Kıraathane

Betül Dünder'in Mor Pasaj'daki konuğu bu kez şair-yazar Gülce Başer. Dönüşüm kavramı odağında şiirimizin 1980’lerden bugününe siyasal duraklarını, Türkçe şiirin özellikle son yılında toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilecek özneleri üzerine bir konuşma.

Ahmet Soysal bu sezon Kıraathane'de, "Doğu" felsefesine, daha doğrusu mistisizmine, mistisizmlerine karşılaştırmalı olarak bakacağı bir konuşma serisi yapıyor: "Doğu kaynaklı büyük düşünce akımlarını, bakış açısına göre, farklı tanımlamak mümkün. Bunlara Felsefeler, Metafizikler, Mistikler, Bilgelikler denilebilir. Biz burada Mistikler ya da Mistisizmler deyimini tercih ediyoruz. Çünkü bunlarda, sadece bir varlık tasarımı ve bilgi teorisi (Felsefenin işlevi), ya da sadece bir doğru yaşam anlayışı (Bilgeliğin işlevi) sunmak söz konusu olmayıp, her defasında, bu işlevlere ek olarak, bir kutsallık ve azizlik doğrultusu ortaya konulmuştur. Belki Metafizik terimi, seçtiğimiz Mistik nitelemesine en yakın olanıdır ama bu terim de Batılı (Yunan) kökenini fazla işaret etmektedir."

Bu genel yaklaşım kapsamında bu ilk konuşmanın konusu: Laozi ve Daoizm. İlkin Çin’de Laozi’nin kurucusu olduğu Daoizm’i, bizzat Laozi’nin ünlü metni Daodejing’in ışığında ele alacağız. Bizi çok heyecanlandıran bir seri bu, sizlerin de yararlanmanız dileğiyle.

Bağımsız, butik, kendi işini kendi gören, ticarî hesapları yayıncılığının önüne geçmeyen birbirinden farklı yayınevlerinin yöneticileriyle gerçekleştireceğimiz söyleşi dizimize bu ay Habitus Kitap’ın Yayın Yönetmeni Emrah Yaralı ile başlıyoruz. Kurucusu olduğu Habitus’un hikâyesini, yayın politikasını, çizgisini, planlarını ve elbette kaçınılmaz olarak yayıncılığımızın bugününü konuşacağımız sohbetin moderatörlüğünü Mesut Varlık üstleniyor.

"Bugün İstanbul’da yenmeyen yemek mi var? Evet, bir “İstanbul mutfağı” var, ama İstanbul’un lezzet haritası sadece İstanbul mutfağından ibaret mi? Nasıl ki eskiden beri İstanbul’da olan Rumlar, Ermeniler, Yahudiler ve bu şehre göçen ilk Türkler, Kürtler, Süryaniler, Araplarla birlikte Arnavutlar, Çerkesler, Boşnaklar; Selanik, Girit, Makedon, Bulgaristan, Lübnan, Suriye göçmenleri ve ülkenin her şehrinden gelmiş cümle insan olarak İstanbul’da yaşıyorsak, mutfaklarımız da bizle birlikte İstanbul’da yaşıyor. Bugün nereli olursa olsun İstanbul’da yaşayan her İstanbullu Karadeniz’in pidesini, Antep’in lahmacununu, Konya’nın etliekmeğini biliyor. Çünkü İstanbul, asla sadece İstanbul değil; aynı zamanda Anadolu ve Balkanlar; Müslüman, Ortodoks, Katolik, Aşkenaz, Sefarad, Romanyot ve daha nicesi… İşte bu kitapta bunu yapmak amacımdı, sıkıştırılan kalıpların dışında, İstanbul’da yenen ne varsa ona değebilmek; bu sofrada sunulan her şeyi kapsamak, dışlamamak..."

Yukarıdaki cümleler, İBB Kültür A.Ş. tarafından yayımlanan, Geçmişten Günümüze İstanbul Lezzetleri kitabını derleyen yayıncı, yazar Merin Sever'e ait. Bütün bu zenginlik ve bu zenginliğin, biraradalığının yarattığı gastronomik etkileşimler üzerine, Merin Sever'in yanı sıra, kitapta yazı ve söyleşileriyle yer alan lezzet uzmanlarından Hülya Ekşigil, Silva Özyerli, Aylin Öney Tan ve Burkay Adalığ ile Gülşah Şenkol'un moderatörlüğünde yaptığımız çevrimiçi sohbeti burada dinleyebilirsiniz. Unutmayın, mutfak ve lezzet konuşmak, aynı zamanda kültür ve tarih konuşmaktır.

