នៅ​ឆ្នាំ​២០២១​ កម្ពុជា​បាន​នាំ​ទំនិញ​ទៅ​កាន់​ទីផ្សារអាមេរិក​ក្នុង​តម្លៃ​សរុបប្រមាណ ៨,៧​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ហើយ​នៅត្រី​មាស​ទី​១​នៃ​ឆ្នាំ​២០២២​នេះ ​ការ​នាំ​ចេញ​កើន​ប្រមាណ​៥០​ភាគរយ ​បើធៀប​នឹង​រយៈ​ពេល​ដូចគ្នា​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន។ ​នេះ​បើ​យោង​តាម​ស្ថិតិរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។​ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដែល​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​កម្ពុជា​នូវ​ឋានៈ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ GSP (Generalized System of Preferences) នៅ​មិន​ទាន់​អនុម័ត​ថា​នឹងបន្ត​ផ្តល់​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​នេះ​តទៅ​ទៀត​ឬ​យ៉ាង​ណា​ទេ ​ក្រោយ​វា​ផុត​កំណត់កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ២០២០។​ លោក​ អាត់ ​ធន់ ប្រធាន​សហភាព​ការងារ​កម្ពុជា​ ​ប្រាប់​វីអូអេ​ថាទាំង​ GSP​ របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​ទាំង​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​«គ្រប់​មុខ​ទំនិញ លើក​លែង​សព្វាវុធ» របស់​អឺរ៉ុប EBA (Everything But Arms) សុទ្ធ​តែ​«មាន​លក្ខណៈ​ផុយ​ស្រួយ​ដូចគ្នា»​ សម្រាប់​កម្ពុជា ខណៈការ​បង្ក្រាប​នយោបាយ ​នៅ​តែ​បន្តនៅកម្ពុជា។ ​សូម​លោក​អ្នក​នាង​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​របស់អ្នក​នាង ខាន់ សុគុំមនោ​ ដែល​រាយការណ៍​ឲ្យវីអូអេ ជាមួយ​លោក​ អាត់ ធន់ ដូច​តទៅ៖

កម្ពុជា​នឹង​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់លើក​ទី៥​ នៅ​ថ្ងៃទី០៥​ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២២​ចុង​សប្ដាហ៍​នេះ។ ក្នុង​កម្មវិធី​ហេឡូ​វីអូអេ​ប្រចាំ​ខែ ក្រោម​មូលបទ​«វេទិកា​អាស៊ាន» ដែល​ត្រូវ​បានចាក់​ផ្សាយ​តាម​រលក​ធាតុ​អាកាសកាល​ពីថ្ងៃទី០២ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ២០២២ កញ្ញា លី ស្រីស្រស់ ប្រធាន​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​វ័យ​ក្មេង​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​ ទោះបី​ភាព​សេរី​ ត្រឹមត្រូវ​ និង​យុត្តិធម៌​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ ស្ថិត​ជា​ចំណោទក្តី យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ផ្ដល់​ការ​បន្ត​ភាព​រស់រាន​ជា​ទៀងទាត់​នៃ​ប្រជាធិបតេយ្យ​តាម​សន្លឹក​ឆ្នោត​និង​សង្ឃឹម​នៃ​ការ​វិល​ត្រឡប់​នៃតំណាង​សំឡេង​ជំទាស់​ក្នុង​ការិយាល័យ​សាធារណៈ៕

មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គ.ជ.ប.​វាយ​តម្លៃ​បរិយាកាស​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំសង្កាត់​នៅ​ឆ្នាំ​នេះថា​ល្អ​ប្រសើរ​ជាង​ការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​២០១៧​ ដោយ​មាន​ពាក្យ​បណ្តឹង​តិចតូច​ហើយ​មិន​មាន​អំពើ​ហិង្សា។ ​លោក​ សោម សូរីដា វាយ​តម្លៃ​ដូច​នេះ​នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ផ្តាច់​មុខ​ជាមួយ​វីអូអេ​សំឡេង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នៅ​ការិយាល័យ​ស្ថាប័ន​រៀបចំការ​បោះឆ្នោត​គ.ជ.ប.​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២៣ ​ខែ​ឧសភា​ដែល​ជា​ថ្ងៃ​ទី​បី​នៃ​ការ​ចាប់​ផ្តើម​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត ​ដែល​គណបក្ស​មួយ​ចំនួន​ត្អូញត្អែរ​ថា ​មិន​មានភាព​ស្មើគ្នា។​ សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​របស់​លោក​ លាស់ លីបលីប ​ជាមួយ​លោក​អគ្គលេខាធិការរង​គ.ជ.ប.៕

ថ្ងៃ​ទី​២៣​ ខែ​តុលា​ ធ្លាប់​ជា​ថ្ងៃ​បុណ្យ​ឈប់​សម្រាកជាតិ​មួយ​របស់​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះលែង​មាន​នៅ​ក្នុង​ប្រតិទិន​ទៀត​ហើយ។ ថ្ងៃ​នេះ​រំឭក​ដល់​ថ្ងៃ​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩១ ដែលបាន​ជួយ​បញ្ចប់​ជម្លោះ​នៅ​កម្ពុជា និង​ត្រូវ​គេ​ចាត់​ទុក​ថាបាន​ជួយ​នាំ​មក​នូវ​សន្តិភាព ការ​អភិវឌ្ឍ និង​ប្រព័ន្ធនយោបាយ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ​សេរីពហុបក្ស​របស់​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន។ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អាមេរិកាំង​មួយ​រូប​យល់ថា ទោះបី​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​បាន​កន្លង​ផុត​ទៅ​អស់​ជាង​៣០​ឆ្នាំ​ក្តី ក៏ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១​នេះ ​មាន​សារៈសំខាន់ជា​មេរៀន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មិន​ត្រឹមតែ​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​កើត​ទាន់​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​ទៀត ហើយ​ទិវា​នេះ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​គួរត្រូវ​បាន​គេ​ចង​ចាំ​ក្នុង​ប្រតិទិន​ប្រចាំ​ឆ្នាំដូច​ទិវា​ផ្សេង​ទៀត​រួម​មាន​ទិវា​នយោបាយ​ឈ្នះឈ្នះ និងមិនឈប់​សម្រាកក្តី។ សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​ទាំង​ស្រុង​រវាង​លោក សឹង សុផាត នៃ​វីអូអេ និង​អ្នកស្រី Courtney Weatherby នាយករង​នៃ​កម្មវិធី​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល Stimpson Center ក្នុង​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន​៕

ទីក្រុង​សៀងហៃ​ប្រទេស​ចិន ដែលមាន​ប្រជាជន​ជាង​២៦​លាន​នាក់ និង​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​ធំ​មួយ​របស់​ពិភពលោក​ កំពុង​បន្ត​សិ្ថត​នៅ​ក្រោម​វិធានការ​បិទ​ខ្ទប់​ដ៏​តឹងរ៉ឹង​តាំង​ពី​ដើម​ខែ​មេសា​មក ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​ការ​រាតត្បាត​នៃ​វីរុសកូរ៉ូណា​បំប្លែង​ថ្មី​អូមីក្រុង។ ​វិធានការតឹងតែង​មិន​ធ្លាប់​មាន​នៅ​ទី​ក្រុងធំ​បំផុត​របស់​ចិន​នេះ​ បាន​នាំ​ឱ្យ​មានបញ្ហា​កង្វះ​ម្ហូបអាហារនិង​ការ​តវ៉ា​ពី​ប្រជាជន​ខ្លះ ក៏​ដូច​ជា​ប៉ះពាល់​ដល់​ខ្សែ​ច្រវាក់​ផ្គត់ផ្គង់​ទំនិញ​អន្តរជាតិ​ផង​ដែរ។ ​លោក អ៊ឹម ច័ន្ទរក្សា អាយុ ២៧​ឆ្នាំ ជា​អតីត​និស្សិត​ខ្មែរ​នៅ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង ដែល​បច្ចុប្បន្ន​រស់​នៅ​និងបម្រើការ​ជា​អ្នកប្រឹក្សា​ធនធានមនុស្សផ្នែក​ខ្សែច្រវាក់​ផ្គត់ផ្គង់​និង​លទ្ធកម្ម នៅ​ទី​ក្រុង​សៀងហៃ​អស់រយៈ​ពេល៨​ខែ​មក​នេះ។ យុវជន​ដែល​មាន​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ខេត្ត​ក្រចេះ​រូប​នេះ​និយាយ​ថា ស្ថានភាព​បិទ​ខ្ទប់​បាន​ធូរ​ស្រាល​បន្តិច​ហើយ​ក្រោយ​ពី​វិធានការជាងបី​សប្តាហ៍​នេះ។​ សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់​បទ​សម្ភាសន៍​ទាំង​ស្រុង​រវាង​លោក សឹង សុផាត នៃ​វីអូអេ និង​លោក អ៊ឹម ច័ន្ទរក្សា កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​២១ ខែ​មេសា ដូចតទៅ៖

កាល​ពី​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ក្រសួង​ផែនការ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា បន្ទាត់​ភាព​ក្រីក្រ​ក្នុង​ប្រទេស​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​កំណត់​សា​ជា​ថ្មី ដែល​នាំ​ឲ្យ​អត្រាភាពក្រី​បាន​កើន​ឡើង​ដល់​ប្រមាណ ១៨% ដែល​ពី​មុន​រដ្ឋាភិបាល​អះអាង​ថា​មានក្រោម ១០%។

សម្តេច​ក្រុមព្រះ​ នរោត្តម​ រណឫទ្ធិ​ បាន​យាង​ចូល​ទិវង្គត​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៨​ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០២១ ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ក្នុង​ព្រះជន្មាយុ​៧៧​ព្រះវស្សា។ ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះរាជ​តួនាទី​ជា​ព្រះប្រធាន​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​និង​បាន​កាន់​តំណែង​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៩៧។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​កាន់​តំណែង​ជា​ព្រះ​ប្រធាន​រដ្ឋសភា​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨​ដល់​ឆ្នាំ​២០០៦។ លោក​ ចាប ញ៉ាលីវុធ ជា​ប្អូនប្រុស​ម្តាយ​តែមួយ​ជាមួយ​នឹង​សម្តេច​ក្រុមព្រះ ​នរោត្តម រណឫទ្ធិ និង​ជាអនុ​ប្រធាន​គណបក្ស​រាជានិយម​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច​បាន​ផ្តល់​បទសម្ភាស​ដល់​លោក ម៉ែន គឹមសេង​ អ្នក​យកព័ត៌មាន​វីអូអេ​ខេមរភាសា​អំពី​កេរដំណែល​របស់​ព្រះអង្គ​ដូចតទៅ៖

សហព័ន្ធ​ខ្មែរ​កម្ពុជាក្រោម​ប្រតិកម្ម​នឹង​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះត្រពាំង​ចំពោះ​ការ​ចាប់ខ្លួន​ លោក​ ថាច់ រ៉ីន អាយុ ​៦០ឆ្នាំ ​ជា​សកម្មជន​ខ្មែរក្រោម​ម្នាក់​ពី​បទ​បំពាន​នឹង​ច្បាប់។ តែ​លោក ​ទៀ ថេន​ ទីប្រឹក្សា​នៃ​សហព័ន្ធ​ខ្មែរកម្ពុជា​ក្រោម​ បាន​ថ្លែង​ថា អាជ្ញាធរ​វៀតណាម ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះត្រពាំង​ដែល​ជា​ដែនដី​ខ្មែរ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​វៀតណាម ធ្វើ​ការ​ចាប់ខ្លួន​ដោយសារ​សកម្មភាព​តស៊ូមតិ​ដូច្នេះ​គឺ​មិន​គោរព​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ ជា​ការ​បំបិទ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ជា​មូលដ្ឋាន​ផ្ទុយ​ពី​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ និង​ ជាការ​សងសឹក​លើ​ពលរដ្ឋ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច។ លោក សុខ ខេមរា​ នៃ វីអូអេ ​បាន​ជួប​សម្ភាស​លោក ទៀ ថេន​ តាម​ទូរសព្ទ​ពីប្រទេស​អូស្ត្រាលី​អំពី​រឿងនេះ៕

