

"Tarih-i Ahval & Ahval-i Tarih" serisinde Ümit Kurt ve Mert Kayhan sohbetlerine yerel ölçekli konularla ve hikâyelerle, kendi ifadeleriyle “tarihin tozuyla” ilgilenmeye devam ediyor. Bu programda konumuz, 20. yüzyıl başlarında Adapazarı'nda yaşanan pogrom girişimi.

5 Şubat 1911’de Adapazarı kazasında ilginç bir olay vuku bulur. Kazada ikâmet eden üç Ermeni ve iki Rum erkek, fahişelik yaparak hayatını kazanan Boşnak bir Müslüman kadınla bir Ermeni’ye ait hamamda toplu zina yaparken yakalanıp, derdest edilirler. Ancak bir gün sonra serbest kalırlar. Bunun üzerine kaymakam Sırrı Bey faillerin tutuklu kalmaları için bu hadiseye siyasi bir içerik kazandırmaya çalışır. Bu bölümde Adapazarı'ndaki fuhuş hadisesi ve akabinde yaşanan gelişmeler ışığında Osmanlı İmparatorluğu'nda devlet ve toplum arasındaki ilişkileri yerel ölçekte analiz etmeye ve İttihad-ı Anasır idealinin imkânları üzerine değerlendirmeler içeren bir tartışmaya girişeceğiz.

Millî Cinâyât Koleksiyonu, İstanbul’un altındaki dehlizlerde yaşayan ve peri-cadı masallarının ardına saklanıp yukarıda kanlı cinayetler işleyen bir çete ile onları yakalamayı azmetmiş iki polis memuru Siyah Pençe Hüseyin Bey ve yardımcısı Abdal Ahmed’in maceralarından oluşuyor. 1914 senesinde, seri polisiye roman iddiası ile Moralızade Vassâf Kadri ve Süleyman Sûdî tarafından yayımlanan Millî Cinâyât Koleksiyonu, gotik bir İstanbul hikâyesi anlatıyor.

Edebiyat Tarihi Konuşmaları serimizde bu kez serinin küratörleri Didem Ardalıı Büyükarman ve Seval Şahin'le birlikteyiz. Bu ilginç esere yakından bakacağız.

"Bay Prada Nasıl Öldü?" "Herkesin İçinde Hiç Olmak" öykü kitaplarının yanı sıra çocuklar için yazdığı Annemin Kuşları kitabıyla tanıdığımız Tunç Kurt’un yeni öykü kitabı Hayatlarınızdan Alacaklıyım, Manos Kitap etiketiyle okurlarıyla buluştu. Üçüncü yılındaki şenliğimize ilk kez katılan yayınevlerinden biri olan Manos'un düzenlediği bu etkinliğinin konuğu Tunç Kurt, Gıda İş Sendikası ve Manos Kitap tarafından yürütülmekte olan Sennur Sezer Emek ve Direniş Şiir ve Öykü Ödülleri’nde de ödül kazandı. Tunç Kurt ile yayınevi editörü şair C. Hakkı Zariç'in söyleşisini burada dinleyebilirsiniz.

'Yok'u yoklamak... Felsefe Konuşmaları serimizde yaptığı konuşmalarla çok özel bir arşiv oluşturan Levent Kavas, bu sezon beş ayrı konuşmada 'Yok'u yoklayacak. Keşişle imparatorun yoklamasına odaklanacak ilk konuşmaya ilişkin Levent Kavas'ın özeti şu şekilde:

"İmparatorların da işi zor: Charlemagne Kutsal Roma İmparatorluğu tacını giyip konağına döner dönmez 'gelen evrak' arasında Fridugis derler Tourslu bir keşişin 'Yok ile Karaltılar Üzerine Mektup'unu koyarlar önüne. Keşişin 'Yok vardır, karaltılar da vardır' diye yazdığını gören imparator neye uğradığını şaşırıp 'Yahu bir bakın, ne saçmalıyor bu' diyedir keşişlerine aktarır yazıyı. Biz de üzerimize alınıp bakalım ne diyormuş."