Kıraathane

Aslı Serin ile Birhan Keskin'in Anıt Sayaç şiiri Meltem Şahin'in çizimleriyle kitaplaşıyor. Kitabın editörü Elvin Eroğlu, Aslı Serin’e şiirle, Meltem Şahin’e kitap için yaptığı çizimleriyle ilgili sorular soruyor. Bugün burada kadın olmanın da konuşulduğu söyleşide kitabın şairlerinden Aslı Serin, kadın cinayetleri sürerken İstanbul Sözleşmesi'nin tartışılabildiği ülkemizde güncelliğini kaybetmeyen bu şiiri yazma sebeplerini ve yazım sürecini anlattı. Meltem Şahin ise kitabın çizimlerinin yaratım sürecini paylaştı.

Foti Benlisoy, Ne Mutlu Eşitim Diyene serimizdeki konuşmaya temel oluşturan makalesini şöyle özetliyor:

"Rumlar, Ermeniler ve sair gayrimüslim ahali, Türk milliyetçiliğinin adeta bir 'kök-ötekisi' konumundadır. Türk ulusal kimliğinin inşa süreci gayrimüslim ahaliyle, bilhassa Rum ve Ermenilerle bir çatışma sürecine denk düşmüş ya da öyle deneyimlenmiş olduğundan bu topluluklar Türk ulusal kimliğinin kök ya da baş ötekisi olarak arketipik bir konum kazanmışlardır. Türk milliyetçiliği bu anlamda bir 'millet-i hâkime reaksiyonu' ürünüdür ve onun bu dinsel içeriği günümüze has bir yenilik değildir. Kısacası Müslüman milliyetçiliği Türk milliyetçiliğinin kuruluş momentine damgasını vurmakla kalmamış bazı zaman aralıklarında talileşmekle birlikte hâkim milliyetçilik formu olarak (elbette değişip dönüşerek) bugüne kadar gelmiştir."

Nüket Esen’in tabiriyle “Türk romanının edebî annesi” Fatma Aliye Hanım, Ahmet Mithat Efendi dışında Tanzimat devri romancılarından daha çok eser vermesine rağmen 1980’lere kadar edebiyat tarihlerinde yok sayıldı. Didem Ardalı Büyükarman'ın moderatörlüğünde bugün aşırı muhafazakâr olmak ile feminist olmak sarkacına sıkıştırılmış Fatma Aliye’nin, kendi yaşamından yoğun izler taşıdığı ve adını gizlemeden yayımladığı ilk eseri Muhadarat romanında hayata kadınca direnişin yolları, roman karakterlerinin sesinden gelenekleri sorgulayışı ve 19.yy’da kadın olma halleri üzerinde duruldu. Edebiyat tarihimizin öncü yazarlarından biri üzerine bu dopdolu söyleşiyi burada dinleyebilirsiniz.

Kıraathane'deki 12 Ocak 2021 akşamı gerçekleşen bu ilk Sağlık Konuşmaları buluşmasının konuğu Selim Badur.

Pandemi birinci yılını doldururken, COVID-19 konusunda bazı özelliklerin kısa sürede aydınlatıldığını, buna karşın henüz yanıtlanmamış bir dizi sorunun bulunduğunu görmekteyiz.

Yaşanan süreç tüm dünyada sağlık sistemlerinin, hükümet yetkililerinin ve nihayet çok güçlü olduğunu sandığımız bir çok uluslararası kurumun ne denli yetersiz kaldığını gözler önüne serdi. Çaresizliklerle dolu bu tabloya, neoliberal dünya görüşünün ayrılmaz bir parçası olan bilgi kirliliği bombardımanı da eklenince "postmodern-post truth" bir tablo ile karşılaştık; nereden kaynaklandığını, hatta doğru olup olmadığını bilmediğimiz söylevler, komplo kuramları ve aşı karşıtlığı ile harmanlanınca ortaya bilim-karşıtı bir dünya çıktı. Bu kaotik ortamda ekonomik ve sosyal dengesizlikler daha da belirginleşti ve 2021 yılına üstesinden gelmek durumunda olduğumuz çok fazla sorun ile girdik. Bu süreçte öğrendiklerimizi gözden geçirmek ister misiniz?

Queer Üzerine Konuşmalar serimizde Gülkan ‘Noir’ın 17 Aralık 2020 akşamı yaptığı konuşmanın tam kaydını sunuyoruz.

İkili cinsiyet sisteminin ‘şaibeli cinsi’ feminenin iade-i itibarı. Başka bir deyişle, ancak uzlaşım koşulları altında kutsiyet atfedilen bir itibarın yerle bir edilmesini anlatıyor Gülkan Noir bizlere. Yüzyıllar boyu maskülenin gözünden görülen, tanımlanan feminenin kodlarına, isyankâr arşivlerden seçme bir bakış ve ardından kodların bozumu, ‘arzu öznesi’ olarak yeniden kurgulanması.

“Fem(me): Karşılık olarak performans isteyen performansçı, oyuna zevk getiren oyuncu.” (Queer Tahayyül – Fem(me)inist Manifesto)

Ne Mutlu Eşitim Diyene konferans serimiz İnci Özkan Kerestecioğlu'nun konuşmasıyla devam ediyor.