ទីភ្នាក់ងារ​ជំនួយ​អាមេរិក (USAID) ​ប្រចាំនៅ​ប្រទេសកម្ពុជា​ បាន​ប្រកាសអំ​ពីហិរញ្ញប្បទានបន្ថែម​ក្នុងទំហំទឹក​ប្រាក់ ​៥ លាន​ដុល្លារសហរដ្ឋ​អាមេរិក ដើម្បីធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាព​សុខភាពរបស់អ្នករស់​រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម តាម​រយៈ​គម្រោងដែលមានឈ្មោះ​ថា​«ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងការធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នករស់រានមាន​ជីវិត​ពីរបបខ្មែរក្រហម» ដែលនឹងត្រូវគ្រប់​គ្រងដោយមជ្ឈ​មណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា។ ​នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​វីអូអេ​ខ្មែរ​ លោក​ ឆាំង យុ នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារកម្ពុជាបានថ្លែងថា​ នេះ​ជា​លើក​ទីមួយ​ហើយ ដែលអ្នក​រស់រានមានជីវិតពីរបប​ប្រល័យពូជសាសន៍បានទទួលជំនួយដោយផ្ទាល់​ ​ដើម្បីអាចថែ​ទាំ​សុខភាពខ្លួន​ឯង​ និងចែក​រំលែករឿងរ៉ាវ ពិសោធន៍​ពេល​ឆ្លង​កាត់​របបខ្មែរក្រហម។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​ ក្នុង​នាម​លោកជា​អ្នក​រស់​រានមានជីវិតម្នាក់ពី​របប​ខ្មែរក្រហម​ដែរ​នោះ​ លោក​ខិតខំ​ស្វែងរក​វិធី​ដែល​អាច​ជួយដល់អ្នក​រស់​រានមានជីវិត​ ក៏​ដូច​ជា​ចង់​បង្ហាញ​ពី​ទឹក​ចិត្តដែលអាចជួយរក្សា​ភាពជាមនុស្សរបស់ពួកគាត់​ និង​ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យ​វត្តមាន​របស់​ពួកគាត់​ស្ថិត​ក្នុង​ការ​ចងចាំ​របស់​ក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយ៕

របាយការណ៍​ថ្មី​មួយ​ដែល​បានចេញ​ផ្សាយកាល​ពី​ដើម​ខែ​កញ្ញា​នេះ​ដោយ​អង្គការ​ Asia Centre មាន​មូលដ្ឋាន​ក្នុង​ទីក្រុង​បាងកក​ប្រទេស​ថៃ បាន​រិះគន់​ខ្លាំងៗ​លើ​ច្បាប់​និង​បទបញ្ញត្តិ​មួយ​ចំនួន​របស់​កម្ពុជា ជាពិសេស​គឺ​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​ការ​បង្កើត​ច្រក​ទ្វារ​អ៊ីនធឺណិត​ជាតិ។ លោក សាយ មុន្នី នៃ​វីអូអេ បាន​សម្ភាសន៍​លោក​បណ្ឌិត Robin Ramcharan នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​អង្គការ Asia Centre អំពី​របាយការណ៍​ថ្មី​នេះ។