İstanbul Edebiyat Evi bünyesindeki Kıraathane Kitapları'nın "bağırmayan" yazarlara ve "bağırmayan" kitaplara özel bir düşkünlüğü var. Fransız yazar Pierre Michon'un külliyatını Türkçeye kazandırma işine de biraz bu yüzden giriştik. Kralın Bedenleri'nden sonra Üstatlar ve Hizmetkârlar'ı da Orçun Türkay'ın çevirisiyle yayımladık. Sırada Küçücük Hayatlar ve Onbirler var.

Fakat Michon'u yayımlamak bize, onun aslında bizdeki hakim duygunun aksine pek de öyle "kısık sesli" bir yazar olmadığını hissettirdi. Çevirmeni kadar okurundan da maharet bekleyen bir üslup ustası Michon ve aslında "yüksek sesli edebiyat" yapıyor, en azından yüksek sesle okunmayı isteyen metinler sunuyor bize.

Sözü burada, Üstatlar ve Hizmetkarlar'ın editörlüğünü yapan Levent Yılmaz'a bırakıyoruz:

Michon aslında fısıltıların, mırıltıların olduğu kadar avaz avaz çığlıkların, bağırışların, toplu halde konuşmaların da yazarı. Bir de tabii, kendi kendine konuşmanın, sessiz sessiz, içinden. Goya, Watteau ve Piero della Francesca etrafına örülen Üstatlar ve Hizmetkarlar’ı yüksek sesle okumadıkça, dünyaya hem alaycı hem de imrenerek bakan bu büyük üslup ustasını anlamak bayağı zor. Küçücük Hayatlar’dan bu yana, küçücük olmayan, gayet büyük büyük edebi mücevherler çıkarıyor ortaya; insan hakiki edebiyatla karşılaşıyor, ferahlıyor, büyük bir nefes alıyor.

Levent Yılmaz'dan Michon'a odaklanan bir edebiyat konuşması.

1981 senesinde Tâlat Paşa’nın eşi Hayriye Hanım’a mutat ziyaretlerinden birini gerçekleştiren gazeteci-yazar Murat Bardakçı’ya Celal Bayar da eşlik eder. Bayar’ın Hayriye Hanım ile konuşurken göstermiş olduğu nezaket ve kendisine “Hanımefendi Hazretleri”, “irade-i buyursanız” diye hitap etmesi karşısında bir hayli şaşırdığını belirten Bardakçı ziyaret sonrası dışarı çıktıklarında Bayar’a, “efendim, siz reisi cumhursunuz, neden bu derece saygı gösteriyorsunuz” diye sorduğunda aldığı yanıt tarihe not düşecek kadar ilginçtir. Bayar, Bardakçı’ya “kendisi şefimin refikasıdır” diye cevap verir.

Ümit Kurt ve Mert Kayhan Tarih-i Ahval & Ahval-i Tarih serisinin onuncu bölümünde, "Benim asıl partim İttihat ve Terakki'dir" diyen İttihat ve Terakki'nin İzmir kâtib-i umumîsi, Kuva-yı Milliye'nin Galip Hocası, Türkiye Cumhuriyeti'nin 3. Cumhurreisi Celal Bayar'ın siyasi kişiliğine ve eylemlerine odaklanıyorlar.

Bulutsuzluk Özlemi 10. albümünde benzersiz bir çalışma sundu dinleyicilere. Nâzım Hikmet’in 1936 yılında yayımlanan destansı şiiri Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin’in hikâyesi, Nejat Yavaşoğulları'nın bestesiyle yeni bir forma bürünüyor. Mehmed Çelebi‘ye karşı ayaklanma hazırladıkları gerekçesiyle asılan Şeyh Bedreddin, Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal‘i ölümsüzleştiren bu manzum eserin müzikal dönüşümünü konuşmak için 17 Ocak 2022 akşamı Kıraathane'de buluştuk. Nejat Yavaşoğulları'ndan, Hakan Kurşun’un moderatörlüğünde Bedreddin'i dinledik.