Milliyetçilik projeleri milli kimlikleri inşa ederken, cinsiyet kimliklerini ve cinsiyet ilişkilerini düzenleyici bir işlev görür. Toplumsal cinsiyet rejimlerini yeniden kuran etkisiyle milliyetçilik ve feminizm arasında kimi zaman ittifaklara kimi zaman ihtilaflara neden olan bir ilişki vardır. Bu konuşmada İkinci Meşrutiyet ve Erken Cumhuriyet dönemi kadın hareketinin milliyetçi projelerle organik bağlarına dair örneklere ve bu bağın zaman zaman kendini açığa çıkaran çatışmalı yanlarına değinildikten sonra, 1980’le de ortaya çıkan bağımsız feminist hareketin, Kemalist cumhuriyete ve onun kadın politikalarına yönelik eleştirel tutumuna rağmen, nasıl olup da milliyetçi motifleri taşımaya devam ettiği tartışılıyor; Kürt feminist hareketinin ortaya çıkışıyla birlikte yaşanan çatışmalar, yüzleşmeler ve dönüşümler değerlendiriliyor. Konuşmada Kürt feminizminin Türk feminizminin milliyetçiliğine yönelik güçlü eleştirilerinin yanında, Kürt feminizminin Kürt milliyetçiliği ile ilişkisi de çatışan ve uzlaşan boyutlarıyla ele alınıyor.

Ne Mutlu Eşitim Diyene serimizde sıra edebiyatın milliyetçilikle ilişkisinde. Seval Şahin "Edebiyat ve Millî Kimlik İnşası" başlıklı konuşmasını şu saptamayla özetliyor: "Edebiyat ulusun tarif edilmesinden millî kimliğin tanımlanmasına ve ülke sınırlarının çizilmesine kadar birçok noktada önemli bir işlev üstlenir. Toplumu mobilize etmek, gelecek kuşaklara bir tarih anlatısı sunmak için edebiyat, hedeflenen millî kimliğin oluşumu ve yayılımına hizmet eden bir araç. Bu aracın ne şekillerde hangi amaçlarla kullanıldığı üzerine düşünmek, edebiyatın millî olanda oynadığı rolü belirlemek için yeni sorulara ihtiyacımız var."

Beethoven Yılı'nın sonunda, 2020'ye veda etmeye hazırlandığımız günlerde, Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi'nde çok özel bir klasik müzik akşamında üç değerli sanatçı Hasan Tura (Keman), Murat Cangal (Viyola), Murat Berk (Çello) ile bir araya geldik. 2021'nin yeni umutları yeşertmesi dileğiyle bu çok özel konseri şimdi podcast kanallarımızdan da dinleyebilirsiniz.

17 Aralık 1770'de doğan Ludwig van Beethoven'ın ölümsüz eserleri, 2020 yılı boyunca tüm dünyada "Beethoven 250 Yaşında" başlıklı etkinliklerde çalındı, dinlendi. Fakat pandemi kaynaklı iptaller, Beethoven Yılı için planlanan birçok özel konseri de ister istemez engelledi.

Biz de Kıraathane olarak her sezon bir "Beethoven 250 Yaşında" etkinliği düzenleme niyetindeydik, pandemi nedeniyle bunu gerçekleştiremedik. İyi ki 5 Şubat 2020'de Aydın Büke'nin Kıraathane'de yaptığı "Beethoven" konuşmasının kaydını tutmuşuz, iyi ki podcast kanalımızda dinleyebiliyoruz diye avunmakla yetindik.

Fakat bu kayıtta, şeytanın bacağını kırıyoruz; kemancı Hasan Tura, viyolacı Murat Cangal ve çellist Murat Berk'in, Kıraathane için hazırladıkları bu minik konserde Beethoven'ın yaylı çalgılar için yazdığı muhteşem triolarından birini dinleyerek yeni yıla merhaba diyoruz.

Ludwig van Beethoven, Keman, Viyola ve Çello için Sol Majör 1 numaralı Trio, Op. 9/1

Taçlı Yazıcıoğlu'na göre üretim-tüketim ilişkilerinin ulus-devletlerin sınırlarından taştığı, teknolojinin otonomiyi fazlalaştırdığı, finans sistemlerinin özerkleştiği, mobilitenin ve kültürel parçalanmışlığın arttığı günümüz dünyasının ortak paydası, bu bağlamlarda menşein belirsizleşmesiyle, milliyetçiliğin farklı alanlara geçmesi olmuştur. Piyasa-kültür ilişkisinin hangi yönlerde değişmeye başladığı, tüketilen meta kadar dahil olunan toplumsal hareketin de milliyetinin sorgulanmadığı bir dünyada oluşumuz çok da göz ardı edilemeyecek bir değişimdir ve milliyetçiliğin geleceği hakkında bize farklı bakış açıları sunabilir. Ne Mutlu Eşitiz Diyene serimizin bu bölümünde söz Taçlı Yazıcıoğlu'nda.

Ne Mutlu Eşitim Diyene konferans serimiz Fethiye Çetin'le sürüyor. Ermeni hikâyelerinden kısa alıntılarla başlayıp "Bu Diyarda Ermeni Olma-Vatandaş Olamama, Milletten Sayılmama" hâli üzerinden, soykırımın yasal mevzuattaki izini de sürerek devam eden bir konuşma dinleyeceksiniz. Kendi aile hikâyesinden ve avukatlık deneyiminden yola çıkan Fethiye Çetin, Türkiye'de yargının Ermeni'ye bakışını örneklerle açıklıyor.