Kıraathane

“Yetişkinlerin öngörülemez dünyası”nda, bir yetişkinle bir çocuğun imkânsız dostluğu. Bu hikâyenin anlatıcısı, “doğru dürüst bağlanamamış herkes gibi” bir adada bir ada kadar yalnız. İşten çıkartılan bir akademisyen. Belki bu toplumdaki güvensizliğin hikâyesi İstasyon. Birgül Oğuz ile yeni kitabını konuşuyoruz.

"Öldün! Öldün ha! Şimdi ben ne yapayım?.." Leylâ Erbil'in Gecede kitabında yer alan yedi öyküsü edebiyatımızın köşetaşlarından. Bunlardan biri olan "Ölü" muhtemelen birçoğumuzun satır satır bildiği bir öykü ama genç okurlar arasında henüz Leylâ Erbil cümleleriyle tanışmamış olanlar da var, biliyoruz. Farklı bir okuma tiyatrosuyla karşınızdayız. Deniz Türkali, "Ölü" öyküsünü oyunlaştırarak okuyor bize. Ölümsüz bir monolog!

Deniz Türkali'nin özel program notunu da iletelim: "Leylâ Erbil çok sevdiğim yazarlardan biri. Bu öyküyü ilk okuduğumdan beri monolog olarak oynamayı düşünüyordum. Yıllar önce Almanya'da Leylâ ile rastlaşmıştık. O, kitaplarından okuma yapacaktı. Bu öyküyü ben okumayı önerdim. Sevinçle kabul etti. Okuma bitiminde de çok eğlenmiş ve 'Bu öyküyü hiç böyle düşünmemiştim çok güzel ve farklı okudun, bayıldım' demişti... Umarım bir gün sahnede de oynamak mümkün olur."

YouTube kanalımızda Yaşar Kemal'i ölümünün altıncı yıldönümünde yayınladığımız, Mahmut Temizyürek'in İstanbul Edebiyat Evi için yaptığı, Yaşar Kemal'in "destancılığı" üzerine odaklanan konuşmayı burada dinleyebilirsiniz. Eski çağlardan modern zamana ışınlanmış bir yazar nasıl var olur? Nasıl olur da Yaşar Kemal gibi bir mucize gelir Türkçeye? Nasıl olur da bu anlatıcı tarihi bugüne dönüştürecek gücü bulur dilinde. Benjamin’e yokluğu keder veren “hikâye anlatıcısı” göçmüş müydü dünyadan, “teknoloji yeniden üretim çağı”nda. Yaşar Kemal nasıl bir yazar özneydi? Kim nasıl keşfetti “dağdan gelmiş” o çocuğu? Onu aç acına yazmaya güdüleyen neydi? Benjamin’in “anne imagosu” dediği nasıl bir etkiydi ve nasıl etkiledi Yaşar Kemal’i? "Teleskoplu Destancı"nın konuşma zamanına sığacak ve sığmayacak yönlerine dair bir konuşmayla onu bize bıraktığı eseri biraz daha iyi anlamaya çalışarak, saygıyla, sevgiyle anıyoruz.

Levent Kavas'ın Felsefe Konuşmaları serisi kapsamında YouTube kanalımızda yayınlanan Agamben'in "biraradalık" kavramı üzerine konuşmasını buradan da dinleyebilirsiniz. Kavas, konuşmasının ana eksenini şu şekilde özetliyor: "Agamben, Homo Sacer (1995- ) dizisini yayımlamaya başlamadan beş yıl önce La comunità che viene’yi çıkarmıştı. Önceki beş toplamından ayrı biçimde bu toplam çok belirgin bir iç tutarlılığın yanı sıra iki özellik daha taşıyordu: (1) 'biraradalık' kavramı çevresinde örülmüş bir metiniçi/metinlerarası tartışma ağı, (2) dolayısıyla verili bir tarihsel bağlama bağlılık. J.-L. Nancy – M. Blanchot – G. Agamben tartışması, özellikle de Agamben’in 'biraradalık'ı 'ortaklık' yerine 'değmelik' ile 'ara/orta' bakımından kurcalaması başka düşünme yollarına olanak sağlasa da, düşünürün odağının daha sonra 'hukuk'a doğru kaymasıyla bu temel unutulmaya yüz tuttu. Bu konuşmada o temele dönüp o olanağı bir kez daha yoklamak istiyorum."

Ahmet Soysal, "Modernizm Neyi Değiştirdi?" üst başlığını taşıyan bu konuşma serisinin ikincisinde modernite ve modernizmin edebiyattaki (şiir ve roman üzerindeki) izdüşümlerini irdeliyor.

