Lurtari spyr, um mann sigur takk fyri hesa ferð ella hesu ferð.

- Orðið hesin bendist ongantíð 'hesu'. Tað orðið er ikki til sum einsamalt orð; bara í samanseting: hesumegin, sigur Elin Henriksen, málkøn.

Eitt annað evni í dagsins sending er spurningurin, um landið eitur Brasil ella Brasilia.

Elin Henriksen vísir til heimasíðuna hjá Málráðnum, malrad.fo.

Nær siga vit hækka, og nær siga vit vaksa? Hækka prísirnir ella vaksa teir?

- Til dømis tøl. Hjá okkum tosa vit um stór og smá tøl, ikki høg og lág tal, greiðir Elin Henriksen, málkøn, frá. 

Vandi og váðar hækka ikki, tí á føroyskum eru vandi og váði stórir og kunnu tí vaksa ella minka. 

 

Nýflett tálg

Í spurnarkappingini í sjónvarpinum fyri góðari viku síðan bleiv sagt ný flett tálg. Er hetta rætt, spyr lurtari?

Hvussu ber tað til, at vit gloyma at brúka góð føroysk orð sum til dømis hinumegin, spyr lurtari, sum hevur sæð skelti við tekstinum.

Nýtið gongubreytina á mótsattu síðu.

- Hugsa á donskum og týða beinleiðis, hóast vit hava frálík orð á føroyskum, sigur Elin Henriksen.

Hví siga vit: "tað ivist eg onga løtu í" og "eg ivist onga løtu í tí?"

Hvat eitur hann ella hon? Hetta hoyri eg oftari og oftari, men skal tað ikki vera hvussu eitur hann ella hon, spyr lurtari Málteigin.

Elin Henriksen vísir á, at tað er fólkaligari at spyrja 'Hvussu eitur hon/hann?'

- Kanska er hitt ávirkan úr donskum og enskum: hvad, what. Vit kunnu tó kanska siga nakað soleiðis: 'Hvat er tað nú, hon eitur?'

 

Grensa ella groynsa?

Norrøna orðið er mark. Danska orðið grænse stavar úr týskum Grenze, sum aftur hevur orðið úr polskum, tvs. eitt tøkuorð úr einum slaviskum máli.

Sigur mann grein, greyn ella groyn, beyt, beit ella boyt, og stavast ongin og onki við ei ella o. Hesir eru tveir av spurningunum, sum lurtari hevur sent Málteiginum. 

- Málsliga er tað púra rætt at siga 'groyn' og 'boyt'. Orðini stavast við ei, og ei verður framborið oy norðanfyri, greiðir Elin Henriksen, málkøn, frá, og hon leggur afturat, at bæði eingin og ongin og einki og onki er góðkendar stavsetingar.

 

Óbeinleiðis ávirki

Í einum uppslagi á facebook sóust millum annað hesi orð:

... so øll eru sloppin upp á fjall.

Her kemur munurin á sagnorðunum, at sleppa, og, at sleppa, veruliga til sjóndar. Annað eitur slapp í tátíð, hitt eitur slepti.

- Tað er fullkomuliga hvør sítt, og tí er umráðandi at gera sær greitt, hvat tosað verður um, sigur Elin Henriksen, málkøn.

 

Komið undir land

Hvat liggur í orðingini, komið undir land? Er alt leyst og liðugt, ella merkir tað, at nú er næstan leyst og liðugt?

Lurtari spyr, um vit eiga eitt betri orð enn 'seinsummar'.

- Jú: síðsummar, tá ið okkum tørvar at lýsa seinna part av sumrinum við einum orði, sigur Elin Henriksen, málkøn.

Nú Elizabeth drotning er farin, er Charles vorðin kongur, og kona hansara, Camilla, verður á enskum umrødd sum 'Queen Consort'.

Hetta merkir í stuttum, at hon er vorðing drotning, tí hon er gift við kongi og ikki trúnarvingur. Vit umrøða, hvussu 'Queen Consort' kann sigast á føroyskum.

Føllini hava staðið sterk á føroyskum, men vit hoyra alt oftari, hvussu fallbendingin viknar.

Málteigurin fer aftur til grundleggjandi mállæru í vetur. Vit fara at benda, og tað leiðir okkum til setningsliðirnar.

Í hesi sending verður tosað um hvørfallið, sum stendur sterkast.

Summi hava hug at spyrja, hví vit ikki bara kunnu sleppa føllunum. Men føllini eru nú einaferð partur av málinum hjá okkum, og tað eru nógvir fyrimunir við at nýta føll.

 

Á ella til stevnu

Í útvarpinum verður ofta sagt lag um sang: hatta lagið kallaðist, ella vit skulu nú hoyra lagið ...

Men ein sangur er ikki eitt lag, og eitt lag er ikki ein sangur.

Lurtari eftirlýsir eitt føroyskt orð fyri enska orðið, cereal, og fleiri lurtarar koma við boðum sum kornmatur, morgunkorn, morgunknas, súpimatur, morgunblanding, flykrumatur ella flykrupakkar.

Ein annar lurtari spyr, nær og hví vit eru farin at siga Frakland í staðin fyri Frankaríki, men tað vísir seg, at Frakland er elligamalt.

Eg síggi viðhvørt, at fólk nevna ein fugl ein lógvi, fleiri lógvar. Kunnu tit greiða frá hesum, spyr lurtari.

Elin Henriksen, málkøn, greiðir frá, at nøkur orð eru komin í bland.

Kallkynsorðið lógvi hevur ymsar merkingar. Vanligasta merkingin er, at lógvin er innsíðan á hondini (rætt honum lógvan, upp í lógvan), men tað kann eisini vera fingravøttur við avkubbaðum fingrum, lítil kalvi, lítið jarðarstykki og ovari breiði parturin á krúnublaði.

Og so hava vit fleiri ymisk kvennkynsorð, sum eita lógv. Eitt er úr sjóvarmálanum: