Kıraathane

Değerli şair, çevirmen, akademisyen, yayıncı Cevat Çapan'ın hayatını ve eserini kutladığımız, kendisine 89'uncu doğum gününde, sürpriz yaptığımız bir akşam! Üç ayrı kuşaktan yazar ve yayıncı dostlarından ustaya bir armağan. Cumhuriyet Kitap yıllarından Turhan Günay, Adam ve Sözcükler yayınlarından Turgay Fişekçi ve ONS dergisinden Mesut Varlık, bir masada buluşup “Cevat Hoca”nın çok yönlü kültürel kişiliği etrafında sohbet ediyorlar. İyi dinlemeler!

1976'da Glasgow'da doğan, 24 yaşındayken New York'a yerleşen İskoç kökenli Britanya ve ABD yurttaşı yazar Douglas Stuart ilk romanı Shuggie Bain ile 2020'de Booker Ödülü kazandığında, çok dikkatli The New Yorker ve LitHub okurları haricinde edebiyat dünyasında onu pek tanıyan yoktu. Douglas Stuart yakın çevresinde dahi daha ziyade önemli markalar için çalışan bir moda tasarımcısı olarak biliniyordu. Ve Shuggie Bain ABD'de tam 32 yayınevi tarafından geri çevrilmişti.

Bu hacimli ve okunması duygusal açıdan pek de kolay olmayan roman, Booker Ödülü'nün yanı sıra Amerikan Ulusal Kitap Ödülü, Andrew Carnegie Madalyası, Kirkus Ödülü dahil birçok önemli ödüle de aday gösterildi. Ve 2022'de Türkiye'de çeviri edebiyatın ilk sürprizlerinden biri olarak, Can Yayınları etiketiyle Duygu Akın'ın Türkçesiyle okura ulaşıyor.

Shuggie Bain otobiyografik özellikler de taşıyan bir roman. 1980'ler Glasgow'unda yoksul bir çevreyi, o çevredeki üç çocuklu bir aileyi, alkolik bir anne ile onun kendisinden beklenen "eril" kimlik ve duruşu gösteremeyen küçük oğlu Shuggie'nin ilişkisine odaklanarak anlatıyor. Can Yayınları editörü Cem Alpan'la kitap üzerine sohbetimizde moderatörlüğü Mesut Varlık üstleniyor.

Levent Kavas'ın 'Yok'u yoklayan beşinci ve son konuşması. Yine kendisinden gelen benzersiz notla sunuyoruz: 'Levinas 27 Şubat 1976 Cuma günü 'Sanki Hegel herhangi bir konuda tongaya düşermiş gibi!' diye bağırır: 'Yok, Hegel için, düşünülecektir.' Düşünsün de görelim."

İlhan Sami Çomak cezaevinden yeni şiirleriyle, bitmeyen umutlarla aramızda. Şairler ve oyuncular Çomak'ın hücresinden dışarıya sızan yeni şiirlerini okuyor. Şairin özgürlüğü adına dizelerinin onun yerine hayata karıştığı bir şiir dinletisine davetlisiniz. İlhan Sami Çomak pandemi döneminin ardından ilk açık görüşünde haber aldığı bu şiir gecesine bir de mesaj gönderdi. Şairle dayanışmaya şiirlerini sokaklarda dolaştırmaya bir çağrı.

Nerses Babayan 1915 Ermeni Soykırımı’ndan sağ kurtulan Antepli bir din adamıydı. 1915’te tehcir ile başlayıp 1922’de Fransızların Antep’i tamamen boşaltması ve şehrin kontrolünün Kemalist güçlerin eline geçmesiyle sonlanan bu yedi yıllık dönem içerisinde yaşadıklarını günü gününe kaydetti.

Ümit Kurt ve Mert Kayhan, "Tarih-i Ahval / Ahval-i Tarih" serisi kapsamındaki bu konuşmada, tehcir ve soykırım sürecini bizzat yaşamış, bu iki ağır olaya maruz kalmış ve felaketten sağ kalarak kurtulmayı başarabilmiş Babayan’ın, orijinal bir tarihsel kayıt olma niteliğine haiz günlüğünü mercek altına alıyor. Ve geç dönem Osmanlı tarihyazıcılığı açısından, bilhassa Ermenice yazılmış anı, otobiyografi ve günlüklerin tarihsel değerine ilişkin değerlendirmelerde bulunuyor.

Bugün dünyaya egemen olan sistemin getirdiği korku, her birimizi yavaş yavaş korktuğumuz canlıya dönüştürürken, bu cendereden çıkmak için “ne lazım” sorusunu da sorduruyor bizlere. Aşınma da bu soruyu soran, sorduran bir oyun. Göz yumarak ya da sırtımızı dönerek hayatı yaşarken, omurgamızdan ruhumuza erişen “aşınma” üzerine derin bir düşünme vesilesi.

Yirmi yedi yıldır birlikte çalışan Şahika Tekand ve Yiğit Özşener yepyeni bir teatral manifesto sunuyorlar bu oyunda. Otuz üçüncü yılını kutlayan Studio Oyuncuları’nın tecrübeli kadrosunun eşlik ettiği ve kullanılan müzikli komutların pek çok uluslararası ödüle sahip çağdaş besteci Zeynep Gedizlioğlu’nun bestelerinden alındığı oyun, oyuncunun gerçek zamanda maruz kaldığı zorlu koşullar ile şekillenen eğlenceli, bir o kadar da ustalık gerektiren bir sahne aksiyonuyla gerçekleşiyor.

Aşınma'yı, yönetmeni ve baş oyuncusuyla enine boyuna konuştuk. Şahika Tekand ve Yiğit Özşener'le Ayşen Güven’ün moderatörlüğünde gerçekleşen, bizler için çok değerli bu stüdyo sohbetini burada dinleyebilirsiniz.

21 Ekim 2021 akşamı 45. sanat yılını kutlayan Pınar Kür'ü evimizde ağırladık. Burada bu özel akşamdan, yazar Müge İplikçi'nin moderatörlüğünde gerçekleşen sohbetten bölümler dinleyebilirsiniz.

Oğuz Atay, okuruna geç kavuşmuş, geç sevilmiş, geç anlaşılmış bir yazar. Yaşarken, tüm bunlardan yoksun kalmış olması ona üzüntü vermiş, yazdıklarından bu anlaşılıyor. Bu bakımdan şanssız. Bugün okunuyor, seviliyor ve hatta "çok satıyor" olsa da kuşkusuz, tüm bunları yaşarken görebilmeyi isterdi.

Onun tek öykü kitabı olan Korkuyu Beklerken’in 1975’te yayımlanışının üzerinden 45 yıldan fazla geçti ve bugün Oğuz Atay’ı “işte benim yazarım” diye sevenlerin sayısı çok fazla. Onunla okurları arasında diğer yazarlardan farklı bir bağ var sanki ve her okur bu bağın ‘kendine özel’ olduğunu düşünüyor. Yazarı, 44. ölüm yıldönümünde Zoom üzerinden gerçekleştirdiğimiz bu konuşma, Atay’ın öyküleri üzerine. Öyküleri üzerine konuşarak, tartışarak onu anma çabası.

Levent Kavas'ın 'yok'u yokladığı konuşma serisinde dördüncü bölüm: "Kant eşiklerde eşinmeyi severdi. Salt Usun Eleştirisi’nin en derin yerine, 'çözümleme'yle 'eytişim'i ayıran iç eşiğe en sert kemiği gömmüştü: yok çizelgesini. Peki doğaötesinin Francisco Suarez’den Alexander Baumgarten’a dek gözü gibi baktığı bir kavramı neden okurun gözünden sakınmış, yine de 'dizgenin bütünlüğü' bakımından gözardı edememişti?"

İstanbul Edebiyat Evi ekibi olarak içimizde kökeni kuşak kuşak İstanbullu olanlarımız da dahil olmak üzere hepimiz göçmen olduğumuzun bilincindeyiz. Milliyetçi, ırkçı nefretin hedefindeki göçmenlerin meselelerini, bu meselelerin merkezindeki yoksulluğu ve yurtsuzluğu, hepsini içeren ve hepsini katmerleyen dışlayıcı yaklaşımları dert etmenin, bunlara karşı çıkmanın yakıcı bir sorumluluk olduğuna inanıyoruz.

Nöbetleşe Dışlanma: Göç ve Sosyal Dışlanma Döngüsü adlı çalışması İletişim Yayınları tarafından Aralık 2020'de yayımlanan akademisyen Mim Sertaç Tümtaş'ı da bu amaçla davet ettik. Mesut Varlık'ın moderatörlüğünde kapsamlı bir kitap sohbeti.