នៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្រ្ត​អាណត្តិ​ទី​៧​នេះ​ គណ​បក្ស​កម្ពុជា​ និយម​បាន​ចូល​រួម​ជីវ​ភាព​នយោបាយ​ជា​មួយ​គណ​បក្ស​ខ្មែរ​រួប​រួម​ជាតិ​ ដើម្បី​ពង្រឹង​សន្ទុះ​កម្លាំង​អ្នក​គាំ​ទ្រ​។ អ្នក​ស្រី ​ធីតា​ វីន ​បាន​ជួប​សម្ភាសន៍​ផ្ទាល់​ជា​មួយ​លោក ​ញឹក ​ប៊ុន​ឆៃ​ ប្រធាន​គណ​បក្ស​ខ្មែរ​រួប​រួម​ជាតិ ​និង​លោក​ យ៉ែម​ បុញ្ញ​ឬទ្ធិ ​អនុ​ប្រធាន​គណ​បក្ស​ខ្មែរ​រួប​រួម​ជាតិ ​ស្តី​អំពី​ជុំ​វិញ​ដំណើរ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្រ្ត​អាណត្តិ​ទី​៧ ​នៅ​ក្នុង​អំឡុង​យុទ្ធនា​ការ​ឃោសនា​បោះ​ឆ្នោត​។ លោក ​ញឹក ​ប៊ុន​ឆៃ ​និង​លោក​ យ៉ែម​ បុញ្ញ​ឬទ្ធិ ​បាន​បង្ហាញ​ក្តី​សង្ឃឹម​ថា​ គណ​បក្ស​ខ្មែរ​រួប​រួម​ជាតិ​ នឹង​ទទួល​បាន​អាសន:​ក្នុង​សភា ​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​លើក​នេះ ​ដោយ​សារ​សន្ទុះ​អ្នក​គាំ​ទ្រ​មាន​ការ​កើន​ឡើង​ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​រួប​រួម​គ្នា​ជា​មួយ​គណ​បក្ស​កម្ពុជា​និយម​ ។ សូម​អញ្ជើញ​អស់​លោក​អ្នក​ស្តាប់​កិច្ច​សន្ទនា​នេះ ​ដូច​ត​ទៅ​៖

នៅ​ក្នុង​បទសម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​សំឡេង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ (វីអូអេ)ដែលធ្វើឡើង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៦​ ខែកក្កដា​ ឆ្នាំ​២០២៣​ នៅ​ទីស្នាក់ការ​កណ្តាល​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​នាទី​ក្រុងភ្នំពេញ​ អ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​លោក​ សុខ ឥសាន បាន​ថ្លែង​អំពី​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ដំណើរការ​រៀបចំ​ការបោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា​ និង​បញ្ហា​មួយចំនួន​ទៀត​ ទាក់​ទិន​នឹង​អវត្តមាន​គណបក្ស​ភ្លើងទៀន​ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ ដែល​កំពុង​តែ​ខិតជិត​ចូល​មក​ដល់។ ​សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​នេះទាំងស្រុង​រវាង​លោក ហ៊ុល រស្មី​ អ្នក​យក​ព័ត៌មាន​ឱ្យ​វីអូអេ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​អ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​លោក ​សុខ ឥសាន​ ដូច​តទៅ​៖

អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​នៅ​កម្ពុជា លើក​ឡើង​ថា​ ការខ្វះ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ខាង​នយោបាយ​ដោយ​ត្រឹមត្រូវ នឹង​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​«‍មិន​ខាន ទោះ​តិច​ក្តី​ច្រើន​ក្តី ទៅ​តាម​លទ្ធភាព​និង​កម្រិត​នៃ​ការ​ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​យើង»។ លោក​ ណុប វី នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​សមាគម​សម្ព័ន្ធ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​កម្ពុជា​បាន​ថ្លែងក្នុងបទ​សម្ភាសន៍ក្នុង​កម្មវិធី«វិជ្ជាជីវៈ​សារព័ត៌មាន​សំខាន់»កាល​ពី​ថ្ងៃ​ចន្ទទី​២៦​ខែ​មិថុនា​ឆ្នាំ​២០២៣​ ថា ​«រឿង​ទាក់ទង​នឹង​ការ​បោះឆ្នោត​ឬ​ក៏​មិន​ទៅ​បោះឆ្នោត មែន​ទែន​វា​មិន​មែន​ជា​កាតព្វកិច្ច​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​គ្រប់​រូប​ត្រូវ​តែ​ទៅ​បោះឆ្នោត​ទេ។ វា​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​និង​សេរីភាព​របស់​ពួកគាត់»។ សូម​លោក​អ្នក​ស្ដាប់​បទ​សម្ភាសន៍​នេះ​ដូច​តទៅ៖