2011'de kırk dokuz yaşındayken kaybettiğimiz değerli şair, dostumuz, arkadaşımız Seyhan Erözçelik'i anmak için 11 Ocak 2022 akşamı Kıraathane'de buluştuk. Bu geceyi birlikte düzenlediğimiz 160. Kilometre yayınevi, 2022’ye Seyhan Erözçelik külliyatını Kitap Bir – Tüm Şiirler (1980-1996), Kitap İki – Tüm Şiirler (1994-2011) isimli iki ciltte bir araya getirerek başladı. Bu ciltler, Seyhan Erözçelik’in yakın arkadaşı da olan Haydar Ergülen’in editörlüğü ve her iki cilde yazdığı önsözlerle yayımlandı. Kitap İki’nin sonunda Seyhan Erözçelik’in 2008-2011 arasında “Seyhan Erözçelik’ten Siyasi Şiirler” üst başlığıyla yayımladığı, bugüne kadar dergilerde kalan şiirleri de yer alıyor.

Haydar Ergülen, Seyhan Erözçelik’e özel bir sevgi duyan genç şairlerden Fırat Polat’ın moderatörlüğünde bizlere Seyhan Erözçelik’i ve onun şiirini anlattı bu Şiir Gecesi'nde. Seyhan Erözçelik’i andığımız ve külliyatının basılmasını kutladığımız bu geceye katılan 160. Kilometre şairlerinden Ömer Şişman, Burak Acar, Kadir Kılıç ve Zafer Zorlu da sevdikleri Seyhan Erözçelik şiirlerini seslendirdiler. Buluşmanın kaydını burada dinleyebilirsiniz.

Halide Edip’in Sinekli Bakkal romanı gibi önce İngilizce yazdığı Maske ve Ruh isimli tiyatrosu Masks or Souls? adıyla 1953 yılında yayımlanır ve bu baskı, Türkçe baskısıyla ciddi farklılıklar içerdiği için, orijinal yeni bir metin olarak da değerlendirilebilir. Fantezi ve absürt tiyatronun izlerini taşıyan Maske ve Ruh yazarın içinde bulunduğu çağa son bir seslenişidir.

Bu seslenişi konuştuğumuz bu programda, Edebiyat Tarihi Konuşmaları serimizin yapımcılarından Didem Ardalı Büyükarman'ın konuğu Hülya Adak.

İstanbul Edebiyat Evi olarak Yaz 2021 Sezonu'muzu "Dayanışma Mevsimi" ilan etmiş ve Ayşen Güven'in moderatörlüğündeki "Hikâyemiz-Müziğimiz" söyleşi dizisiyle pandemide sanatlarını icra etme ve geçimlerini sağlama imkânları kısıtlanan müzisyenlere kulak vermiştik. Bu sezon aynı dayanışma ruhuyla bu kez, İstanbul'daki göçmen müzisyenleri konuk edeceğimiz bir seri başlatıyoruz. Göçmen olmanın, mülteci olmanın, yurtsuzluğun ve araftalığın tecrübesi içinden müzik yapanlarla buluşup, onların hikâyelerini kendi dillerinde sizlere ulaştıracağımız bir seri bu.

Bu akşam ise İstanbul'da yaşayan, bu şehre, bu ülkeye yakın zamanda göç etmiş müzisyenlerle buluşacağımız bu serinin çerçevesini çizen bir konuşmayla karşınızdayız. Müzik ve göç ilişkisini, toplumsal cinsiyet bağlamı dahil pek çok boyutuyla çalışan iki etnomüzikoloğu konuk ediyoruz. Güncel göçmen toplulukların deneyimini müziksel pratikler bağlamında ele alan Evrim Hikmet Öğüt'le göç sürecinde müziğin hem toplumsal hem bireysel düzeyde taşıdığı anlamları ve özel olarak da Suriyeli müzisyenlerin müzik üretimine ilişkin deneyimlerini konuşuyoruz. Selda Öztürk’le ise savaş ve göç deneyiminin kadınların müzik üretimine nasıl özgün bir biçimde yansıdığını kendi güncel araştırmaları çerçevesinde ele alıyoruz.