Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

İç Anadolu bölgesinde Ihlara Vadisi’nin çok yakınında bulunan Aşıklı Höyük’te uzun zamandır neolitik dönem bulgularına ilişkin çok önemli arkeolojik kazı ve araştırmalar yapılıyor. Aşıklı Höyük projesini ayırt eden çok ilginç bir özellik, burada yürütülmekte olan arkeolojik çalışmalara kamuoyunun erişimi ve özellikle yerel halkın bu çalışmalara katılımını sağlamak üzere Aşıklı Höyük Dostları isimli bir derneğin arkeoloji ekibi ile birlikte yaptığı çalışmalar. Bu akşam programımızda 2018 yılında faaliyete geçen bu derneğin kurucularında Ferhat Boratav ile konuşuyoruz.

Türkiye’nin en büyük Arkeolojik Araştırma gemisi Antalya’da denize inecek.

Konuğumuz Doç. Dr. Hakan Öniz ile su altı kültür mirası arkeolojisi, araştırılması, korunması konularını ele alıyoruz. 21-24 Mayıs 2022 tarihlerinde Antalya’da yapılacak UNESCO, ICOMOS- ICUCH Su Altı Kültür Mirası Komitesi gibi uluslararası kurumlardan bilim insanlarının katılacağı toplantılar esnasında, Akdeniz Arkeolojisi Derneği tarafından yaptırılarak Akdeniz Üniversitesi su altı kültürel miras araştırma, kazı ve eğitim faaliyetlerine tahsis edilecek olan dünyanın en büyük arkeoloji gemilerinden birisi denize indirilecek.

“Kaybedecek zaman yok; dayanışma ile Marmara Denizi’ni iyileştirebiliriz” diyen Marmaralı sivil toplum kuruluşları “Adaları ve Boğazları ile Marmara Kültürleri Ağı” etrafında bir araya gelerek Marmara Denizi'nde karşı karşıya olduğumuz çevre ve yaşam krizi konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesini ve herkesin diyaloğa katılabileceği bir platform kurmayı hedefliyor.

Bu programımızda Gezi Direnişi’ne İstanbul’un kültür mirasını koruma mücadelesi penceresinden bakıyoruz. 2013’te şehrin en önemli kamusal alanlarında birisi olan Gezi Parkı’nı tamamen ortadan kaldıracak Taksim yayalaştırma ve Topçu Kışlası'nın rekonstrüksiyonu projelerine karşı duranlar ve parkı korumaya çalışanlar tüm çeşitliliği ile kentliler oldu. Taksim Gezi Parkı'nın korunması çabası, kente katılım ve yurttaşlar olarak muhatap alınma haklarının ifade edildiği bir mücadele olarak tarihe geçti.

Gezi'de direnenler bu parkın yıllar içinde biriken katmanlarıyla şekillenmiş özgün ruhu ve kimliği ile kentin kültürel mirasının bir parçası olarak korunması gerektiğini söyleyerek yola çıkmışlardı.

ICOMOS Türkiye Milli Komitesi’nin 18 Nisan’da gerçekleştirdiği Kültürel Miras ve İklim panelinde konuşmacı olarak yer alan Dr. Ege Yıldırım bu akşam konuğumuz.

Kültürel mirasın korunması araştırmaları ve uygulamalarının iklim krizine dayanıklı alternatifleri ve düşük karbonlu geleceğe geçiş imkanlarını ortaya çıkartmada ve savunmada önemli rolü olabileceği öne sürülüyor. Yıldırım ile bu alternatiflerin ve imkanların neler olabileceğini konuşuyoruz.

İstanbul, Sultanahmet’te Adliye Sarayı’nın Divan Yolu tarafında yer alan erken Bizans dönemi eseri Lausos Sarayı kalıntıları üzerinde senelerdir yasadışı bir şekilde yer alan sahne konstrüksiyonu sonunda kaldırılıyor. Bunun sağlanmasında Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi’nin 2018 yılında Ekolojik Haklar Merkezi ile birlikte yürüttükleri kampanyanın büyük rolü var. Konuğumuz Yiğit Ozar’la konuşuyoruz.

Konuğumuz Prof. Dr. Metin Sözen ile 1980’li yıllardan başlayarak 25 yıl boyunca, Milli Saraylar’da gerçekleştirdiği çalışmaları dinlemeye devam ediyoruz. Eğitimi, araştırmayı ve bilimsel çalışmaları merkezine alan yeni bir yönetim yapısını hayata geçiren Prof. Dr. Metin Sözen, tüm çalışmalarda, özellikle yeni yetişen genç akademisyenlerin, araştırmacıların, uygulamacıların ve özellikle ustaların katılımını hep çok önemsediğini ve bu miras değerlerinin herkese ve geleceğe mal olması için nasıl uğraş verdiğini anlatıyor.

Bu programda, Milli Saraylar İdaresi tarihinde, 1980’li yıllardan başlayarak 25 yıl boyunca çok önemli bir rol oynamış Prof. Dr. Metin Sözen ile kendisinin Milli Sarayları o dönem nasıl canlandırdığını, eğitimi, araştırmayı ve bilimsel çalışmaları merkezine alan bu yeni yapılanma fikrini hayata geçirerek bu miras değerlerinin kapılarını nasıl herkese açtığını ele alıyoruz.

Konuğumuz Mahmut Boynudelik ile insanlığın tarih boyunca atfettiği öneme ve değerlere karşın zeytin ağacının bugün karşı karşıya olduğu tehditleri konuşuyoruz. Zeytinlik alanlarına göz dikmiş madencilik ve enerji yatırımları bir tarafta, konut alanlarını buralara genişleten imar kararları öbür tarafta, zeytinciler çaresiz durumdalar. Oysa geleneksel zeytinciliğin yapıldığı bu küçük aile işletmeleri bütün üretim kültürü, kültür varlıklarıyla birlikte Türkiye’nin kültürel peyzaj mirasının çok önemli bir unsuru.

1939 yılından bu yana zeytinlikleri koruyan yasa madenciliğin önünde dayanamadı.

Profesör Ünal Akkemik’e soruyoruz: Zeytin ağaçları çok özel ve kadim ağaçlar; zeytin ağacı taşınabilir mi? Ya da kesildikten sonra bir zeytinlik yeniden eski haline getirilebilir mi? Zeytinliklerin yetiştiği topraklar madencilikten sonra aynı ekolojik değerlere sahip olabilir mi? “Yeşil altın” diye adlandırılan zeytin, madencilik ile karşılaştırıldığında gelecek nesilleri de düşünen muazzam bir ekonomik getirisi olan, yok edildiğinde bir daha yetiştirilmesi çok güç olan ve doğal ve kültürel miras olarak kaybetmememiz gereken bir varlık değil mi?