លោក កើត សារ៉ាយ ប្រធាន​សមាគម​សម្ពន្ធ​និស្សិត​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ អះអាង​ថា ​រូប​លោក​ផ្ទាល់​ក្នុង​នាម​ជា​សកម្មជន ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​ច្បាប់​របស់​កម្ពុជា ដើម្បី​ធានា​ថា​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​តវ៉ា​ទាមទារ គឺ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់។ ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី Hello VOA សកម្មជន​រូបនេះ​បាន​លើកឡើង​បន្ថែម​ថា ​ខណៈ​ការ​រឹតត្បិត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​មតិ​និង​តវ៉ា​ជា​សាធារណៈ​នៅ​កម្ពុជា​កំពុង​បន្ត​កើត​មាន​ឡើង​ ជាពិសេស​មុន​ពេល​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​ទី៧ ឈាន​មក​ដល់ លោក កើត​ សារ៉ាយ ​មិន​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​ការ​ចាប់​ខ្លួន​សាជា​ថ្មី​ឡើយ ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​មាន​ន័យ​ថា​ លោក​ចង់​ជាប់​ពន្ធនាគារ​នោះ​ទេ៕ (ស៊ុន ណារិន, Hello VOA, ភ្នំពេញ, ៨ មិថុនា ២០២៣)

កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន លោក ថេង សាវឿន ប្រធាន​សមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍​កសិករកម្ពុជា​(CCFC) និង​សហការី​របស់​លោក​២នាក់ គឺលោក ថាន់ ហាច មន្ត្រីសម្រប​សម្រួល​សហគមន៍ និង​លោក ញិល ភាព មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃសមាគម ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ចខេត្ត​ក្រចេះឃាត់ខ្លួន។ ពួកគេ​ត្រូវបាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​«រួម​គំនិត​ក្បត់» និង​ញុះញង់។ ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​លោក​ហាន ណូយ​ នៃវីអូអេ អ្នកស្រី ម៉ែន រ៉ន អាយុ​៤៨ឆ្នាំ ភរិយា​របស់​លោក ញិល ភាព បានការពារភាពត្រឹមត្រូវរបស់ស្វាមី ដោយ​លើក​ឡើង​ពី​ភាពអយុត្តិ​ធម៌​ចំពោះ​រឿងក្តីមួយនេះ​។

កាលពី​សប្តាហ៍​មុន លោក ថេង សាវឿន ប្រធាន​សមាគម​សម្ព័ន្ធ​សហគមន៍​កសិករ​កម្ពុជា (CCFC) និង​សហការី​របស់​លោក​២នាក់ គឺ​លោក ថាន់ ហាច មន្ត្រី​សម្រប​សម្រួល​សហគមន៍ និង​លោក ញិល ភាព មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​សមាគម​ត្រូវ​បាន​សមត្ថកិច្ច​ខេត្ត​ក្រចេះ​ឃាត់ខ្លួន។ ពួកគេ​ត្រូវបាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​«រួម​គំនិត​ក្បត់» និង​ញុះញង់។ ក្នុង​បទសម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​លោក ហាន ណូយ នៅខេត្តរតនគិរី​ អ្នកស្រី មី លុន អាយុ​៥២​ឆ្នាំ ដែល​ត្រូវ​ជា​ម្តាយ​របស់​លោក ថាន់ ហាច បាន​ទទូច​យ៉ាង​ក្តុកក្តួល​ឱ្យ​ដោះលែង​កូន​ប្រុស​របស់​អ្នកស្រី​ដែល​កំពុង​មាន​ជំងឺ​ប្រចាំកាយ៕

កាល​ពី​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០២៣ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​រោងចក្រនៅ​កម្ពុជា​ជាង​ ៧០​ បាន​ព្យួរ​ការងារ​កម្មករ​ជាង​ ៣​ ម៉ឺន​នាក់ ដោយ​លោក​ថា​សភាពការណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​ពិភព​លោក​មិន​ល្អ។ នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី Hello VOA អ្នកស្រី យ៉ាង សុភ័ណ្ឌ ប្រធាន​សម្ព័ន្ធ​សហជីព​កម្ពុជា បន្ត​ជំរុញ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ធានា​ការពារ​ផល​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​កម្មករ ប្រសិន​បើ​រោង​ចក្រ​បិទ​ទ្វារ ហើយ​កម្មករ​បាត់​បង់​ការងារ៕ (ស៊ុន ណារិន, Hello VOA, ភ្នំពេញ,១៥ ឧសភា ២០២៣)

កញ្ញា​ លី ស្រីស្រស់ ប្រធាន​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​វ័យក្មេង​ បាន​លើកឡើង​ថា​ បើ​សិន​ការប្រើប្រាស់វិធានការ​ផ្លូវច្បាប់ ការ​ចាប់​គំរាម​កំហែង​នៅ​បន្ត​កើត​មាន​លើ​អ្នក​នយោបាយក្រុម​ប្រឆាំង ខណៈ​ការ​បង្ក្រាប​លើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​នៅតែ​មិន​ស្រាកស្រាន្ត​ទេ នោះ​វា​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​គុណភាព​ការ​បោះឆ្នោត​ ដែល​នឹង​មកដល់​ក្នុង​រយៈពេល​ដ៏​ខ្លី ខាងមុខ។​ កញ្ញា​បាន​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា ​លំហ​សេរីភាព​របស់​របស់ពលរដ្ឋ​ដែល​ហ៊ានលើក​ឡើង​នូវចំណុច​ខ្វះ​ខាត​ពី​ការ​ដឹកនាំ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ និង​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ ដែល​ផ្តល់ព័ត៌មាន​សំខាន់​ដល់ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​ថា​ តើ​គាត់​គួរ​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​អ្នក​ណា​ កំពុង​ត្រូវ​បាន​បាត់បង់។​ កញ្ញា​អង្កេត​ឃើញ​ថា ពលរដ្ឋ​មានភាព​នឿយ​ណាយ​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា ​ពួកគេនៅ​មាន​សង្ឃឹម​ ប្រសិនមាន​វត្តមាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង ពោល​គឺគណបក្ស​ភ្លើងទៀន​ ចូលរួម​ប្រកួត​ប្រជែង​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ខាង​មុខ​នេះ៕ (ខាន់ សុគុំមនោ, Hello VOA, ១៧ មេសា ២០២៣)

អ្នក​ស្រី​ សុភីលីន​ ជាម សាភីរ៉ូ​ (Sophiline Cheam-Shapiro) ជាគ្រូ​របាំ​និង​អ្នក​ច្នៃ​របាំ​បុរាណ​និង​ទំនើប​ខ្មែរ​ម្នាក់។ អ្នក​ស្រី​ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​មក​បុរី​ New York (​ញូវយ៉ក)​ថ្មីៗនេះ ដើម្បីចូល​រួម​ក្នុង​ការ​កិច្ច​ពិភាក្សា​និង​សម្ភោធ Podcast Dynamite Doug ស្តីអំពី​លោក Doughlas Latchford អ្នក​ជំនួញ​ជនជាតិ​អង់គ្លេស​ដែល​បាន​លួចជួញ​ដូរ​រូបចម្លាក់​បុរាណ​ខ្មែរជាច្រើន។ ​រូប​ចម្លាក់​ប្រហែល​៣០ ក្នុង​ចំណោមនោះ​កំពុង​ត្រូវបាន​តាំង​នៅ​ក្នុង​សារមន្ទីរ​សិល្បៈ Metropolitan ឬ Metropolitan Museum of Artក្នុង​បុរី New York។ ​កញ្ញា​ ទុំ ម្លិះ នៃ​វីអូអេ បាន​ជួប​សម្ភាសន៍​ជាមួយ អ្នក​ស្រី​ សុភីលីន​ ជាម សាភីរ៉ូ​ ក្រោយ​ពេល​អ្នកស្រីបាន​បង្ហាញ​ក្បាច់​រាំ​នៅ​ខាងមុខ​រូប​ចម្លាក់​លោកេស្វរៈ​ ដែលគេត្រូវ​បាន​ដាក់​តាំង​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​សារមន្ទីរ​សិល្បៈ​ដ៏ធំ​បំផុត​នៅសហរដ្ឋ​អាមេរិកនេះ។ សូម​លោកអ្នកនាង​ស្តាប់​បទសម្ភាសន៍​នេះ​ដូច​តទៅ៖

សរសេរ​កូដ​ គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​កម្មវិធីសិក្សា STEM ដែល​សំដៅ​លើ​មុខជំនាញ​ផ្នែក ​វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និង​គណិតវិទ្យា។ ការ​សរសេរ​កូដកុំព្យូទ័រ​នេះ​ គឺជាមេរៀន​ថ្មី​នៅ​កម្ពុជា ជាពិសេស​សម្រាប់​ក្មេងស្រី។ បច្ចុប្បន្ន​នៅ​កម្ពុជា គេ​ឃើញមាន​យុវជន​មួយ​ក្រុម​បាន​រួមគ្នា​បង្កើត​ក្លឹប​សរសេរ​កូដ​មួយឈ្មោះថា Code for Girls ដើម្បី​បង្រៀន​ដល់​យុវតី​ឱ្យ​ចេះ​សរសេរ​កូដ ​និង​បង្កើត​កម្មវិធី​នានាក្នុងវិស័យ​ព័ត៌មានវិទ្យា​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ។ កញ្ញា រិទ្ធិ សុវណ្ណដាលីន ស្ថាបនិក​គម្រោង Code For Girls ​ថ្លែង​នៅ​ក្នុងកម្មវិធី Hello VOA សំឡេង​ជំនាន់​ថ្មី​ថា គម្រោង Code For Girls ជំរុញ​ឱ្យ​សិស្ស​ស្រី​ចូលរួម​ក្នុង​ការ​សរសេរ​កូដ​កុំព្យូទ័រកាន់​តែច្រើន៕ (អ្នកនាង កាន់ វិច្ឆិកា, Hello VOA សំឡេងជំនាន់ថ្មី, ភ្នំពេញ, ១៣ កុម្ភៈ ២០២៣)