"8 Mart'ta kutladığımız ve 20'nci yüzyılda en görünür ve etkili hak savaşımlarını veren kadın hareketleri 21'nci yüzyılın ortasına yaklaşırken neden bir geri tepmeyle karşılaştı? Yükselen sağ popülist akımlar --ister Hıristiyan, ister Müslüman, ister Hindu olsunlar --neden ve nasıl toplumsal cinsiyeti yeni bir kültür savaşının ana cephesi haline getirdiler? Bu soruları cevaplamak için kadın hareketlerinin 1970'li yıllardan bu yana geçirdiği dönüşümlerin kilometre taşlarını tekrar gözden geçirmek gerekiyor."

Deniz Kandiyoti'den kadın hareketlerinin geçirdiği "tehlikeli zamanlar"a ilişkin kapsamlı bir değerlendirme. 9 Mart 2021 akşamı Zoom üzerinden gerçekleştirdiğimiz programın kesintisiz kaydını burada dinleyebilirsiniz.

Seval Şahin ve Didem Ardalı Büyükarman edebiyat tarihimizin karanlıkta bırakılmış bir yazarına odaklanıyorlar bu konuşmada. Kadın yazarların hatırlanmadığı, kadın polisiye yazarlarının ise hiç bilinmediği edebiyat tarihimizde Zuhal Kuyaş, Sonuncu Oda eseriyle zengin bir paşazadenin mirasyedi oğlunu, Boğaz'da bir yalıda, ilginç bir teyze ve Leonardo da Vinci’nin kayıp resmi ile polisiyenin gerilimli ortamında bir araya getiriyor. Kitap ve yazar hakkındaki bu konuşmaya Zuhal Kuyaş'ın kızı, İstanbul Edebiyat Evi ekibinden yazar Nilüfer Kuyaş da katıldı ve annesiyle ilgili bazı özel bilgi ve hatıralar paylaştı.

I.
Öyleyse ne beklemede onları bilmeliler
Annelerin huzurlu bir geleceği yalnız kendileri için hayal edecekleri serbestlik anında
Soyu bilinmelidir laik devrim gibi cinsel gerilimin de karşıtlarından ayrıştırılamadığı Anadolu topraklarında
Soyulmalıdır arzunun limanında bütün o-oo-h-o övgüler
Ahhh sorulacaktır birer birer hepsine
“İçeri girebiliyorsun. Peki, yıldızları görebiliyor musun?”

II.
Uydu televizyon aile evlerine yeni bir ton katmaya devam ediyor
Plastik çiçeklerin bile kokusu olsun istiyoruz
Gri Sessizlik sinmesin bir daha üzerimize
Beni bir yıkım gibi seviniz, diyor devlet
Elektro-saz melodileri Oo-O-Ortadoğulu bir kıvraklık kazandırıyor hareketlerimize
Ben atıma hiç binmedim, diyor başka biri. Tüm tekrarlar bitti.

Bu Şiir Gecesi'nde çok sevdiğimiz bir şairden çok özel bir dinleti sunuyoruz sizlere. Fırat Demir, Yeni Cüret Çağı (2012) ile Öte Geçeler (2015) kitaplarından ve henüz yayımlanmamış yeni dosyasından şiirler okuyor.

Alper Canigüz'le, Ömer Çeşit'in moderatörlüğünde 5 Kasım 2020'de gerçekleştirilen, polisiye edebiyat tutkunlarının kaçırmaması gereken bu sohbeti burada dinleyebilirsiniz.

Sinema Konuşmaları serimizde Ahmet Gürata'nın verdiği bu konferans, Sonbahar 2020 sezonumuzda gerçekleşen "Ne Mutlu Eşitim Diyene" başlıklı 21 konferanslık serinin de bir devamı niteliği taşıyor. Zincirin yeni halkası!

Sinema ve televizyon dizileri, popüler tarih algısını şekillendiren metinlerin başında yer alıyor. Yakın dönemde, "altın çağ" nostaljisiyle alternatif bir geçmiş kurgulayan anlatıların yükselişine tanıklık ettik. Bu konuşmada, Türkiye sinemasının 1950-75 arasındaki tarihsel kostüme filmlerine odaklanacağız. Bu filmlerin nasıl bir tarihsel dünya kurguladıklarını anlamaya çalışacağız. Söz konusu filmlerin, ele aldıkları tarihsel dönemler ve kahramanları üzerinden, seyirciye nasıl hitap ettiğini tartışacağız. Bu anlatılara kaynaklık eden metinler hangileridir? Nasıl bir anlatı yapısı ve söyleme sahiptirler? Bu tartışmanın, bugün televizyon dizilerinin sunduğu geçmiş fantezisini daha iyi anlamamıza yardımcı olacağını umuyoruz.